Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng việt lớp 2 chương trình mô hình trường học mới việt nam sau kết thúc dự án VNEN

Thực trạng của việc dạy-học môn Tiếng Việt lớp 2- chương trình Mô hình trường học Mới Việt Nam sau kết thúc Dự án VNEN tại trường Tiểu học Thành Vân 4 2.3.1.. Năm học 2012-2013, cùng với

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 3

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm:

2.2 Thực trạng của việc dạy-học môn Tiếng Việt lớp 2- chương trình

Mô hình trường học Mới Việt Nam sau kết thúc Dự án VNEN tại

trường Tiểu học Thành Vân

4

2.3.1 Tăng cường công tác tuyên truyền một cách kịp thời, đúng đắn

về mô hình trường học Mới Việt Nam đến phụ huynh

6

2.3.2 Bố trí sắp xếp đội ngũ giáo viên dạy học lớp 2 một cách phù

hợp, có hiệu quả

7

2.3.3 Tổ chức tăng cường Tiếng Việt cho học sinh lên lớp 2 trong hè

năm 2016 đạt hiệu quả

7

2.3.4 Tổ chức tập huấn bổ sung phương pháp dạy-học môn Tiếng

Việt lớp 2 cho giáo viên trực tiếp dạy lớp 2 năm học 2016-2017

8

2.3.5 Làm tốt công tác chuẩn bị cho học sinh lớp 2 trước khi bước

vào năm học mới 2016-2017

10

2.3.6 Tăng cường công tác dự giờ thăm lớp đối với môn Tiếng Việt

lớp 2 và nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn định kỳ

10

2.3.7 Phát động phong trào thi đua trang trí lớp học thnâ thiện vào dịp

chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,

với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

1 MỞ ĐẦU:

8

1.1 Lý do chọn đề tài:

9

Với định hướng xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt,học tốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng

xã hội học tập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đạihóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo;giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc Phấn đấu đến năm

2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực

10

Chương trình dạy học theo mô hình trường học mới Việt Nam là bước đầu thửnghiệm cho công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.[1]

11

Năm học 2012-2013, cùng với 1447 trường Tiểu học trên cả nước, trường Tiểuhọc Thành Vân được tham gia dạy học chương trình thử nghiệm theo mô hìnhtrường học mới Việt Nam đối với lớp 2, 3

12

Trường học mới VNEN là nơi học sinh cùng nhau học tập để lĩnh hội nhữngkiến thức liên quan mật thiết đến cuộc sống của các em Ở đó, giáo viên là người

tổ chức, hướng dẫn và khích lệ các em trong việc tìm tòi, chiếm lĩnh kiến thức,hình thành và phát triển kỹ năng giao tiếp, ứng xử dân chủ bình đẳng Ở đây, phụhuynh và cộng đồng cùng tham gia tích cực vào việc chăm sóc và giáo dục con

em mình Mô hình trường học mới Việt Nam tập trung vào đổi mới sư phạm: Đổimới phương pháp dạy, đổi mới phương pháp học, đổi mới phương pháp đánh giáhọc sinh, đổi mới tổ chức lớp học.[2]

13

Sau 4 năm thực hiện chương trình Mô hình trường học mới Việt Nam, nhàtrường đã phát huy được những ưu điểm của chương trình, những thuận lợi của

Dự án, đồng thời khắc phục những tồn tại của chương trình trong quá trình thựchiện và rút ra những kinh nghiệm trong quá trình dạy học

14

Năm học 2016-2017, là năm học đã kết thúc dự án VNEN, trường Tiểu họcThành Vân tiếp tục thực hiện chương trình Mô hình trường học Mới Việt Nam ở

cả 4 khối lớp 2, 3, 4, 5 Song sau khi Dự án kết thúc thì nhà trường cũng gặpnhững khó khăn nhất định trong quá trình thực hiện nhiệm vụ giáo dục Đặc biệt,đối với học sinh lớp 2, đầu năm học kỹ năng đọc hiểu của các em còn chưa tốt,khả năng giao tiếp còn hạn chế vì vốn ngôn ngữ Tiếng Việt của các em chưa cónhiều, nên khả năng làm việc độc lập, sự tương tác trong nhóm, tương tác với thầy

cô hiệu quả chưa cao Là một quản lý nhà trường, bản thân tôi hết sức băn khoăn

và trăn trở trước những khó khăn, tồn tại của chương trình Mô hình trường họcmới Việt Nam, cần đưa ra những giải pháp cụ thể để khắc phục những khó khăn,tồn tại nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Tôi đã quyết định chọn sáng kiến kinhnghiệm “Chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Việt lớp 2 chương trình

Mô hình trường học mới Việt Nam sau kết thúc dự án VNEN” áp dụng vào nămhọc 2016-2017 để phần nào góp phần vào sự thành công của chương trình thửnghiệm VNEN

15

1.2 Mục đích nghiên cứu:

16

Đối với học sinh lớp 2 khả năng đọc hiểu của các em còn nhiều hạn chế, songcác em học theo chương trình Mô hình trường học Mới Việt Nam lại phải tự làmviệc với tài liệu, các em phải tự tìm hiểu bài qua các logo của tài liệu dưới sựhướng dẫn của giáo viên Để các em học sinh lớp 2 tiếp cận với cách học của Môhình thì đòi hỏi các em cần đạt các kỹ năng về môn Tiếng Việt ở mức độ tươngđối tốt Chính vì vậy cần chỉ đạo để thực hiện tốt công tác dạy học môn Tiếng Việtcho học sinh lớp 2 chương trình Mô hình trường học Mới Việt Nam.

17

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

18

Xuất phát từ mục đích trên; ý thức được vai trò và tầm quan trọng của việc chỉđạo dạy và học môn Tiếng Việt trong nhà trường Tiểu học nói chung và dạy họctheo Mô hình trường học mới Việt Nam nói riêng, tôi nhận thấy: Việc nâng caochất lượng dạy học môn Tiếng Việt lớp 2 chương trình Mô hình trường học MớiViệt Nam là vô cùng cần thiết và quan trọng nên tôi đã lựa chọn và đưa ra sángkiến kinh nghiệm “Chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Việt lớp 2 Môhình trường học Mới Việt Nam sau khi Dự án VNEN kết thúc tại trường Tiểu họcThành Vân huyện Thạch Thành”.

19

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

20

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin.

21

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu.

22

- Phương pháp quan sát.

23

- Phương pháp kiểm tra, đánh giá.

24

- Phương pháp tổng hợp kết quả.

25

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm:

26

- Khắc phục những khó khăn khi thực hiện chương trình sau khi kết thúc Dự án.

27

- Khắc phục những tồn tại của chương trình Tiếng Việt lớp 2 - Mô hình trườnghọc Mới Việt Nam.

28

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

29

2.1 Cơ sở lý luận:

30

Trường học mới không phải mới về CSVC, vẫn phòng học ấy chỉ là trang trí

để tạo sự gần gũi, thân thiện, đồng thời các nội dung trang trí góp phần vào việcthực hiện các nội dung của Mô hình trường học mới như là các công cụ hỗ trợ

Mô hình trường học mới cũng không phải là đổi mới về chương trình mà vẫn lànhững nội dung dạy học theo chuẩn kiến thức kỹ năng của chương trình hiệnhành

Trong mô hình trường học mới thì Tài liệu hướng dẫn học các môn Tiếng Việt,toán, TNXH, khoa học, Lịch sử địa lý được biên soạn mới dưới dạng thiết kế cáchoạt động giúp học sinh có thể tự học nhưng vẫn là nội dung của chương trìnhhiện hành có được lược bỏ những nội dung khó còn các môn học Đạo đức, Thủcông (kỹ thuật), thể dục, âm nhạc, Mỹ thuật vẫn dùng SGK của chương trình hiệnhành

Như vậy Mô hình trường học mới tập trung vào đổi mới sư phạm, bao gồm:Đổi mới phương pháp dạy, đổi mới phương pháp học, đổi mới phương pháp đánhgiá học sinh, đổi mới tổ chức lớp học, đổi mới sự tham gia của cha mẹ học sinh và

Những đổi mới này nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và cùng với việc thựchiện những đổi mới trên là việc thực hiện đổi mới công tác quản lý, đổi mới việcsinh hoạt chuyên môn

31

Chương trình Mô hình trường học Mới Việt Nam là bước đầu của công cuộcđổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Đây là chương trình đã tạo chohọc sinh có cơ hội học hỏi lẫn nhau, phát huy được tính tích cực, tự giác tronghoạt động học tập, đã tạo cho các em môi trường học tập một cách thoải mái, tựtin, không bị gò bó, áp đặt, các em được khám phá, trải nghiệm để tìm đến kiếnthức mới một cách chủ động.[2]

32

Sau tổng kết 4 năm thực hiện chương trình các trường Tiểu học trên toàn quốcnói chung cũng như trường Tiểu học Thành Vân nói riêng đã gặt hái được nhữngthành công nhất định trong quá trình thử nghiệm Tuy nhiên, sự thành công củachương trình thử nghiệm cũng một phần lớn là nhờ sự hỗ trợ kinh phí của Dự ánVNEN Bởi lẽ, khi thực hiện chương trình Mô hình trường học Mới Việt Nam cầnphải có kinh phí để trang bị làm đồ dùng dạy học, trang trí lớp học theo Mô hình,sinh hoạt chuyên môn,… Năm học 2016-2017, Dự án VNEN đã kết thúc đồngnghĩa với việc không còn kinh phí hỗ trợ trong công tác dạy học, như vậy nhàtrường sẽ gặp những khó khăn nhất định trong công tác làm đồ dùng dạy học,trang trí lớp học

33

Chương trình Mô hình trường học Mới Việt Nam là chương trình đang đượcthử nghiệm nên nội dung chương trình vẫn còn được chỉnh sửa bổ sung những nộidung bất cập, những hoạt động chưa phù hợp với môn học, lớp học, với đối tượnghọc sinh.

34

Trường Tiểu học Thành Vân đã phát huy những ưu điểm của chương trình nhưvận dụng tốt phương pháp dạy, phương pháp học, cách thức tổ chức dạy học vàcũng đã linh hoạt trong việc điều chỉnh nội dung, các logo hoạt động, hình thứchoạt động để phù hợp với đối tượng học sinh của nhà trường nhằm nâng cao chấtlượng dạy học.

35

Là một người quản lý trong ngành Giáo dục và Đào tạo, tôi luôn mong mỏigóp phần công sức nhỏ bé của bản thân vào công tác giáo dục và đào tạo để chấtlượng dạy học ngày càng phát triển Trước những băn khoăn về nâng cao chấtlượng giáo dục đối với một chương trình thử nghiệm, bản thân tôi đã luôn tìm tòi,nghiên cứu tài liệu, khảo sát, kiểm tra chất lượng dạy học của nhà trường và thực

tế cho thấy môn Tiếng Việt lớp 2 là nội dung mà cần được quan tâm nhất Chính

vì lẽ đó, tôi muốn trao đổi với đồng nghiệp sáng kiến kinh nghiệm: “Biện pháp chỉđạo nâng cao chất lượng dạy học Môn Tiếng Việt lớp 2 chương trình Mô hìnhtrường học Mới Việt Nam sau khi kết thúc Dự án VNEN.”

36

2.2 Thực trạng của việc dạy-học môn Tiếng Việt lớp 2 - Chương trình Mô hình trường học mới Việt Nam sau kết thúc Dự án VNEN tại trường Tiểu học Thành Vân.

37

a Thuận lợi:

38

* Về cơ sở vật chất:

39

- Ở tất cả các khối lớp đã được trang trí đầy đủ các biểu bảng, các góc, các công

cụ học tập theo Mô hình trường học Mới Việt Nam

40

- Các điều kiện khác về cơ sở vật chất tương đối đảm bảo cho công tác dạy học.

41

*Về giáo viên:

42

- Đội ngũ giáo viên của nhà trường đều đạt trình độ trên chuẩn, hầu hết giáo viênđều nhiệt tình, năng động, trách nhiệm với công việc, tích cực trong công tác tựhọc tự bồi dưỡng, ham học hỏi và rất hứng thú với phương pháp dạy học mới.

43

- Giáo viên đã thành thục với những kỹ năng giảng dạy theo phương pháp mới

44

- Hầu hết gia đình của giáo viên đều sử dụng mạng Internet nên việc cập nhật cácthông tin về mô hình trường học mới Việt Nam kịp thời, dễ dàng, chính xác.

45

- Tài liệu Hướng dẫn học Tiếng Việt lớp 2 bao gồm sự hướng dẫn về phương pháp

và hình thức tổ chức dạy học, giáo viên dễ dàng hơn khi tổ chức dạy học trên lớp,khắc phục được tình trạng truyền thụ kiến thức Giáo viên đóng vai trò của người

mở đường, cố vấn và đánh giá, trở thành người hướng dẫn học tập, thường xuyênquan tâm, giúp đỡ đến từng cá thể học sinh Vai trò mới của giáo viên là ngườithúc đẩy hoạt động học tập hơn là giảng viên

46

- Giáo viên không mất nhiều thời gian soạn giáo án Giáo viên có thể dùng hầu hếtthời gian vào việc nghiên cứu tài liệu hướng dẫn, hỗ trợ, giám sát và đánh giá họcsinh thực hiện các yêu cầu Hướng dẫn học.

47

- Tài liệu tạo điều kiện thuận tiện cho giáo viên khi tổ chức hiệu quả dạy học theonhóm, theo cặp hoặc cá nhân.

48

* Về học sinh:

49

- Các em học sinh đều ngoan ngoãn, lễ phép, có ý thức học tập tương đối tốt

50

- Nhiều học sinh tương đối mạnh dạn, tự nhiên trong giao tiếp.

51

- Học sinh được học tập tích cực, chủ động, hứng thú do có cơ hội bày tỏ, chia sẻnhững trải nghiệm, có cơ hội thực hành và vận dụng kiến thức kỹ năng đã học vàođời sống hàng ngày.

52

- Học sinh có nhiều cơ hội để độc lập suy nghĩ, bộc lộ ý kiến riêng khi làm việc

cá nhân và có nhiều cơ hội để phát huy năng lực hợp tác khi học theo nhóm

53

- Học sinh chủ yếu làm việc theo nhóm nhỏ và sau mỗi nội dung học tập, các emđược tranh luận và đánh giá nhau.

54

- 100% học sinh được học 2 buổi/ngày.

55

- Tài liệu Hướng dẫn học đầy đủ cung cấp cho học sinh mượn.

56

* Về phụ huynh:

57

- Hầu hết phụ huynh học sinh đều quan tâm đến việc học tập của con em mình,luôn chuẩn bị đầy đủ đồ dùng học tập cho các em Phụ huynh luôn đồng tình, ủng

hộ các hoạt động giáo dục trong nhà trường

58

- Phụ huynh không còn hoài nghi, lo ngại về chương trình Mô hình trường họcMới Việt Nam mà con em mình tham gia học tập.

59

b Khó khăn:

60

* Về cơ sở vật chất:

61

- Không còn kinh phí hỗ trợ các lớp trong việc trang trí lớp, làm đồ dùng dạy học.

62

- Tài liệu Hướng dẫn học của học sinh lớp 2 đã bị nhàu nát nhiều vì đây là nămthứ năm sử dụng tài liệu này.

63

* Về giáo viên:

64

- Giáo viên phải làm việc vất vả hơn do vừa phải hỗ trợ kịp thời đối với từngnhóm, từng cá nhân học sinh trong nhóm, vừa phải bao quát toàn bộ học sinhtrong lớp để phát hiện các nhóm, các cá nhân cần được hỗ trợ, giúp đỡ

65

- Giáo viên phải hết sức linh hoạt, uyển chuyển, làm chủ thời gian dành cho việc

hỗ trợ từng cá nhân hoặc từng nhóm để em nào cũng cảm thấy mình được thầy côquan tâm

66

- Giáo viên dễ lúng túng trong việc điều hành hoạt động giữa các cá nhân, cácnhóm học sinh nhịp độ học tập chênh lệch nhau.

67

- Tỷ lệ học sinh/lớp đông với 8 nhóm trong một lớp dẫn đến khả năng bao quát,quán xuyến của giáo viên đối với từng nhóm, từng cá nhân còn có những khókhăn.

68

- Không còn chế độ hỗ trợ giáo viên trong sinh hoạt chuyên môn, làm đồ dùng dạyhọc cũng như trang trí lớp và các hoạt động khác.

69

* Về học sinh:

70

- Học sinh hoàn toàn mới lạ với phương pháp học mới.

71

- Học sinh chưa chủ động làm việc, thao tác, nhiệm vụ học tập nên việc điều hànhcủa nhóm trưởng trong nhóm còn gặp nhiều khó khăn và thường kéo dài thời giancủa tiết học.

72

- Kỹ năng đọc, nghe, nói, viết của học sinh lớp 2 còn nhiều hạn chế, vốn từ ngữTiếng Việt của các em chưa nhiều nên nhiều em còn khó khăn trong việc chủ độnglàm việc với tài liệu.

73

- Một số học sinh chưa đủ mạnh dạn để hỏi thầy cô những nội dung, yêu cầu viếttrong tài liệu Hướng dẫn học Chính vì vậy việc tương tác với giáo viên, bạn bècủa một số học sinh chưa đạt hiệu quả.

74

- Các em chưa thành thạo trong việc tự bảo nhau điều hành trong hoạt động nhóm.

75

- Nhiều học sinh vốn ngôn ngữ chưa đủ để tự tin trong giao tiếp với bạn bè, thầycô.

76

* Về phụ huynh:

77

- Nhiều phụ huynh chưa có điều kiện để quan tâm đúng mức về việc học tập củacon em mình

78

- Nhiều phụ huynh chưa hợp tác với con em mình để giải quyết hoạt động ứngdụng

79

- Nhiều phụ huynh còn gửi con cho ông bà, cô dì, chú bác để đi làm ăn xa

80

2.3 Các giải pháp thực hiện:

81

2.3.1 Tăng cường công tác tuyên truyền một cách kịp thời, đúng đắn về mô hình trường học mới Việt Nam đến phụ huynh.

82

Trong cuộc họp phụ huynh học sinh cuối năm học 2015-2016, tổ chứctuyên truyền đến phụ huynh học sinh lớp 1 hiểu về mô hình trường học mới ViệtNam; trao đổi kỹ càng về những ưu điểm của chương trình: Tài liệu hướng dẫnhọc không phải mua, học sinh được mượn để học tập; Tài liệu cấu trúc to rõ ràng,hình ảnh đẹp với các logo hướng dẫn học sinh hoạt động, sách dễ học, đọc dễhiểu, giúp phụ huynh học sinh hiểu được cách học của học sinh, trách nhiệm củaphụ huynh trong hoạt động ứng dụng để phụ huynh nhận thấy vai trò của cộngđồng và gia đình trong giáo dục, hình thành nhân cách của trẻ Phụ huynh là ngườigiúp đỡ học sinh lĩnh hội kiến thức cũng như ứng dụng nội dung bài học vào cuộcsống hằng ngày ở gia đình và cộng đồng Từ đó, xây dựng được mối liên hệ chặtchẽ, tương tác giữa nhà trường, gia đình, cộng đồng tốt hơn, khuyến khích đượcgia đình, cộng đồng cùng tham gia hoạt động giáo dục.

83

Tuy nhiên đối với năm học 2016-2017, Dự án VNEN đã kết thúc đồngnghĩa với việc không còn kinh phí hỗ trợ, như vậy việc tăng cường Tiếng Việt chocác em học sinh lớp 2 không được chế độ hỗ trợ cho giáo viên cũng như học sinh.Song việc tăng cường Tiếng Việt cho học sinh lớp 1 lên lớp 2 là việc làm vô cùngcần thiết nên rất cần được sự quan tâm, thống nhất của các bậc phụ huynh để tạođiều kiện cho con em mình được tham gia tăng cường Tiếng Việt hè 2016.

84