Giáo viên phải đưa được các hoạt động vui nhộn vào bài học đểtruyền tải các kiến thức đến gần học sinh hơn, giúp học sinh nắm bắt kiến thức về Địa lí được tốt hơn.. Xuất phát từ thực tế
Trang 12.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5
Giải pháp 1: Rèn kĩ năng khai thác và sử dụng bản đồ, lược
đồ cho giáo viên và học sinh
5
Giải pháp 2: Nâng cao chất lượng học Địa lí thông qua việc
sử dụng tục ngữ, ca dao, hò vè…
10
Giải pháp 3: Nâng cao chất lượng dạy học Địa lí trong nhà
trường thông qua tổ chức hoạt động tham quan du lịch
11
Giải pháp 4: Nâng cao chất lượng dạy học địa lí trong
trường thông qua tổ chức một số hoạt động tập thể và trò
chơi học tập
15
Giải pháp 5: Hướng dẫn học sinh nắm vững mối quan hệ
giữa các yếu tố địa lí, giữa tự nhiên với hoạt động sản xuất,
giữa tự nhiên với sinh hoạt của con người
Trang 21 MỞ ĐẦU
1.1: Lí do chọn đề tài.
Luật giáo dục, điều 28.2 đã ghi: ‘‘Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS’’.
Thật vậy, phương pháp dạy học ở Tiểu học nói chung và phương pháp dạyhọc môn Địa lí nói riêng tuy đã có nhiều đổi mới nhưng vẫn chưa thực sự thuhút được học sinh Hầu hết các em chưa ham thích môn học, dẫn đến ngại học,không có hứng thú trong học tập, ngại trau dồi kiến thức về Địa lí, ít tìm hiểucác hiện tượng địa lý trong tự nhiên Việc học chỉ là đối phó, miễn cưỡng Họcsinh chỉ tiếp thu được lượng kiến thức rất ít, không bản chất nên dễ quên Bởivậy, kết quả học tập chưa cao
Để có một tiết dạy học Địa lí hay, ngoài việc giáo viên có đủ trình độ, kiếnthức thì mỗi giáo viên phải luôn biết tìm tòi, sáng tạo, thay đổi các hình thức tổchức dạy học Giáo viên phải đưa được các hoạt động vui nhộn vào bài học đểtruyền tải các kiến thức đến gần học sinh hơn, giúp học sinh nắm bắt kiến thức
về Địa lí được tốt hơn
Xuất phát từ thực tế và yêu cầu cần thiết của xã hội hiện nay, là cán bộ quản
lí nhà trường, tôi luôn băn khoăn trăn trở, làm thế nào để các tiết dạy học Địa lítrong trường thật sự có hiệu quả, làm thế nào để tìm lại sự yêu thích môn họccho học sinh, đáp ứng được mục của tiêu Giáo dục & Đào tạo, tạo ra con ngườimới, con người toàn diện phục vụ cho bản thân, gia đình và xã hội
Với những lý do nêu trên, sau 1 năm nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại
nhà trường, tôi xin được đề xuất: Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất
lượng giờ học Địa lý ở trường Tiểu học Nga Điền 2- Huyện Nga Sơn” với
mong muốn mỗi tiết học Địa lý đều vui vẻ, thoải mái và có chất lượng
1.2: Mục đích nghiên cứu
- Sáng kiến kinh nghiệm nhằm mục đích nâng cao chất lượng giảng dạy phânmôn Địa lí cho giáo viên Giúp giáo viên có những tiết dạy thật sự có hiệu quả,thu hút học sinh, góp phần nâng cao chất lượng học tập phân môn Địa lí trongnhà trường
1.3: Đối tượng nghiên cứu.
- Giáo viên và học sinh khối 4,5 trường Tiểu học Nga Điền 2
- Phương pháp dạy học và húng thú học tập phân môn Địa lí trong hhàtrường
1.4: Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp hỏi đáp
- Phương pháp nghiên cứu và giải quyết vấn đề
- Phương pháp thảo luận
Trang 32 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 : Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
a Lí luận chung.
- Việc dạy học nói chung và việc dạy học Địa lí nói riêng cần đảm bảo cácnguyên tắc giáo dục, đây là các luận điểm có tính chất chỉ đạo, những quy định,những yêu cầu cơ bản mà mỗi giáo viên cần phải tuân thủ để mang lại hiệu quảcao nhất trong quá trình dạy học Việc sử dụng tranh ảnh, băng hình, việc đưacác câu ca dao tục ngữ phù hợp với từng phần nội dung kiến thức và cách thức
tổ chức các trò chơi học tập trong môn học Địa lý đã và đang được các cấp quản
lí và giáo viên quan tâm
- Việc dạy học Địa lí phải gắn liền với việc hiểu biết thực tế như đi thămquan tại các vùng miền, nắm vững Địa lí địa phương thì khi tìm hiểu kiến thứchọc sinh mới nhớ kĩ và nhớ lâu
Yêu cầu của việc đổi mới phương pháp dạy học là giáo viên cần vận dụngcác phương pháp cho phù hợp để đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS, từ
đó có thể phát huy tính tự giác tích cực của học sinh
Để có được những điều này, mỗi nhà trường phải biết khuyến khích, độngviên tạo động lực cho giáo viên và học sinh của mình Có các định hướng thiếtthực để mỗi giáo viên say mê sáng tạo, mỗi học sinh say mê học tập nhằm nângcao chất lượng môn Địa lí trong nhà trường
b Một số yếu tố chủ yếu có tác động trực tiếp đến việc nâng cao chất lượng dạy- học môn Địa lý trong nhà trường.
- Quản lí chỉ đạo của nhà trường:
Ban giám hiệu nhà trường phải thấy được tầm quan trọng của việc dạy họcĐịa lí, coi Địa lí là môn học quan trọng Từ đó có biện pháp chỉ đạo đúng đắnđến giáo viên và học sinh Hướng giáo viên từ việc coi nhẹ môn học đến việc có
ý thức trách nhiệm với mỗi tiết dạy học Địa lí trong trường học
- Phương pháp giảng dạy của giáo viên:
Giáo viên phải có tâm huyết với việc dạy học, đặc biệt là đối với phânmôn Địa lý, có kiến thức sâu rộng về địa lý địa phương, địa lí Việt Nam và thếgiới Biết lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp để kích thích sự hứng thú của học sinh Biết kết hợp để rèn kĩ năng sống cho học sinh
- Sự ham hiểu biết của học sinh:
Học sinh phải ham hiểu biết, thích khám phá cái mới, thích tìm hiểu cácyếu tố tự nhiên, các hiện tượng thiên nhiên kì thú Đồng thời các em phải có ýthức học tập nghiêm túc
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học.
Nhà trường phải có đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học như máychiếu, máy in, tư liệu phục vụ dạy học địa lí Có đủ các loại bản đồ và các dụng
cụ thực hành cần thiết trong các tiết học Có đủ các tài liệu tham khảo về địa lýViệt Nam và thế giới
c Các căn cứ của sáng kiến kinh nghiệm:
Trang 4- Căn cứ vào mục tiêu giáo dục Tiểu học là giáo dục con người phát triểntoàn diện
- Căn cứ vào phương pháp dạy học tích cực: Phát huy tính chủ động sángtạo của học sinh, lựa chọn hình thức dạy học sao cho tiết học diễn ra nhẹ nhàng,hiệu quả đảm bảo theo cách học mà chơi, chơi mà học
- Căn cứ vào tình hình thực tế giảng dạy và học tập môn Địa Lý tại trườngTiểu học Nga Điền 2 và căn cứ vào sự góp ý của đồng nghiệp tại trường
2.2 Thực trạng việc dạy học phân môn Địa lí ở trường Tiểu học Nga Điền 2.
* Về phía nhà trường:
Nhìn chung, nhà trường đã quan tâm đến việc dạy học Địa lí trong trường.Đôn đốc giáo viên và học sinh thực hiện chương trình một cách nghiêm túc, cóchất lượng
Bên cạnh đó, việc đầu tư đồ dùng dạy học như tranh ảnh, băng hình chưanhiều Hầu hết là sử dụng tranh sẵn có và chỉ dạy học trên lớp là chủ yếu, chưa
tổ chức được nhiều hoạt động để cuốn hút học sinh
- Chưa thật sự quan tâm đến việc lập kế hoạch nâng cao chất lượng môn họcĐịa lí nói riêng
* Về phía giáo viên:
Hầu hết các giáo viên trong trường đều có ý thức đổi mới phương pháp dạyhọc nói chung và môn Địa lý nói riêng Phát huy được tính chủ động tích cực,sáng tạo của học sinh làm cho tiết học địa lý nhẹ nhàng, hiệu quả
Song, vẫn còn một số giáo viên vẫn chưa thật sự coi trọng phân môn Địa
lý Chưa chịu khó tìm tòi những phương pháp dạy hay, những hình thức tổ chứcphong phú, phù hợp với nội dung trong từng tiết học Chưa biết khai thác đồdùng dạy học, chưa thật sự quan tâm đến địa lí địa phương Hơn nữa, khả năngdạy phân hoá đối tượng, tạo hứng thú cho học sinh của một số giáo viên còn hạnchế Do đó, tiết học Địa lý còn khô cứng, buồn tẻ dẫn đến chất lượng thấp
* Về phía học sinh
- Học sinh chủ yếu là con em vùng nông thôn, cuộc sống khó khăn, cha mẹ
đi làm ăn xa nên thiếu sự định hướng, kèm cặp
- Học sinh còn quen với cách học đơn giản theo sách giáo khoa Khả năng
tư duy, suy luận để hình thành biểu tượng, khái niệm của các em chưa nhiều nênchưa có được thói quen suy nghĩ, động não một cách có hệ thống
Khảo sát chất lượng phân môn Địa lý lớp 4,5 vào thời điểm tháng 5 nămhọc 2015- 2016 khối 4,5 của nhà trường như sau:
Nhận xét: Chất lượng học sinh còn thấp Số lượng học sinh đạt điểm 5,6
và dưới 5 còn cao Học sinh hầu hết chưa biết cách chỉ bản đồ, chưa nắm đượccác biểu tượng Địa lý, tham gia học tập một cách thụ động Qua tìm hiểu, tôithấy các nguyên nhân chủ yếu đó là:
Trang 5- Giáo viên chưa thật sự đầu tư nghiên cứu phương pháp giảng dạy
môn Địa lý Khi dạy trên lớp còn dạy tràn lan theo từng bài, chưa có sự lô gich
từ mạch kiến thức cũ sang mạch kiến thức mới
- Giáo viên mới chỉ tổ chức cho học sinh thực hiện các câu hỏi, các bài
tập trong sách giáo khoa một cách đơn thuần theo hình thức hỏi đáp, chưa pháttriển chúng thành nhiều hình thức tổ chức dạy học phong phú như tổ chức tròchơi, ca dao, tục ngữ…, để phát triển tư duy sáng tạo của học sinh
- Chưa khai thác triệt để bản đồ, tranh ảnh và các bảng số liệu Đặc biệt,
chưa chú trọng đến việc sưu tầm tranh ảnh, băng hình để khắc sâu kiến thức chohọc sinh
- Tổ chức tiết học còn nặng nề, chưa linh hoạt nên chưa có tác dụng thúc
đẩy học sinh trong quá trình hợp tác
Để nâng cao chất lượng tiết học phân môn Địa lý góp phần tích cực trongviệc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh, tôi xin đề xuất một sốgiải pháp sau:
2.3: Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Giải pháp 1: Rèn kĩ năng khai thác và sử dụng bản đồ, lược đồ cho giáo viên và học sinh.
1.1: Giúp giáo viên hiểu tầm quan trọng của bản đồ, lược đồ.
Khi sử dụng bản đồ, lược đồ, hầu hết giáo viên của chúng ta mới chỉ thựchiện theo sách hướng dẫn nên hiệu quả chưa cao Muốn dạy và khai thác tốt bản
đồ, lược đồ thì người giáo viên phải hiểu được tầm quan trọng của nó trong dạyhọc Bởi vậy, trong sinh hoạt chuyên môn chúng tôi đưa nội dung này vào thảoluận, tìm hiểu để mỗi giáo viên phải thấy được tầm quan trọng của bản đồ, lược
đồ trong dạy học Địa lí Từ đó, khai thác chúng một cách linh hoạt và hiệu quảtheo mục tiêu của tiết học
- Lược đồ, bản đồ là một trong những loại đồ dùng trực quan qui ước Bản đồĐịa lí nhằm xác định địa điểm của sự vật, hiện tượng trong thời gian và khônggian nhất định Đồng thời bản đồ còn giúp học sinh suy nghĩ và giải thích cáchiện tượng tự nhiên, các mối quan hệ giúp các em ghi nhớ và củng cố kiến thức
đã học một cách rõ ràng
- Về hình thức, bản đồ địa lí cần có nhiều chi tiết về điều kiện thiên nhiên
(khoáng sản sông núi, những kí hiệu về biên giới các quốc gia, sự phân bố dân
cư, thành phố …) Các minh họa trên bản đồ phải đẹp, chính xác, rõ ràng
- Lược đồ, bản đồ trong sách giáo khoa được chọn lọc và trình bày những trithức hết sức cơ bản, là một lượng thông tin đáng kể được phản ánh thông quangôn ngữ kí hiệu giúp học sinh hình dung một cách có cơ sở khoa học, làm choviệc phản ánh diễn ra sinh động và đầy đủ giúp cho việc nhận thức sự vật hiệntượng dễ dàng hơn Chính vì vậy, môn học Địa lí trong nhà trường luôn gắn bóvới lược đồ, bản đồ
- Việc sử dụng bản đồ trong tiết dạy là cần thiết và không thể thiểu trong
điều kiện hiện nay vì nó đem lại nhiều kết quả về mặt giáo dưỡng giáo dục và
Trang 6phát triển năng lực cho học sinh Cựu chủ tịch HĐBT đã từng nói: “Dạy địa lí
mà không có bản đồ thì không dạy được, dứt khoát là không, dứt khoát là đừng dạy” Đây là câu tổng kết kinh nghiệm dạy học của các nhà sư phạm nổi tiếng
thế giới và cũng là quan điểm chung trong dạy học địa lí ở các nhà trường phổthông
1.2 Nắm vững hệ thống ký hiệu, rèn kỹ năng đọc và chỉ bản đồ, lược đồ Giúp học sinh hiểu rõ về bản đồ, nhà trường luôn yêu cầu giáo viên phải
rèn luyện cho học sinh kỹ năng tìm hiểu các nội dung trong bản đồ, biểu đồ đểrút ra các nhận xét cần thiết Song, để tìm hiểu được nội dung của mỗi bản đồ,biểu đồ thì học sinh cần phải hiểu được hệ thống ký hiệu trên bản đồ, biểu đồ ấy
Đó chính là hệ thống ký hiệu dưới góc bản đồ, là những quy định về cách biểuhiện bằng màu sắc, các phương pháp ký hiệu, tỷ lệ của bản đồ Vì vậy, giáoviên cần hướng dẫn cho học sinh tìm hiểu và nắm vững các quy ước ở mục kýhiệu chung và các bảng chú giải để có thể đọc nhanh, đúng bản đồ, biểu đồ và từ
đó phân tích chính xác hơn Khi đọc bất cứ một bản đồ nào cũng cần phải đọctên để hiểu từng nội dung bản đồ thể hiện Đọc phần chú giải để hiểu rõ các kíhiệu được dùng cho bản đồ đó Mỗi nội dung bản đồ khác nhau cách dùng màusắc để thể hiện cũng khác nhau
Giáo viên tìm hiểu các kiến thức liên quan đến bài học được thể hiện trên bản đồ, biểu đồ, tranh ảnh, từ đó rút ra những nhận xét về các yếu tố của tự nhiên và kinh tế - xã hội theo từng nội dung của bài học
Khi thao tác với bản đồ chúng tôi yêu cầu giáo viên cần định hướng cho họcsinh thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Nắm được mục đích làm việc với bản đồ
Trước hết, chúng ta đọc tên bản đồ để biết nội dung bản đồ sẽ cung cấpkiến thức gì cho bài học Giáo viên cần lưu ý khi tự vẽ thêm bản đồ thì phải cótên bản đồ (có thể viết phía trên hoặc viết phía dưới bản đồ )
Bước 2 : Xem bảng chú giải để có biểu tượng địa lí cần tìm trên bản đồ.
Giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh cách đọc bảng chú giải, những kí hiệuứng với các thông tin gì
Ví dụ: Đường đứt khúc chỉ ranh giới giữa các tỉnh, cây dù chỉ bãi biển,
chấm tròn chỉ thành phố …
Bước 3 : Tìm vị trí Địa lí của đối tượng trên bản đồ.
Đây chính là bước kĩ năng chỉ bản đồ Ở bước này, hầu hết giáo viên và họcsinh thường lúng túng và chỉ không chính xác Khi dự giờ, tôi thường yêu cầugiáo viên và học sinh thực hiện đúng cách chỉ điểm (thành phố, khoáng sản, …),chỉ đường (sông, dãy núi, …), chỉ vùng (chỉ vị trí giới hạn của tỉnh, thành phố,các vùng,…) Cụ thể:
- Chỉ về một địa danh, một thành phố, một tỉnh… Nếu là bản đồ hành chínhthì sẽ có ranh giới giữa các nước, các thành phố, tỉnh GV phải chỉ theo đườngranh giới, bắt đầu ở điểm nào thì kết thúc ở điểm đó của một châu lục, mộtnước, một thành phố, một tỉnh muốn chỉ Nếu là bản đồ tự nhiên thì thường một
Trang 7thành phố được kí hiệu bằng dấu chấm tròn, giáo viên chỉ ngay vào chấm tròn làthành phố, hoặc chỉ các phương tiện đi lại của các vùng miền thì xem chú giảitrên bản đồ, lược đồ.
- Chỉ về biển, sông ngòi, đại dương: Khi chỉ, kéo rộng trong giới hạn của
nó, không lấn vào đất liền Biển, sông, dãy núi chỉ theo hướng từ thượng lưu đổxuống hạ lưu, từ nơi cao (độ cao của địa hình) xuống nơi thấp
Bước 4 : Quan sát đối tượng trên bản đồ, nhận xét và nêu đặc điểm đơn
giản của đối tượng (khai thác một phần kiến thức mới)
- Chỉ vị trí của nước Việt Nam…
Sau khi cho học sinh quan sát và chỉ vị trí nước Việt Nam trên bản đồ, giáoviên cho học sinh nhận xét: nước ta kéo dài từ Bắc xuống Nam, nằm phía cựcNam…
- Bài Đồng bằng Nam Bộ, quan sát và chỉ lược đồ xong, học sinh có thểnhận xét ngay là hệ thống sông ngòi nhiều, chằng chịt…
- Bài Địa hình nước ta, dựa vào màu sắc học sinh nhận xét được ngay đồinúi nhiều hơn đồng bằng…
- Bài Người dân ở đồng bằng Nam Bộ, học sinh quan sát, nhận xét được nétđặc trưng trong trang phục của người dân ở dồng bằng Nam Bộ là áo bà ba vàkhăn rằn…
Bước 5: Xác lập mối quan hệ địa lí đơn giản giữa các yếu tố tự nhiên.
Ví dụ: Khi học sinh chỉ được vị trí nước ta, giáo viên phải giúp học sinh
liên hệ được:
Phía Đông giáp biển Đông, đường bờ biển kéo dài thì như thế thì sẽ thuậnlợi để phát triển ngành nào? (đánh bắt thủy hải sản) Đó chính là mối quan hệgiữa vị trí địa lí và hoạt động sản xuất
Như vậy, nếu giáo viên nắm vững kiến thức về bản đồ thì sẽ tự tin trongtiết dạy Học sinh được rèn kỹ năng đọc và chỉ bản đồ thành thạo thì các em sẽthích học tiết Địa lý Các tiết học trở nên nhẹ nhàng không căng thẳng Dưa trênnhững thông tin trên bản đồ, lược đồ các em xác định được chính xác kiến thứccần cung cấp Những kiến thức này sẽ được khắc sâu trong các em
1.3: Tạo hứng thú cho học sinh thông qua cách làm sống động bản đồ, lược đồ.
án điện tử, lập các hiệu ứng phù hợp với trình tự tìm hiểu nội dung kiến thức.Khi sử dụng trong bài dạy điện tử, bản đồ, lược đồ sẽ trở thành các bản đồ, lược
Trang 8đồ sống động, vui mắt và có điểm nhấn Điều đó sẽ tạo được sự hứng thú, hấpdẫn cho học sinh, khi đó học sinh sẽ tiếp thu kiến thức nhẹ nhàng, tự nhiên vànhớ kiến thức lâu hơn.
Ví dụ 1: Đối với bài 1: Dãy Hoàng Liên Sơn – SGK lớp 4 trang 70.
Học sinh thực hiện yêu cầu “Quan sát hình 1: Lược đồ các dãy núi chính
ở Bắc Bộ”
- Giáo viên yêu cầu học sinh thảo luận nhóm 4: Quan sát lược đồ trong SGK
+ Kể tên những dãy núi chính ở Bắc Bộ
+ Chỉ vị trí của dãy Hoàng Liên Sơn trên lược đồ
+ Chỉ đỉnh núi Phan - xi - păng trên lược đồ và cho biết độ cao của nó
- Học sinh báo cáo kết quả bằng cách chỉ lựợc đồ trên máy chiếu
Hình 1: Lược đồ các dãy núi chính ở Bắc Bộ.
- Giáo viên cho chạy các hiệu ứng và chốt kiến thức Các hiệu ứng đó làcác đường sáng màu đỏ thể hiện dãy núi Hoàng Liên Sơn, dãy Sông Gâm, dãyNgân Sơn, dãy Bắc Sơn và dãy Đông Triều
Các hiệu ứng này giúp học sinh nhận biết các dãy núi một cách tườngminh Từ đó giúp các em nhớ kiến thức được lâu hơn
Ví dụ 2: Đối với bài 21: Thành phố Hồ Chí Minh – SGK trang 127
Khi học sinh tìm hiểu vị trí giới hạn của thành phố Hồ Chí Minh và thựchiện yêu cầu:
Trang 91.3.2: Làm sống động bản đồ bằng cách thiết kế bản đồ, lược đồ đa năng phục vụ nhiều tiết học.
Bản đồ, lược đồ trong sách giáo khoa được in theo khuôn khổ cố định nênthường nhỏ, học sinh rất khó quan sát Bởi vậy, để học sinh quan sát có chấtlượng, nhà trường tổ chức thiết kế lược đồ đa năng
Để mọi học sinh quan sát được, đọc được các chữ trên lược đồ khi đặt trênbục giảng, chúng ta nên thiết kế kích thước lược đồ lớn Lược đồ được làm bằngnhững vật liệu bền để sử dụng lâu dài trong nhiều năm Chúng ta chia lược đồthành các tỉnh thành, các con sông, dãy núi lớn là các bộ phận riêng lẻ có từ tính
để hút nam châm, gắn bóng đèn led và bật sáng từng vùng khi cần Lược đồđược in trên giấy đề can và dán lên tấm mica trắng để khi bật bóng điện phíasau, lược đồ sẽ sáng rõ Phía sau lược đồ gắn các bóng đèn led vào vị trí cáctỉnh, thành phố, con sông, dãy núi cần giới thiệu như Thủ đô Hà Nội, Thành phốHải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh; Thành phố Cần Thơ; Thành phố ĐàNẵng… (Địa lí lớp 4.) Gắn các bóng đèn led vào phía sau các con sông: SôngHồng, sông Thái Bình, sông Cửu Long, sông Gianh để dạy các bài: Bài “Sôngngòi” (Địa lí lớp 5); Bài “Đồng bằng Bắc bộ”, “Đồng bằng Nam bộ” (Địa lí Lớp4); ; dãy núi: Gắn điện sau dãy Hoàng Liên Sơn để dạy bài "Dãy Hoàng LiênSơn" (Địa lí lớp 4)…
Khi dạy các bài về một tỉnh, một thành phố, ngoài việc tổ chức cho học sinhquan sát trên tổng thể bản đồ, chúng ta có thể tách riêng phần tỉnh thành hoặcthành phố đó để học sinh dễ quan sát và đỡ bị rối
Trang 10Gắn lược đồ đa năng trên giá đỡ chắc chắn để đặt trên bục giảng khi dạy,dưới chân giá có gắn bánh xe để dễ di chuyển.
Học sinh được quan sát, chỉ vị trí tỉnh thành, sông ngòi…trên bản đồ, lược
đồ lớn có các bóng đèn led chiếu sáng, các em rất thích thú Nhờ đó mà chấtlượng tiết Địa lí cũng có hiệu quả hơn
Giải pháp 2: Nâng cao chất lượng học Địa lí thông qua việc sử dụng tục ngữ, ca dao, hò vè…
Thực hiện nguyên lí “Học đi đôi với hành, nhà trường gắn liền với xã hội”trong việc giảng dạy địa lý, việc gắn lí thuyết ở nhà trường với thực tế cuộc sống
là hết sức cần thiết Xuất phát từ thực tiễn dạy địa lí của giáo viên và việc họcđịa lí của học sinh, trong công tác chỉ đạo, nhà trường đã yêu cầu giáo viên sưutầm các câu ca dao- tục ngữ có liên quan đến bài dạy Địa lí về giải thích các hiệntượng thiên nhiên, khí hậu thời tiết hay các phong tục của các vùng miền gópphần tích cực cho việc dạy - học bộ môn địa lý trong nhà trường
Ví dụ 1: Khi dạy bài Khí hậu- Địa lí lớp 5, tùy theo từng phần kiến thức, chúng
ta có thể đưa một số câu ca dao nhằm củng cố kiến thức cho học sinh
- Trên trời có vẩy tê tê
Là mưa sắp sửa kéo về nay mai.
- Trời oi đen sẫm sấm sét tới nơi.
- Nắng tháng tám, rám trái bòng.
………
Ví dụ 2: Dạy bài Thành phố Hồ Chí Minh ta có thể sử dụng một số câu ca dao,
tục ngữ nói về những danh lam thắng cảnh, các lễ hội của thành phố Hồ ChíMinh để củng cố bài hoặc khắc sâu kiến thức cho học sinh như:
+ Bánh tráng Mỹ Lồng, + Bến Tre nước ngọt lắm dừa,
Trang 11Bánh phồng Sơn Đốc, Ruộng vườn mầu mỡ, biển thừa cá tôm Măng cụt Hàm Luông Sầu riêng, măng cụt Cái Mơn, Nghêu sò Cồn Lợi, thuốc ngon Mỏ Cày
Ví dụ 3: Dạy bài Đồng Bằng Nam Bộ giáo viên có thể sử dụng một số câu ca
dao, tục ngữ như:
+ Gạo Cần Đước, nước Đồng Nai
Hết củi đã có Tân Sài chở vô!
+ Biên Hoà bưởi chẳng đắng the
Ăn vào ngọt lịm như chè đậu xanh
+ Ai qua Phú Hội, Phước Thiền (Thành) Bâng khuâng nhớ mãi sầu riêng Long Thành
Ví dụ 4: Dạy bài Sông ngòi- Địa lí lớp 5, có thể sử dụng các câu sau:
+ Sông Mơ, sông Mận, sông Đào
Ba ngọn sông ấy chảy vào sông Ri
+ Giữa dòng từng cắm cọc lim
Mấy thời thuyền giặc tan chìm nơi đây
+ Sông nào sáu nước vượt qua
Xòe tay chín cửa, nặng tình phù sa?
+ Sông Tô nước chảy quanh co
Cầu Đông sương sớm, quán Giò trăng khuya
Ví dụ 5: Để dạy bài Thành phố Hà Nội giáo viên có thể sử dụng một số câu ca
dao, tục ngữ như:
Thứ nhất là Hội Cổ Loa Thứ nhì Hội Gióng, thứ ba Hội Chèm
Thăng Long Hà Nội đô thành Sông Tô một dải lượn vòng
Nước non ai vẽ nên tranh họa đồ Ấy nơi liệt sĩ anh hùng giáng sinh
Cố đô rồi lại tân đô Sông Hồng một khúc uốn quanh
Nghìn năm văn vật bây giờ vẫn đây Văn nhân tài tử lừng danh trong ngoài
Ai về Hà Nội, ngược nước Hồng Hà
Buồm giong ba ngọn vui đà nên vui
Ví dụ 6: Dạy bài Dân số nước ta, có thể sử dụng các câu sau:
Ví dầu nhà dột cột xiêu
Muốn đi hỏi vợ sợ nhiều miệng ăn
Như vậy, nếu giáo viên chịu khó tìm hiểu, sưu tầm những câu ca dao, tục ngữ để đưa vào các tiết dạy về thành phố, vùng miền, lễ hội, khí hậu… sẽ tăng hứng thú học tập cho học sinh Giúp học sinh dễ dàng nhớ được bài học bằng cách đọc các bài ca dao, tực ngữ này
Giải pháp 3: Nâng cao chất lượng dạy học Địa lí trong nhà trường thông qua tổ chức hoạt động tham quan du lịch.