Một số biện pháp chỉ đạo lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục ở tiểu học phú nghiêm năm học 2018 2019

Để khắc phục những lỗ hổng trong công tác quản lý và những mặt còn hạn chế của nhà trường, năm học này, tôi đã mạnh dạn đăng ký và nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp chỉ đạo lập kế hoạc

1 Mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài

Tích hợp là một trong những quan điểm phát triển chương trình giáo dục phổ thông của một số nước trên thế giới Ở Việt Nam, từ cuối những năm 80 của thế kỷ XX, vấn đề tích hợp đã được nghiên cứu và đến năm 2000 đã bắt đầu triển khai ở Tiểu học

Một trong những điểm đổi mới căn bản của chương trình giáo dục hiện nay so với chương trình trước đây là đề cao quan điểm tích hợp Chính quan điểm đổi mới này đã giúp giáo dục đạt được mục tiêu cao ở lĩnh vực phát triển toàn diện nhân cách học sinh

Tuy nhiên, trong thực tế việc lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục ở các trường học nói chung và trường Tiểu học nói riêng chưa được quan tâm đúng mức Điều đó dẫn đến chất lượng giáo dục chưa đạt hiệu quả cao

mà biểu hiện là năng lực, phẩm chất của học sinh còn có mặt hạn chế, học sinh chưa được phát triển một cách toàn diện

Thực tiễn cho thấy, giáo dục Tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân Mục tiêu của giáo dục Tiểu học là hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ, năng lực của học sinh; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên Trung học cơ sở Để đạt được mục tiêu trên thì các trường Tiểu học trên địa bàn huyện Quan Hóa cũng đã có rất nhiều giải pháp song chưa có nhiều trường quan tâm đúng mức đến vấn đề chỉ đạo lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục Trong khi, dạy học tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục rất tích cực góp phần nâng cao năng lực của người học, giúp đào tạo những con người có đầy đủ phẩm chất, năng lực để giải quyết những vấn đề của cuộc sống hiện đại Khi dạy học tích hợp các nội dung giáo dục, quá trình học tập của học sinh sẽ không bị cô lập với cuộc sống hàng ngày, các em sẽ được cập nhật với những kiến thức mang tính thời sự xung quanh cuộc sống

Trong một trường học, chất lượng dạy học và giáo dục là vấn đề đặc biệt quan trọng được đặt lên hàng đầu Vì vậy, là một phó hiệu trưởng phụ trách công tác chuyên môn, tôi đã luôn trăn trở và tìm nhiều biện pháp quản lý để nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục Để khắc phục những lỗ hổng trong công tác quản lý và những mặt còn hạn chế của nhà trường, năm học này, tôi đã

mạnh dạn đăng ký và nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp chỉ đạo lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục ở Tiểu học Phú Nghiêm năm học 2018-2019” với mong muốn giáo viên của trường củng cố, hoàn thiện những hiểu biết

về dạy học tích hợp ở Tiểu học hiện nay, đồng thời có kỹ năng lập kế hoạch dạy học tích hợp trong các môn học, tiết học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ năm học

1.2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của đề tài này nhằm giúp bản thân và giáo viên có nhận thức

đúng đắn cũng như biết cách lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục ở Tiểu học theo nhiệm vụ từng năm học góp phần nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục toàn diện trong nhà trường

1.3 Phạm vi, đối tượng nghiên cứu

- Phạm vi: Trường Tiểu học Phú Nghiêm, huyện Quan Hóa, tỉnh Thanh Hóa

- Đối tượng: Các biện pháp chỉ đạo lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục ở trường tiểu học

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết; Phương pháp điều tra khảo sát thực tế; phương pháp thu thập thông tin; phương pháp thống kê, phương pháp xử lý số liệu, phương pháp phân tích

2 Nội dung

2.1 Cở sở lý luận của việc lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục ở Tiểu học

2.1.1 Khái niệm tích hợp

“Tích hợp là sự kết hợp các thành phần đơn lẻ thành một hệ thống thuần nhất nhằm giảm thiểu những hoạt động phân tán hoặc chồng chéo và tăng hiệu quả tổng thể”[1] Thuật ngữ này trong giáo dục chỉ sự kết hợp nhiều mảng kiến thức và kỹ năng liên quan với nhau trong một chương trình, thậm chí một tiết học, một bài tập nhằm tăng cường hiệu quả giáo dục và tiết kiệm thời gian học tập

Dạy học theo quan điểm tích hợp trong chương trình giáo dục phổ thông nói chung, chương trình Tiểu học nói riêng không chỉ là một giải pháp để xử lý mâu thuẫn giữa khối lượng tri thức ngày càng lớn đưa vào chương trình với thời lượng học tập có hạn mà còn là “ một giải pháp để tăng cường ứng dụng những điều học được vào cuộc sống, thực hiện chương trình phát triển năng lực người học” [1]

2.1.2 Mục tiêu, hình thức tích hợp chương trình

Mục tiêu tích hợp chương trình: “Nhằm giảm số lượng môn học; phát triển năng lực cho học sinh; tăng cường thực hành ứng dụng giải quyết các vấn

đề gần gũi với cuộc sống hàng ngày” [1]

Các hình thức tích hợp chương trình: “Có nhiều hình thức tích hợp chương trình khác nhau Tích hợp nội dung là hình thức kết nối nội dung trong nội bộ môn học và giữa các môn học với nhau Có thể chia thành 3 hình thức như sau: kết hợp lồng ghép, đa môn, liên môn” [1]

2.1.3 Các tài liệu hướng dẫn tích hợp giáo dục trong các môn học và hoạt động giáo dục ở tiểu học.

Hiện nay, ngoài yêu cầu tích hợp như đã nêu trong chương trình môn học (thể hiện qua tài liệu dạy học của các môn học ở tiểu học), đã có rất nhiều tài liệu hướng dẫn dạy học tích hợp thêm các nội dung vào chương trình môn học như:

- Học tập tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh

- Giáo dục bảo vệ môi trường

- Giáo dục kỹ năng sống

- Giáo dục an toàn giao thông

- Biến đổi khí hậu

- Giáo dục quốc phòng an ninh,

2.1.4 Lợi ích của việc dạy học tích hợp

Chương trình tích hợp có thể giúp giáo viên và học sinh khắc phục được nhận thức cứng nhắc mang nặng tính chủ quan về ranh giới giữa các môn học Các nhà nghiên cứu và các nhà giáo dục đã chỉ ra rằng kết quả học tập của học sinh cao hơn khi chương trình được tích hợp

Lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục ở Tiểu học giúp giáo viên Tiểu học hiểu sâu hơn về định hướng dạy học tích hợp thể hiện trong chương trình, sách giáo khoa tiểu học hiện nay và những vấn đề đặt ra đối với giáo viên Tiểu học trong việc thực hiện yêu cầu dạy học tích hợp để từ đó có khả năng lập kế hoạch dạy học tích hợp, lựa chọn được phương pháp, biện pháp dạy học phù hợp với yêu cầu tích hợp một cách hiệu quả hơn

Việc lồng ghép các nội dung giáo dục vào trong các môn học ở Tiểu học không chỉ được thực hiện bằng cách đưa thêm hoặc tăng cường, nhấn mạnh một

số nội dung giáo dục nào đó đã có trong chương trình, mà thông qua cách vận dụng các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của người học cũng có thể thực hiện việc lồng ghép giáo dục một số nội dung cần tích hợp dạy học cho học sinh như: giáo dục kỹ năng sống, bảo vệ môi trường, giáo dục đạo đức, giáo dục

an toàn giao thông, giáo dục quốc phòng an ninh,

Giáo viên Tiểu học hiện nay có cảm nhận chung là họ phải làm quá nhiều việc và không đủ thời gian để dạy hết mọi thứ mà học sinh cần phải lĩnh hội So với trước đây, sách giáo khoa ngày nay có nhiều nội dung giảng dạy hơn Ngoài

bộ sách giáo khoa, còn có nhiều tài liệu bổ trợ được xuất bản để đáp ứng nhu cầu kiến thức ngày càng tăng của thời đại Bên cạnh đó, ngày càng có nhiều những đòi hỏi cập nhật các nội dung giáo dục trong nhà trường phổ thông của xã hội đã làm ảnh hưởng đến việc sử dụng thời gian trên lớp của giáo viên và học sinh Giáo viên có cảm tưởng họ phải đưa vào bài dạy của mình quá nhiều nội dung có vẻ không ăn nhập gì với nhau trong nội bộ từng môn học và giữa các môn học với nhau

Cách tốt nhất để giải quyết tình trạng này là tích hợp các nội dung giáo dục Để thực hiện được điều này, đòi hỏi giáo viên phải nắm vững nội dung dạy học của các môn học, xác định rõ yêu cầu tích hợp trong nội bộ một môn học và giữa các môn học, phát hiện ra những nội dung dạy học chồng chéo, trùng lặp, mâu thuẫn giữa các môn học và hoạt động giáo dục

Trong giáo dục, việc nghiên cứu để tích hợp các nội dung học tập ở trường phổ thông là rất cần thiết Bởi vì, tích hợp là thiết kế các nội dung và tổ

chức các hoạt động khác nhau có liên quan thành một thể thống nhất để học sinh

có cơ hội phối hợp và áp dụng các kinh nghiệm, kỹ năng từ các lĩnh vực khác nhau khi tìm hiểu kiến thức, rèn luyện kỹ năng trong quá trình học tập Việc tích hợp được tiến hành một cách khoa học, hợp lý sẽ làm cho nội dung và hình thức học tập của học sinh trong mỗi bài học trở nên phong phú, hấp dẫn hơn; học sinh biết được nhiều kiến thức hơn và việc lĩnh hội kiến thức, kỹ năng của học sinh

sẽ trở nên nhẹ nhàng, hiệu quả hơn Tích hợp còn có tác dụng giảm bớt đầu môn học, tăng thời gian vật chất cho mỗi chủ đề, nội dung học tập Nhờ đó học sinh được học sâu hơn về mỗi nội dung học tập; giáo viên có điều kiện tổ chức các hoạt động trong giờ học, áp dụng phương pháp dạy học tích cực và nâng cao chất lượng dạy học

2.1.5 Quan điểm tích hợp

Hiện nay, quan điểm dạy học tích hợp thể hiện trong tài liệu dạy học ở tiểu học vẫn chủ yếu nghiêng về cách tiếp cận tích hợp trong các môn học riêng rẽ, cụ thể là:

- Tích hợp đảm bảo mối liên hệ hỗ trợ hoặc phát triển kiến thức, kĩ năng với môn học khác

- Tích hợp các nội dung gắn với thực tiễn: địa phương, đất nước, thế giới,

- Tích hợp để phát triển các kĩ năng chung, năng lực chung,

- Xây dựng chủ đề, lồng ghép [4],

2.1.6 Yêu cầu khi lập kế hoạch dạy học tích hợp

- Khi thiết kế kế hoạch bài học, giáo viên cần xác định rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học, phù hợp với yêu cầu tích hợp nêu trong nhiệm vụ môn học và nhiệm vụ năm học Việc dạy học tích hợp ở tiểu học hiện nay đòi hỏi không phá vỡ đặc trưng bộ môn, phối hợp nhiều cách thức tích hợp, khuyến khích tạo điều kiện cho sự phối hợp các môn học, các hoạt động học tập của học sinh Giáo viên tiểu học cần xác định những chủ đề vấn đề có liên quan với những kiến thức, kĩ năng thuộc một số môn học khác nhau (các môn học riêng

rẽ nhưng có chủ đề là chung) để có thể giúp học sinh học sâu hơn, trách được sự chồng chéo, trùng lặp Mặt khác, nội dung học tập được thiết kế thành một chuỗi vấn đề, tình huống, đòi hỏi phải huy động tổng hợp kiến thức một số môn để giải quyết Nội dung học tập cần hướng vào phát triển những kĩ năng, năng lực

cơ bản mà học sinh có thể sử dụng vào tất cả các môn học

2.2 Thực trạng của việc lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục ở trường tiểu học Phú Nghiêm

2.2.1 Vài nét về đặc điểm tình hình của nhà trường

Trường Tiểu học Phú Nghiêm là một trường miền núi cách trung tâm Huyện Quan Hóa khoảng 7 km, thuộc vùng kinh tế đặc biệt khó khăn

Quy mô trường lớp, học sinh ổn định Năm học 2018-2019, Trường Tiểu học Phú Nghiêm có 5 lớp với 99 học sinh đạt tỷ lệ 19,8 học sinh/ lớp Trường

gồm 1 điểm trường đặt ngay trung tâm xã, bản xa trường nhất là 2 km, đường đi lại tương đối thuận lợi cho học sinh

Về đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên đảm bảo về số lượng và chất lượng Tổng số cán bộ giáo viên là 14 đồng chí, trong đó Cán bộ quản lý: 2 đồng chí, giáo viên:11 đồng chí, nhân viên: 1 đồng chí Tập thể sư phạm nhà trường luôn đoàn kết, thống nhất, quyết tâm xây dựng nhà trường ngày càng vững mạnh

2.2.2 Thực trạng của việc lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục ở trường tiểu học Phú Nghiêm

Qua quá trình quản lí, chỉ đạo công tác lập kế hoạch tích hợp các nội dung giáo dục trong dạy học ở trường tiểu học Phú Nghiêm, trong những năm qua, tôi

có những đánh giá nhận xét sau:

Công tác lập kế hoạch tích hợp các nội dung giáo dục trong dạy học ở trường tiểu học Phú Nghiêm đã được Ban giám hiệu nhà trường quan tâm chỉ đạo một cách nghiêm túc, các thầy cô giáo đã thực hiện việc lập kế hoạch tích hợp các nội dung giáo dục thông qua quá trình soạn bài, quá trình dạy học các môn học trên lớp và thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Bên cạnh những mặt đã làm được nhà trường còn có một số mặt tồn tại như sau:

Trong thực tiễn, không phải giáo viên nào cũng thực hiện được và không phải tiết học nào, môn học nào cũng thực hiện dạy học tích hợp theo đúng yêu cầu đặt ra trong chương trình và theo yêu cầu của nhiệm vụ từng năm học.Việc tích hợp một số nội dung giáo dục mới mang tính thời sự, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ từng năm học vẫn chưa được trú trọng đúng mức Một số giáo viên còn chưa đầu tư thời gian để nghiên cứu lập kế hoạch tích hợp, chất lượng các giờ dạy chưa cao Các tổ chuyên môn cũng chưa quan tâm, ít khi đề cập đến nội dung này trong các buổi sinh hoạt chuyên môn Do đó, việc tích hợp các nội dung giáo dục trong dạy học đôi lúc mang tính hình thức, chưa đem lại hiệu quả cao Một số giáo viên khi thiết kế bài dạy thường chỉ cóp bài soạn trên mạng về sửa qua loa rồi lên lớp nên việc tích hợp các nội dung giáo dục trong mỗi môn học, bài học còn mang tính hình thức, chưa có chiều sâu, chưa đầy đủ theo yêu cầu nhiệm vụ của từng năm học Từ đó, dẫn đến mục tiêu các bài học chỉ tập trung vào mặt đạt được các kiến thức môn học chưa quan tâm nhiều đến các vấn

đề liên quan đến cuộc sống xung quanh các em; một bộ phận học sinh của trường thiếu kỹ năng sống, năng lực, phẩm chất còn nhiều hạn chế, thiếu hiểu biết về những kiến thức rất đơn giản xung quanh các em, việc học tập và rèn luyện đạo đức theo 5 điều Bác Hồ dạy có phần bị xem nhẹ, thậm chí vấn đề đạo đức của hoc sinh cũng đang có chiều hướng giảm sút Năm học 2018-2019, theo yêu cầu nhiệm vụ năm học thì tất cả các trường Tiểu học trong huyện, ngoài các nội dung đã thực hiện tích hợp lâu nay còn phải trú trọng đến 2 nội dung cần phải tích hợp đó là tích hợp giáo dục đạo đức theo tấm gương Bác Hồ và tích hợp giáo dục Quốc phòng an ninh Ngay từ đầu năm học, cán bộ quản lý và giáo viên cốt cán nhà trường đã được tham gia tiếp thu tại Phòng Giáo dục Tuy

nhiên, do mới thực hiện nên giáo viên vẫn còn nhiều lúng túng Việc tổ chức tập huấn lại tại trường cũng chưa được cụ thể, tài liệu tham khảo ít, trong khi tổ chức thực hiện một số giáo viên khi lập kế hoạch vẫn chưa xác định được mục tiêu và chưa biết tích hợp vào hoạt động nào cho phù hợp

Trước tình hình đó, tôi đã quan tâm đến vấn đề chỉ đạo lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục cho học sinh Tôi tiến hành điều tra, khảo sát thực tế, nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn tích hợp để xác định số lượng môn học, bài học có tích hợp các nội dung giáo dục cho học sinh từng lớp theo yêu cầu, sau đó đối chiếu với bài soạn của giáo viên xem họ đã thực hiện chưa,

dự giờ thăm lớp để xem giáo viên dạy thế nào, có thực hiện tích hợp và lồng ghép theo yêu cầu không? Đồng thời thực hiện khảo sát về năng lực, phẩm chất, một số kỹ năng sống của học sinh Tôi đã tìm hiểu nguyên nhân và tìm biện pháp cụ thể cho công tác quản lý chỉ đạo lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục

Kết quả cụ thể của thực trạng đầu năm học như sau:

Qua việc kiểm tra giáo án tháng 9 tôi nhận thấy tỉ lệ bài soạn của giáo viên có tích hợp nội dung giáo dục theo yêu cầu của chương trình và yêu cầu nhiệm vụ năm học chỉ đạt khoảng 60 %; Trong đó, chủ yếu chỉ thể hiện ở phần mục tiêu, còn phần các hoạt động chủ yếu lại chưa có nội dung tích hợp và cũng chưa cụ thể ở hoạt động nào Một số giáo viên vẫn chưa biết cách sử dụng bộ tài liệu “Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống dành cho học sinh’’ để tích hợp vào môn đạo đức và các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; cũng chưa tích hợp lồng ghép giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, mặc dù nhà trường đã tổ chức tập huấn Chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trong toàn trường chưa đạt yêu cầu Một số năng lực, phẩm chất, kỹ năng sống cơ bản của học sinh đạt tỉ lệ thấp mà nguyên nhân một phần là do cách dạy học phiến diện thiếu tích hợp các nội dung giáo dục

Tôi đã phối hợp với giáo viên chủ nhiệm dùng phiếu khảo sát năng lực, phẩm chất và kỹ năng sống của học sinh (thời điểm tháng 9/2018 - Có phụ lục

1, phụ lục 2 kèm theo) và lập bảng tổng hợp kết quả như sau:

TT

Tổng

số học

sinh

Các nội dung được khảo sát

Mức độ Cần cố gắng Đạt Tốt

Số lượng

Tỉ lệ (%)

Số lượng

Tỉ lệ (%)

Số lượng

Tỉ lệ (%)

* Nguyên nhân

Qua tìm hiểu tôi nhận thấy có nhiều nguyên nhân khác nhau trong đó có

các nguyên nhân cơ bản sau:

- Về giáo viên: Một số giáo viên nhận thức chưa đầy đủ, chưa đúng đắn, chưa trú trọng đến việc tích hợp các nội dung giáo dục cho học sinh trong các buổi học, trong từng giờ học Một số thầy cô giáo chỉ quan tâm đến việc truyền thụ kiến thức văn hoá, chưa thực sự chú trọng đến việc giáo dục toàn diện cho các em, chỉ cung cấp cho các em về mặt lý thuyết mà coi nhẹ thực hành Hình thức tổ chức dạy học đơn điệu Chưa chú ý đến việc phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh Do giáo viên phải dạy 2 buổi/ngày nên thiếu thời gian

để nghiên cứu bài; do thiếu tài liệu tham khảo, do trình độ năng lực hạn chế và chưa chịu khó đầu tư thời gian thích đáng cho việc lập kế hoạch và chuẩn bị bài dạy

- Về học sinh: Do học sinh chưa có động cơ, mục đích học tập đúng đắn, các em chưa có hứng thú học tập; ngoài thời gian học ở trường về nhà các em chơi điện thoại và xem ti vi nhiều mà không có sự hướng dẫn của người lớn, các

em ít được trải nghiệm các hoạt động thực tiễn; do các em chưa được tiếp cận với những bài dạy có sự tích hợp đầy đủ các nội dung giáo dục.Về phía gia đình

và xã hội cũng chưa quan tâm thỏa đáng tới việc giáo dục toàn diện cả đức, trí, thể, mĩ cho các em Mặt khác, do môi trường miền núi ít có điều kiện để các em được giao lưu trải nghiệm, vốn Tiếng Việt của các em lại hạn chế nên chất lượng học sinh về các mặt chưa được như mong muốn

- Trong nhà trường: Có quan tâm chỉ đạo nhưng chưa sâu, chưa sát, chưa đúng mức, chưa hướng dẫn cụ thể, rõ ràng về công tác lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục, mới chỉ lồng ghép trong kế hoạch chung toàn trường Tài liệu và phương tiện daỵ học cũng chưa đáp ứng được yêu cầu giáo dục hiện nay

2.2.3 Những thuận lợi, khó khăn của việc chỉ đạo lập kế hoạch dạy học tích hợp nội dung giáo dục.

* Thuận lợi

Việc thực hiện dạy học tích hợp các nội dung giáo dục ở Tiểu học hiện nay được Bộ Giáo dục quán triệt rất chi tiết rõ ràng cùng với sự cụ thể hóa lồng ghép cụ thể của các cấp quản lí chuyên môn cho phù hợp với cơ sở thực tế Quan điểm, nội dung chương trình tích hợp được Bộ Giáo dục quán triệt cụ thể, trong từng năm học Giáo viên có nhiều cơ hội tiếp cận nguồn tài liệu mở, tài liệu được chỉ đạo qua các thông tư hướng dẫn, cung cấp nguồn tài liệu qua mạng nên giáo viên rất thuận lợi tiếp cận tư tưởng, quan điểm dạy học tích hợp Bản thân sách giáo khoa đã có cấu trúc nội dung thể hiện quan điểm tích hợp qua các đơn vị học cụ thể qua các chủ đề, các phân môn Các tài liệu tích hợp được cung cấp khá đầy đủ hoặc được cung cấp với địa chỉ rõ ràng Có sự đổi mới trong nhận thức của giáo viên dạy ngày càng đầy đủ về tác dụng của tích hợp và sự cần thiết của tích hợp trong dạy học hiện nay

* Khó khăn

Không phải trường học nào cũng được cung cấp đầy đủ tài liệu tích hợp, cũng không phải mọi giáo viên đều có khả năng tiếp cận tài liệu từ mạng Còn

nhiều giáo viên chưa thực sự nhận thức đầy đủ về quan điểm tích hợp cũng như

sự hiểu biết về tác dụng và cần thiết phải tích hợp các nội dung giáo dục Còn nhiều người lười tích hợp vì tích hợp thì thiết kế bài sẽ mất nhiều thời gian hơn, phải có nghiên cưú mới có thể tích hợp được hợp lí Tích hợp các nội dung giáo dục là thực sự cần thiết, nhưng hiện nay các nội dung tích hợp được đề cập đến quá nhiều có lúc còn có lạm dụng tích hợp Môn nào, bài nào, tiết nào cũng tích hợp các nội dung dạy học thì người dạy sẽ rất vất vả vì sự chồng chéo trong các địa chỉ tích hợp Nếu đưa vào bài dạy quá nhiều nội dung tích hợp sẽ phá vỡ mục tiêu bài dạy Cũng có bài tích hợp như sự ép buộc, chưa thực sự cần thiết với cấp tiểu học Đòi hỏi cần có sự lựa chọn hợp lý Cấu trúc nội dung sách giáo khoa là thống nhất chặt chẽ nhưng ở một số môn học mỗi giáo viên lại đảm nhận dạy một phân môn nên sự kết nối tích hợp các nội dung của môn học là khó khăn, bởi không phải lúc nào họ cũng có thời gian để trao đổi với nhau về nội dung tích hợp trong từng lớp, từng tiết bài, từng chủ đề, phân môn… “Ví dụ: Khi học chủ đề gia đình: học sinh được đọc bài về chủ đề gia đình, được viết chính tả về chủ đề gia đình, được kể, nói về gia đình, được vẽ tranh về gia đinh, được hát về gia đình, được thực hành giúp đỡ gia đình” [4]… nhưng dạy các phân môn và bộ môn lại không phải một giáo viên Không thể một giáo viên lại dạy tất các phân môn Do vậy sự phối hợp trong tích hợp nội dung dạy học chủ

đề đó sẽ không thể hiệu quả

Giáo viên phải có thời gian để tìm hiểu sâu hơn những kiến thức thuộc các lĩnh vực khác, phải thường xuyên cập nhật những vấn đề trong thực tiễn cuộc sống,

Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho việc dạy học còn thiếu thốn

Đối tượng học sinh miền núi môi trường sống bị bó hẹp, ít có điều kiện

để giao lưu, tham quan, học tập, các em còn nhiều bỡ ngỡ, lạ lẫm, chưa bắt kịp khối lượng kiến thức

Gia đình và xã hội cũng còn xem nhẹ các nội dung giáo dục xung quanh cuộc sống của các em

Qua thực tế triển khai dạy học tích hợp các nội dung giáo dục ở trường Tiểu học Phú Nghiêm, tôi thiết nghĩ, cần phải điều chỉnh và tìm thêm các biện pháp để có thể thực hiện dạy học hiệu quả hơn

2.3 Các biện pháp chỉ đạo lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục ở trường Tiểu học Phú Nghiêm

2.3.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho giáo viên về việc lập kế hoạch tích hợp các nội dung giáo dục theo yêu cầu nhiệm vụ năm học

* Mục tiêu

Giúp giáo viên hiểu được việc lập kế hoạch tích hợp các nội dung giáo dục là một yêu cầu bắt buộc, tất cả giáo viên đều phải tiếp tục thực hiện nghiêm túc các nội dung đã được triển khai Đội ngũ giáo viên có nhận thức đúng đắn, đầy đủ về nhiệm vụ tích hợp các nội dung giáo dục theo yêu cầu nhiệm vụ từng

năm học.

* Nội dung

Triển khai, quán triệt các văn bản chỉ đạo của cấp trên giúp giáo viên nắm được những nội dung cơ bản về mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng và những yêu cầu cụ thể của việc lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục ở trường Tiểu học Năm học 2018-2019 vẫn tiếp tục thực hiện các nội dung tích hợp đã triển khai thực hiện ở các năm học trước và tập huấn thêm 2 chuyên đề mới đó là tích hợp giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua việc sử dụng bộ tài

liệu "Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống dành cho học sinh" và

chuyên đề Giáo dục quốc phòng và an ninh trong trường tiểu học được thực hiện lồng ghép thông qua nội dung các bài trong các môn học

* Cách thực hiện

Tổ chức các buổi họp nhằm triển khai, quán triệt cho giáo viên về mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng, những yêu cầu của việc lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục ở trường tiểu học

Xác định nhiệm vụ trọng tâm, nhiệm vụ cụ thể của năm học và các nội dung bắt buộc phải tích hợp trong kế hoạch dạy học năm học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học

Phân công nhiệm vụ cụ thể rõ ràng cho từng bộ phận, từng cá nhân Chuẩn bị các tài liệu cần thiết để việc triển khai dạy học tích hợp đạt hiệu quả cao nhất Đồng thời in tài liệu hoặc chuyển qua hộp thư điện tử cho giáo viên để

về nhà nghiên cứu thêm

2.3.2 Biện pháp 2: Tổ chức tập huấn và chỉ đạo sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề lập kế hoạch dạy học tích hợp nội dung giáo dục

* Mục tiêu

Giúp tất cả các giáo viên nắm chắc các nội dung về chuyên đề lập kế hoạch dạy học tích hợp nội dung giáo dục, lập được kế hoạch và vận dụng trong quá trình chuẩn bị bài và giảng dạy trên lớp

* Nội dung

Tổ chức tập huấn nội dung lập kế hoạch dạy học tích hợp nội dung giáo dục, chỉ đạo sinh hoạt chuyên môn giúp tất cả các giáo viên nắm chắc các nội dung về chuyên đề lập kế hoạch dạy học tích hợp nội dung giáo dục theo 2 chuyên đề đã được tập huấn tại huyện; chuyên đề 1: Tích hợp giáo dục đạo đức

cho học sinh thông qua việc sử dụng bộ tài liệu "Bác Hồ và những bài học về

đạo đức, lối sống dành cho học sinh"; chuyên đề 2: Giáo dục quốc phòng và an ninh trong trường tiểu học được thực hiện lồng ghép thông qua nội dung các bài trong các môn học ở Tiểu học

* Tổ chức tập huấn

- Tổ chức tập huấn trong toàn trường, yêu cầu 100% giáo viên tham gia

- Trước khi thực hiện buổi tập huấn các đồng chí quản lý và giáo viên cốt

cán cần thực hiện tốt công tác sau:

+ Nghiên cứu kỹ các công văn hướng dẫn và tài liệu tập huấn của Phòng Giáo dục đã gửi cho các trường để lựa chọn, chuẩn bị cụ thể về nội dung trong buổi tập huấn, phân công chuẩn bị máy chiếu và các điều kiện phương tiện khác như loa đài, in ấn tài liệu, chuẩn bị văn phòng tập huấn có bàn ghế thật chu đáo

để buổi tập huấn đạt được hiệu quả

+ Phân công người triển khai, người chuẩn bị bài dạy - người dạy minh họa, bố trí thời gian, địa điểm, đối tượng học sinh, dạy minh họa để toàn trường tham dự và tổ chức thảo luận

+ Phân công trách nhiệm cho các thành viên tham gia buổi tập huấn: Tất

cả giáo viên đều phải tự nghiên cứu những vấn đề liên quan tới nội dung buổi tập huấn, chia nhóm để thảo luận

* Tổ chức sinh hoạt chuyên môn tổ khối

Giáo viên trong trường được chia thành 2 tổ chuyên môn: tổ khối 1,2,3 và

tổ khối 4, 5 Giao cho tổ trưởng tổ chuyên môn tổ chức sinh hoạt tổ định kỳ có nội dung trên Cán bộ quản lý nhà trường phân công đi dự sinh hoạt với các tổ

để hướng dẫn, chỉ đạo, giám sát Trong một số buổi sinh hoạt có thể thay đổi các thành viên của mỗi tổ hoặc có sự thay đổi theo khối lớp với sự luân phiên giữa các lớp để giúp nhau nắm bắt cập nhật các nội dung chương trình Ngoài những nội dung triển khai về mặt lý thuyết chỉ đạo các tổ khối đi sâu vào các nội dung thực hành, chia nhóm để nghiên cứu, thực hành sau đó tập trung thảo luận để đi đến thống nhất cách làm

Ví dụ về cách thức tổ chức sinh hoạt chuyên môn:

Bước 1: Tổ chức thực nghiệm như dạy minh họa, dự giờ, nghiên cứu thực

tế, tham quan,

Bước 2: Tổ chức trao đổi, thảo luận sau thực nghiệm Tìm những giải

pháp, biện pháp khả thi phù hợp với khả năng của giáo viên trong tổ chuyên môn Đưa ra kết luận, phương hướng áp dụng về nội dung thảo luận

Khi dạy xong có thể tổ chức thảo luận theo những câu hỏi sau:

- Bài dạy có tích hợp nội dung giáo dục về vấn đề gì ?

- Nội dung cụ thể cần tích hợp để giáo dục học sinh là gì ?

- Giáo viên đã tích hợp trong những phần nào của bài dạy ?

- Việc tích hợp đó có tác dụng gì đối với học sinh ?

- Kết quả giờ dạy như thế nào ?

- Đề xuất các biện pháp khả thi, phù hợp ?,

Bước 3: Thống nhất, áp dụng vào thực tế.

2.3.3 Biện pháp 3: Hướng dẫn chỉ đạo lập kế hoạch bài học tích hợp một số nội dung giáo dục theo yêu cầu nhiệm vụ năm học.