Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng dạy học dạng toán tìm số trung bình cộng cho học sinh lớp 4

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ PHÒNG GD&ĐT TRIỆU SƠN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC DẠNG TOÁN “TÌM SỐ TRUNG BÌNH CỘNG” CHO HỌC SINH LỚP 4 Người t

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GD&ĐT TRIỆU SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC DẠNG TOÁN “TÌM SỐ TRUNG BÌNH CỘNG”

CHO HỌC SINH LỚP 4

Người thực hiện: Mai Thị Huệ Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Hợp Thắng SKKN thuộc môn: Toán

THANH HOÁ NĂM 2018

MỤC LỤC

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Từ lâu, việc giải toán đã trở thành một hoạt động trí tuệ sáng tạo và hấp dẫn đối với nhiều học sinh, các thầy cô giáo và các bậc phụ huynh Được trở thành một học sinh có khả năng về toán học không chỉ là mong ước của mỗi học sinh mà còn là kì vọng của các bậc phụ huynh, các thầy cô giáo dành cho con

em và học trò của mình Bởi vậy, việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh để các

em có thể phát huy hết năng lực của mình rồi có thể vươn tới những đích cao hơn, xa hơn trên con đường học vấn luôn là nhiệm vụ, là mối quan tâm hàng đầu của mỗi giáo viên, của các nhà trường và của toàn xã hội

Chương trình Toán lớp 4 là một bộ phận của chương trình toán Tiểu học,

là sự tiếp nối của chương trình Toán 3 Ngay đầu năm học lớp 4, sau khi học đọc, viết, so sánh xếp thứ tự số tự nhiên có nhiều chữ số và các đơn vị đo khối lượng – thời gian thì học sinh được làm quen với dạng toán điển hình “Tìm số trung bình cộng” Nhưng để hiểu và giải nhanh được các dạng toán liên quan đến số trung bình cộng thì đòi hỏi học sinh phải có khả năng tư duy, sáng tạo nhất định Tuy là nội dung này có trong sách giáo khoa nhưng mới ở dạng cơ bản, chưa có kiến thức nâng cao Mà trong một giờ học luôn có nhiều đối tượng học sinh khác nhau, nhất là các tiết toán học ở buổi 2, nếu chỉ có bài tập dành riêng cho học sinh ở mức cơ bản thì những học sinh có năng khiếu về toán sẽ hoàn thành bài nhanh hơn, cảm thấy nhàm chán và ngồi không vì không có việc

để làm Bởi vậy, việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu toán học là một vấn đề cần thiết vừa để phân hóa đối tượng học sinh, để phát huy hết khả năng của từng em vừa giúp nâng hứng thú học tập của học sinh trong quá trình dạy học mà bất kì nhà giáo nào có tâm đều cần phải nghiên cứu, đầu tư chất xám

để nâng cao hiệu quả chất lượng dạy học của mình Từ thực tế dạy học, tôi đã trăn trở, suy nghĩ, tìm tòi và sưu tầm tài liệu nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Toán nói chung và dạy mạch kiến thức Giải toán có lời văn nói riêng qua

các tiết ôn Toán ở buổi 2, đặc biệt với dạng toán “Tìm số trung bình cộng” Tôi

xin ghi lại kinh nghiệm dạy học của mình qua đề tài: “Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng dạy học dạng Toán “Tìm số trung bình cộng” cho học sinh lớp 4” Mong được sự đóng góp ý kiến của các bạn đồng nghiệp và những

người yêu toán để SKKN của tôi được hoàn thiện hơn, giúp cho nhiều giáo viên

và các nhà trường có thể tham khảo và áp dụng

1.2 Mục đích nghiên cứu

Vấn đề SKKN trình bày nhằm giúp học sinh nắm chắc cách giải các bài

toán về “Tìm số trung bình cộng” và nhận dạng nhanh, giải nhanh các bài toán

có liên quan Đồng thời cũng phần nào nâng cao được chất lượng mũi nhọn cũng như chất lượng đại trà trong nhà trường

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài này nghiên cứu dạng toán “Tìm số trung bình cộng” và rút ra

những kinh nghiệm nâng cao chất lượng dạy học dạng Toán này cho học sinh

lớp 4

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- PP nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết;

- PP điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin;

- PP thống kê, xử lý số liệu

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

Dạng Toán “Tìm số trung bình cộng” được đưa vào dạy học trong chương trình Toán lớp 4, là dạng toán đầu tiên của mạch kiến thức giải toán có lời văn Đây là dạng toán được áp dụng nhiều trong cuộc sống hàng ngày nên đòi hỏi học sinh phải nắm vững dạng toán và cách giải để ứng dụng vào các tình huống thực tế của cuộc sống

Dạng bài toán “Tìm số trung bình cộng” thường được thể hiện ở các dạng

toán như sau:

Dạng 1: Tìm số trung bình cộng của nhiều số (Dạng này có trong sách giáo

khoa)

Bước 1: Tính tổng các số hạng

Bước 2: Tính trung bình cộng = Tổng các số hạng : Số các số hạng

Dạng 2: Tìm số khi biết số trung bình cộng (Dạng này có trong sách giáo

khoa nhưng chỉ có 1 – 2 bài tập)

Bước 1: Tính tổng các số hạng = Trung bình cộng × Số các số hạng

Bước 2: Tính các số

Dạng 3: Tìm số khi biết mối quan hệ giữa số trung bình cộng với số đó

(Dạng bài này không có trong sách giáo khoa Toán 4) Được chia làm 3 loại bài:

- Dạng cho các số: a1, a2, a3,…, an – 1, an Với an bằng trung bình cộng của cả n số hạng Tính an?

- Dạng cho các số: a1, a2, a3,…, an – 1, an Với an kém trung bình cộng của cả n số hạng là x Tính an?

- Dạng cho các số: a1, a2, a3,…, an – 1, an Với an hơn trung bình cộng của cả n số hạng là x Tính an?

[1]

Khi hướng dẫn học sinh giải toán, giáo viên cần hướng dẫn kĩ các công việc sau:

- Tìm hiểu đề bài

- Xây dựng chương trình giải toán

- Thực hiện chương trình giải toán

- Kiểm tra và khai thác bài toán

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Năm học 2017 – 2018, tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm và giảng dạy lớp 4 Trong quá trình giảng dạy tôi thấy “Dạng toán tìm số trung bình cộng” là một dạng toán điển hình, cơ bản trong chương trình sách giáo khoa Hơn nữa, khi vận dụng vào giải toán có lời văn, đa phần các em làm bài máy móc, chưa xác định được các dạng bài, lúng túng, hay bị sai… Vì vậy, sau khi học xong tiết lí thuyết và 2 tiết luyện tập của dạng toán này trong sách giáo khoa, tôi đã ra một đề kiểm tra khảo sát độ suy luận và mức tư duy của 30 em học sinh lớp 4 như sau:

Bài 1: Cho các số: 15, 18, 27 Tìm trung bình cộng của 3 số?

Bài 2: Cho trung bình cộng của 2 số là 72, biết một số là 54 Tìm số kia?

Bài 3: Nam có 19 viên bi, Bình có 15 viên bi, Bắc có 17 viên bi, Đông có số bi

hơn trung bình cộng của bốn bạn là 9 viên bi Hỏi Đông có bao nhiêu viên bi? Kết quả kiểm tra thấp, cụ thể là:

Tổng số HS

Qua kết quả kiểm tra trên, tôi thực sự băn khoăn, lo lắng nên đã nghiên cứu đúc rút kinh nghiệm giúp học sinh phân biệt và giải các bài toán “Tìm số trung bình cộng”

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

Biện pháp 1: Giúp học sinh nắm vững kiến thức cơ bản về dạng 1: Tìm số trung bình cộng của nhiều số (Dạng này có trong sách giáo khoa Toán 4)

Đây là dạng bài cơ bản nên tôi lần lượt giao bài tập từ dễ đến khó, hướng dẫn học sinh tìm cách giải tổng quát

Ví dụ 1: Rót vào can thứ nhất 6 lít dầu, rót vào can thứ hai 4 lít dầu Hỏi nếu số

lít dầu đó được rót đều vào 2 can thì mỗi can có bao nhiêu lít dầu?

Hướng dẫn học sinh làm bài:

Bước 1: Học sinh đọc yêu cầu đề bài để nắm vững yêu cầu của bài tập

Bước 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu đề bài và tóm tắt bài toán

Bước 3: Hướng dẫn học sinh đưa ra cách giải bài toán:

+ Muốn tính được nếu số lít dầu đó được rót đều vào 2 can thì mỗi can có bao nhiêu lít dầu ta phải tìm gì? (Tính tổng số dầu ở 2 can) Tính bằng cách nào? (6 + 4 = 10 (lít))

+ Tổng 2 can có 10 lít dầu, vậy chia đều số dầu trên vào mỗi can thì mỗi can có bao nhiêu lít dầu? (lấy 10 : 2 = 5 (lít))

Bước 4: Hướng dẫn học sinh trình bày bài giải bài toán trên bằng một phép tính gộp (6 + 4) : 2 = 5 (lít)

Bước 5: Giáo viên kết luận: Can thứ nhất có 6 lít dầu, can thứ hai có 4 lít dầu Nếu rót đều số lít dầu này vào 2 can thì mỗi can có 5 lít dầu; ta nói trung bình mỗi can có 5 lít dầu Số 5 được gọi là trung bình cộng của hai số 6 và 4

Bước 6: Hướng dẫn học sinh tìm số trung bình cộng của hai số 6 và 4

? Muốn tìm trung bình cộng của hai số 6 và 4 ta làm thế nào? (6 + 4) : 2 = 5

Ví dụ 2: Số học sinh của 3 lớp lần lượt là 25 học sinh, 27 học sinh, 32 học sinh.

Hỏi trung bình mỗi lớp có bao nhiêu học sinh?

Hướng dẫn học sinh làm bài:

Bước 1: Học sinh đọc yêu cầu đề bài để nắm vững yêu cầu của bài tập

Bước 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu đề bài và tóm tắt bài toán

Bước 3: Học sinh làm bài Tôi để học sinh tự làm dựa vào bài toán ở ví dụ 1 Sau đó học sinh trình bày cách làm, kiểm tra và giáo viên chốt kết quả đúng:

Tổng số học sinh của cả 3 lớp là:

25 + 27 + 32 = 84 ( học sinh) Trung bình mỗi lớp có số học sinh là:

84 : 3 = 28 ( học sinh) Bước 4: Yêu cầu học sinh trình bày bài toán dưới dạng phép tính gộp

Bài giải Trung bình mỗi lớp có số học sinh là:

(25 + 27 + 32) : 3 = 28 (học sinh) Đáp số: 28 học sinh Bước 5: Yêu cầu học sinh nêu cách tìm số trung bình cộng của ba số 22, 27 và 32

? Muốn tìm trung bình cộng của ba số 22, 27 và 32 ta làm thế nào?

(25 + 27 + 32) : 3 = 28

Tiểu kết: Sau khi làm xong hai ví dụ này tôi hướng dẫn học sinh rút ra nhận xét.

? Muốn tìm số trung bình cộng của 2 số ta làm thế nào?

(Tính tổng hai số đó rồi lấy tổng đó chia cho 2)

? Muốn tìm số trung bình cộng của 3 số ta làm thế nào?

(Tính tổng ba số đó rồi lấy tổng đó chia cho 3)

? Muốn tìm số trung bình cộng của nhiều số ta làm bằng cách nào?

(Muốn tìm số trung bình cộng của nhiều số, ta tính tổng các số đó rồi lấy tổng đó chia cho số các số hạng).

- Vài học sinh đọc lại nhận xét

Sau khi học sinh nắm vững kiến thức cơ bản Tôi cho học sinh bắt đầu sử dụng kiến thức vừa học để làm các bài tập nâng cao hơn (áp dụng cho học các tiết ôn Toán ở Buổi 2)

Ví dụ 3: Tìm số trung bình cộng của các số tự nhiên liên tiếp từ 1 đến 9?

Hướng dẫn học sinh làm bài:

Bước 1: Học sinh đọc yêu cầu đề bài để nắm vững yêu cầu của bài tập

Bước 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu, phân tích đề bài

Bước 3: Học sinh tự làm bài theo quy tắc đã học

Bước 4: Học sinh trình bày bài giải

Số trung bình cộng của các số tự nhiên liên tiếp từ 1 đến 9 là:

( 1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 7 + 8 + 9 ) : 9 = 5

Bước 5: Giáo viên chốt lại kết quả đúng

Bước 6: Yêu cầu học sinh đưa ra cách làm khác Nếu học sinh không đưa ra được giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu theo hệ thống câu hỏi sau:

? Bài toán trên ta tính tổng của bao nhiêu số tự nhiên liên tiếp? (9 số)

? Số các số hạng là chẵn hay lẻ? (lẻ)

? Kết quả của bài toán là số hạng thứ mấy trong 9 số tự nhiên liên tiếp? (thứ 5)

? Vậy muốn tìm trung bình cộng của một số lẻ các số cách đều nhau ta làm thế nào? (Ta chỉ việc lấy kết quả chính là số chính giữa của dãy số)

Ví dụ 4: Tương tự, tôi cho học sinh: Tìm số trung bình cộng của các số: 2, 4, 6,

8?

Hướng dẫn học sinh làm bài:

Bước 1: Học sinh đọc yêu cầu đề bài để nắm vững yêu cầu của bài tập

Bước 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu, phân tích đề bài.

Bước 3: Học sinh tự làm bài theo quy tắc đã học

Bước 4: Học sinh trình bày bài giải

Số trung bình cộng của các số 2, 4, 6, 8 là: (2 + 4 + 6 + 8) : 4 = 5

Bước 5: Giáo viên chốt lại kết quả đúng

Bước 6: Yêu cầu học sinh đưa ra cách làm khác Nếu học sinh không đưa ra được giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu theo hệ thống câu hỏi sau:

? Bài toán trên ta tính tổng của bao nhiêu số tự nhiên cách đều? (4 số)

? Số các số hạng là chẵn hay lẻ? (chẵn)

? Kết quả của bài toán có liên quan gì đến các cặp số đầu và số cuối trong dãy ? (tổng 2 số đầu và cuối chia 2)

? Vậy muốn tìm trung bình cộng của một số chẵn các số cách đều nhau ta làm thế nào? (Ta chỉ việc tính tổng của cặp số cách đều hai đầu dãy số chia cho 2)

Nhận xét:

* Trung bình cộng của một số lẻ các số cách đều nhau chính là số chính giữa của dãy số.

* Trung bình cộng của một số chẵn các số cách đều nhau thì bằng tổng của cặp số cách đều hai đầu dãy số chia cho 2.

Sau khi làm xong ví dụ 4 tôi cho các em nêu lai các quy tắc và lần lượt cho các em làm bài tập củng cố nâng cao dần

Bài 1: Bốn bạn Đông, Tây, Nam, Bắc lần lượt cân nặng là 36 kg, 40kg, 34kg,

38kg Hỏi trung bình mỗi bạn cân nặng bao nhiêu ki – lô –gam?

Bài 2: Một đội xe chở hàng vào kho Trong 4 ngày đầu, mỗi ngày chở vào 450

tấn hàng Trong 2 ngày sau, mỗi ngày chở vào 246 tấn hàng Hỏi trung bình mỗi ngày kho nhận được bao nhiêu tấn hàng?

Bài 3: Tìm số trung bình cộng của các số 2, 5, 8, 11, 14, 17, 20?

Bài 4: Tìm số trung bình cộng của các số 2, 4, 6,…96, 98?

Khi học sinh đã thực hành thành thạo dạng 1, tôi chuyển sang dạng 2 (Vì muốn làm được dạng 2, yêu cầu học sinh phải nắm vững cách làm ở dạng 1)

Biện pháp 2: Giúp học sinh mở rộng kiến thức từ kiến thức cơ bản, tập các thao tác tư duy để giải các bài toán có liên quan đến dạng toán “Tìm số trung bình cộng”

Dạng 2: Tìm số khi biết số trung bình cộng

Ví dụ 1: Số trung bình cộng của hai số là 9 Biết một trong hai số đó là 12, tìm

số kia?

Hướng dẫn học sinh làm bài:

Bước 1: Học sinh đọc yêu cầu đề bài để nắm vững yêu cầu của bài tập

Bước 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu, phân tích đề bài

? Trung bình cộng của hai số là bao nhiêu? (9)

? Một trong hai số đó là mấy? (12)

? Muốn tìm số còn lại việc đầu tiên ta phải làm gì? (Tìm tổng hai số)

? Em hãy nêu cách tìm tổng hai số? (Lấy số trung bình cộng nhân với số các số hạng)

? Vậy làm thế nào để tìm số còn lại? (Lấy tổng các số trừ đi số đã cho)

Bước 3: Học sinh làm bài

Tổng hai số đó là: 9 x 2 = 18

Số kia là: 18 – 12 = 6

Bước 4: Giáo viên nhận xét kết quả đúng

Bước 5: Yêu cầu học sinh đưa ra cách làm khác (Đưa về bài toán tìm x)

Gọi số phải tìm là x Theo đề bài thì ta có:

( x + 12 ) : 2 = 9

x + 12 = 9 x 2

x + 12 = 18

x = 18 – 12

x = 6

Sau ví dụ này tôi yêu cầu học sinh đưa ra nhận xét:

? Muốn tìm một số khi biết trung bình cộng thì ta làm thế nào?

Kết luận:

Bước 1: Tính tổng các số = Trung bình cộng x Số các số hạng.

Bước 2: Tính các số chưa biết.

Khi học sinh đã nắm vững cách tính ở dạng 2, tôi đưa ra một số bài tập củng

cố từ dễ đến khó và lồng ghép một số bài toán thực tế như: Toán tính tuổi, tính

số trang sách…như sau:

Bài tập 1: Trung bình cộng của ba số là 54, số thứ nhất là 49, số thứ hai hơn số

thứ nhất là 8 đơn vị Tìm số thứ ba

Bài tập 2: Chiều cao trung bình của ba bạn Lan, Hồng, Điệp là 1m34cm Chiều

cao trung bình của Lan và Hồng là 1m32cm Hỏi Điệp cao bao nhiêu xăng – ti – mét?

Bài tập 3: Trung bình cộng của tuổi bà, tuổi mẹ, tuổi cháu là 36 tuổi Trung

bình cộng tuổi mẹ và tuổi cháu là 23 tuổi, bà hơn cháu 54 tuổi Hỏi tuổi của mỗi người là bao nhiêu?

Bài tập 4: Tuổi trung của 11 cầu thư đội bóng đá là 22 tuổi Nếu không kể thủ

môn thì tuổi trung bình của 10 cầu thủ còn lại là 21 tuổi Hỏi thủ môn bao nhiêu tuổi?

Bài tập 5: Khi đánh số trang của một quyển sách, người ta thấy trung bình mỗi

trang phải dùng hai chữ số Hỏi quyển sách có bao nhiêu trang?

Dạng 3 :Tìm số khi biết mối quan hệ giữa số trung bình cộng với số đó

(Dạng bài này không có trong sách giáo khoa) Được chia làm 3 loại bài:

*Loại bài thứ nhất: Dạng cho các số: a1, a2, a3,…, an – 1, an Với an bằng trung bình cộng của cả n số hạng Tính an?

Ví dụ: Một trường Tiểu học, lớp 4A có 30 học sinh, lớp 4B có 32 Lớp 4C có

số học sinh bằng trung bình cộng số học sinh của cả 3 lớp Hỏi lớp 4C có bao nhiêu học sinh?

Bước 1: Học sinh đọc yêu cầu đề bài để nắm vững yêu cầu của bài tập

Bước 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu, phân tích đề bài bằng hệ thống câu hỏi sau:

? Bài toán cho biết số học sinh của lớp 4A, 4B như thế nào?

? Nêu cách tính trung bình cộng số học sinh của cả 3 lớp? (4A + 4B + 4C) : 3

? Bài toán cho biết gì về số học sinh lớp 4C? ( HS lớp 4C bằng trung bình cộng của số học sinh cả 3 lớp)

- Tôi hướng dần học sinh tóm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng như sau:

+ Cho tổng số học sinh là một đoạn thẳng Vậy trung bình cộng số học sinh của

học sinh của lớp 4A + 4B

TBC TBC TBC

4A + 4B 4C

+ Học sinh nhìn vào sơ đồ tính số học sinh lớp 4C? ( 30 + 32) : 2 = 31

+ Rút ra quy tắc: Nếu một số bằng trung bình cộng của các số thì số đó bằng trung bình cộng của các số còn lại.

Bước 3: Học sinh giải bài toán

Số học sinh của lớp 4C là:

(30 + 32) : 2 = 31( Học sinh) Đáp số: 31 Học sinh Bước 4: Hướng dẫn học sinh nhận xét và đưa ra kết luận

- Gọi số học sinh lớp 4A là a1 số học sinh lớp 4B là a2 số học sinh lớp 4C là a3 và bằng trung bình cộng Tính a3?

a3 = (a1 + a2) : 2 Bước 5: Giáo viên nhận xét và đưa ra công thức tổng quát khi tìm một số hạng của tổng bằng trung bình cộng

Kết luận: Dạng cho các số: a 1 , a 2 , a 3 ,…, a n – 1 , a n Với a n bằng trung bình cộng của cả n số hạng Tính a n

Tính số hạng a n = (a 1 + a 2 + a 3 +… + a n – 1 ) : n - 1

*Loại bài thứ hai: Dạng cho các số: a1, a2, a3,…, an – 1, an Với an kém trung bình cộng của cả n số hạng là x Tính an?

Ví dụ: Một trường Tiểu học, lớp 4A có 30 học sinh, lớp 4B có 32 học sinh Lớp

4C có số học sinh kém trung bình cộng số học sinh của cả 3 lớp là 2 học sinh Hỏi lớp 4C có bao nhiêu học sinh?

Bước 1: Học sinh đọc yêu cầu đề bài để nắm vững yêu cầu của bài tập

Bước 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu, phân tích đề bài bằng hệ thống câu hỏi sau:

? Lớp 4A có bao nhiêu học sinh? (30 HS)

? Lớp 4B có bao nhiêu học sinh? (32 HS)

? Và cho biết gì về số học sinh lớp 4C? (Kém trung bình cộng số học sinh của cả

3 lớp là 2 học sinh)

Bước 3: Hướng dẫn học sinh cách giải

+ Cho tổng số học sinh là một đoạn thẳng Vậy trung bình cộng số học sinh của

học sinh Nên số học sinh của lớp 4A + 4B bằng 2 lần trung bình cộng và thêm 2 học sinh

TBC TBC TBC

4A + 4B 4C

? Vậy trung bình cộng của 3 lớp là bao nhiêu? (30 + 32 – 2) : 2 = 30( học sinh)

? Và số học sinh lớp 4C là bao nhiêu? Vì sao? (30 – 2 = 28 (học sinh))

Bước 4: Học sinh giải bài toán

Trung bình cộng số học sinh của 3 lớp là:

(30 + 32 - 2) : 2 = 30( Học sinh)

Số học sinh lớp 4C là: 30 – 2 = 28( học sinh)

Đáp số: 28 Học sinh Bước 5: Hướng dẫn học sinh nhận xét và đưa ra kết luận

- Gọi số học sinh lớp 4A là a1, số học sinh lớp 4B là a2, số học sinh lớp 4C là a3

và kém trung bình cộng là x Tính a3?

TBC = (a1 + a2 - x) : 2

a3 = TBC - x

Bước 6: Giáo viên nhận xét và đưa ra công thức tổng quát khi tìm một số hạng của tổng bằng trung bình cộng

Kết luận: Dạng cho các số: a 1 , a 2 , a 3 ,…, a n – 1 , a n Với a n kém trung bình cộng của cả n số hạng là x Tính a n ?

+ Bước 1: Tính trung bình cộng của n số hạng bằng cách:

(a 1 + a 2 + a 3 +… + a n – 1 – x ) : n - 1

+ Bước 2: Tính số hạng a n = Trung bình cộng của n số hạng - x

*Loại bài thứ ba: Dạng cho các số: a1, a2, a3,…, an – 1, an Với an hơn trung bình cộng của cả n số hạng là x Tính an?

Ví dụ: Một trường Tiểu học, lớp 4A có 30 học sinh, lớp 4B có 32 Lớp 4C có

số học sinh hơn trung bình cộng số học sinh của cả 3 lớp là 2 học sinh Hỏi lớp 4C có bao nhiêu học sinh?

Bước 1: Học sinh đọc yêu cầu đề bài để nắm vững yêu cầu của bài tập

Bước 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu, phân tích đề bài bằng hệ thống câu hỏi sau:

? Lớp 4A có bao nhiêu học sinh? (30 HS)

? Lớp 4B có bao nhiêu học sinh? (32 HS)

? Và cho biết gì về số học sinh lớp 4C? ( Hơn trung bình cộng số học sinh của cả

3 lớp là 2 học sinh)

Bước 3: Hướng dẫn học sinh cách giải

+ Cho tổng số học sinh là một đoạn thẳng Vậy trung bình cộng số học sinh của

sinh Nên số học sinh của lớp 4A + 4B bằng 2 lần trung bình cộng và bớt đi 2 học sinh

TBC TBC TBC

2