Trong môn Mĩ thuật ở tiểu học nói chung và lớp 5 nói riêng việc hìnhthành kỹ năng hợp tác nhóm cho học sinh có nhiệm vụ rất quan trọng là hỗ trợcho học sinh phát triển khả năng tiếp thu
Trang 13 Các giải pháp đã sử dụng để rèn kỹ năng vẽ tranh thông qua hợp
tác nhóm cho học sinh lớp 5
07
3.1 Nghiên cứu nội dung, lựa chọn kiến thức để xây dựng kế hoạch
bài học phù hợp với môi trường học tập và tâm lý lứa tuổi học sinh
08-09
3.2 Rèn kỹ năng vẽ tranh sáng tạo từ trí nhớ, trí tưởng tượng thông
qua hợp tác nhóm
10-11
3.3 Nâng cao kỹ năng thực hành vẽ tranh cho học sinh thông qua quy
trình vẽ cùng nhau và sáng tác câu truyện
12-14
3.4 Xây dựng bầu không khí lớp học thân thiện, tạo hứng thũ cho
học sinh thông qua các hoạt động thi đua và trò chơi học tập sáng tạo
15-17
4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
17-19
Trang 2I MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
Macxim Goocky đã từng nói “Con người bản tính là nghệ sĩ, bất cứ ở đâu
và lúc nào con người cũng muốn đưa cái đẹp vào cuộc sống”1 Ngay từ buổibình minh của nhân loại, mỹ thuật luôn gắn bó khăng khít với lịch sử phát triểncủa con người và ngày càng đạt đến nghệ thuật thẩm mĩ cao Đứng trước sự pháttriển và đổi mới của đất nước ta hiện nay, đòi hỏi xã hội phải có những thế hệcon người lao động mới, sáng tạo, năng động đáp ứng được nhu cầu phát triểnvững mạnh của đất nước Do đó chiến lược, định hướng và phát triển giáo dụchiện nay là: “Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện bậc tiểu học” mà mục tiêuhàng đầu là giáo dục Đức, Trí, Thể, Mĩ Trong đó Mĩ thuật đóng vai trò khôngnhỏ trong sự nghiệp giáo dục: giáo dục cái đẹp, cái thẩm mĩ, nhằm phục vụ nhucầu vật chất, tinh thần của con người Đời sống ngày nay ở mọi nơi, mọi lúc đềucần đến vẻ đẹp “kịp thời” mang tính thẩm mĩ và nghệ thuật cao
Thực hiện nghị quyết số 29-NQ/TW3 của Ban chấp hành Trung ươngkhóa XI đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu côngnghiệp hóa-hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường theo định hướng xãhội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Trường Tiểu học Nga Vịnh là một trongnhững trường thực hiện chỉ đạo triển khai phương pháp dạy – học Mĩ thuật mới,
sử dụng những quy trình mĩ thuật của SAEPS (Đan Mạch) ở tất cả các trườngtiểu học trên toàn quốc Đó là sự đúc kết những kinh nghiệm quý báu từ vươngquốc Đan Mạch và các nền giáo dục Mĩ thuật tiên tiến trên thế giới Những quytrình Mĩ thuật theo phương pháp mới của Đan Mạch đều hướng tới mục tiêu lấyhọc sinh làm trung tâm, kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo và phát triểnnhận thức, phát triển các giác quan, kĩ năng sống, kinh nghiệm và khả năng giảiquyết vấn đề, các năng lực hợp tác, năng lực tự học và tự đánh giá
Trong môn Mĩ thuật ở tiểu học nói chung và lớp 5 nói riêng việc hìnhthành kỹ năng hợp tác nhóm cho học sinh có nhiệm vụ rất quan trọng là hỗ trợcho học sinh phát triển khả năng tiếp thu thẩm mĩ và sáng tạo, khuyến khích các
em trải nghiệm, bày tỏ, giao tiếp với nhau qua các hoạt động mĩ thuật thực tế.Việc đổi mới triệt để phương pháp dạy học nhằm tạo cho học sinh tích cực, chủđộng và sáng tạo trong học tập là vấn đề đang được quan tâm Chính vì lẽ đó,trong quá trình dạy học, tôi luôn chủ động, tìm tòi và học hỏi đồng nghiệp, lãnhđạo nhà trường trong việc đổi mới phương pháp dạy học để mỗi tiết học của các
em thực sự cuốn hút và hiệu quả bằng việc mạnh dạn áp dụng “Kinh nghiệm
Trang 3rèn kĩ năng vẽ tranh cho học sinh thông qua dạy học hợp tác nhóm theo phương pháp Đan Mạch trong dạy học Mĩ thuật lớp 5” Từ đó có thể giải
quyết phần nào những vấn đề còn vướng mắc và tồn đọng trong dạy học, trongcách sử dụng những kĩ năng vẽ tranh của học sinh lớp 5 nói riêng và học sinhtiểu học nói chung
2 Mục đích nghiên cứu:
Khi lựa chọn việc áp dụng “Rèn kĩ năng vẽ tranh cho học sinh thông quadạy học hợp tác nhóm theo phương pháp Đan Mạch trong dạy học Mĩ thuật lớp5” thì mục đích chính là tháo gỡ những khó khăn mà học sinh còn vướng phải
đó là ngại giao tiếp, thụ động trong quá trình tương tác giữa mình và các bạntrong nhóm, ít có sự chia sẻ về sản phẩm, về cảm xúc của mình đặt trong sảnphẩm Qua đó giúp học sinh tạo sự tự tin, tích cực, chủ động và hứng thú tronghọc tập, để mỗi tiết học thực sự lý thú và hiệu quả Như vậy sẽ giúp học sinh lớp
5 nói riêng và học sinh trường Tiểu học Nga Vịnh nói chung phát triển toàn diệncác kĩ năng, năng lực, phẩm chất và tư duy trong học tập
3 Đối tượng nghiên cứu :
Việc lựa chọn kiến thức, nội dung các chủ đề vẽ tranh trong chương trình
“Em học Mĩ thuật lớp 5” để xây dựng các kĩ năng vẽ tranh mới mẻ, lý thú nhưngkhông xa lạ mà gần gũi với tâm sinh lý và trình độ nhận thức của học sinh lớp5A trường Tiểu học Nga Vịnh, Nga Sơn, Thanh Hóa chính là đối tượng nghiêncứu của đề tài mà tôi áp dụng
4 Phương pháp nghiên cứu:
Khi thực hiện áp dụng “Kinh nghiệm rèn kĩ năng vẽ tranh cho học sinhthông qua dạy học hợp tác nhóm theo phương pháp Đan Mạch trong dạy học mĩthuật lớp 5” tôi đã sử dụng một số phương pháp chính như: Phương pháp nghiêncứu, xây dựng cơ sở lí thuyết; Phương pháp thống kê xử lí số liệu; Phương háplàm việc theo nhóm; Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, cụ thể như sau
a Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết:
Là phương pháp nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến kĩ năng vẽ tranh,cách tổ chức nhóm cho học sinh hoạt động tạo sự gần gũi, tương tác phù hợp vớinhận thức, trình độ cũng như nội dung kiến thức tiếp nhận của học sinh
b Phương pháp điều tra khảo sát thực tế: Đây là phương pháp điều tra
nghiên cứu thực tế việc tổ chức dạy học và việc hướng dẫn học sinh hoạt độngnhóm trong chương trình mĩ thuật mới cho học sinh lớp 5 ở trường tiểu học Nga
Trang 4Vịnh nói riêng và một số trường tiểu học nói chung trên địa bàn huyện Nga Sơn,Thanh hóa.
c Phương pháp làm việc theo nhóm: Được sử dụng để tạo không khí sôi
nổi cho tiết học, giúp học sinh nắm vững kiến thức hơn
d Phương pháp thống kê, xử lí số liệu:
Sau khi áp dụng giải pháp này vào thực tiễn dạy học tại lớp 5A trườngtiểu học Nga Vịnh, kết hợp với thu thập các tài liệu, dữ liệu phục vụ cho đề tài,tôi đã tiến hành phân tích, tổng hợp các số liệu minh chứng cụ thể qua các thờiđiểm kiểm tra của giáo viên, tổ chuyên môn nhà trường từng thời điểm cụ thể
Từ đó rút ra kết luận và hiệu quả về việc áp dụng “Kinh nghiệm rèn kĩ năng vẽtranh cho học sinh thông qua dạy học hợp tác nhóm theo phương pháp ĐanMạch trong dạy học mĩ thuật lớp 5”
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Trang 51 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Như chúng ta đã biết, trong văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII(Ngày 26/ 1 / 2016 ) định hướng đổi mới căn bản, toàn diện về giáo dục, đàotạo, phát triển nguồn nhân lực đã nêu rõ “Phương pháp dạy học và học mớikhông chỉ làm cho người học phát triển tư duy độc lập, sáng tạo mà còn giúpngười thầy thêm tiến bộ, trưởng thành… Giáo dục cần phải tập trung phát triển
mạnh năng lực và phẩm chất người học, đảm bảo hài hòa đức, trí, thể, mĩ, thực
hiện tốt phương châm mới: Dạy người, dạy chữ, dạy nghề ( trước đây là dạychữ, dạy người, dạy nghề) Vì vậy việc đổi mới phương pháp dạy học và tậpchung rèn kĩ năng, bồi dưỡng năng lực, phẩm chất người học là nhiệm vụ cầnđược chú trọng trong giáo dục đào tạo Năm học 2014-2015 Bộ giáo dục và đàotạo, nhà trường đã chỉ đạo triển khai phương pháp dạy học Mĩ thuật mới, vậndụng những quy trình dạy- học mĩ thuật của dự án SAEPS (Đan Mạch) ở tất cảcác trường tiểu học trên toàn quốc, trong đó có trường tiểu học Nga Vịnh, NgaSơn, Thanh Hóa
Việc giúp học sinh rèn kĩ năng vẽ tranh qua hoạt động hợp tác nhóm cómột vai trò đặc biệt trong hệ thống dạy và học Mĩ thuật Nó chính là phương tiệngiúp cho các em nắm vững ngôn ngữ giao tiếp thông qua hoạt động vẽ tranh.Bằng các hình thức trải nghiệm thực tế phù hợp với từng đối tượng và hoàn cảnh
cụ thể trong các tình huống phức tạp và đa dạng của cuộc sống, các em hiểu vềthế giới xung quanh việc học tập rèn luyện ở trường, ở nhà cũng như bồi dưỡngtình cảm gia đình, tình cảm đối với thiên nhiên, đất nước, con người một cáchchủ động, tích cực và sáng tạo Từ đó gắn với việc giáo dục học sinh tình yêugia đình, nhà trường, yêu tổ quốc, yêu nhân dân, yêu lao động
Trí tuệ được phát triển thông qua rất nhiều phương pháp học tập khácnhau, có những học sinh học tốt nhất thông qua đọc và ghi chép, những em kháclại thích những hoạt động thông qua hình ảnh, có em lại thích các hoạt độnghình thể hay có những học sinh lại thích giải quyết vấn đề một mình, nhưng sốđông các em lại thích nói chuyện, nghe và thảo luận với các bạn khác
Theo Howard Gardner trí tuệ “là sức mạnh và khả năng giải quyết các vấn
đề hay sáng tạo ra sản phẩm có giá trị trong một hay nhiều môi trường vănhóa”2 Các loại hình trí tuệ là cơ sở lý luận khi xây dựng kế hoạch cho việc dạy-học, phát huy tốt nhất khả năng học tập, sáng tạo, đồng thời khuyến khích đểhọc sinh học tập bằng nhiều cách thức hoạt động, giúp học sinh được phát triểntoàn diện
Trang 6Giáo viên cần đổi mới phương pháp dạy học bằng nhiều hình thức nhằmgiúp học sinh phát triển năng lực tư duy, sáng tạo, có ý thức tự lực trong học tậpcũng như cuộc sống mà ở đó học sinh tự do cảm nhận “cái đẹp”, “cái thẩm mĩ”.
- “Cái đẹp” là 1 phạm trù cơ bản phản ánh giá trị thẩm mỹ tích cực củacác sự vật, hiện tượng thuộc hiện thực và tác phẩm nghệ thuật đem lại cho conngười sự yêu thích thẩm mỹ trong sáng tươi vui Kích thích khả năng tự nhậnthức, tự sáng tạo của con người vì những mục tiêu nhân văn
- “Cái thẩm mỹ” phản ánh toàn bộ giá trị thẩm mỹ chung của các sự vật,hiện tượng thẩm mỹ trong hiện thực
Là một giáo viên dạy môn nghệ thuật, bản thân tôi luôn có trách nhiệmkhai thác, tìm ra phương pháp dạy học phù hợp nhất để giúp học sinh hiểu được
“cái đẹp”, “cái thẩm mỹ” trong mỗi tiết học mĩ thuật theo phương pháp ĐanMạch Bên cạnh đó, người giáo viên cần phải chú ý đến trình độ, đến tâm sinh lýlứa tuổi của từng đối tượng học sinh tiểu học Đó chính là tính thích khám phá,sáng tạo, thích chinh phục, làm chủ bản thân, hứng thú với những điều mới mẻ.Đồng thời phải nắm được năng lực sử dụng những kỹ năng vẽ tranh của các em,
từ đó để điều chỉnh nội dung, lựa chọn phương pháp phù hợp để mỗi tiết họcmọi học sinh được quan tâm, được làm việc hợp tác nhóm một cách tích cựcnhất Nghĩa là phải biến quá trình dạy học thành quá trình hoạt động và tự học
và sáng tạo cho trẻ
Năm học 2016-2017 là năm học huyện Nga Sơn chính thức triển khai dạy
Mỹ thuật theo phương pháp Đan Mạch (Công văn số 4323/ BGD&ĐT–GDTH )
Dự án SAEDS đã đem đến cho giáo viên Mỹ thuật cảm hứng để hỗ trợ học sinhphát triển khả năng tiếp thu thẩm mỹ và sáng tạo cao Bằng cách khuyến khíchcác em trải nghiệm, bày tỏ giao tiếp với nhau, thông qua các bài vẽ tranh (vẽtranh biểu cảm, vẽ tranh sáng tác câu truyện, tạo hình 3D, không gian 3chiều…), nâng cao hứng thú học tập, phát triển tính sáng tạo và các năng lực cánhân cho học sinh Ngoài ra, nó còn giúp giáo viên không ngừng tìm tòi, sángtạo đổi mới hương pháp và hình thức tổ chức dạy học một cách hiệu quả nhất
Trong phương pháp dạy học truyền thống, học sinh tập trung làm nhiệm
vụ cá biệt của mình, trong phương pháp mới học sinh được nâng cao kỹ năngcùng nhau hợp tác trong công việc (Kỹ năng làm nhóm trưởng, kĩ năng giảiquyết các mâu thuẫn của nhóm…), giáo viên cùng học sinh phân tích kết quảhọc tập rút ra các kinh nghiệm cho các hoạt động sau
2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Trang 7Là một giáo viên Mĩ thuật luôn được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo
qua các đợt tập huấn do phòng Giáo dục huyện Nga Sơn tổ chức, bản thân đãnắm được các bước thực hiện một quy trình dạy học mĩ thuật theo phương phápĐan Mạch Qua dạy thử nghiệm, tôi nhận thấy tính ưu việt của dự án SAEDS làlấy học sinh làm trung tâm, xây dựng quy trình tương tác và tích hợp với cácmôn học khác, nhưng việc áp dụng vào giảng dạy vẫn còn nhiều vướng mắc,hạn chế Thực tế cho thấy, hầu hết việc dạy và học môn Mĩ thuật ở các trườngtiểu học thì việc đổi mới phương pháp dạy học đâu đó ở một bộ phận không nhỏgiáo viên còn chưa thực sự triệt để, giáo viên còn ngại tư duy, ngại “tiếp xúc”với trẻ Rõ ràng nhận thấy những điểm khiếm khuyết của học sinh còn mắc phảinhư vẽ màu ẩu, vẽ hình còn sao chép, thiếu sáng tạo, không có cảm xúc,… hayhọc sinh chưa hiểu được rõ về tranh, các bước vẽ tranh mà mới áp dụng vẽ theokhuôn mẫu, chưa biết sắp xếp kết hợp các mảng miếng, các hình ảnh một cáchhợp lý; đa số các em còn sợ vẽ sai, vẽ không đúng mẫu, không đúng nội dung đềtài dẫn đến mỗi giờ học các em chưa hứng thú, chưa tích cực học tập và việchoạt động hợp tác nhóm của học sinh chưa cao, không mang lại hiệu quả nhấtđịnh
Đối với học sinh trường tiểu học Nga Vịnh, nhất là học sinh lớp 5A dù làhọc sinh cuối cấp học nhưng kĩ năng vẽ tranh của các em còn rất nhiều hạn chế,khả năng hợp tác nhóm còn có nhiều khó khăn và thụ động Các em chưa tìmđược tiếng nói chung, chưa có “tính đồng đội” do đó khi kết hợp nhóm các emchưa thực sự hòa quyện, chưa thể hiện được cùng ý tưởng cảm xúc qua sảnphẩm nhóm, dẫn đến việc “hợp tác nhóm” còn rời rạc, sự giao tiếp gặp nhiềulúng túng khi áp dụng vào cuộc sống hàng ngày
Dạy - học theo phương pháp Đan Mạch hầu như tài liệu về các kênh làchưa có, mới chỉ có tài liệu là sách dạy học mĩ thuật, trang thiết bị phục vụ mônhọc chưa được đầu tư thỏa đáng, chưa đủ đáp ứng cho cho việc dạy- học Mĩthuật, các tài liệu tham khảo còn rất hiếm
Học sinh tiểu học là lứa tuổi hồn nhiên trong sáng nhất, mọi tâm tư tìnhcảm đều được thể hiện qua nét vẽ và màu sắc, nhận thức của các em chủ yếu lànhận thức cảm tính, hầu như các em đều rất ngại vẽ tranh, còn tránh né hay còn
vẽ qua loa, nghèo hình ảnh dẫn đến sản phẩm còn chưa đẹp mắt, chưa có sự đột
phá Cụ thể đầu năm vẽ bài khảo sát lần một môn Mĩ thuật, chủ đề 5 “Trường em” kết quả như sau:
Trang 8Tổng số Hs
Học sinh có kĩ năng hợp tác nhóm tốt, bài vẽ có sáng tạo, sinh động
Học sinh biết cách hợp tác nhưng bài vẽ còn khuôn mẫu, thiếu sự hài hoà
Học sinh chưa biết cách hợp tác và bài vẽ chưa đạt yêu cầu
Trong 15 học sinh hoàn thành bài vẽ thì hầu hết các em mới chỉ hoànthành tốt về hình, màu, đúng nội dung đề tài, bài vẽ của các em vẫn chưa thểhiện được sự sáng tạo, chưa thể hiện được khả năng thẩm mĩ và nội tâm, cảmxúc của mình vào bức tranh Trong 3 học sinh hoàn thành tốt thì các bài vẽ đã cósáng tạo, sinh động, song lại chưa có chiều sâu, chưa làm người xem tranh thấythu hút
Từ kết quả thực trạng trên cho thấy chất lượng học môn mĩ thuật của họcsinh lớp 5A nói riêng và học sinh trường tiểu học Nga Vịnh nói chung còn nhiềuhạn chế, dẫn đến mỗi tiết học vẽ tranh hiệu quả còn chưa cao, học sinh còn rụt
rè, thiếu tích cực chủ động trong học tập và hoạt động nhóm Vì vậy mà ảnhhưởng không nhỏ đến chất lượng của môn Mĩ thuật và các môn học khác trongnhà trường, như thế là chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới của nền giáo dục tiểu
học ở Việt Nam hiện nay Vì vậy tôi mạnh dạn áp dụng “Kinh nghiệm rèn kĩ năng vẽ tranh cho học sinh thông qua dạy học hợp tác nhóm theo phương pháp Đan Mạch trong dạy học Mỹ thuật lớp 5” với mong muốn giúp học sinh
mạnh dạn, tự tin hợp tác nhóm, phát huy tính sáng tạo, năng khiếu của mìnhtrong vẽ tranh, giúp các em cảm nhận và vẽ được những bức tranh đẹp theo cảmnhận riêng
3 Các giải pháp đã sử dụng để rèn kĩ năng vẽ tranh thông qua hợp tác nhóm cho học sinh lớp 5.
Từ thực trạng trong dạy học Mĩ thuật lớp 5 như đã nói, tôi mạnh dạn đưa
ra những giải pháp trong thực tiễn giảng dạy và công tác để giải quyết nhữngbăn khoăn, vướng mắc và những vấn đề còn tồn đọng trong dạy học và giáo dụchọc sinh với mong muốn góp phần giúp cho học sinh có kĩ năng vẽ tranh thậttốt, được chủ động, mạnh dạn, tự tin phát huy tính sáng tạo, năng khiếu củamình trong học tập, để mỗi giờ học thiếu lôi cuốn trước đây trở thành những giờhọc hấp dẫn và hiệu quả Từ đó sẽ tạo được môi trường học tập có ích, giúp học
Trang 9sinh phát triển toàn diện, giúp giáo viên tiến bộ trưởng thành, không ngừng traudồi nâng cao tay nghề, để thực hiện điều đó tôi đã tiến hành một số giải phápnhư sau:
3.1 Nghiên cứu nội dung, lựa chọn kiến thức để xây dựng kế hoạch bài học phù hợp với môi trường học tập và tâm lí lứa tuổi học sinh.
Trong chương trình cũ thì nội dung của Mĩ thuật lớp 5 có 5 phân môn là:
Tập nặn tạo dáng; Vẽ trang trí; Vẽ tranh; Thường thức mĩ thuật; Vẽ theo mẫu.
thì giờ đây với phương pháp Đan Mạch học sinh được trải nghiệm các bài học
qua 13 chủ đề khác nhau, có chủ đề học trong 2 tiết như chủ đề 1 Chân dung tự họa nhưng có chủ đề học trong 4 tiết, như chủ đề Trường em hay chủ đề 8 Trang trí sân khấu và sáng tác câu chuyện Mĩ thuật lớp 5 có 13 chủ đề, mỗi chủ
đề đều có nội dung quen thuộc, gắn liền với cuộc sống, học tập của học sinh,học sinh được trải nghiệm về sự thú vị của các hình khối… Điều này sẽ có tácdụng tích hợp rất tự nhiên việc hợp tác nhóm, hiệu quả giữa việc hình thành kiếnthức, rèn kĩ năng, giúp giáo viên chủ động, tạo hiệu quả giờ học cao nhất Giáoviên chủ động tìm tòi, nghiên cứu xây dựng kế hoạch bài học phù hợp với hoàncảnh cụ thể của trường, của địa phương và văn hóa của mình, không lệ thuộcvào hoạt động dạy học có sẵn, cần sáng tạo ra những bài tập phù hợp với điềukiện cơ sở vật chất, hoàn cảnh cụ thể của học sinh, từ đó hình thành năng lựcthẩm mĩ cho học sinh, giúp học sinh có kĩ năng sống, có vốn hiểu biết về nét đẹpvăn hóa, lịch sử con người và thiên nhiên đất nước Giáo viên tích hợp các môn học hoạt động giáo dục để kích thích trí tưởngtượng ở trẻ em, từ đó học sinh thể hiện được tác phẩm nghệ thuật bằng nhiềuchất liệu và các hình thức của nghệ thuật thị giác Giáo viên có vai trò làm cầunối giữa phương pháp, nhà trường với học sinh, tạo thành một hệ thống liềnmạch, chặt chẽ, tác động qua lại với nhau giữa đầu vào và đầu ra của quá trìnhdạy học
Khi xây dựng kế hoạch dạy - học giáo viên cần phải chú ý tới :
- Xác định được mục tiêu bài dạy: Là kiến thức kĩ năng cơ bản học sinhcần đạt được sau giờ học, có cân nhắc đến mục tiêu cá nhân phù hợp với nănglực, nhu cầu sở thích từng cá nhân
- Nội dung, môi trường học, quá trình học, đánh giá
- Ra quyết định: Xác định số lượng thành viên trong nhóm, nhóm có hiệuquả từ 2 đến 6 thành viên, giáo viên cần phân công nhiệm vụ trong nhóm
- Học sinh cần nhận thấy mọi thành viên trong nhóm đều phải có trách
Trang 10nhiệm đóng góp hoàn thành công việc, mọi thành viên cần được lĩnh hội kiếnthức Quá trình xây dựng kế hoach dạy - học chính là sự tích lũy thông tin từnhiều nguồn khác nhau ở môi trường bên ngoài lẫn bên trong của học sinh.
- Học sinh học thông qua quá trình vận động cơ thể trong những tìnhhuống cụ thể
- Học sinh học thông qua việc sử dụng đôi tay trong các hoạt động thực tiễn
- Học sinh học thông qua quan sát ngôn ngữ hình ảnh
- Học sinh học thông qua hoạt động nói, nghe và thảo luận
Giáo viên cần xây dựng một môi trường học thật thân thiện, truyền cảmhứng cho học sinh, môi trường học tập bao gồm các hoạt động và nội dung như:
- Sơ đồ tư duy: Học sinh suy nghĩ về một chủ đề nào đó trên sơ đồ nàygiáo viên giúp học sinh phân loại ý kiến của mình thành từng nhóm, học sinh sẽlựa chọn nội dung và trọng tâm của chủ đề bài học
- Thảo luận: Học sinh ghi lại những kiến thức suy nghĩ, trải nghiệm, sau
đó các em thảo luận với nhau theo cặp, theo nhóm, tương tác với nhau để giảiquyết vấn đề
`- Kể chuyện: những câu chuyện cổ tích, thần thoại, truyền thuyết đều lànhững sản phẩm văn hóa quan trọng góp phần truyền cảm hứng cho học sinh, sẽrất thú vị khi giáo viên và học sinh cùng nhau chia sẻ và thảo luận những câuchuyện cổ tích và liên kết với quá trình cảm thụ thẩm mĩ
- Hoạt động tích hợp trong chương trình: Các giáo viên bộ môn khác cùngkết hợp, hợp tác với giáo viên mỹ thuật cùng tham gia xây dựng các hoạt độngtích hợp nội dung chương trình phù hợp với tất cả các bộ môn và tình huốngkhác nhau
Việc dạy - học có thành công hay không tùy thuộc vào mối liên hệ giữagiáo viên và học sinh, cùng với phương pháp, mục tiêu, môi trường học tập
3.2 Rèn kĩ năng vẽ tranh sáng tạo từ trí nhớ, trí tưởng tượng thông qua hợp tác nhóm cho học sinh lớp 5
Trong dạy học mĩ thuật theo phương pháp Đan Mạch thì việc giúp học
sinh thể hiện được khả năng sáng tạo trong từng bài vẽ tranh theo chủ đề học tập
là vô cùng quan trọng và cần thiết Chính vì thế mà trong mỗi giờ học tôi luônchú trọng đến việc khơi dậy nguồn trí nhớ, trí tưởng tưởng phong phú và trongsáng của trẻ để giúp các em hoàn thiện bài vẽ có sáng tạo và phong cách, cảmxúc riêng Cụ thể, tôi đã hướng dẫn học sinh liên tưởng những hình ảnh mới domình cảm nhận khi quan sát những hình ảnh cụ thể ở trước mắt làm cơ sở sáng
Trang 11tạo tác phẩm cho mình theo sự liên tưởng về mặt nội dung chủ đề Như vậy đểkhởi đầu cho hoạt động mỹ thuật từ trí nhớ, trí tưởng tượng cần có hình ảnh cụthể để học sinh quan sát và liên tưởng đến hình ảnh sáng tạo của các em.
* Mô tả chủ đề 1: Chân dung tự họa (trang 5- Sách Mỹ thuật lớp 5) ở chủ
đề này sử dụng quy trình 2, vẽ biểu cảm
Giáo viên giới thiệu khái quát về tranh chân dung: Là tranh vẽ một hoặcmột mẫu người nào đó như: chân dung các anh hùng dân tộc, nhà khoa học, nhàtrí thức có công với đất nước, hoặc chân dung người thân, bạn bè
Giống như bao thể loại tranh khác, tranh chân dung cũng có những nétriêng độc đáo, sự độc đáo của tranh chân dung là ở chỗ ngoài việc biểu đạt mộtcon người cụ thể còn thể hiện nội tâm và suy nghĩ của con người đó bằng sựcảm nhận của người vẽ
Khác với cách vẽ cũ là bước 1 vẽ phác hình khuôn mặt, bước 2 vẽ mắtmũi miệng, bước 3 vẽ các chi tiết, bước 4 vẽ màu thì ở phương pháp Đan Mạchkhi vẽ tranh chân dung học sinh được tập trung, được kết hợp mắt và tay, giáoviên hướng dẫn học sinh cố gắng không nhìn vào giấy khi vẽ, các em được quansát để vẽ, hoặc các em được vẽ theo trí nhớ, trí tưởng tượng của mình, nhữngbức vẽ sẽ rất ấn tượng, đôi khi còn hài hước vì mục đích ở đây không phải vẽcho giống với mẫu mà học sinh được quan sát, ghi nhớ, phát huy trí tưởngtượng truyền cảm hứng qua tay, thể hiện trên giấy tạo ra bức vẽ ấn tượng, hàihước
Qua hoạt động này học sinh sẽ phát triển được hết khả năng để đạt đượcmục tiêu đề ra
- Làm việc tập trung và im lặng - Tập trung vào quan sát khuôn mặt
- Biết cách ghi nhớ các nét đặc trưng - Vẽ được hình dựa trên sự kết hợp tay, mắt
- Phát triển khả năng kết hợp
mắt,tay
- Làm việc theo cặp, nhóm đôi hiệu quả
Giáo viên gây chú ý bằng cách đặt câu hỏi trước khi tiến hành vẽ, họcsinh làm việc theo cặp đôi ngồi đối diện nhau
Trang 12– Giáo viên yêu cầu học sinh vẽ tập trung trong vòng 10 - 15 phút, mắtcủa các em nhìn tới đâu thì cầm bút vẽ trên giấy theo các bộ phận mà mắt quansát
Học sinh lớp 5A trường TH Nga Vịnh hoạt động thực hành vẽ nhóm đôi
Qua việc quan sát dáng hình, khuôn mặt, đặc biệt là các nét biểu lộ trêntừng khuôn mặt, qua đôi mắt, nụ cười…của nhân vật, học sinh hiểu được mỗicon người đều có những trạng thái, bộc lộ tình cảm vui buồn, đau khổ, giậndữ…khác nhau, đặc biệt là đôi mắt, cái miệng có một ý nghĩa quan trọng trongviệc thể hiện thần thái, diễn biến cảm xúc tâm lí, tâm hồn nhân vật.Sau đó, tôi tổ chức cho các em hợp tác nhóm đôi, tương tác qua lại lẫn nhau,phác thảo và tạo ngân hàng hình ảnh Để tăng sự yêu thích nghệ thuật, tôi lồngnghép giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật của các họa sĩ trong nước và nướcngoài giúp học sinh tự tin hơn, có ấn tượng hiểu rõ những phong cách biểu cảmkhác nhau khi vẽ chân dung