Một số giải pháp giáo dục an toàn giao thông cho học sinh lớp 4,5

Trongquá trình giảng dạy môn học này,tôi xin được trình bày sơ lược vài giải phápkinh nghiệm nhỏ của mình khi dạy về ATGT cho các em HS tiểu học Điện Biên I qua đề tài : Một số giải pháp

MỤC LỤC

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC AN TOÀN GIAO THÔNG

2.2 Thực trạng việc dạy và học an toàn giao thông của học sinh lớp

4-5 hiện nay ở trường tiểu học

3

2.3 Các giải pháp chủ yếu nhằm tổ chức tốt các hoạt động giáo dục

An toàn giao thông cho học sinh lớp 4-5

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,

với học sinh, với bản thân và nhà trường

14

1 Mở đầu

Hiện nay, số vụ tai nạn giao thông vẫn không hề giảm mà ngược lại nócòn tăng lên rất nhiều, trong đó có không ít học sinh đang ngồi trên ghế nhàtrường là nạn nhân và cũng chính là thủ phạm gây ra tai nạn giao thông Vậytrường học sẽ giáo dục tuyên truyền về an toàn giao thông đến với học sinh nhưthế nào ? Giáo dục trật tự an toàn giao thông cho các em học sinh nói chung, họcsinh tiểu học Điện Biên I nói riêng là góp phần đem lại sự an toàn cho các embởi lẽ : “ An toàn là bạn – tai nạn là thù !”.Ai cũng hiểu rõ điều đó Nhưng cólàm được hay không mới là điều đáng băn khoăn trăn trở

1.1 Lý do chọn đề tài :

An toàn giao thông đang là vấn đề nóng hổi và bức xúc của toàn xã hội.Tai nạn giao thông từng giây, từng phút đã cướp đi tính mạng của biết baongười.Theo thống kê của Ủy ban ATGT quốc gia về số lượng ca tử vong tai nạngiao thông năm 2018, cả nước có hơn 8.200 người chết vì tai nạn giao thông(TNGT) Tính trung bình mỗi ngày cả nước xảy ra hơn 50 vụ tai nạn giao thông

và có 23 người chết do tai nạn giao thông Trong 2 tháng đầu năm 2019, cảnước có hơn 1350 người chết do tai nạn giao thông Số vụ tai nạn giao thông tạiThanh Hóa từ 16/2 đến 15/3/2019 xảy ra 17 vụ tai nạn, làm chết 18

người(Thống kê của Ban ATGT Thanh Hóa).Với những thông số trên, ta thấy ngoài việc ảnh hưởng đến nền kinh tế, tai nạn giao thông ảnh hưởng lớn đến tinh

thần của nhiều nạn nhân, của nhiều gia đình Nguyên nhân dẫn đến con số đángbáo độngvề tai nạn giao thông, dẫn tới sự đau lòng là do đâu? Không khó để cómột câu trả lời về nguyên nhân này, bởi thông tin về tai nạn giao thông đang

hàng ngày được cập nhật trên các phương tiện truyền thông đại chúng Một nguyên chủ yếu đó là ý thức, sự hiểu biết của người tham gia giao thông trong

việc chấp hành luật giao thông còn quá thấp Đây là vấn đề nhức nhối của toàn

xã hội Ta có thể khẳng định rằng nguyên nhân chủ quan này cần được khắcphục nhờ vào việc giáo dục ý thức Chính vì vậy, Bộ Giáo dục và Đào tạo đãđưa vào trường học dạy môn An toàn Giao thông nhằm giáo dục tuyên truyềncho HS ý thức chấp hành luật giao thông đường bộ là cần thiết Đối với học sinhtiểu học, yêu cầu về giáo dục an toàn giao thông cũng nằm trong những mục tiêuchung ở trên Thực hiện chỉ thị củaThủ tướng Chính phủ, uỷ ban an toàn giao

thông quốc gia đã phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa nội dung giáo dục

về trật tự an toàn giao thông vào dạy ở các trường tiểu học từ năm học 1998

-1999 Thực tế việc giảng dạy và giáo dục An toàn giao thông trong trường tiểuhọc hiện nay còn lúng tứng về cách giảng day Vấn đề mà giáo viên thấy lúngtúng ở đây chính là Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học để truyền tải kiếnthức, kĩ năng về an toàn giao thông đến với học sinh một cách tự nhiên Trongquá trình giảng dạy môn học này,tôi xin được trình bày sơ lược vài giải phápkinh nghiệm nhỏ của mình khi dạy về ATGT cho các em HS tiểu học Điện Biên

I qua đề tài : Một số giải pháp giáo dục An toàn giao thông cho học sinh lớp

4-5 trườngTiểu học Điện Biên I.

1.3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.

Học sinh lớp 4-5 Trường Tiểu học Điện Biên I- Thành phố Thanh Hóanăm học 2018-2019

Nội dung chương trình các bài dạy ATGT trong trường TH

Các tài liệu có liên quan đến việc giáo dục ATGT cho học sinh tiểu học.Tập trung nghiên cứu tìm hiểu sâu về việc chấp hành giao thông của họcsinh trong nhà trường

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

a Nghiên cứu lý luận:

Các vấn đề liên quan đến giáo dục ATGT cho học sinh tiểu học

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

2.1.1 Cơ sở lý luận:Thực hiện theo các văn bản hướng dẫn của cơ quan

cấp trên về giáo dục ATGT cho học sinh tiểu học Nhiệm vụ trọng tâm năm học

2018 – 2019

Nghiên cứu luật giao thông, tài liệu, các văn bản chỉ đạo về giáo dụcATGT cho học sinh tiểu học

2.1.2 Cơ sở thực tiễn : Giáo dục pháp luật nói chung và giáo dục pháp

luật về trật tự ATGT trong trường học nói riêng là nhiệm vụ thường xuyên vàcấp bách trong những năm trước mắt của nhà nước Thực hiện chỉ thị của Thủtướng chính phủ và của Bộ trưởng Bộ GD và ĐT cùng với các cơ quan chứcnăng đưa nội dung giáo dục Pháp luật về trật tự ATGT vào các trường học.Nhưng vì do tài liệu sách giáo khoa và điều kiện còn hạn chế nên chất lượng vàhiệu quả của việc dạy học pháp luật ATGT cho HS trong trường chưa đảm bảo

Mà mục đích của việc giáo dục ATGT là cung cấp cho HS những hiểu biết cơbản ban đầu, những quy tắc xử sự thường gặp khi tham gia giao thông hằngngày để hình thành thái độ hành vi tự giác, chấp hành pháp luật trật tự ATGTchung và tránh được những tai nạn giao thông cho chính mình Giáo dục trật tựATGT là yêu cầu rất quan trọng nhưng không dễ dàng Vì vậy GV chúng ta cầnphải quan tâm kiên trì tổ chức tốt việc dạy học, phối hợp với các đoàn thể trong

và ngoài nhà trường cùng với phụ huynh để không ngừng nâng cao chất lượnggiảng dạy mà còn nâng cao ý thức pháp luật các em ngay từ bé Giáo dục ATGTcho các em nhằm giúp các em sớm nhận thức hiểu biết về luật giao thông đểphòng tránh tai nạn giao thông ở mọi lúc mọi nơi Để đảm bảo được tính mạngcho các em là việc thiết thực nhất mà hiện nay chúng ta ai cũng phải làm để đemlại niềm vui và hạnh phúc cho mọi người, mọi nhà

2.2 Thực trạng của đề tài nghiên cứu:

2.2.1.Thực trạng việc dạy và học ATGT ở trường:

Thực tế việc giảng dạy và giáo dục An toàn giao thông trong trường tiểuhọc muốn đem tới cho các em những kĩ năng, hành vi tham gia giao thông đúngquy định là rất khó Vấn đề mà giáo viên thấy khó ở đây chính là Phương pháp,hình thức tổ chức dạy học để truyền tải kiến thức, kĩ năng về an toàn giao thông

đến với học sinh một cách tự nhiên Vậy làm thế nào để có Phương pháp, hìnhthức tổ chức dạy học phù hợp với lứa tuổi học sinh Tiểu học?

2.2.2 Thực trạng việc chấp hành luật an toàn giao thông của học sinh và phụ huynh:

Hiện nay, việc lấn chiếm hành lang an toàn giao thông đang ngày một phổbiến với nhiều hình thức nào là việc bày bán hàng dọc các tuyến đường quốc lộ(mũ bảo hiểm, kính, rồi đến khẩu trang, áo mưa,…) gây mất tầm nhìn của ngườiđiều khiển phương tiện giao thông, một bộ phận người dân còn sử dụng vỉa hèdành cho người đi bộ làm “địa bàn” trao đổi buôn bán đồ ăn, đồ dùng học tậpcho học sinh(nhất là tại cổng trường tiểu học) khiến cho cổng trường bị tắcnghẽn đầu và cuối buổi học

Đối với lứa tuổi học sinh tiểu học, ý thức về đội mũ bảo hiểm khi ngồitrên xe máy thực sự là chưa đồng bộ( phần lớn là do phụ huynh học sinh chưanhắc nhở các em).Một số học sinh được bố mẹ chở ô tô đến trường, khi các emlên và xuống ô tô còn chưa đảm bảo an toàn Cũng ở độ tuổi này , một số họcsinh đã biết đi xe đạp đến trường nhưng chưa có kĩ năng đi an toàn hay mộtphần lớn học sinh chưa có ý thức đảm bảo trật tự văn hóa giao thông trước cổngtrường

2.2.3 Nguyên nhân của thực trạng:

Không khó để có một câu trả lời về nguyên nhân này, bởi thông tin về tainạn giao thông đã và đang trở nên phổ biến trên các phương tiện truyền thông

đại chúng như tivi, báo chí,Internet… Một nguyên nhân mang tính chất quan

trọng, quyết định hơn cả đó là ý thức của mọi lứa tuổi tham gia giao thông trongviệc chấp hành luật giao thông còn quá thấp, sự hiểu biết về an toàn giao thôngcòn hạn chế dẫn tới thực hiện sai quy định khi tham gia giao thông Ta có thểkhẳng định rằng nguyên nhân chủ quan này cần loại bỏ nhờ vào việc giáo dục ýthức

Giáo dục ý thức về an toàn giao thông đã và đang được tuyên truyền ở tất

cả các ban ngành Quan tâm giáo dục về ATGT trong trường học để có một thế

hệ mới thấu hiểu, tự giác chấp hành là một trong những giải pháp hữu hiệu giảiquyết bất cập giao thông Thực hiện theo tinh thần đó, trường Tiểu học ĐiệnBiên I đã tích cực giáo dục tuyên truyền về ý thức thực hiện An toàn giao thông

đến từng phụ huynh và học sinh Tuy nhiên, để tránh nhàm chán và tăng sứchút, khả năng tiếp thu của học sinh , nhà trường đã thông qua các hình thức tổchức hoạt động giáo dục , phương pháp dạy học an toàn giao thông đổi mớiphong phú.

Bản thân là một giáo viên, tôi tự hiểu trách nhiệm của mình trong việcgiáo dục an toàn giao thông cho học sinh là giúp các em hứng thú khi học nộidung này để thực sự qua mỗi bài học, các em học sinh hãy biết yêu thương bảnthân và gia đình, hãy tự giác tuân thủ đúng luật giao thông theo quy định về lứatuổi để bảo vệ chính mình bởi mỗi ngày bớt đi một người bị tai nạn giao thông là

bớt đi những nỗi đau, bớt đi những thiệt hại về vật chất lẫn tinh thần Trong việc

giáo dục an toàn giao thông cho học sinh, tôi có 3 giải pháp để tuyên truyền tớihọc sinh:

2.3 Giải pháp chủ yếu để thực hiện sáng kiến

2.3.1 Giải pháp thứ nhất: Sử dụng các phương pháp, hình thức tổ

chức dạy học trong tiết dạy ATGT.

Là môn học còn mới, tài liệu giảng dạy còn ít, thường thì những bài học

về an toàn giao thông có nội dung rất khô khan, đơn điệu, dễ gây nhàm chán,không phù hợp với tâm lí lứa tuổi các em tiểu học Chính vì vậy, giáo viên cầnphải lựa chọn PP và HTTC dạy học phong phú phù hợp với lứa tuổi học sinh để

học sinh học mà chơi, chơi mà học Học trò hiểu và thực hiện luật ATGT cần

qua thực hành, trải nghiệm Qua các hoạt động học tập để truyền tải tới học sinhnhững kiến thức, những thông điệp về ATGT, những kiến thức ấy sẽ trở thành kĩnăng sống cho học sinh đúng như mục tiêu của giáo dục toàn diện cho học sinhtiểu học hiện nay Chính các em cũng là những tuyên truyền viên tích cực để làmlan tỏa luật giao thông đến với mọi người thân Vì lẽ đó, bản thân tôi đã thựchiện đổi mới giáo dục ATGT bằng việc sử dụng phối kết hợp nhóm PPDH sau:

Phương pháp thảo luận nhóm

Phương pháp này giúp các em bàn bạc về vấn đề giáo viên đưa ra để đi tới

thống nhất về nội dung kiến thức, kĩ năng mới Khi dạy các em lựa chọn

chiếc xe đạp an toàn trước khi đi ra đường qua bài Chiếc xe đạp an toàn(Lớp 4), học sinh các nhóm cùng trao đổi, nhận xét, phát hiện, bày tỏ ý

kiến của mình về chiếc xe đạp an toàn cần những điều kiện, yếu tố nào để

sử dụng tốt khi tham gia giao thông, sau đó giáo viên mới chốt lại những ýđúng, từ đó các em nhớ rất lâu những điều đã học

Phương pháp trò chơi

Tôi hay áp dụng lồng ghép trò chơi đi xe đạp an toàn, đi bộ an toàn, chocác em giải thích các vạch kẻ đường, chỉ về những cách đi xe đạp khác nhau, đi

bộ khác nhau trong những tình huống khác nhau trên mô hình như: ví dụ sử

dụng trò chơi trong dạy bài: Biển báo hiệu giao thông và vạch kẻ đường.

Khi vượt xe đỗ bên đường

Khi đi từ trong ngõ, cổng trường ra

Khi đi đến ngã tư và cần đi thẳng hoặc rẽ trái, rẽ phải thì đi theo đườngnào trên sơ đồ là đúng, gặp các biển báo phải xử lí thế nào

Phương pháp trắc nghiệm: Cũng như những môn học khác trong một

giờ học phải tạo cho các em hứng thú học tập, nên các hoạt động dạy an toàngiao thông cũng phải phong phú đa dạng, theo hướng từ đơn giản đến phức tạp,các em có kỹ năng an toàn phải hình thành từ thụ động đến chủ động, hướng dẫncác em từ từ không nên ép buộc các em phải nhớ ngay mà các em sẽ có kỹ năngdần theo những giờ thực hành, trò chơi hay từ những tình huống thật mà các em

đã gặp phải Tuy nhiên với bất kỳ hình thức dạy học nào tôi đều phải chú ý: Từngữ sử dụng phải ngắn gọn, trò chơi phải phù hợp, có quy tắc chơi rõ ràng, hình

ảnh đưa ra phải sát với thực tế

Phương pháp hồi tưởng: Khi dạy bài: An toàn khi đi đường cho học

sinh kể lại những hành vi ngoài đường mà em cho là không an toàn (tức là viphạm những điều cấm) Sau đó học sinh trình bày những điều mà mình nhìnthấy Giáo viên có nhiệm vụ liệt kê trên bảng, giáo viên nhắc lại những điều cấm

để học sinh khắc sâu và thực hiện cho đúng, nhất là những em nào còn vi phạm

thì sửa ngay

Phương pháp điều tra thực tế : Để có người thật, việc thật mang tính

minh chứng và thuyết phục, trong dạy ATGT, tôi đã cho HS ghi lại những thực

tế mà các em cập nhật được trong tuyến đường từ nhà tới trường Ví dụ bài:

Lựa chọn đường đi xe đạp an toàn Học sinh cần cho các bạn biết được con

đường từ nhà mình đến trường đã là con đường an toàn chưa, vì sao? Nếu chưaphải là con đường an toàn như các em nêu qua ghi chép thực tế thì giáo viên sẽhướng dẫn cần lựa chọn con đường tới trường an toàn nhất

Phương pháp sắm vai, đóng tiểu phẩm: Sắm vai, đóng tiểu phẩm bao

giờ cũng gần gũi với HS, các em tự xử lí tình hướng qua tiểu phẩm Với PPDHnày, bài giảng đến với các em không khô khan, nhàm chán mà ngược lại các em

rất hứng thú và ghi nhớ luật ATGT được lâu hơn Ví dụ bài : Biển báo giao

thông và vạch kẻ đường: Các em được đóng tiểu phẩm Ngọc Hoàng vi hành Ở

đây các em được thể hiện các vai thể hiện nội dung hiểu biết qua các biển báo

mà Ngọc Hoàng yêu cầu…

Tất cả những PPDH trên đều là cần thiết và quan trọng trong tiết dạy

ATGT Trong số đó, tôi quan tâm nhiều đến việc sử dụng Phương pháp thực hành để dạy học cho các em Phương pháp này giúp các em được thẩm thấu luật

giao thông và được trải nghiệm về những hành vi giao thông với các tình huốngthực tế Trong bất cứ một tiết học ATGT nào cũng vậy, điều quan trọng là các

em đều phải thực hành được những kĩ năng ATGT Các em không đơn thuần chỉngồi trong phòng học với bốn bức tường nghe thuyết trình về những kiến thứchành vi hay quan sát những Slied giáo án Powerpoint mà các em cần được vậndụng

Cách vận dụng, thực hành theo 2 hướng:

Hướng thứ nhất là Thực hành ngay trong bài học qua việc xử lí tình

huống bằng cách sắm vai, đóng tiểu phẩm, sử dụng sa bàn nút giao thông, Ởhướng này, học sinh rất thú vị vì các em được xử lí tình huống giao thông trong

tiểu phẩm hay thực hành làm bài tập dưới hình thức thi nhanh, thi chính xác Ví

dụ: dạy bài Thực hành đi xe đạp, tôi giới thiệu sa bàn thể hiện mô hình một nút

giao thông, gọi một nhóm HS (4-5 em)lên đứng cạnh sa bàn GV nêu các tìnhhuống về chiều đường xe đang được đi, hỏi HS về cách bạn xử lí trên đường khi

đi xe đạp để tránh nguy cơ bị tai nạn qua các nút giao thông Giáo viên chia họcsinh thành 2 nhóm rồi thực hiện ngay trên sa bàn.

Hướng thứ hai là giáo dục ATGT qua thực tế, thực hành: GV chọn khu vực sân trường là nơi các em thực hành Ví dụ: dạy bài Lựa chọn đường đi xe

đạp an toàn Thực tế , học sinh tham gia giao thông bằng phương tiện xe đạp

trên các tuyến đường thành phố với lưu lượng giao thông đông đúc nên việchướng dẫn các em thực hành kĩ năng đi xe đạp an toàn là vô cùng cần thiết.Giáo viên cho học sinh thực hành ngay trên sân Đường đi là từ sân ra tới cổngtrường, yêu cầu các em vận dụng những kiến thức đã học thành kĩ năng đảm bảo

an toàn Khi dạy kĩ năng An toàn khi đi đường Phần lớn đối với học sinh Thành

phố thường được bố mẹ đưa đi học bằng phương tiện xe máy Ở kĩ năng này, các

em có thể quan sát kiểm tra mũ bảo hiểm đúng quy định, các thao tác đội mũđúng quy cách lẫn nhau Hiệu quả của phương pháp này giúp HS có kĩ năng mộtcách tốt hơn là dạy trên hình ảnh hay thuyết trình Hiện nay, khi phương tiện ô

tô tham gia giao thông trên địa bàn thành phố ngày càng nhiều,học sinh thànhphố cần được nắm vững kiến thức và trang bị kĩ năng An toàn khi lên - xuống xe

là vô cùng thiết thực Giáo viên hướng dẫn cho các em thực hành thắt dây an

toàn khi ngồi trong xe,… và lên xuống xe tại cổng trường qua bài An toàn khi

đi xe hơi, xe buýt, tàu hỏa.

Thực hiện các hành vi ATGT ở mức độ, tác dụng cao hơn đó là các emđược trải nghiệm xuống đường cùng giáo viên để tham gia giao thông với kĩ

năng Qua đường an toàn Thực tế ở thành phố , một số tai nạn giao thông xảy ra

trong trường hợp qua đường vì chưa đảm bảo an toàn Chính vì vậy , hướng dẫncác em kĩ năng này là vô cùng quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn cho bảnthân Học sinh được đi bộ qua đường (ngay trước cổng trường) cùng giáo viênđúng chỉ dẫn giao thông Các em qua đường ở nơi không có vạch kẻ hay cóvạch kẻ dành cho người đi bộ, biết đèn tín hiệu với các hiệu lệnh cho người đibộ,… Sau mỗi lần thực hành như vậy, các em đều nhắc lại và nhớ được cáchành vi tham gia giao thông đúng quy định

Ngoài những PPDH trên dùng trong tiết học, khâu chuẩn bị của giáo viên

là vô cùng quan trọng Phần chuẩn bị ở đây là những tư liệu hình ảnh thực tế vềngười thật việc thật cho HS nắm được như : Tự chụp ảnh hay quay videoclip về