Trong nhà trường, việc giáo dục cho HS được thực hiện thông qua hai conđường: dạy học các môn học và tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.. Hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớ
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài.
Hiện nay cả thế giới đang vận động và phát triển không ngừng trong guồng quaycủa nền kinh tế tri thức và Việt Nam cũng không nằm ngoài quy luật đó Trong xã hộitri thức thì việc phát triển kinh tế - xã hội phải dựa vào tri thức Làm sao có thể hòanhập với nền tri thức của nhân loại, theo kịp các nước tiên tiến trên thế giới là mộtthách thức lớn đối với nền giáo dục của Việt Nam Hay nói cách khác giáo dục phảiđóng một vai trò then chốt trong việc phát triển kinh tế - xã hội thông qua việc đào tạocon người - chủ thể sáng tạo và sử dụng tri thức Việc gia nhập WTO của Việt Namcàng đòi hỏi nền giáo dục Việt Nam phải đào tạo ra được thế hệ trẻ có đủ năng lực vàphẩm chất để đáp ứng yêu cầu của xã hội, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động vớiđội ngũ nhân lực có trình độ cao Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho thế hệtrẻ, đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học; giáo dục
phổ thông đã và đang được đổi mới theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI: “Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định mình và học để cùng chung sống” Mục tiêu
giáo dục phổ thông đã và đang chuyển dần từ trang bị kiến thức là chủ yếu sang trang
bị những năng lực cốt lõi cho các em
Trong nhà trường, việc giáo dục cho HS được thực hiện thông qua hai conđường: dạy học các môn học và tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp là một bộ phận quan trọng của chương trình giáo dụcnhà trường; HĐGDNGLL nối tiếp các hoạt động dạy học các môn văn hóa; là conđường quan trọng để gắn học với hành, lý thuyết với thực tiễn, nhà trường với xã hội;
là con đường có hiệu quả để hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho HS.HĐGDNGLL góp phần củng cố và phát triển những kiến thức văn hóa đã học; rènluyện kĩ năng sống; nâng cao thể lực, thể chất và đời sống tinh thần của HS; bồi dưỡngthái độ, tình cảm đạo đức, thẩm mỹ trong sáng ở các em
Với vai trò quan trọng như vậy nên HĐGDNGLL đã được quy định trongChương trình giáo dục cấp Tiểu học (Ban hành kèm theo Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 05 tháng 5 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) với thờilượng 4 tiết/tháng Một trong những yêu cầu có tính nguyên tắc của HĐGDNGLL,đồng thời cũng là một yếu tố cơ bản tạo nên sự thành công của HĐGDNGLL là phảihuy động được sự tham gia tích cực của HS Tuy nhiên, những năm vừa qua sự thamgia của HS trong các HĐGDNGLL ở các trường Tiểu học trên địa bàn nơi tôi công táccòn nhiều hạn chế Điều đó là do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân về phíacông tác quản lý của ban giám hiệu nhà trường
Chính vì vậy, tôi lựa chọn đề tài “ Một số biện pháp quản lý nhằm tăng cường
sự tham gia của học sinh trong HĐGDNGLL ” để nghiên cứu
2 Mục đích nghiên cứu.
Thông qua nghiên cứu đề tài để đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm tăngcường sự tham gia của học sinh trong HĐGDNGLL ở nhà trường nơi tôi công tác góp
Trang 23 Đối tượng nghiên cứu:
3.1 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý nhằm tăng cường sự tham gia củahọc sinh trong HĐGDNGLL
4 Phương pháp nghiên cứu.
4.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu, phân tích các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Bộ GD & ĐT;
Sở giáo dục, Phòng giáo dục, các tài liệu chuyên khảo, các công trình nghiên cứu, …
có liên quan đến đề tài
4.2 Nhóm phương pháp điều tra thực tiễn
Sử dụng phối hợp các phương pháp điều tra cụ thể sau:
a Tọa đàm, phỏng vấn một số CBQL, GV và HS của nhà trường
b Dự giờ, quan sát một số HĐGDNGLL ở trường
4.3 Phương pháp toán thống kê
Dùng phương pháp toán thống kê để phân tích và xử lý các số liệu điều tra nhằmđịnh lượng các kết quả nghiên cứu
II PHẦN NỘI DUNG
1.CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM TĂNG CƯỜNG SỰTHAM GIA CỦA HỌC SINH TRONG HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở
Sự nghiệp CNH - HĐH đặt ra mục tiêu đến năm 2020 đất nước ta về cơ bản sẽ trởthành một nước công nghiệp Nhân tố quyết định sự thắng lợi của công cuộc CNH -HĐH là nguồn lực con người Việt Nam được phát triển về số lượng và chất lượng trên
cơ sở mặt bằng dân trí được nâng cao Vì vậy muốn đảm bảo tăng trưởng về kinh tế,giải quyết các vấn đề xã hội, củng cố an ninh quốc phòng, trước hết phải chăm lo việcphát triển nguồn lực con người, chuẩn bị lớp người lao động có phẩm chất và năng lựcphù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới Điều này rất cần được bắtđầu từ giáo dục phổ thông
HĐGDNGLL là một bộ phận hữu cơ của chương trình giáo dục TH, đóng vai tròquan trọng trong việc phát triển nhân cách toàn diện cho HS
1.2 Một số khái niệm cơ bản.
1.2.1 Khái niệm “biện pháp quản lý”
Biện pháp quản lý là cách tổ chức thực hiện, chỉ đạo điều hành của chủ thể quản
lý đối với các hoạt động nhằm đạt được mục tiêu đề ra
1.2.2 Khái niệm “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp”.
Theo nghĩa hẹp: HĐGDNGLL là những hoạt động giáo dục được tổ chức theocác chủ đề giáo dục từng tháng với thời lượng 4 tiết/tháng (Chương trình giáo dục
TH, Ban hành kèm theo Quyết định số 16/2006/QĐ- BGD&ĐT ngày 05 tháng 5 năm
2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)
Trang 3Còn theo nghĩa rộng: HĐGDNGLL là tất cả các hoạt động giáo dục được tổchức trong nhà trường, trừ hoạt động dạy học các môn bắt buộc và môn tự chọn theoquy định của Bộ GD & ĐT.
1.2.3 Biện pháp quản lý nhằm tăng cường sự tham gia của học sinh trong HĐGDNGLL.
Biện pháp quản lý nhằm tăng cường sự tham gia của HS trong HĐGDNGLLđược hiểu là các cách thức tác động của người quản lý nhà trường đến đội ngũ HS,
GV, CBNV, cha mẹ HS để tăng cường sự tham gia của HS trong các HĐGDNGLL cả
về số lượng HS tham gia, cả về mức độ và chất lượng tham gia của HS
1.2.4 Vị trí, vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
- HĐGDNGLL là một bộ phận quan trọng của chương trình giáo dục nhàtrường HĐGDNGLL nối tiếp hoạt động dạy học các môn văn hóa; là con đường quantrọng để gắn học với hành, lý thuyết với thực tiễn, nhà trường với xã hội HĐGDNGLLtạo cơ hội cho HS được thực hành, trải nghiệm những điều đã học vào trong thực tiễncuộc sống Trên cơ sở đó củng cố, khắc sâu, mở rộng những kiến thức, kĩ năng cácmôn học cho HS
- HĐGDNGLL có vai trò quan trọng góp phần giáo dục nhân cách phát triểntoàn diện cho HS
Xét ở phạm vi rộng hơn, HĐGDNGLL còn tạo điều kiện để HS được tham gia,được hội nhập vào dòng chảy các hoạt động chung của trẻ em ở địa phương, đất nước,khu vực và trên thế giới Điều này giúp phát triển năng lực hoạt động thực tiễn, nănglực hoạt động chính trị - xã hội, năng lực hòa nhập cộng đồng cho HS Đó chính lànhững phẩm chất và năng lực cơ bản, cần thiết của người công dân Việt Nam để đápứng yêu cầu thực hiện công cuộc đổi mới đất nước và hội nhập quốc tế hiện nay
Thông qua các hình thức hoạt động như: trò chơi, tham quan du lịch, cắm trại,thể dục thể thao, văn hóa, nghệ thuật, HĐGDNGLL còn giáo dục HS tình yêu thiênnhiên, đất nước, con người, giúp các em phát triển thể chất và thẩm mĩ; đồng thời giúpcác em giải tỏa những mệt mỏi, căng thẳng trong quá trình học tập
1.2.5 Mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trường TH.
Tham gia HĐGDNGLL giúp các em củng cố kiến thức đã học ở trên lớp, biếntri thức thành niềm tin Thông qua các hình thức hoạt động cụ thể, HS có dịp đối chiếu,kiểm nghiệm tri thức đã học, làm cho tri thức đó trở thành của chính các em Đây cũng
là giai đoạn các em muốn khẳng định mình; bước đầu muốn tăng cường giao lưu họchỏi và hình thành phẩm chất năng lực của người công dân tương lai
1.2.6 Nội dung của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trường TH.
Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm nội dung bắt buộc vànội dung tự chọn, được thực hiện theo các chủ đề của từng tháng Từ năm học 2015-
2016 Sở Giáo dục Đào tạo Thanh Hóa đã có Công văn số 1490 về việc "Hướng dẫn tổchức các HĐGDNGLL ở Tiểu học" Tóm lại, tăng cường sự tham gia của HS trong cácHĐGDNGLL ở trường TH là phù hợp với các quyền của trẻ em đã được luật pháp ViệtNam và quốc tế công nhận; là thực hiện đúng định hướng về đổi mới giáo dục phổthông nói chung và đổi mới phương pháp giáo dục phổ thông nói riêng của Đảng và
Trang 4Việc tăng cường sự tham gia của HS trong các HĐGDNGLL là phù hợp vớiCông ước quốc tế về quyền trẻ em, Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Luậtgiáo dục ,với định hướng đổi mới giáo dục, đổi mới phương pháp giáo dục của Đảng
2.THỰC TRẠNG SỰ THAM GIA CỦA HỌC SINH TRONG HĐGDNGLL VÀ THỰC TRẠNG BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM TĂNG CƯỜNG SỰ THAM GIA CỦA HỌC SINH TRONG HĐGDNGLL Ở NHÀ TRƯỜNG.
2.1 Thực trạng sự tham gia của HS trong HĐGDNGLL và thực trạng các biện pháp quản lý nhằm tăng cường sự tham gia của HS trong HĐGDNGLL ở nhà trường.
* Nhận thức của CBQLGV, HS về vị trí, vai trò của HĐGDNGLL
Phần lớn CBQL và GV đều đánh giá vị trí, vai trò của HĐGDNGLL đối vớiviệc phát triển nhân cách toàn diện cho HS là rất quan trọng và quan trọng Tuy nhiênvẫn còn một bộ phận GV chưa nhận thức đúng được tầm quan trọng của HĐNGNGLL
Số GV này còn có quan niệm sai lầm là đề cao hoạt động dạy học và phủ nhận vai tròcủa HĐGDNGLL trong việc phát triển nhân cách toàn diện cho HS Chính vì vậy nên
họ đã không đầu tư thời gian và tâm huyết để tổ chức hoạt động này cho HS
Kết quả tọa đàm, phỏng vấn HS cho thấy kết quả HS thích tham giaHĐGDNGLL và cho rằng HĐGDNGLL là quan trọng vì các em thấy thoải mái, biết
Trang 5được nhiều kiến thức khi tham gia bổ ích đặc biệt là khi tham gia các hoạt động vănnghệ, hoạt động tham quan, du lịch nhưng cũng một số HS không thích tham giaHĐGDNGLL vì theo các em thấy nội dung HĐGDNGLL không hấp dẫn, thời gian tổchức hoạt động ít, hình thức tổ chức đơn điệu.
* Nhận thức của CBQL và GV về sự cần thiết phải tăng cường sự tham gia của
HS trong HĐGDNGLL
Qua khảo sát cho thấy, nhận thức của CBQL và GV về các vấn đề khảo sát có
sự chênh lệch: Phần lớn CBQL có nhận thức đúng cả về vai trò quan trọng củaHĐGDNGLL trong việc hình thành nhân cách phát triển toàn diện HS và về sự cầnthiết phải tăng cường sự tham gia của HS trong HĐGDNGLL Nhưng đa số GV chỉ cónhận thức đúng về tầm quan trọng của HĐGDNGLL, còn nhận thức của không ít GV
về sự cần thiết phải tăng cường sự tham gia của HS trong HĐGDNGLL vẫn còn hạnchế
2.2 Thực trạng việc tổ chức các HĐGDNGLL ở nhà trường
* Về thực trạng tổ chức các HĐGDNGLL
Đa số GV đều thường xuyên tổ chức các loại hình văn hóa, văn nghệ bởi HS dễtham gia và các loại hình này dễ thực hiện; các nội dung khác chỉ được tổ chức theoyêu cầu về nội dung chương trình HĐGDNGLL
Hình thức HĐGDNGLL còn nghèo nàn, GV chỉ tập trung vào những hình thứcquen thuộc như tổ chức hoạt động kỉ niệm các ngày lễ lớn, lao động công ích, thể dụcgiữa giờ Các hình thức khác hiếm khi được tổ chức Điều này cho thấy đa số GV ngại
tổ chức các hình thức mới vì sẽ mất nhiều thời gian, công sức cho việc thiết kế, tổ chứchoạt động
- Các HĐGDNGLL thường được tổ chức trong nhà trường là:
+ Hoạt động kỉ niệm các ngày lễ lớn trong năm
+ Hoạt động thể dục giữa giờ
+ Trực nhật, vệ sinh lớp học, khuôn viên nhà trường
Sở dĩ các hoạt động này thường xuyên được tổ chức là vì các hoạt động này lànhững hoạt động truyền thống hoặc các hoạt động dễ tổ chức thực hiện
- Các HĐGDNGLL hiếm khi hoặc ít được tổ chức trong nhà trường là:
+ Hoạt động giao lưu giữa HS với HS, HS với những chuyên gia, các cựu chiếnbinh, các nhà hoạt động xã hội ở địa phương
+ Tổ chức các ngày hội
+ Hội khỏe Phù Đổng cấp trường
+ Tham quan di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, di sản văn hóa
+ Tham quan cắm trại
Sở dĩ các hoạt động này hiếm khi hoặc không được tổ chức ở trường TH là vì đó
là những hoạt động khá tốn kém, chuẩn bị mất nhiều thời gian, công sức; là những hoạtđộng khá mới lạ, GV chưa có nhiều kinh nghiệm nên ngại tổ chức và một phần nữa là
GV chưa tin vào khả năng của HS
* Về các phương pháp tổ chức HĐGDNGLL:
Trang 6Phương pháp tổ chức HĐGDNGLL được GV sử dụng thường xuyên nhất là “Phươngpháp thảo luận” Ý kiến này cũng trùng với ý kiến đánh giá của HS Các phương phápgiải quyết vấn đề, phương pháp trò chơi được GV, HS đánh giá là thường xuyên sửdụng Phương pháp có số lượng GV không sử dụng nhiều nhất là Phương pháp sắmvai, phương pháp tổ chức hoạt động giao lưu, phương pháp diễn đàn Các câu lạc bộ cóhoạt động nhưng hình thức hoạt động lại nghèo nàn, chỉ tập trung vào hoạt động tổchức câu lạc bộ Tiếng Anh, Toán học và Tiếng Việt.
Như vậy có thể thấy GV chỉ tập trung sử dụng những phương pháp quen thuộc,
dễ thực hiện nên các phương pháp tổ chức thực hiện HĐGDNGLL còn chưa phongphú, do vậy chưa thu hút được đông học sinh tham gia
* Về cơ sở vật chất, trang thiết bị, kinh phí phục vụ cho việc tổ chức HĐGDNGLL.
Nguồn kinh phí tổ chức HĐGDNGLL rất hạn chế do ngân sách nhà trường dành chohoạt động này chưa cao Hơn nữa, nhà trường cũng chưa thu hút động viên được nhiều
sự tham gia hỗ trợ về mặt kinh phí của cha mẹ HS và các lực lượng giáo dục ngoài nhàtrường Về các phương tiện trang trí, do nhà trường ít khi tổ chức các hoạt động tập thểgiữa các khối lớp và các hoạt độngcó quy mô lớn, các hoạt động hội thi nên không đầu
tư phương tiện này
2 3 Thực trạng sự tham gia của học sinh trong HĐGDNGLL
* Về số lượng HS tham gia HĐGDNGLL.
Các hoạt động thu hút được sự tham gia của hầu hết HS là hoạt động nhân đạo, hoạtđộng văn nghệ, hoạt động thể dục thể thao Còn các hoạt động tham quan du lịch, hoạtđộng giao lưu số học sinh tham gia còn ít
Kết quả tọa đàm, phỏng vấn GV và HS cho thấy các em chủ yếu tham gia hoạtđộng văn nghệ và hoạt động thể dục thể thao là những hoạt động HS tham gia ở mức
độ cao Tuy nhiên cũng có một số HS cho rằng các em không tham gia hoạt động này.Phần lớn GV cho rằng tất cả các hoạt động văn nghệ khi được tổ chức thì đều thu hút
sự tham gia của được HS tham gia ở mức độ cao bởi hoạt động này là một hoạt độngvui chơi, giải trí Khi thực hiện hoạt động HS không phải tư duy giống như một số loạihình hoạt động khác như câu lạc bộ toán Toán học, câu lạc bộ tiếng Anh nên các em sẽthoải mái về tinh thần và đủ năng lực để tham gia thực sự vào hoạt động Tuy nhiên,phần lớn HS cho rằng các em chỉ tham gia vào quá trình thực hiện hoạt động còn cácgiai đoạn khác của hoạt động là do GV sắp xếp hoặc chỉ định HS thực hiện
2.4 Nguyên nhân của thực trạng sự tham gia của HS trong HĐGDNGLL
Đa số CBQL, GV và HS nhận thức được vai trò quan trọng của HĐGDNGLL
và sự cần thiết phải tổ chức HĐGDNGLL Tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều hạn chếtrong quá trình thực hiện HĐGDNGLL ở nhà trường, cụ thể là:
- GV, CBQL, phụ huynh HS và các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhàtrường nhận thức chưa đầy đủ về tầm quan trọng của HĐGDNGLL và về sự tham giacủa HS trong HĐGDNGLL Nhiều GV, CBQL, phụ huynh HS và các lực lượng giáodục khác thường chỉ quan tâm đến việc dạy học, ít quan tâm đến việc tổ chức các
Trang 7HĐGDNG cho HS Thậm chí họ còn cho rằng tổ chức các HĐGDNGLL là mất thờigian, không cần thiết.
- Do bệnh thành tích, do thói quen áp đặt HS của GV và do sự thiếu thời gian tổchức HĐGDNGLL
- Do người lớn chưa lắng nghe HS, không hiểu nhu cầu của HS hoặc chưa tôntrọng nhu cầu, nguyện vọng hoạt động của HS
- Do GV chưa tin tưởng vào khả năng tham gia của HS
- Do GV sợ mất thời gian khi phải hướng dẫn, hỗ trợ HS tham gia hoạt động
- Do HS không được cung cấp thông tin, được tạo cơ hội tham gia hoạt động
- Năng lực hoạt động của HS còn hạn chế (năng lực thiết kế, lập kế hoạch hoạtđộng, năng lực tổ chức, điều khiển hoạt động, năng lực đánh giá hoạt động, tính mạnhdạn, tự tin,…) do chưa thường xuyên được tạo điều kiện tham gia một cách thực sựvào thiết kế, tổ chức và điều khiển hoạt động, đánh giá hoạt động
- Do một bộ phận CBQL và GV chưa tâm huyết với việc tổ chức, thực hiệnchương trình HĐGDNGLL
- Do năng lực của CBQL, GV còn hạn chế trong việc: khuyến khích sự tham giacủa HS trong HĐGDNGLL và vận động các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhàtrường, đặc biệt là cha mẹ HS, ủng hộ và tham gia tích cực các HĐGDNGLL
- Nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức HĐGDNGLL và cách thức đánh giáHĐGDNGLL trong các trường TH hiện nay còn mang tính áp đặt, theo chủ quan củanhà giáo dục, chưa phù hợp với nhu cầu của HS nên chưa thu hút, hấp dẫn được HStham gia
- Điều kiện thời gian, kinh phí, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho hoạtđộng của trường còn hạn chế, khiến nhiều hoạt động HS thích thú nhưng nhà trườngkhông đủ điều kiện tổ chức cho các em
-Việc tổ chức các HĐGDNGLL cho HS trong các trường TH chưa thườngxuyên, hình thức hoạt động chưa phong phú, các nội dung hoạt động được thực hiệntheo nội dung chương trình quy định với phương pháp tổ chức và hình thức tổ chứcchưa phong phú;; các cơ sở vật chất trang thiết bị, kinh phí đầu tư cho HĐGDNGLLtương đối đủ cho HĐGDNGLL đã phần nào đáp ứng được yêu cầu HĐGDNGLLnhưng kinh phí tổ chức lại quá eo hẹp so với yêu cầu thực tế được thực hiện ở mức độbình thường trong khi các hoạt động tập thể lại cần mức độ đầu tư kinh phí lớn
-Về số lượng và mức độ tham gia của HS trong HĐGDNGLL cho thấy số lượng
HS tham gia không đồng đều ở các hình thức hoạt động Mức độ tham gia của các emcao ở những hoạt động văn nghệ, hoạt động lao động công ích và ít tham gia thấp ở cáchoạt động thư viện,tổ chức các ngày hội, hoạt động giao lưu và một số hoạt động khác.Trong các giai đoạn của hoạt động nhìn chung các em tham gia ở mức độ trung bình vàthấp Đa số các em chỉ tham gia ở khâu tiến hành hoạt động còn khâu thiết kế hoạtđộng, đánh giá hoạt động phần lớn do GV thực hiện
Thực trạng các biện pháp quản lý nhằm tăng cường sự tham gia của HS trongHĐGDNGLL cho thấy việc quản lý xây dựng kế hoạch, theo dõi, kiểm tra, đánh giá
Trang 8HĐGDNGLL của Ban giám hiệu được thực hiện ở mức độ khá tốt và bình thường.Hiệu quả các biện pháp quản lý HĐGDNGLL là tương đối tốt nhưng mức độ huy động
sự tham gia phối kết hợp các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường vẫn còn hạnchế
HĐGDNGLL ở nhà trường đã được quan tâm tuy rằng việc tổ chức thực hiệnvẫn còn những hạn chế nhất định nên chưa lôi cuốn được HS và các lực lượng giáo dụckhác tham gia trong HĐGDNGLL Vì vậy, cần có những biện pháp quản lýHĐGDNGLL hợp lý, khoa học và hiệu quả để tăng cường sự tham gia của HS trongcác HĐGDNGLL
3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM TĂNG CƯỜNG SỰ THAM GIA CỦA HỌC SINH TRONG HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP
3.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho GV, HS, cha mẹ HS về vai trò quan trọng của HĐGDNGL và sự cần thiết phải tăng cường sự tham gia của HS trong các HĐGDNGLL.
* Mục tiêu của biện pháp.
Tôi đưa ra biện pháp này nhằm giúp GV, HS và cha mẹ HS hiểu được tầm quantrọng của HĐGDNGLL trong việc giáo dục nhân cách phát triển toàn diện cho HS vàhiểu được sự cần thiết phải tăng cường sự tham gia của HS trong các HĐGDNGLL.Bởi vì, chỉ khi HS nhận thức được vai trò quan trọng của HĐGDNGLL, nhận thứcđược quyền được tham gia của trẻ em và hiểu rõ lợi ích khi các em tham gia vàoHĐGDNGLL thì các em sẽ tự giác, tích cực tham gia vào hoạt động hơn Và khi GV,cha mẹ HS nhận thức được tầm quan trọng của HĐGDNGLL và của sự tham gia của
HS trong HĐGDNGLL thì họ sẽ chủ động, tích cực hơn trong việc tạo cơ hội, điềukiện thuận lợi cho HS tham gia vào các HĐGDNGLL
* Nội dung và cách thực hiện biện pháp.
Người cán bộ quản lý cần tổ chức bồi dưỡng, nâng cao nhận thức cho GV, đặcbiệt là GVCN về ưu thế của HĐGDNGLL trong việc hình thành nhân cách phát triểntoàn diện cho HS, về lợi ích đối với HS, với GV, với nhà trường và xã hội khi tăngcường sự tham gia của HS trong các HĐGDNGLL Đồng thời cần chấn chỉnh nhữngquan niệm lệch lạc, sai lầm của một bộ phận GV chỉ quan tâm đến dạy học, ít chútrọng đến tổ chức các HĐGDNGLL cho HS, coi nhẹ vai trò của HS trong việc thiết kế,thực hiện và đánh giá hoạt động
Ngay từ đầu năm học, tôi đã lập kế hoạch và tiến hành phổ biến, nâng cao nhậnthức cho GV về các vấn đề này trong cuộc họp Hội đồng sư phạm, các vấn đề nàycũng thường xuyên được củng cố, nâng cao nhận thức thông qua các buổi sinh hoạtGVCN, thông qua các hội thảo chuyên đề, các diễn đàn GV và các cuộc họp Hội đồng
sư phạm thường kì
Chỉ đạo GV tiến hành nâng cao nhận thức cho HS, giúp các em hiểu được tham giavào HĐGDNGLL vừa là thực hiện quyền trẻ em, vừa mang lại những lợi ích thiết thựccho các em, giúp các em phát triển toàn diện, hài hòa, trở thành những công dân có íchcho xã hội Việc nâng cao nhận thức cho HS được thực hiện ngay từ đầu năm học,trong các buổi sinh hoạt lớp và sinh hoạt toàn trường dưới cờ đầu tuần Đồng thời,
Trang 9được thường xuyên củng cố, làm sâu sắc thêm khi HS được trải nghiệm tham gia vàonhững HĐGDNGLL cụ thể diễn ra trong năm học, đặc biệt dưới các hình thức như:Thi tìm hiểu về quyền được tham gia của trẻ em, Diễn đàn HS, Giao lưu HS với HS,
HS với GV,
Kết hợp với ban đại diện Hội cha mẹ học sinh để tổ chức tuyên truyền dướinhiều hình thức như: phổ biến trực tiếp trong cuộc họp phụ huynh HS đầu năm học vàtrong năm học; phát tờ rơi; thông báo trên bảng tin, loa truyền thanh của trường; gửithông báo về gia đình;….Chỉ đạo cho GV trao đổi, phổ biến chủ trương, kế hoạch tổchức HĐGDNGLL của nhà trường trong cả năm học để các bậc cha mẹ nắm được vàgóp ý bổ sung Nhận thức của cha mẹ HS cũng thường xuyên củng cố, nâng cao thêmthông qua các diễn đàn làm cha mẹ, các hội thảo chia sẻ kinh nghiệm giáo dục của cácbậc cha mẹ cũng như thông qua việc họ trực tiếp tham gia tổ chức những HĐGDNGLLcho HS trong năm học
3.2 Biện pháp 2: Phát triển cho GV năng lực tổ chức HĐGDNGLL có sự tham gia của HS.
* Mục tiêu của biện pháp.
Biện pháp này tôi đưa ra nhằm giúp cho đội ngũ GV nhà trường có đủ kiến thức,kinh nghiệm và kỹ năng cần thiết để có thể huy động được sự tham gia của HS vào cácHĐGDNGLL một cách hiệu quả
* Nội dung và cách thực hiện biện pháp.
Trong nhà trường, GV là cầu nối của Ban giám hiệu tới HS và cha mẹ HS Để
HS có thể tham gia vào các HĐGDNGLL, GV không chỉ cần được nâng cao nhận thức
mà quan trọng hơn họ cần được phát triển năng lực tổ chức HĐGDNGLL có sự thamgia của HS Chính vì thế tôi đã lập kế hoạch tổ chức bồi dưỡng cho các giáo viên trongnhà trường về:
- Đặc điểm tâm, sinh lý của học sinh TH
- Kỹ năng đánh giá, tìm hiểu nhu cầu hoạt động của HS
- Quy trình tổ chức HĐGDNGLL cho HS TH
- Kỹ năng thiết kế HĐGDNGLL có sự tham gia của HS
- Kỹ năng huy động HS tham gia vào việc chuẩn bị cho hoạt động
- Kỹ năng huy động HS tham gia điều khiển, thực hiện hoạt động
- Kỹ năng tổ chức cho HS tham gia đánh giá kết quả hoạt động
Quy trình tổ chức HĐGDNGLL có thể chia thành các giai đoạn sau: thiết kếhoạt động, thực hiện/tiến hành hoạt động và đánh giá kết quả hoạt động
* Thiết kế hoạt động:
Một kế hoạch HĐGDNGLL thường được thiết kế bao gồm các mục sau:
- Tên hoạt động: ……(Thời lượng dự kiến để thực hiện hoạt động: )
- Mục tiêu hoạt động (Cần xác định rõ HS cần đạt được gì sau hoạt động: vềkiến thức, kỹ năng, thái độ)
- Quy mô, thời điểm, địa điểm tổ chức hoạt động (Xác định rõ hoạt động được
tổ chức theo nhóm, theo tổ, theo lớp, khối lớp hay theo trường, cụm trường? Hoạt động
Trang 10được tổ chức khi nào? Ở đâu?).
- Nội dung và hình thức hoạt động (Xác định rõ hoạt động bao gồm những nộidung gì? Hình thức hoạt động là thế nào? Tuy nhiên, với nhiều trường hợp thì hìnhthức hoạt động đã được thể hiện ngay trong tên hoạt động)
- Tài liệu và phương tiện (Xác định rõ những tài liệu, phương tiện cần thiết đểthực hiện hoạt động và người chịu trách nhiệm chuẩn bị)
- Các bước tiến hành (Xác định rõ các bước tiến hành hoạt động và các côngviệc, các thao tác thực hiện trong mỗi bước)
- Tư liệu (Tùy nội dung từng hoạt động, tư liệu có thể bao gồm các bài hát, bàithơ, ca dao, tục ngữ, danh ngôn, câu đố, trò chơi, tranh, ảnh, tình huống, kịch bản tiểuphẩm/băng hình, truyện, thông tin, sự kiện thực tế; trường hợp điển hình,…)
Việc thiết kế HĐGDNGLL chủ yếu do GV thiết kế, trên cơ sở đánh giá nhu cầu,mong muốn của HS nhưng cũng có thể do HS thiết kế với sự tư vấn, hỗ trợ, giúp đỡcủa GV và các lực lượng giáo dục khác Tuy nhiên, để HS có thể tham gia thiết kếđược HĐGDNGLL, các em cần được bồi dưỡng về kỹ năng lập kế hoạch, kỹ năng tưduy sáng tạo, kỹ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng,
Sau khi đã chuẩn bị hoạt động, bước tiếp theo là tiến hành hoạt động Tùy quy
mô, tính chất hoạt động và điều kiện cụ thể của lớp, của trường, cách thức tiến hànhhoạt động có thể rất đa dạng, linh hoạt Tuy nhiên, nhìn chung có thể tiến hành hoạtđộng theo quy trình sau:
- Giới thiệu mục đích/ ý nghĩa của hoạt động
- Phổ biến nội dung, cách thức, yêu cầu hoạt động
- Tổ chức hoạt động thử, nếu cần thiết
- HS thực hiện hoạt động (theo cá nhân, theo nhóm, theo tổ, )
Trong quá trình hoạt động, đặc biệt là những hoạt động theo quy mô nhóm/lớp
và những hoạt động phổ biến, quen thuộc đối với HS, nên tạo cơ hội khuyến khích HSluân phiên nhau điều khiển hoạt động để có thể phát triển nhiều phẩm chất và năng lực