Một số biện pháp rèn luyện tính tự lập cho trẻ 5 6 tuổi ở trường mầm non đồng thịnh

Người có tính tự lập có thể tự mình làm được nhiều công việc mà khôngcần trợ giúp của người khác.. Tạo cho trẻ có những kĩ năng biết tự làm được một số công việc phù hợpvới khả năng, biế

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Xung quanh chúng ta có rất nhiều người tài giỏi, thành công Không phải

tự nhiên họ có được những kết quả tốt đẹp, đó là cả một quá trình dài Trên hànhtrình đó không thể thiếu tính tự lập, một đức tính quan trọng của cuộc sống Khimỗi người được sinh ra và cất tiếng khóc chào đời, đó là sự khởi đầu cho mộthành trình với tên gọi “cuộc đời” Mỗi người có một hoàn cảnh sống khônggiống nhau, có người thành công nhưng có người thất bại, người giàu sang lại

có người nghèo khổ Cái tạo ra sự khác biệt không chỉ là ở xuất phát điểm củamỗi người mà là do học tập phấn đấu rèn luyện tạo nên Ngay từ thủa ấu thơ conngười đã có khả năng tự lập, ở mỗi lứa tuổi khả năng tự lập và phát triển khácnhau Người có tính tự lập có thể tự mình làm được nhiều công việc mà khôngcần trợ giúp của người khác

Khi còn bé chúng ta được chăm sóc bởi bàn tay của mẹ, sự dìu dắt củacha Ông bà, cha mẹ đã dạy cho ta đức tính tự lập bằng những việc làm đơn giảnđầu tiên như tự đánh răng, tự mặc quần áo, tự xúc cơm ăn, Lớn lên chút nữa tađược mở mang tầm hiểu biết nhờ sự chỉ dạy tận tình của thầy cô, bạn bè Nhưngrồi ai cũng phải trưởng thành, đứng trên đôi chân của chính mình và sống mộtcuộc sống tự lập Nhờ có tự lập, chúng ta mới có thể sinh sống và tồn tại, giốngnhư chú chim non rời tổ để tự vỗ cánh bay đi kiếm ăn, con thú xa mẹ để họccách săn mồi, duy trì sự sống Chúng ta không thể sống mãi trong vòng tay yêuthương, che chở của cha mẹ như hồi còn bé Trưởng thành đồng nghĩa với việc

ta phải tự lập nhiều hơn, đó là lúc ta chọn cho mình một niềm đam mê và mơước Khi đã tự lập, ta có thể tự tin, đứng hiên ngang trước mọi sóng gió cuộc đời

mà không sợ bị quật ngã

Thực tế cho thấy, có một thực trạng đáng buồn hiện nay đó là nhiều ngườitrẻ vẫn không thể sống tự lập, dựa dẫm vào gia đình, bố mẹ, học đến cấp 3 màkhông biết nấu ăn, không tự giặt sạch được bộ quần áo, Không biết tự chăm locho bản thân mình Thực trạng này có thể dễ dàng bắt gặp ở những đứa trẻ quenđược bố mẹ chiều chuộng, đến khi bước vào đời thì bỡ ngỡ, lúng túng, khôngthể làm chủ cuộc sống của mình

Ở lứa tuổi mầm non việc rèn tính tự lập cho trẻ chưa có nét chuyển biếnrõ rệt Nguyên nhân chính là do phần đa cha mẹ trẻ còn có nhiều sai lầm về giáodục đặc biệt là giáo dục tính tự lập cho trẻ Một số gia đình cuộc sống phát triển,đời sống được nâng cao hơn, cha mẹ cũng dành sự chăm sóc nhiều hơn cho contrẻ, nên nuông chiều con quá mức chỉ biết hưởng thụ để trở thành con người cótính ích kỉ, vụng về, thiếu tự tin trong cuộc sống Bên cạnh đó các bậc phụhuynh không tin vào khả năng của trẻ, trẻ muốn làm nhưng thấy con làm lóngngóng, chập chạp nên người lớn thường tỏ ra khó chịu, sốt ruột và làm thay trẻdẫn đến trẻ có thái độ trở nên bướng bỉnh và dần dần có tính ỉ lại, lười biếng

Cha mẹ chỉ chú trọng đến việc dạy kiến thức, luôn coi việc học của conmình là quan trọng nhất: Học được những gì? Biết chữ gì? Số mấy Không chútrọng dạy kĩ năng sống cho con, chưa dạy con những kĩ năng tự bảo vệ bản thântrước những mối nguy hiểm đang rình rập trẻ hằng ngày Bên cạnh đó thời gian

bố mẹ dành cho con trẻ ngày càng eo hẹp Do mải làm kinh tế, nên hầu hết cha

mẹ của trẻ không có nhiều thời gian dành cho gia đình nhỏ của mình Nhữngchuyến đi công tác dài ngày, việc đi làm về muộn là chuyện bình thường trongxã hội hiện đại ngày nay Do đặc thù công việc và kinh tế phát triển, những giađình có điều kiện thuê người giúp việc Phần lớn cha mẹ bận tất bật quanh nămkhông có thời gian dạy con mà chỉ cho con xem ti vi, điện thoại và các trò chơiđiện tử, Thực trạng này kéo dài sẽ ảnh hưởng đến tương lai của trẻ sau này.Trẻ mãi mãi sẽ không thể tự quyết định được bản thân muốn gì, mong gì, thích

gì, vì lối sống dựa dẫm, ỉ lại đã ăn sâu vào tận tâm can của trẻ

Đối với trường Mầm non không những cung cấp những kiến thức cơ bản

về chương trình giáo dục mà còn phải rèn luyện cho trẻ những kĩ năng sống vàgiáo dục rèn tính tự lập cho trẻ từ nhỏ, đó sẽ là những nền tảng vững chắc để trởthành những người có ích cho xã hội Đa số giáo viên đã nhận thức đầy đủ và cóthái độ đúng đắn vấn đề này Song về hướng dẫn và rèn luyện tính tự lập cho trẻcòn nhiều hạn chế Nguyên nhân là do giáo viên cho rằng trẻ còn quá nhỏ để rèntính tự lập, bên cạnh đó điều quan trọng là cô giáo ngại khó, sợ tốn thời gian và

có tư tưởng " thà tự làm cho xong”

Là giáo viên Mầm non tôi cảm thấy rèn kĩ năng sống cho trẻ là rất cầnthiết đặc biệt là rèn tính tự lập cho trẻ Chính vì vậy tôi luôn suy nghĩ và trăn trởlàm thế nào để dạy cho trẻ có tính tự lập ngay từ khi trẻ còn rất nhỏ Vì vậy tôi

đã mạnh dạn chọn đề tài: ‘‘Một số biện pháp rèn luyện tính tự lập cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non Đồng Thịnh” để nghiên cứu và áp dụng thực tế vào

lớp mình

1.2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng về kĩ năng sống của trẻ, nhằm tập trung

nghiên cứu và tìm ra ‘‘Một số biện pháp rèn luyện tính tự lập cho trẻ 5-6 tuổi

ở trường mầm non Đồng Thịnh”.

Tạo cho trẻ có những kĩ năng biết tự làm được một số công việc phù hợpvới khả năng, biết giúp đỡ người khác, kĩ năng bảo vệ bản thân Trẻ có tính tựlập ngay từ khi học ở trường Mầm non

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Tập trung nghiên cứu đề tài ‘‘Một số biện pháp rèn luyện tính tự lập cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non Đồng Thịnh”.

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1.4.1 Phương pháp nghiên cứu, xây dựng cơ sở lý thuyết

Thu thập, phân tích, tổng hợp các tài liệu lý luận về đặc điểm phát triển củatrẻ 5-6 tuổi qua các tài liệu, vai trò của tự lập đối với sự phát triển của trẻ

1.4.2 Phương pháp khảo sát thực tế, thu thập thông tin

Khảo sát tình hình thực tế về khả năng tự lập của trẻ ở lớp, sự ảnh hưởngcủa tự lập tác động đến sự phát triển của trẻ

1.4.3 Phương pháp thống kê xử lý số liệu

Đánh giá kết quả đạt được và so sánh kết quả trước và sau khi áp dụng biệnpháp

1.4.4 Phương pháp thực hành, trải nghiệm

Vận dụng các biện pháp vào hoạt động thực tế của lớp để trẻ thực hành một

số công việc vừa sức của trẻ

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận

Không có sức mạnh nào lớn lao bằng niềm tin của bản thân Cũng không

có sức mạnh nào hơn tính tự lập Chính vì vậy chúng ta đều hiểu “Tự lập là tự làm lấy, tự giải quyết công việc, tự lo liệu, tạo cho cuộc sống của mình, không trông chờ, dựa dẫm, phụ thuộc vào người khác” [1] Tính tự lập là xương sống

giúp con người trưởng thành và thành công, dựa dẫm là tiền đề của sự nghèođói, thất bại Bởi thế, tính tự lập là phẩm chất không thể thiếu đối với mỗi conngười

Vì vậy, Ngay từ khi chúng ta còn nhỏ, ông bà, cha mẹ đã dạy “Tự lực cánh sinh” [2] cho chúng ta biết tự lập là một đức tính quan trọng Thiếu nó,

con người không thể hoàn thiện Tự lập giúp con người suy nghĩ nhiều hơn, tựđánh thức tài năng ẩn dấu trong bản thân và từ đó khơi lên trí sáng tạo Khi cótính tự lập, con người có ý thức hơn về mọi hành động của mình

Nhà tâm lý học Nguyễn Thị Ánh Tuyết đã khẳng định về khả năng tự lập

của trẻ mẫu giáo 5 tuổi: “ Do có khả năng làm chủ được nhiều hành vi, được người lớn giao cho nhiều việc nhỏ Trẻ dần dần đã xác định rõ mục đích của hành động Trẻ dần dần tách động cơ ra khỏi mục đích với sự cố gắng hoàn thành nhiệm vụ Trẻ muốn chơi trò chơi, trẻ muốn được nghe kể chuyện nhiều hơn nhưng không được cô giáo đáp ứng, phải chuyển trò chơi mà trẻ không thích Tính mục đích càng ngày càng được trẻ ý thức và cố gắng hoàn thành công việc Tính kế hoạch xuất hiện, trẻ biết sắp xếp "công việc" vui chơi và phải quét nhà, nhặt rau để khi mẹ về là mọi việc phải xong cho mẹ hài lòng Tinh thần trách nhiệm bản thân dần dần được hình thành ở trẻ.” [3]

Thành công không đến với những kẻ lười biếng Chúng ta cần biết tự rènluyện bản thân để trở nên tự lập, không phụ thuộc vào người khác dù là hànhđộng nhỏ nhất Tính tự lập vô cùng cần thiết nó sẽ giúp ta có được những kĩnăng vững vàng để đối diện với những khó khăn, thử thách trong cuộc sống Vìvậy, tính tự lập là một trong những yếu tố quan trọng là chìa khoá của cánh cửathành công Thiếu nó không một ai có thể chạm tới tương lai tươi sáng Mỗichúng ta nên rèn luyện đức tính tự lập ngay từ khi còn nhỏ, như nhà khoa học

Dr seuss đã khẳng định:“Bạn có não trong đầu Bạn có chân trong giày Bạn có thể chỉ mình về bất cứ hướng nào bạn chọn Bạn độc lập và bạn biết điều mình biết và bạn là người quyết định mình sẽ đi đâu” [4] Những việc có thể làm

được thì nhất quyết ta không nhờ người khác giúp đỡ, tự lập từ trong chính suynghĩ, hành động của mình Có như vậy, chúng ta mới thực sự làm chủ cuộc đờicủa mình, đạt được những thành công trong cuộc sống

Các nhà khoa học đã nghiên cứu đều cho thấy các kĩ năng quan trọngnhất trẻ phải học vào thời gian đầu đó là kĩ năng tự lập Việc xác định được các

kĩ năng cơ bản của tính tự lập phù hợp với lứa tuổi, sẽ giúp giáo viên chọn đúngnhững nội dung trọng tâm để rèn tính tự lập cho trẻ

Dạy trẻ Mầm non có tính tự lập là một trong những điều cốt lõi nhất đểgiúp trẻ hoàn thiện bản thân Từ đó nó ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hìnhthành nhân cách của mỗi đứa trẻ sau này Song khi mỗi đứa trẻ mới chào đờiđều chưa có bất kì một kĩ năng gì trong đó có kĩ năng tự lập Rèn tính tự lập cho

trẻ ngay từ khi ở lứa tuổi Mầm non không những tạo ra cho trẻ khả năng tự lậptrong sinh hoạt hằng ngày mà còn là một trong những điều kiện quan trọng đểhình thành sự tự tin, năng động, sáng tạo là cơ sở để hình thành nhân cách chotrẻ sau này.

Ở tuổi mẫu giáo lớn, sự tự ý thức còn được biểu hiện rõ trong sự phát triểngiới tính của trẻ Trẻ không những nhận ra mình là trai hay gái mà còn biết nếumình là trai hay gái thì hành vi này phải thể hiện như thế nào cho phù hợp vớigiới tính của mình Ngoài ra trẻ biết được vị trí của mình trong gia đình, tronglớp học sau đó trẻ mới tìm hiểu mối quan hệ với mọi người xung quanh Từnhững biểu hiện mà chúng ta thấy khả năng tự lập của trẻ có ảnh hưởng trực tiếpđến trí tuệ, cảm xúc của trẻ Như vậy tự lập quyết định hình thành và phát triểntrí tuệ, cảm xúc của trẻ

Hơn thế nữa thời điểm lúc trẻ tròn 6 tuổi là một bước ngoặt quan trọngcủa trẻ em Ở độ tuổi mẫu giáo lớn là thời kỳ trẻ đang tiến vào bước ngoặt đóvới sự biến đổi của hoạt động chủ đạo Cuối giai đoạn mẫu giáo lớn, trẻ đã cónhững tiền đề cần thiết của sự chín muồi đến trường về các mặt tâm sinh lý,nhận thức, trí tuệ ngôn ngữ và tâm thế đặc biệt là trẻ phải có tính tự lập để trẻ

có thể thích nghi bước đầu với điều kiện học tập ở lớp 1

Có thể thấy trẻ 5-6 tuổi có những đặc điểm về khả năng tự lập riêng Vìvậy trong quá trình giáo dục giáo viên cần chú ý đến những đặc điểm này để cónhững biện pháp giáo dục và hiệu quả

Do đó, ngay từ lứa tuổi Mầm non không chỉ trau dồi cho trẻ những kiếnthức cơ bản về cuộc sống xung quanh mà điều quan trọng hơn cả, đó là rènluyện tính tự lập cho trẻ để trẻ tự tin và làm chủ của bản thân trong tương lai Vìvậy rèn luyện tính tự lập từ nhỏ sẽ là những kĩ năng sống đầu tiên cho trẻ, lànền tảng vững chắc để trẻ trở thành người thành công trong tương lai

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ nói chung và thực hiện mục tiêugiáo dục kĩ năng sống, kĩ năng tự lập cho trẻ ở lớp tôi có những thuận lợi và khókhăn như sau

2.2.1 Thuận lợi

Lớp Mẫu giáo 5-6 tuổi được bố trí 2 cô giáo, có trình độ trên chuẩn, nhiệttình, năng động, sáng tạo, tâm huyết với nghề và luôn chu đáo trong chăm sócgiáo dục trẻ

Lớp có 27 cháu đi học chuyên cần luôn đạt trên 96%, các cháu phát triểntốt cả về thể chất và trí tuệ Một số phụ huynh nhiệt tình đưa đón con và thườngxuyên trao đổi với giáo viên, phối hợp chặt chẽ việc giáo dục và rèn trính tự lậpcho trẻ giữa gia đình và nhà trường

Đa số trẻ trong lớp tôi đều đã học qua lớp mẫu giáo bé và mẫu giáo nhỡnên có nền nếp học tập tốt Biết quan tâm, giúp đỡ cô giáo và các bạn một sốcông việc vừa sức

Bản thân tôi và 1 giáo viên được tham gia các lớp bồi dưỡng kĩ năngsống, nên tích lũy được một số kiến thức cũng như kinh nghiệm dạy trẻ các kĩnăng sống trong đó có kĩ năng rèn trẻ có tính tự lập.

Trẻ chưa có các kĩ năng cần thiết như: Kĩ năng tự phục vụ bản thân, kĩnăng giữ gìn vệ sinh cá nhân, kĩ năng giúp đỡ người khác

Giáo viên chưa lồng ghép các kĩ năng rèn tính tự lập cho trẻ vào các hoạtđộng hằng ngày

Trẻ chưa biết xử lí các tình huống để bảo vệ bản thân trước những nguyhiểm

Một số trẻ lớp tôi được ông bà, cha mẹ và người thân cưng chiều, bao bọc

kĩ quá, do đó trẻ thường ỉ lại cho cô và các bạn những công việc dù là nhỏ nhất

Mặc dù rất quan tâm đến con nhưng đa số phụ huynh lại làm công nhân ởcác công ty nên ít có thời gian dành cho con, phần lớn đều nhờ cậy ông bà và côgiáo, vì vậy việc thống nhất quan điểm, biện pháp chăm sóc giáo dục trẻ giữagiáo viên và phụ huynh còn gặp nhiều khó khăn

2.2.3 Kết quả thực trạng

Năm học 2018-2019 lớp mẫu giáo 5-6 tuổi do tôi phụ trách có 27 cháu.

Quá trình khảo sát về tính tự lập của trẻ được tiến hành vào đầu tháng 9 nămhọc 2018-2019 với kết quả đạt được như sau:

Nội dung khảo sát

Tổng

số trẻ trong lớp được khảo sát

Mức độ % trên trẻ

Số lượng

Tỉ lệ

%

Số lượng

Tỉ lệ

%

1 Trẻ có một số kĩ năng cần thiết,

không ỉ lại vào cô và các bạn, biết

tự làm một số công việc mà không

phụ thuộc vào người khác

4 Phụ huynh tích cực phối hợp với

giáo viên trong việc rèn tính tự lập

cho trẻ

Từ kết quả khảo sát trên cho thấy, tính tự lập, các kĩ năng cần thiết, kĩnăng bảo vệ bản thân của trẻ cũng như sự phối kết hợp với phụ huynh ở mức đạtcòn còn thấp

Trước kết quả trên, tôi luôn trăn trở suy nghĩ làm thế nào để nâng caotính tự lập cho trẻ, tạo cơ hội để trẻ biết vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thựctiễn cuộc sống Tôi bàn bạc với giáo viên cùng phụ trách lớp đưa ra những nộidung để rèn luyện cho trẻ có tính tự lập với những biện pháp cụ thể như sau

2.3 Một số biện pháp rèn luyện cho trẻ 5-6 tuổi có tính tự lập ở trường mầm non Đồng Thịnh

2.3.1 Dạy những kĩ năng cần thiết để rèn luyện tính tự lập cho trẻ Một số kĩ năng đối với trẻ mầm non như: Kĩ năng tự phục vụ bản thân; kĩ

năng giữ gìn vệ sinh cá nhân và kĩ năng giúp đỡ người khác là rất cần thiết đểrèn tính tự lập cho trẻ Đó là những kĩ năng quan trọng thúc đẩy trẻ hoàn thiệnmình một cách tốt nhất Đây còn là cơ hội vàng giúp trẻ nhanh chóng khôn lớn

và trưởng thành trong cuộc sống để tự lập ngay từ khi còn rất nhỏ

* Kĩ năng tự phục vụ bản thân

Việc rèn luyện kĩ năng tự phục vụ bản thân ngay từ nhỏ là vô cùng cầnthiết đối với trẻ Nếu các con không có kĩ năng tự phục vụ bản thân, các con sẽkhông thể chủ động và tự lập trong cuộc sống hiện đại Tự phục vụ bản thân làmột kĩ năng sống quan trọng để giúp trẻ hoàn thiện bản thân mình mỗi ngày.Tôi thường xuyên rèn cho trẻ thực hiện những thói quen này tưởng chừng nhưnhỏ nhất, đó là trẻ biết tự làm những công việc vừa sức của mình để phục vụcho bản thân như: Rửa tay sạch và lau khô tay trước khi vào bàn ăn, để trẻ cùng

tổ chức bữa ăn với cô giáo, khi các con được tự tay chia cơm cho mình, tự kêghế vào bàn ăn, Các con dần dần hình thành biết tổ chức bữa ăn uống của cánhân Nhờ biết cách tự phụ vụ bản thân trẻ hiểu hơn thế nào là chia sẻ, là giúp

đỡ người thân và bạn bè trong sinh hoạt hàng ngày Hiểu được điều này, ngay từnhững buổi đầu đến trường, tôi đã dạy cho trẻ cách sắp xếp đồ đạc như quần áo,balo, mũ, dép vào nơi đúng quy định và khi cần sẽ tự lấy ra Sau đó, trong mọibữa ăn, tập thói quen cho trẻ tự vệ sinh tay, miệng trước khi ăn và tự ăn, ăn mộtcách nhanh chóng và gọn gàng, sau khi ăn xếp bát đĩa vào nơi quy định

Ví dụ: Đến giờ ngủ trưa tôi cho các con tự đi thay quần áo, tự lấy gối để

vào chỗ ngủ của mình; Sau khi ngủ dậy tôi hỏi trẻ: “Sau khi ngủ dậy các con cần làm gì nhỉ” cho các con tự cất gối, tự gấp chăn, tự rửa mặt, tự chải tóc và

tôi chỉ hướng dẫn và giúp đỡ trẻ trong lần đầu tiên, những lần sau tôi để các con

tự làm Hằng ngày tôi thấy các con làm những việc tự phục vụ bản thân và dầndần trẻ rất thích thú và tự làm công việc của mình mà không cần đến sự giúp đỡcủa cô giáo và các bạn trong lớp

Hình thành thói quen tự lập trong cuộc sống không còn quá khó với trẻ,đơn giản là việc xuất phát từ những hành động hằng ngày ở trường cũng như ở

nhà Tôi kiên trì lặp đi lặp lại những hành động và thói quen tốt này cho trẻ thìtrẻ sẽ tự lập rất tốt

Đối với trẻ còn chưa quen với công việc, thao tác còn chậm hay lóngngóng, khi trẻ mắc lỗi hay lười biếng tôi hướng dẫn các con làm từ từ, làmnhiều lần bằng cách động viên, khuyến khích để bé làm tốt hơn những lần sau,nhưng tôi không làm giúp cho trẻ

Với trẻ nhút nhát, tôi thường dành nhiều thời gian nói chuyện với các con,đồng thời, kiên nhẫn trong việc hướng dẫn các con rèn kĩ năng tự phục vụ vàmạnh dạn hơn như: Biết yêu cầu thêm thức ăn khi cần, chủ động rủ bạn bè cùngchơi các trò chơi trong hoạt động chơi ngoài trời, mạnh dạn giơ tay phát biểu, Ngoài ra, tôi cũng nhờ sự hỗ trợ của các bạn trong lớp, chủ động nói chuyện vàlàm cùng những việc hàng ngày như đánh răng, rửa tay, xếp gối, trải chăn, Nhằm giúp trẻ tự tin và tự lập hơn

Ví dụ: Đối với một số cháu nhút nhát phải kiên nhẫn, gợi ý cho trẻ bằng

các câu hỏi như: Con thích như thế nào? Theo con mình cất con búp bê này ởđâu được? Làm sao để gấp được cái chăn này nhỉ?… Để kích thích khả năng tựlập của trẻ

Nếu trẻ thích tự xúc ăn, tự làm đồ chơi, tự đi ngủ thì càng tốt, tôi không

lo trẻ không làm được, mà tôi cứ để trẻ thử Tuy nhiên, để trẻ tự làm không phải

là bỏ mặc mà luôn ở bên cạnh để hỗ trợ tinh thần và có những gợi ý khi cầnthiết Để trẻ tự làm rồi quan sát để biết vướng mắc chỗ nào và chỉ dẫn bé cáchlàm đúng Tôi dạy cho trẻ từng việc từ việc tự ăn, tự mặc quần áo, tự dọn dẹp đồchơi,…Hoặc để trẻ tự do làm điều gì trẻ thích, không nên ép buộc phải tự lậpđồng bộ Tôi thường làm mẫu để bé quan sát, học theo Khi làm mẫu tôi hướngdẫn thật chậm để trẻ hiểu Những lúc dạy trẻ, khi trẻ thất bại nhiều lần tôi khôngsốt ruột bởi như vậy sẽ gây áp lực và khiến trẻ mất tự tin Tùy vào khả năng củatrẻ để rèn luyện một số kĩ năng cần thiết cho trẻ, nhanh chậm không quan trọng

* Kĩ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân

Không chỉ đơn giản là đảm bảo cho trẻ trông thật chỉn chu bề ngoài mà vệsinh cá nhân thực sự chính là một cách hiệu quả để chủ động phòng ngừa bệnhtật Tôi rèn trẻ vệ sinh đúng cách trẻ có thể giữ thói quen này đến suốt đời, điềunày giúp trẻ luôn khỏe mạnh và sạch sẽ và có tính tự lập tốt nhất

Tôi luôn đặt ra câu hỏi “ làm thế nào để trẻ luôn duy trì việc vệ sinh cánhân?” Vì vậy, tôi phải rèn cho trẻ thói quen thường xuyên rửa tay để đảm bảo

vệ sinh Dạy trẻ luôn ghi nhớ việc rửa tay: Trước khi cầm đồ ăn vặt và trước các

bữa ăn; sau khi chơi; sau khi đi vệ sinh; sau khi chơi cùng động vật nuôi; saukhi vứt rác; sau khi hỉ mũi và hắt hơi, Tôi dạy trẻ cách chà và rửa tay bằng xàphòng trong 15 giây hoặc lâu hơn thế Sau đó trẻ cần phải dùng 1 chiếc khănsạch để lau khô tay

Bên cạnh việc cho trẻ tự rửa tay bằng xà phòng tôi hướng dẫn trẻ thườngxuyên để trẻ tự chải tóc, gội đầu; đánh răng hằng ngày; tắm rửa thân thể hằngngày; tự thay quần áo khi nào cần thiết Ngoài ra trẻ còn biết giữ gìn đồ dùng cánhân luôn sạch sẽ như giày, dép, quần áo, tôi tập cho trẻ kĩ năng giữ gìn vệsinh cá nhân luôn là nhiệm vụ quan trọng.

Tôi mua những thiết bị, đồ dùng cho việc vệ sinh khiến trẻ mong đợiđược dùng Đơn giản như kem đánh răng có mùi hương trẻ yêu thích, bàn chải

có nhân vật hoạt hình hay thậm chí xà bông dành cho trẻ em có hình thù ngộngĩnh, sẽ làm cho khoảng thời gian vệ sinh cá nhân trở thành điều mà trẻ cực kìchờ mong

Bên cạnh việc vệ sinh cá nhân tôi rèn trẻ kĩ năng vệ sinh lớp học cùng với

cô, tôi thấy đó là niềm vui của trẻ Đây cũng là một kĩ năng đặc biệt để rèn tính

tự lập cho trẻ như: Tự dọn đồ chơi trong lớp gọn gàng sạch sẽ sau khi chơi xonghoạt động góc, biết lau bàn ghế sạch sẽ trước khi ăn cơm trưa hay ăn quà chiều,biết vứt rác đúng nơi quy định, Dưới sự hướng dẫn trẻ lớp tôi đã hình thànhthói quen vệ sinh lớp học ngay từ đầu năm học dù là những việc rất nhỏ

Hằng ngày trẻ thường xuyên làm những công việc vệ sinh lớp học cùng

cô và vệ sinh thân thể các con sẽ có kĩ năng vệ sinh tốt mà không cần đến sựgiúp đỡ của cô giáo và cha mẹ trẻ

* Kĩ năng giúp đỡ người khác

Chính những việc làm của người lớn thường ngày sẽ được trẻ chú ý quansát và ghi nhớ để thực hiện lại Vì vậy, ngoài việc nâng cao tính tự giác, tự lập,trẻ còn tạo dựng được tinh thần tập thể, biết quan tâm giúp đỡ những ngườixung quanh Đó có thể là những hành động nhỏ trẻ có thể hỗ trợ bạn bè tronggiờ học hay giờ hoạt động vui chơi Đối với trẻ mới vào lớp chưa quen kĩ năng

tự phục vụ bản thân thì những trẻ đã được học trước sẽ trở thành người hướngdẫn cho bạn mới Những lúc như vậy tôi luôn chú ý khen ngợi, động viên,khuyến khích trẻ và trẻ luôn vui thích và cố gắng phát huy những kĩ năng tốtnày Tôi luôn tạo điều kiện để trẻ học những kĩ năng sống vì những trải nghiệm

sẽ giúp trẻ thích ứng nhanh với môi trường xung quanh, phát triển tính nhanhnhẹn, khả năng tư duy, ý thức tự giác và tinh thần tập thể

Tôi rèn cho trẻ kĩ năng biết giúp đỡ người khác, trẻ biết giúp đỡ ngườikhác là một việc tốt và nên được thực hiện thường xuyên Những công việc nhẹ,trẻ có thể giúp được như chia cơm cho các bạn, lấy chổi giúp cô, kê ghế, kê bàn

ăn, tưới cây, lau lá ở góc thiên nhiên…

( Ảnh trẻ giúp cô chia cơm cho các bạn)

Trẻ còn biết giúp đỡ một số bạn khi mới khỏi ốm và đến lớp với nhữngcông việc phù hợp với khả năng như: Lấy ghế giúp bạn, chia cơm giúp bạn từnhững công việc tưởng chừng như đơn giản đó nhưng rèn cho trẻ có thói quenbiết giúp đỡ cô giáo và các bạn những lúc cần thiết

Với trẻ cá biệt, trẻ thường có tâm lý muốn được bạn bè, cô giáo chú ý vàkhông muốn tự làm một số việc tự chăm sóc bản thân Những cháu cá biệt tôicác bạn khác trong lớp không làm thay trẻ mà tôi hướng dẫn trẻ tự làm để rèntính tự lập cho trẻ Khi trẻ tự làm được những việc vừa sức tôi luôn khen ngợi,động viên trẻ

Ví dụ: Cháu Nam lớp tôi rất hiếu động, có tính ỉ lại không thích làm bất

cứ việc gì mà chỉ thích chơi Trường hợp này tôi đã giao nhiệm vụ cho cháu làhôm nay con cùng bạn Hoa và bạn Tuấn chia cơm cho các bạn nhé! Sau đó tôi khen bạn Nam lớp mình hôm nay rất giỏi, bạn Nam biết chia cơm cho các bạnđấy, chúng mình khen bạn nào Sau vài lần tôi thấy cháu Nam thích thú khiđược làm một số việc như tự thay quần áo, tự chia cơm cho các bạn giúp cô,

Tôi dạy trẻ giúp đỡ người khác bằng cách dạy con biết nghĩ cho ngườikhác Cụ thể là tôi cùng con giải quyết những tình huống, mà khi đó, trẻ phải đặtmình vào vị trí của người khác để tưởng tượng, để trải nghiệm suy nghĩ và tìnhcảm của họ

Một phương pháp khá phổ biến khác là tôi có thể cho con xem những câuchuyện hay mang tính giáo dục, những ví dụ về con người và số phận bất hạnh

để hình thành cho con suy tư về tình yêu thương, sự quan tâm, lòng cảm thôngvới người khác

Ví dụ: Cho trẻ xem vi deo về bạn nhỏ bị khuyết tật đôi chân đang cố gắng

ngồi lên ghế nhưng không được, và đưa ra tình huống: “ Các con làm gì để giúp

đỡ bạn ” từ những hình ảnh thực tế đó trẻ sẽ suy nghĩ và biết giúp đỡ mọingười xung quanh mình những việc vừa sức

Bất kỳ khi nào trẻ làm được một việc gì đó giúp đỡ những người xungquanh, tôi cổ vũ, động viên và khích lệ trẻ kịp thời Cùng với việc khẳng địnhvới trẻ rằng, hành động của con là đúng, tôi hỏi han xem cảm nhận của con như

thế nào khi làm được việc tốt Thường xuyên giúp đỡ người khác như vậy trẻ sẽ

tự lập tốt hơn

Nhờ sự nỗ lực trong thực hiện các giải pháp, trẻ lớp tôi có nhiều kĩ năngcần thiết, các con biết tự chăm sóc bản thân; biết vệ sinh lớp và vệ sinh cá nhân;biết giúp đỡ người khác, Ngoan, tự tin, tự lập và có thể đưa ra các quyết địnhcho mình mà không phụ thuộc quá nhiều cô giáo và các bạn

2.3.2: Lồng ghép việc rèn luyện tính tự lập cho trẻ thông qua các hoạt động

Ở trong các hoạt động hằng ngày của trẻ, tôi cảm thấy những nội dungtích hợp việc rèn luyện tính tự lập cho trẻ trên lớp đôi khi còn hời hợt, chưa cótác dụng kích thích trẻ thực hiện một số công việc tự phục vụ bản thân Chính vìvậy tôi đã nghiên cứu tài liệu, sưu tầm một số nội dung phù hợp với đặc điểm vàlứa tuổi của trẻ để rèn cho trẻ có tính tự lập Rèn luyện tính tự lập cho trẻ mẫugiáo là đề tài không phải xa lạ, tuy nhiên nếu cô giáo không biết tận dụng mọi

cơ hội, rèn cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi, tích hợp việc giáo dục các kĩ năng mộtcách khéo, linh hoạt, mềm dẻo, sáng tạo thì trẻ khó có thể tích cực tiếp thu, tíchcực hoạt động và như vậy hiệu quả của việc tổ chức các hoạt động đó chưa cao

Do vậy, bản thân tôi đã tìm ra những hình thức mới nhằm giáo dục, rèn luyệntính tự lập cho trẻ thông qua các hoạt động một cách tốt nhất

* Thông qua hoạt động học.

Với hoạt động học đây là một trong những hoạt động để tôi tích hợp cóhiệu quả nội dung giáo dục kĩ năng sống cần thiết, đặc biệt là rèn tính tự lập chotrẻ Tôi cùng cô giáo phụ trách lớp căn cứ vào nội dung của từng tiết học để tíchhợp một cách hài hoà, không ôm đồm kiến thức mà phải phù hợp với trẻ

Ví dụ: Với đề tài “ Khám phá một số bộ phận trên cơ thể bé” thuộc chủ

đề “ Bản thân” tôi dạy trẻ biết vệ sinh thân thể sạch sẽ, biết tự đánh răng, rữamặt, rữa tay, tự thay quần áo Thông qua các nội dung tiết dạy, các con sẽ tự lậphơn và tự làm được một số việc cần thiết Trẻ có kĩ năng tự chăm sóc bảo vệbản thân Trẻ có một số kĩ năng và có ý thức giữ gìn, bảo vệ các bộ phận trên cơthể

Ngoài ra tôi còn lồng ghép giáo dục tính tự lập cho trẻ thông qua các bài

ca dao, đồng dao, bài hát, câu chuyện Từ những sự lồng ghép rất nhẹ nhàngnhư vậy tôi đã tạo cho trẻ sự hứng thú, ham học bằng cách thay bằng phươngpháp và hình thức dạy học cũ tôi đã thay vào đó là một phương pháp và hìnhthức dạy học hoàn toàn mới như: Dạy trẻ bằng giáo án điện tử, sau đó tôi cho trẻthực hành và trãi nghiệm một số công việc đơn giản mà trẻ phải tự làm, nên trẻcủa lớp tôi rất hứng thú học tập và chú ý đến nội dung bài học Từ các môn họcgiáo dục trẻ nề nếp thói quen tốt, biết lấy và cất đồ chơi đúng nơi quy định, giữgìn đồ dùng đồ chơi Sắp xếp đồ dùng đồ chơi ngăn nắp gọn gàng Biết làmnhững việc tự phục vụ mình Hình thành cho trẻ một số thói quen tự lập tốt,không ỉ lại vào người khác

Ví dụ: Thông qua môn âm nhạc: Tôi dạy trẻ bài hát “Vui đến trường” tôi

giáo dục trẻ một số việc trẻ phải tự làm trước khi đi học tự: Biết đánh răngrửa mặt, thay quần, áo, chuẩn bị đồ dùng để đi học