Trẻ được tham gia vào các hoạt động chơi - tập có chủđịnh như làm quen với các HĐ như âm nhạc, thể chất, HĐ với Đồ vật…và tổchức các chế độ, thời điểm trong ngày của trẻ như hoạt động gó
Trang 1I MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
Như Bác Hồ đã nói “Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn, ngủ Biết học hành là ngoan.” Trẻ em là thế hệ tươnglai của đất nước, vì vậy việc quan tâm, bảo vệ, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáodục trẻ là trách nhiệm và nghĩa vụ chung mỗi người, mỗi gia đình và toàn xã hội.- Bậc học mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, đặtnền móng đầu tiên cho việc giáo dục con người mới trong tương lai Trườngmầm non là môi trường thuật lợi nhất cho việc hình thành và phát triển toàn diện
về nhân cách ban đầu, cũng như phát triển các lĩnh vực giáo dục của trẻ
Ngôn ngữ của trẻ chỉ được hình thành và phát triển qua giao tiếp với conngười và sự vật hiện tượng xung quanh Để thực hiện được điều đó phải thôngqua nhiều phương tiện khác nhau như qua các giờ học, các trò chơi, dạo chơingoài trời, và trong sinh hoạt hàng ngày Rèn luyện và phát triển ngôn ngữ chotrẻ, tập cho trẻ biết nghe, hiểu và phát âm chính xác, hướng dẫn trẻ biết các diễnđạt ý muốn của mình cho người khác hiểu Vì vậy khi cho trẻ tiếp xúc với các sựvật hiện tượng thì phải cho trẻ biết gọi tên đặc điểm của đối tượng Khôngnhững thế, giáo viên dạy trẻ biết nói câu đầy đủ, rõ nghĩa, dạy trẻ phát âm chuẩncủa tiếng việt, đảm bảo các nguyên tắc của giáo dục: Tính khoa học, tính hệthống
Bằng các thủ thuật, phương pháp, hình thức khác nhau như tổ chức và thựchiện tốt, đầy đủ ba nội dung lớn đó là chăm sóc trẻ khoẻ mạnh thực hiện cân - đo
- khám sức khoẻ đúng theo định kỳ, được theo dõi trên biểu đồ tăng trưởng, tiêmchủng đầy đủ để phòng chống các bệnh tật và vệ sinh cá nhân, vệ sinh môitrường sạch sẽ, đảm bảo an toàn về thể chất và tâm lý cho trẻ Công tác nuôidưỡng tốt chế biến thực phẩm theo đúng độ tuổi, ăn đủ chất, đủ lượng, đảm bảođịnh lượng klo theo quy định Tổ chức các hoạt động giáo dục linh hoạt, sángtạo, xác định mục tiêu, lựa chọn mạng nội dung mạng hoạt động chương trìnhxác định mục đích xây dựng kế hoạch tuần, kế hoạch ngày cung cấp kiến thức,
kỹ năng, thái độ phù hợp với đặc điểm, khả năng nhận thức của trẻ, tình hìnhthực tế của địa phương Trẻ được tham gia vào các hoạt động chơi - tập có chủđịnh như làm quen với các HĐ như âm nhạc, thể chất, HĐ với Đồ vật…và tổchức các chế độ, thời điểm trong ngày của trẻ như hoạt động góc, hoạt động đidạo, đi thăm , hoạt động các ngày hội, ngày lễ…
Với nhiều nội dung và bằng mọi hình thức, phương pháp khác nhau, giáoviên thông qua đó cung cấp, hình thành và củng cố, khắc sâu cho trẻ những kiếnthức khoa học đơn giản, những biểu tượng chính xác, đúng đắn về mọi sự vật vàhiện tượng xung quanh trẻ được khám phá, trải nghiệm, phát triển năm giácquan như khả năng nghe, nhìn, sờ nắm, ngửi, nếm, phát triển ý thức, nhận thức
và ghi nhớ có chủ định, làm giàu vốn từ , những mối quan hệ, tình cảm, giao tiếpứng xử, kinh nghiệm sống ở trẻ, đồng thời giúp trẻ mở rộng vốn từ, phát âmchính xác và diễn đạt ngôn ngữ trong sáng, mạch lạc…Tôi nhận thấy ngôn ngữcủa trẻ còn hạn chế, bộ máy phát âm đang dần hoàn thiện nên khi trẻ nói cònchậm, nói ngọng, hay kéo dài giọng, đôi khi còn ê, a ậm ừ không mạch lạc Để
Trang 2giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, tôi thấy người giáo viên cần phải nắm vững đặcđiểm ngôn ngữ của trẻ, mặt khác giáo viên cần nói rõ ràng rành mạch, dễ nghe,
dễ hiểu Ngôn ngữ còn có vai trò rất lớn trong việc giáo dục trí tuệ cho trẻ làphương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh Giúp trẻ lĩnh hội các trithức thông qua giáo dục có mục đích, có hệ thống nhằm hình thành và phát triểntoàn diện về nhân cách, cũng như phát triển các lĩnh vực giáo dục trong các hoạtđộng của trẻ
Xác định được ngôn ngữ đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triểntoàn diện của trẻ như vậy Nên tôi rất băn khoăn, làm thế nào để lựa chọn đượcnội dung, phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ đúng lúc và phù hợp với lứatuổi, để giúp trẻ tăng thêm vốn từ, hiểu được nghĩa của từ, biết cách sử dụng từ
và phát âm chính xác hơn, chuẩn hơn Thực tế trẻ ở nhóm tôi vốn từ của trẻ cònnhiều hạn chế, trẻ còn nói ngọng, phát âm chưa chuẩn Do đó việc phát triển làmgiàu vốn từ cho trẻ, dạy trẻ nói lưu loát, phát âm đúng, rõ lời, có kĩ năng trả lờimột số câu hỏi, hiểu được yêu cầu đơn giản bằng lời nói là một điều rất quantrọng Là giáo viên chủ nhiệm nhóm trẻ 18 - 24 tháng tuổi, nhận thúc được tầmquan trọng của lĩnh vực phát triển ngôn ngữ trong quá trình chăm sóc, nuôi
dưỡng, giáo dục trẻ Với tất cả lý do trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 18 - 24 tháng tuổi ở trường Mầm non Nga Thắng, Nga Sơn” với mong muốn góp sức nhỏ bé của mình trong việc hình
thành và phát triển nhân cách ban đầu và nâng cao chất lượng toàn diện về cáclĩnh vực giáo dục cho trẻ
3 Đối tượng nghiên cứu:
- Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 18 - 24 tháng tuổi Trườngmầm non Nga Thắng - Nga Sơn - Thanh Hoá
4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết
Giáo viên lựa chọn, sưu tầm các nguồn tài liệu có nội dung liên quan đến đềtài nghiên cứu, để vận dụng và đưa ra các biện pháp tổ chức thực hiện cho phùhợp
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin
- Để tìm hiểu, nắm bắt đặc điểm, tình hình của trẻ, giáo viên đi điều tra từng
hộ gia đình, gặp gỡ, trao đổi với phụ huynh, ghi chép đầy đủ các thông tin về trẻ
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu
Tổng hợp cụ thể từng tiêu chí, các biểu bảng và điều chỉnh, xử lý số liệuphù hợp với nội dung đề tài
- Phương pháp trực quan, mimh hoạ
Dùng trực quan (vật thật, đồ chơi, hành động mẫu…) cho trẻ quan sát, rènluyện sự nhạy cảm của các giác quan, thoả mãn nhu cầu tiếp nhận các thông tin
- Phương pháp tác động bằng tình cảm
Trang 3Dùng cử chỉ vỗ về, vuốt ve, gần gũi, cùng với những điệu bộ, nét mặt, lời nói
âu yếm để tạo cho trẻ những cảm xúc an toàn, tin cậy thoả mẫn nhu cầu giao tiếp
- Phương pháp thực hành
Tổ chức cho trẻ hành động, thao tác trực tiếp với đồ vật, đồ chơi, sử dụngcác yếu tố chơi, các trò chơi đơn giản thích hợp để kích thích trẻ hoạt động…
- Phương pháp dùng lời nói (trò chuyện, kể chuyện, giải thích)
Sử dụng lời nói, lời kể diễn cảm, câu hỏi gợi mở phối hợp cùng các cử chỉ,điệu bộ phù hợp phù hợp nhằm khuyến khích trẻ tiếp xúc với đồ vật và giao tiếpvới người xung quanh…
- Phương pháp đánh giá, nêu gương
Ở lứa tuổi nhỏ, người lớn khen, nêu gương, kích lệ những việc làm, lời nóitốt của trẻ là chủ yếu, khuyến khích trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động…
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Cơ sở lý luận.
Để phát triển tốt ngôn ngữ cho trẻ mầm non nói chung, trẻ 18 - 24 thángtuổi nói riêng chúng ta cần dựa vào các đặc điểm phát triển tâm - sinh lí trẻ:
- Dựa vào đặc điểm phát triển sinh lí:
Trong sự phát triển về ngôn ngữ của trẻ thì đây là giai đoạn bắt đầu củangôn ngữ chủ động Do vậy trong quá trình phát triển ngôn ngữ trẻ còn mắc một
số hạn chế: Phát âm chưa chính xác, hay nói ngọng chữ n l, chữ x s, dấu ngã dấu sắc, dấu hỏi - dấu nặng Đồng thời do kinh nghiệm còn ít ỏi nên trẻ cònnhầm lẫn, khi tri giác chủ yếu dựa vào những đặc điểm bên ngoài để nói
Dựa vào đặc điểm phát triển tâm lí: [1]
Trẻ thích giao tiếp với người xung quanh và có nhu cầu bằng trực quan, cầngiải đáp thắc mắc mà trẻ gặp phải Trẻ thích được người lớn khen , động viênkịp thời, thích đồ chơi sặc sỡ về màu sắc và có âm thanh, trẻ rất thích bắt chướcngười lớn và hay đặt ra câu hỏi Để giúp trẻ giải đáp được những câu hỏi hàngngày thì người lớn cần trả lời những câu hỏi của trẻ một cách ngắn gọn dễ nghe,
dễ hiểu mặt khác người lớn cần cung cấp thêm kiến thức và thông tin cho trẻ vềthế giới xung quanh bằng ngôn ngữ giao tiếp mạch lạc
Phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở đội tuổi 18 - 24 tháng tuổi là phát triển khảnăng: nghe - nói - làm quen với sách, vì vậy cần giúp trẻ khả năng nghe hiểu, khảnăng nói và trình bày lời nói của mình có logic, đúng nội dung, mạnh dạn tự tingiao tiếp trước mọi người tôi nghĩ chúng ta cần thực hiện được các yêu cầu sau:+ Làm giàu vốn từ cho trẻ: Thông qua học tập, vui chơi và các hoạt động khác.+ Xác định nội dung nói: Sẽ giúp cho lời nói của trẻ có nội dung rõ ràng
+ Lựa chon từ: Sau khi đã lựa chọn nội dung thì cần phải lựa chọn từ chính
xác để diễn đạt nội dung cần nói
+ Diễn đạt nội dung nói: Giúp trẻ biết cách nói ngưng nghỉ đúng lúc, luyện
cho trẻ tác phong khi nói, mạnh dạn tự tin khi diễn đạt nội dung cần nói
+ Sắp xếp cấu trúc lời nói: Sự liên kết các câu nói lại thành với nhau tạo
thành chuỗi lời nói có mục đích nhằm diến tả một ý trọn vẹn, có nội dung giúpngười nghe dễ hiểu
Trang 4Vỡ vậy căn cứ vào chương trỡnh giỏo dục mầm non (Ban hành kốm theoThụng tư số 28/2016/TT-BGDĐT ngày 30 thỏng 12 năm 2016 của Bộ trưởng BộGiỏo dục và Đào tạo ) hướng dẫn nội dung giỏo dục phỏt triển ngụn ngữ và kếtquả mong đợt về phỏt triển ngụn ngữ cho trẻ như nghe, núi và làm quen với sỏch[2]
- Căn cứ vào tài liệu hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trỡnh giỏo dụcmầm non nhà trẻ từ 3-36 thỏng tuổi, theo Thụng tư 28/2016/TT-BGDĐT của TS
Lờ Thu Hương - TS Trần Thị Ngọc Trõm - PGSTS Lờ Thị Ánh Tuyết (Đồng chủbiờn) [3] Hướng dẫn thực hiện nội dung phỏt triển ngụn ngữ như: Nghe cỏc õmthanh, nghe và thực hiện yờu cầu theo lời núi, trũ chuyện, đọc thơ, ca dao, đồngdao, kể chuyện, kể chuyện theo tranh, đọc truyện với trẻ hàng ngày…vv
- Thực hiện tài liệu bồi dưỡng hố hàng năm, tài liệu bồi dưỡng thườngxuyờn cỏn bộ quản lý và giỏo viờn mầm non, tập san, tập chớ, chuyờn đề cỏc nămhọc của Bộ Giỏo dục và đào tạo: [4]
- Thực hiện cú hiệu quả cỏc cuộc vận động, cỏc phong trào thi đua như Chỉthị số 05-CT/TƯ ngày 15/05/2016 của Bộ Chớnh trị về đẩy mạnh học tập và làmtheo tư tưởng, đạo đức, phong cỏch Hồ Chớ Minh gắn với cuộc vận động “Mỗithầy, cụ giỏo là một tấm gương đạo đức, tự học, tự sỏng tạo” và phong tào thiđua “Xõy dựng trường học thõn thiện, học sinh tớch cực” [5] Chớnh vỡ thế màviệc tổ chức thực hiện tốt cỏc lĩnh vực giỏo dục cho trẻ 18 - 24 thỏng trongtrường mầm non là rất cần thiết Gúp phần nõng cao chất lượng toàn diện chotrẻ
Là một giỏo viờn trực tiếp chăm súc, giỏo dục trẻ tụi đó đặt nhiệm vụ phỏttriển ngụn ngữ cho trẻ lờn hàng đầu, bởi ngụn ngữ chớnh là phương tiện để trẻtiếp thu kiến thức về thế giới xung quanh một cỏch dễ dàng và hiệu quả nhất
2 Thực trạng vấn đề:
a.Thuận lợi.
* Đối với sở vật chất, trang thiết bị, đồ dựng, đồ chơi:
- Nhà trường cú khuụn viờn xanh - sạch - đẹp, xõy dựng được cỏc sõn,vườn cho trẻ hoạt động như: Sõn PTVĐ, vườn rau xanh, vườn cổ tớch, vườncõy…cú đồ chơi ngoài trời Ở nhúm tụi cũng đó mua sắm, làm thờm, đồ dựng,
đồ chơi, sỏch, học liệu cho trẻ
* Đối với giỏo viờn:
- Được sự chỉ đạo sỏt sao của BGH về việc CS-ND-GD, đặc biệt là hoạtđộng “phỏt triển ngụn ngữ” cho trẻ Bản thân tụi tiếp thu đầy đủ cácchuyên đề, tham khảo sách báo, tập san, tài liệu chuyờn ngành đểtìm ra các phơng pháp, biện pháp dạy phù hợp với trẻ
* Đối với phụ huynh:
- Luụn quan tõm đến con em mỡnh, nhiệt tỡnh ủng hộ Thường xuyờn quyờngúp cỏc nguyờn vật liệu và cựng tụi làm đồ dựng học tập, đồ chơi núi chung, đồdựng học tập đồ chơi cho lĩnh vực phỏt triển ngụn ngữ núi riờng
* Đối với chỏu:
- Trẻ được học chương trỡnh đỳng theo từng độ tuổi, ngoan ngoón, mạnhdạn, tự tin, tớch cực, hứng thỳ tham gia vào cỏc hoạt động giỏo dục
b Khú khăn Bờn cạnh những thuận lợi thỡ cũng cũn khụng ớt khú khăn như:
Trang 5* Đối với sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi:
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi của nhà trường còn chưađồng bộ, các thiết bị áp dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động như máychiếu, máy ghi hình Trường chưa đạt chuẩn Quốc gia, còn thiếu 1 số phòng học
và các phòng chức năng, nên cũng ảnh hưởng đến việc tổ chức các hoạt độngcho trẻ
* Đối với giáo viên:
- Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động cho trẻ còn hạn chế
* Đối với phụ huynh:
- Môt số phụ huynh chưa dành nhiều thời gian trò chuyện với trẻ, chưa
“chịu” nghe trẻ nói, chưa đáp ứng được nhu cầu “hỏi, đáp” của trẻ để giúp trẻphát triển ngôn ngữ Do điều kiện đặc thù của địa phương có rất nhiều phụhuynh phát âm chưa chuẩn tiếng phổ thông làm cho trẻ học theo
* Đối với cháu:
- Còn một số trẻ chưa đi học đúng độ tuổi, trí nhớ, khả năng nghe, hiểu củatrẻ còn hạn chế, trẻ chưa biết hết khối lượng các âm, cũng như trật tự các từtrong câu Vì thế trẻ bỏ bớt từ, bớt âm khi nói, nói nhỏ, nói ngọng, vốn từ còn ít
c Kết quả thực trạng:
Để nắm bắt được mức độ phát triển ngôn ngữ của trẻ cũng như có cơ sởlựa chọn được những giải pháp phù hợp trong quá trình phát triển ngôn ngữ chotrẻ, tôi đã tiến hành đánh giá chất lượng trẻ và kết quả ban đầu như sau:
Tổng
số trẻ
Nội dung đánh giá
Khả năng nghe, nhắc lại các âm, các
3 Các giải pháp tổ chức thực hiện.
3.1.Tìm hiểu đặc điểm phát triển tâm sinh lý của trẻ 18 - 24 tháng tuối.
Biết được đặc điểm phát triển tâm sinh lý của trẻ để có biện pháp tác độngphù hợp cũng là một trong các yếu tố quyết định cho sự thành công của mình:
* Cơ quan phát âm và tai nghe ngôn ngữ:
Ở lứa tuổi này cơ quan phát âm và tai nghe ngôn ngữ đã phát triển nhưngchưa hoàn thiện Trẻ có khă năng phát âm nhưng hầu hết các âm và thanh điệu
Số lượng từ tăng nhanh Xét về số lượng các âm vị dần dần xuất hiện Hầu hếtcác phụ âm đầu lưỡi chưa được trẻ phát âm đúng hoàn toàn
Ví dụ: Âm l thành âm n: Làm - nàm Âm l thành âm k: kẹo - chẹo
Trang 6Âm kh thành õm h: Khụng - hụng, Âm th thành õm ch: Thật - chật
Âm c thành õm ch: Cỏ - chỏ, Cụ - Chụ, Âm ng thành õm nh: Ngủ-nhủ
- Trong số cỏc phụ õm đầu thỡ phụ õm “b, m” được trẻ núi đỳng nhất
- Âm đệm: Cỏc từ cú õm đệm khi phỏt õm thường bị lược bỏ:
* Đặc điểm phỏt triển vốn từ của trẻ 18 - 24 thỏng:
- Vốn từ của trẻ là rất ớt danh từ và động từ là chiếm ưu thế, tớnh từ và cỏcloại từ khỏc đó được trẻ sử dụng đụi chỳt
- Trẻ đó biết sử dụng cỏc từ chỉ đồ vật, con vật, hỡnh dạng, kớch thước tronggiao tiếp hàng ngày
* Đặc diểm ngữ phỏp:
- Trẻ núi được một số cõu đơn giản, biết thể hiện nhu cầu mong muốn củamỡnh bằng cỏc cõu đơn giản
Vớ dụ: “Cụ ! ỳn nức, ăng” hoặc đọc cỏc bài thơ 3 - 5 cõu ngắn.
- Trẻ thường chỉ đọc được từ cuối của cõu Trong nhiều trường hợp trẻdựng từ trong cõu vẫn chưa chớnh xỏc như : Ơi! Hoặc Cụ Rồi chỉ vào sự vật.Chủ yếu trẻ vẫn sử dụng cõu đơn mở rộng
* Kết quả: Giỏo viờn đó nắm vững được đặc điểm tõm - sinh lý, cỏch phỏt
õm, vốn từ của từng trẻ, nờn đó lựa chọn được cỏc phương phỏp, hỡnh thức tổchức phự hợp với trẻ, đạt kết quả cao
3.2 Xõy dựng cỏc hoạt động phỏt triển ngụn ngữ.
Từ chỗ nắm được đặc điểm tõm sinh lý độ tuổi, đặc điểm phát triểnvốn từ của trẻ và xác định đợc nội dung giáo dục phát triểnngôn ngữ cho trẻ ở độ tuổi nhà trẻ là: Nghe, nói, làm quen vớisách nên tụi nghĩ phải xõy dựng được cỏc hoạt động phỏt triển ngụn ngữ chotrẻ, bởi xõy dựng được cỏc hoạt động phỏt triển ngụn ngữ là một yếu tố vụ cựngquan trọng, vỡ thụng qua cỏc hoạt động trong ngày trẻ được học tập vui chơi,cũng chớnh thụng qua hoạt động học tập, vui chơi này trẻ sẽ cú nhiều cơ hộiđược giao tiếp, được trũ chuyện, được núi lờn suy nghĩ bằng chớnh ngụn ngữ củamỡnh từ đú sẽ giỳp trẻ phỏt triển ngụn ngữ một cỏch tự nhiờn nhất, thuận lợi nhất
và dễ dàng nhất
Để thực hiện tốt giải phỏp này tụi đó lựa chọn một số nội dung để thực hiện
cú hiệu quả như sau:
- Tụi xỏc định được tờn chủ đề và thời gian thực hiện của chủ đề
- Xõy dựng mực tiờu của chủ đề: Xỏc định kiến thức, kỹ năng, thỏi độ sẽhỡnh thành cho trẻ ở lĩnh vực phỏt triển ngụn ngữ
- Đưa ra những nội dung trọng tõm của chủ đề cần giỏo dục cho trẻ, tổ chứccỏc hoạt động phỏt triển ngụn ngữ phự hợp với chủ đề đú
- Triển khai theo cỏc lĩnh vực giỏo dục
- Xõy dựng mụi trường hoạt động phự hợp với chủ đề
- Chuẩn bị cỏc phương tiện học liệu, cỏch trang trớ nhúm phự hợp với chủ đề
- Xõy dựng kế hoạch tuần, ngày và tớch hợp nội dung PTNN vào cỏc hoạtđộng của cỏc lĩnh vực khỏc
Vớ dụ: Chủ đề: Mẹ và những người thõn trong gia đỡnh bộ
Ở gúc Hoạt động với đồ vật, lắp rỏp và xõy dựng tụi cho trẻ:
+ Xếp ngụi nhà cho gia đỡnh bộ
Trang 7+ xâu vòng tặng người thân trong gia đình.
Ở góc đóng vai cho trẻ chơi trò chơi bác sĩ khám bệnh các thành viên tronggia đình,…
Ở góc âm nhạc cho trẻ biểu diễn các bài hát về chủ đề gia đình: “Lời chàobuổi sáng”, “Chàu yêu bà” “Cả nhà thương nhau”….trẻ được hát, múa nhằmphát triển ngôn ngữ và phát triển tình cảm thẩm mỹ thông qua các trò chơi, bàihát một cách hiệu quả nhất
- Lựa chọn nội dung cho các hoạt động ngôn ngữ nh»m ph¸t triÓn kh¶ n¨ng nghe, nãi vµ lµm quen víi s¸ch như sau:
+ Trò chuyện: Tôi và trẻ cùng trò chuyên về các thành viên trong gia đìnhnhư: Ông, Bà, Bố, Mẹ, Em bé…(Ai đưa con đi học? Mẹ con làm gì? Ai muaquần, Áo đẹp cho con? )
+ Đọc thơ, ca dao, đồng dao, tục ngữ, câu đố
Đọc bài thơ: Yêu Mẹ: Mẹ đi làm
Các bài đồng dao: Chi chi chành chành
+ Kể chuyện TT “Cả nhà ăn dưa hấu”
+ Trò chơi phát triển ngôn ngữ:Chơi“Gieo hạt nảy mầm, Lộn cầu vòng…”+ Làm sách tranh truyện về các thành viên trong gia đình
Thông qua các hoạt động này tôi đã tập cho trẻ chú ý nghe có chủ định,hiểu được câu hỏi của cô, của bạn và trả lời bằng chính lời nói của mình để giúptrẻ phát triển ngôn ngữ
- Xây dựng môi trường phù hợp với chủ đề nhánh: Môi trường cho trẻ
hoạt động là nơi có nguồn thông tin phong phú, khuyến khích tính độc lập vàhoạt động tích cực cho trẻ Để cung cấp nguồn thông tin tạo cơ hội cho trẻ bộc
lộ hết khả năng, năng lực của mình, việc đầu tiên giáo viên phải xây dựng môitrường giáo dục cho trẻ hoạt động Khi xây dựng môi trường cho trẻ hoạt độngphải đảm bảo theo các nguyên tắc, quy trình xây dựng môi trường giáo dụctrong trường mầm non Tôi đã thực hiện trong quá trình hoạt động của trẻ
* Trang trí tranh ảnh theo chủ đề nhánh:
Nhằm kích thích tính tò mò ham hiểu biết của trẻ, tôi đã tận dụng các mảngtường trống để trang trí các hình ảnh xung quanh lớp phù hợp với chủ đề
Ví dụ: Chủ đề : Bé và gia đình thân yêu của bé
Để trẻ hiểu biết và nâng cao ngôn ngữ cho trẻ tôi đã trang trí xung quanhlớp các mảng tường trống hình ảnh về gia đình
- Hình ảnh các thành viên trong gia đình
- Hình ảnh các hoạt động trong gia đình
- Hình ảnh các đồ dùng trong gia đình
Trang 8Tôi cho trẻ khám phá các bức tranh vào giờ đón trẻ, trả trẻ, giờ chơi Tôicùng trẻ trò chuyện về các bức tranh, ảnh xung quanh lớp.
Cô lồng ghép giáo dục trẻ hiếu kính, lễ phép với ông bà cha mẹ và nhữngngười lớn tuổi, biết yêu thương những người xung quanh
Cô và trẻ khám phá môi trường trong lớp.
- Chuẩn bị phương tiện học liệu phù hợp với chủ đề: Tôi chuẩn bị đồ
dùng trực quan là các đồ chơi, vật thật, tranh ảnh…Sử dụng máy tính, băng đĩa
có hình ảnh các con vật nuôi trong gia đình cho trẻ quan sát và đàm thoại Cũngchính từ hình thức đàm thoại này là cơ hội cho trẻ nghe, hiểu, phát âm chính xác
và phát triển lời nói được dễ dàng nhất
- Lựa chọn cách trang trí nhóm lớp phù hợp với chủ đề:
Bám vào chủ đề tôi tìm cách trang trí nhóm bằng các loại tranh ảnh các đồdùng đồ chơi….có liên quan đến chủ đề “Các thành viên trong gia đình hoặc đồdùng trong gia đình” ở các góc trong nhóm sao cho đúng, đẹp, dễ thấy, dễ lấy, dễquan sát nhất với mục đích “kích thích” trẻ nhìn thấy là muốn nói ngay, trên cơ
sở đó cô cung cấp kiến thức cho trẻ thông qua ngôn ngữ
- Phân phối các hoạt đông theo tuần: Mỗi tuần tôi lên kế hoạch cung cấp kiếnthức cho trẻ về 2 - 3 nhân vật trong gia đình hoặc đồ dùng trong gi đình, tùy vàokhă năng của trẻ
Trang 9* Kết quả: Giáo viên nắm vững chương trình xác định chủ đề, thời gian thực hiện,
mực tiêu, kế hoạch tuần, ngày, xây dựng môi trường giáo dục phát triển ngôn ngữphù hợp với trẻ Trẻ tích cực, hứng thú tham gia hoạt động đạt 90 - 95%
Cô và trẻ đang trò chuyện
3.3 Phát triển ngôn ngữ thông qua giờ hoạt động chơi - tập có chủ định.
Hoạt động chơi - tập có chủ định là một trong những hoạt động cơ bảntrong trường mầm non, thông qua hình thức hoạt động này, giáo viên cung cấp,hướng dẫn và khắc sâu những kiến thức, kỹ năng cho tất cả trẻ trên nhóm trẻ.Trong HĐ chơi - tập có chủ định, tôi thực hiện đúng mục đích, có kế hoạch, nộidung của hoạt động đưa ra, tổ chức hoạt động có hiệu quả là góp phần thực hiệntốt nội dung chương trình giáo dục mầm non và phát triển toàn diện trên các mặtnhận thức, thể chất, ngôn ngữ, tình cảm, kỹ năng xã hội và thẩm mỹ Xuất phát
từ đặc điểm, khả năng nhận thức của trẻ và hoạt động chủ đạo của trẻ 18 - 24tháng tuổi là: “Hoạt động với đồ vật”
Để tổ chức tốt hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 18 - 24 tháng tuổi đạtkết quả cao, tôi cần phải xác định rõ mục đích yêu cầu của đề tài các hoạt động
để áp dụng hình thức nào cho phù hợp với trẻ, chuẩn bị và sử dụng đồ dùng đồchơi hấp dẫn có hiệu quả, phát âm đúng, chuẩn, chính xác, sử lý tình huống linhhoạt nhằm giờ học có chủ định đạt hiệu quả cao nhất
Ở lứa tuổi này trẻ thường hay trả lời trống không hoặc nói những câukhông có nghĩa vì vậy tôi luôn thường xuyên nhắc nhở trẻ và nói mẫu cho trẻnghe, động viên khuyến khích trẻ nhắc lại theo cô Tôi tạo điều kiện đáp ứngnhu cầu của trẻ một cách tỉ mỉ, chu đáo, ngắn ngọn dễ hiểu, chính xác để mọihoạt động của trẻ trong giờ hoạt động chung đạt hiệu quả nhất
Ví dụ: Ở chủ đề “Cây rau, quả và những bông hoa đẹp” với giờ hoạt động
có chủ định:
Trang 10* Khi dạy trẻ nhận biết: Mục đích chính là cho trẻ nhận biết về môi trường
xung quanh: con người, các sự vật hiện tượng, đồ vật…trên cơ sở nhận biết sẽdùng lời nói để diễn đạt ý nghĩ của mình nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ đồngthời khi nghe trẻ nói cô cũng biết được mức độ phát âm của trẻ để có biện phápsửa sai cho trẻ Cụ thể: Nhận biết: “Hoa cúc, Hoa hồng”
Sau khi giáo án được soạn đầy đủ, tôi chuẩn bị các loại hoa thật, xây dựng
mô hình vườn hoa, và chuẩn bị các lô tô về các loại hoa để chuẩn bị cho trẻ hoạtđộng để đạt được kết quả tốt nhất
Để gây hứng thú cho trẻ tôi cho trẻ hát bài “Thăm vườn hoa” trò chuyệnmột chút về chủ đề đang thực hiện, tôi cho trẻ đi thăm mô hình vườn hoa tôicùng trẻ trò chuyện bằng hình thức đặt câu hỏi gợi mở, khuyến khích trẻ trả lời,
để trẻ có cảm giác được đi thăm quan vườn hoa chứ không phải là trẻ bị gò éphọc bài
- Tôi hỏi: Đây là vườn cây gì? Ai làm ra vườn hoa đẹp?
- Có những loại cây hoa nào mà các con thấy trong vườn của bác nông dân?
Cô chỉ vào từng cây hoa và trẻ gọi tên cây hoa? hoa có màu gì?…
=>Mỗi câu hỏi tôi cho một vài trẻ trả lời sau đó cho cả lớp được nhắc lại.Tôi chú ý sửa sai và khuyến khích trẻ nhắc lại (trẻ nói “ha cúc”cô sửa lại “Hoacúc”,”Ha hồng” cô sửa lại và cho trẻ gọi tên nhiều lần “Hoa hồng” và cho cả lớpcùng nhắc lại
Tổ chức HĐ chơi - tập có chủ định về PTNN
Thông qua hoạt động NB trẻ được nói nhiều và có kiến thức cơ bản về cácloại hoa mà cô cung cấp Qua họat động trẻ được giáo dục thêm về yêu quý vàbảo vệ cây hoa nói riêng và cây xanh nói chung vì cây cho chúng ta bóng mát
mà còn cho chúng ta phong cảnh đẹp và cây còn cho ta những loại quả ngoncung cấp nhiều Vitamin và Muối khoáng
Trang 11* Khi dạy trẻ dọc thơ, ca dao, đồng dao:
Mục đớch phỏt triển khả năng nghe, đọc và biết đọc diễn cảm theo cụ tiếntới tự đọc thuộc bài thơ bằng ngụn ngữ của mỡnh
Vỡ vậy khi đọc thơ cho trẻ nghe tụi đọc diễn cảm rừ ràng toàn bộ bài thơ,kết hợp với động tỏc minh hoạ nhẹ nhàng, chỳ ý cỏc từ tượng hỡnh, tượng thanh
- Ngoài cỏc hoạt động luyện tập cú chủ định dạy trẻ đọc thuộc bài thơ tụiđọc cho trẻ nghe cỏc bài thơ (ca dao, đồng dao) cú nội dung phự hợp với chủ đề
và với thời điểm lỳc đú để phỏt triển ngụn ngữ cho trẻ
* Khi dạy trẻ kể chuyện
Trờn cơ sở vốn từ của trẻ ở độ tuổi 18 - 24 thỏng đó phỏt triển nhiều.Tụinghĩ chỳng ra cần phải mở rộng cỏc loại từ trong cỏc từ, giỳp trẻ biết sử dụngcỏc từ trong cõu và nhiều loại cõu khỏc nhau bằng cỏch thường xuyờn trũ chuyệnvới trẻ, cho trẻ xem tranh, kể cho trẻ nghe cỏc cõu truyện đơn giản qua tranh…Đặt cỏc cõu hỏi cho trẻ, giỳp trẻ biết kể truyện theo cụ bằng ngụn ngữ của mỡnh
Vớ dụ: * Kể truyện theo tranh “Cả nhà ăn dưa hấu”.
- Tụi bố trớ cho trẻ ngồi thuận tiện sao cho tất cả trẻ đều nhỡn được cụ và đồdựng minh họa
- Trũ chuyện về bức tranh: Trước tiờn tụi để cho trẻ tự xem tranh, tự trũchuyện với nhau về bức tranh
- Tụi hướng dẫn trẻ xem tranh bằng cỏch đặt cỏc cõu hỏi về nhõn vật, hànhđộng đặc điểm, trạng thỏi của nhõn vật
+ Ai đõy? Con gỡ đõy? Cỏi gỡ đõy? Màu gỡ? Đang làm gỡ? Như thế nào? + Để làm gỡ? Cú những ai? Cú những cỏi gỡ? Hóy làm giống ai đú?
- Xen kẽ cõu hỏi cho từng trẻ với cỏc cõu hỏi đồng thanh cho cả nhúm trả lời
- Để trẻ hiểu rừ hơn cỏc hỡnh ảnh và gọi tờn cỏc nhõn vật, hành động của cácnhân vật trong tranh, khi cho trẻ xem tranh tụi đó phối hợp cỏc thủ thuậtkhỏc nhau như: Núi mẫu, nhắc lại, giảng giảớ, khen ngợi trẻ, cho trẻ núi và bắtchước lại cỏc hành động của cỏc nhõn vật trong tranh để phát triển ngônngữ cho trẻ
* Với hoạt động õm nhạc: Khi nghe cụ hỏt, trẻ được hỏt, được VĐTN hay
chơi TCÂN cũng là lỳc ngụn ngữ của trẻ được củng cố và phỏt triển một cỏch
tốt nhất Vớ dụ: chủ đề Con vật đỏng yờu.
Nghe hỏt: Trới nắng trời mưa Trẻ được vận động, hỏt theo cụ ngụn ngữ củatrẻ cũng được hoàn thiện hơn
* Với hoạt động vận động:
Vớ dụ: Đề tài: “Đi trong đường hẹp cú mang vật trờn tay”: - Chủ đề “Thế
giới động vật”thăm nhà bỏc Gấu, đường đến nhà bỏc gấu phải đi qua một mộtđường hẹp, khi đi qua đường hẹp mỗi bạn phải cầm một mún quà trờn tay và khiđến nhà bỏc cỏc con nhớ “chào bỏc” nhộ
Khi cụ tụi làm mẫu tụi cũng cầm đồ vật trờn tay và núi “ Chỏu chào bỏc Gấu”.Lần lượt tụi cho cả lớp thực hiện bài tập và lồng ghộp chào hỏi trong hoạt động
Với hỡnh thức này tụi ỏp dụng cho trẻ nhiều hoạt động vận động khỏcnhau với mục đớch chào hỏi như chào bạn Lan – với mụ hỡnh nhà bạn Lan, chỏuchào ụng, bà- với mụ hỡnh ụng, bà,
Trang 12* Kết quả : Trong tất cả cỏc hoạt động tụi luụn luụn gợi mở, hướng lỏi, linh
hoạt giỳp trẻ trải nghiệm, tỡm tũi, khỏm phỏ bằng nhiều hỡnh thức, nhiều cỏchkhỏc nhau để trẻ được lĩnh hội kiến thức một cỏch chủ động, tớch cực nhất, giỳpcho quỏ trỡnh phỏt triển ngụn ngữ của trẻ ngày một tốt hơn Trẻ đọc thơ, kểchuyn trẻ nhập vai cỏc nhõn vật mạnh dạn, tự tin
3.4 Cho trẻ nhận biết Phỏt triển ngụn ngữ thông qua các hoạt động khác.
Để phỏt triển tốt ngụn ngữ cho trẻ một cỏch cú hiệu quả, ngoài cỏc hoạtđộng cú chủ định tụi cũn dạy trẻ thông qua các hoạt động khác nhăm đểcủng cố ụn luyện và khắc sõu những kiến thức, kỹ năng mà trẻ đó tiếp thu được:
3.4.1 Thụng qua giờ đún trẻ
Lần đầu tiờn bước vào lớp học với mụi trường hoạt động cũn xa lạ, lỳc nàytrẻ khụng cởi mở núi chuyện cựng cụ hay chơi chung với bạn nờn để tạo khụngkhớ gần gũi cụ phải tớch cực trũ chuyện cựng trẻ và gợi ý hướng trẻ vào cõu trảlời để trẻ tớch cực chủ động hơn trong việc trũ chuyện với cụ với bạn
Vớ dụ: Hụm nay ai đưa con đi học?
3.4.2 Thụng qua hoạt động gúc.
Thụng qua hoạt động góc, trên cơ sở các trũ chơi, thì cỏc biểutượng mà trẻ thu nhận được trước đõy ngày càng được chớnh xỏc húabằng ngụn ngữ Qua trũ chơi trẻ cũn tập trung vận dụng cỏc tri thức đó thu nhậnđược Trũ chơi đó giỳp trẻ nhớ ngụn ngữ Đồng thời tạo ra cỏc tỡnh huống để trẻ
sử dụng vốn ngụn ngữ đó tớch lũy được vì vậy khi tổ chức cho trẻ hoạt
động góc tôi luôn tạo điều kiện cho trẻ đợc trò chuyện, trao