Tuy nhiên, để có một kỹ năng soạn thảo văn bản thành thạo thì không phải là dễ dàngđối với các em học sinh khi mà hiện nay xu hướng các em chỉ chú trọng học thựchành trên phòng máy vi tí
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT THẠCH THÀNH I
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
HƯỚNG DẪN HỌC SINH THIẾT KẾT TRANG WEB CƠ BẢN(SỬ DỤNG WORD) ĐỂ RÈN LUYỆN THÊM KỸ NĂNG SOẠN THẢO VĂN BẢN CHO HỌC SINH LỚP 10
Người thực hiện: Bùi Thị Tâm Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc môn: Tin học
THANH HOÁ NĂM 2018
Trang 22.1 Cơ sở lí luận sáng kiến kinh nghiệm 03 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 05 2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc giải pháp 07
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động
giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 15
Trang 31 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài.
Có thể nói, Internet ra đời đã làm thay đổi rất nhiều nhận thức của con ngườitrong đời sống xã hội hiện nay Nó có ảnh hưởng rất lớn tới sự phát triển kinh tế –
xã hội trên toàn thế giới nói chung và với Việt Nam nói riêng
Khi internet ra đời thì hàng loạt những trang web đã ra đời theo để đáp ứng nhucầu tìm kiếm và khai thác thông tin của con người với những nội dung phong phú,
đa dạng, hấp dẫn và hữu ích Đã có rất nhiều những trang web (World Wide Web WWW) chứa đựng số lượng lớn những thông tin vô cùng qúy giá và sử dụng theonhiều kiểu tài liệu khác nhau từ những tài kiểu text thông thường cho đến các tàiliệu có khả năng đa phương tiện (Multimedia) đã làm hài lòng những vị kháchinternet khó tính nhất hiện nay
-Trên thực tế, thông tin trên web có nhiều dạng Để có thể lướt web, đọc và xemcác tài liệu dạng text, hình ảnh hay nghe âm thanh thì chúng ta cần có một chương
trình mà người ta vẫn thường hay gọi đó là trình duyệt.
Trình duyệt là một chương trình hiển thị các tập tin có định dạng HTML
(Hypertext Markup Language) Các tập tin có định dạng HTML thường được gọi làtrang web Hiện nay, có rất nhiều các chương trình hỗ trợ tạo trang web nhưMicrosoft FrontPage, Microsoft Word, …
Thực tế cho thấy, cùng với sự phát triển của xã hội, không ít người đã thànhthạo trong việc truy cập internet và tìm kiếm thông tin trên mạng, trong số đókhông thể không kể đến giới trẻ hiện nay (kể cả các em học sinh đang ngồi trên ghếnhà trường), từ việc truy cập, tìm kiếm thông tin trên mạng cùng với sự tò mò, đam
mê, yêu thích, muốn khám phá đã có nhiều em tự mình học hỏi và tự thiết kế đượccác trang web hay với những nội dung phong phú, đa dạng, hấp dẫn và thực sự hữuích cho mọi người
Vì những hữu ích mà nó mang lại cho con người nên trong chương trình tin họcphổ thông không thể không đề cập đến nó Đối với đa số các em học sinh lớp 10,việc truy cập internet, lướt web và tìm kiếm thông tin trên mạng thông qua cáctrang web không phải là vấn đề gì mới mẻ và khó khăn đối với các em Tuy nhiên,
Trang 4để tự mình thiết kế được một trang web là cả một vấn đề đối với các em khi mà ởcác cấp học dưới các em ít hoặc không được học môn học này
Sau khi tiếp nhận phân công giảng dạy bộ môn tin học lớp 10, bản thân tôi
nhận thấy số lượng khá lớn các em học sinh luôn có tâm lý “chán học, ỷ lại, an bài, chấp nhận” Vậy, làm thế nào để đẩy lùi được những tâm lý trên mà thay vào đó là tâm lý “hứng thú, ham học hỏi, tích cực” và có ý thức học tập tốt bộ môn học này
không phải là một việc dễ dàng đối với người dạy trong khi nhận thức của các emcòn chưa được đúng đắn đối với môn học
Trên thực tế, qua nhiều năm giảng dạy bộ môn tin học khối lớp 10 tại trườngTHPT Thạch Thành 1 một trường miền núi của tỉnh Thanh Hóa, tôi nhận thấy khi
dạy phần “Soạn thảo văn bản”, về lý thuyết không quá khó đối với học sinh Tuy
nhiên, để có một kỹ năng soạn thảo văn bản thành thạo thì không phải là dễ dàngđối với các em học sinh khi mà hiện nay xu hướng các em chỉ chú trọng học thựchành trên phòng máy vi tính mà lãng quên hoặc không thích học lý thuyết của phầnhọc này Hơn nữa, với thời lượng được thực hành trên máy chưa nhiều và phòngmáy tính thường gặp sự cố khi thực hành, không đủ số lượng máy cho các em thựchành nên nhiều em vẫn chưa rèn luyện được kỹ năng soạn thảo văn bản một cách
thành thạo Và khi chuyển sang phần học tiếp theo là “Mạng máy tính và internet”
nhiều em vẫn còn “mơ hồ” khi nói đến mạng, internet và các vấn đề có liên quan
Vì vậy, để khắc phục những điều nói trên, tạo tâm lý “hứng thú, tích cực, ham học hỏi” đối với học sinh khối lớp 10, mang lại kết quả học tập tốt, thông qua 2 tiết thực hành trong phần “Mạng máy tính và internet”, tôi đã mạnh dạn “Hướng dẫn học sinh thiết kế trang web cơ bản (sử dụng Word) để rèn luyện thêm kỹ năng soạn thảo văn bản cho học sinh lớp 10”
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Giúp học sinh:
- Rèn luyện thêm phần kỹ năng soạn thảo văn bản;
- Từng bước làm quen với việc thiết kế trang web cơ bản thông qua việc sửdụng các chức năng cơ bản của Word;
- Tạo hứng thú, khơi dậy niềm đam mê, yêu thích và có tinh thần trách nhiệmcao đối với môn học
Trang 51.3 Đối tượng nghiên cứu.
- Học sinh khối 10 trường THPT Thạch Thành I ;
- Sử dụng các đồ dùng dạy học như : Tranh, máy chiếu, máy tính, phòng máy
vi tính với các hướng dẫn và các ví dụ minh hoạ đã được chuẩn bị sẵn;
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Nghiên cứu lý thuyết:
Nghiên cứu tài liệu:
Các kiến thức cơ bản, nâng cao; Các mục tiêu và yêu cầu về kiến thức kĩ năngcũng như các chú ý, gợi ý tổ chức tiết học được nghiên cứu qua các tài liệu như :SGK tin học lớp 10, SGV tin học 10, Sách chuẩn kiến thức kĩ năng,
Phân tích nội dung:
Thực hiện phân tích nội dung theo mục tiêu, yêu cầu của Chuẩn Đồngthời, rút ra những nội dung cơ bản, những nội dung trọng tâm của bài học, tuyệtđối không cắt xén chương trình
Tìm hiểu lý thuyết cấu trúc - hệ thống:
Dựa trên đối tượng người học là các em học sinh THPT, phân phối chươngtrình và điều kiện dạy - học cụ thể của trường mà tìm hiểu lý thuyết để đúc rút lýthuyết của bài học theo cấu trúc và hệ thống
Vận dụng kiến thức:
Thực hiện soạn và dạy các tiết học có liên quan đến bài học theo đúngphân phối chương trình (kể cả các tiết lý thuyết và thực hành)
Tổng hợp các kết quả đạt được có rút kinh nghiệm qua từng tiết dạy,
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Theo quyết định của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT : “Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiện của từng lớp học; bồi dưỡng cho học sinh phương pháp
tự học, khả năng hợp tác; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh”.
Mục đích của việc đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông là thay đổi lối dạy học truyền thụ một chiều sang dạy học theo “Phương pháp dạy học tích
Trang 6cực” nhằm giúp học sinh phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn
luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kỹ năng vận dụng kiến thứcvào những tình huống khác nhau trong học tập và trong thực tiễn; tạo niềm tin,niềm vui, hứng thú trong học tập Làm cho “Học” là quá trình kiến tạo, học sinhtìm tòi, khám phá, phát hiện, luyện tập, khai thác và xử lí thông tin, tự hình thànhhiểu biết, năng lực và phẩm chất Tổ chức hoạt động nhận thức cho học sinh, dạyhọc sinh cách tìm ra chân lí Chú trọng hình thành các năng lực (tự học, sáng tạo,hợp tác),
Soạn thảo văn bản trên máy tính hay truy cập Internet để tìm kiếm thông tintrên các trang web là những công việc quá quen thuộc đối với mỗi giáo viên và họcsinh Vì vậy, tôi đưa ra sáng kiến kinh nghiệm này với mục đích giúp cho học sinh
khối lớp 10 vận dụng kiến thức đã học của phần “Soạn thảo văn bản” để có thể
thiết kế được trang web cơ bản thông qua việc sử dụng các chức năng của Word
Trong SGK tin học 10, ngoài các bài lý thuyết và thực hành của hai phần
học: “Soạn thảo văn bản” và “Mạng máy tính và internet” thì còn có các bài đọc
thêm của hai phần trên thực sự rất hữu ích mà chúng ta không nên bỏ qua khi rènluyện kỹ năng cho học sinh Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau đa phần chúng ta
đã bỏ qua những bài đọc thêm hữu ích này Nhưng nếu chỉ dừng lại ở các bài lý
thuyết và bài tập thực hành chính thì các em (nhất là những em học sinh khá giỏi)
sẽ không thể nâng cao được kỹ năng về soạn thảo văn bản cũng như làm thế nào để
có thể thiết kế được những trang web cơ bản nhờ sử dụng Word
Từ năm học 2015 - 2016 trở về trước, trong các phòng học trên lớp cũngnhư các phòng máy vi tính của nhà trường chúng tôi chưa có kết nối mạng Internet
Vì vậy, đến các tiết học thực hành của phần học này các em chỉ có thể được giáoviên giới thiệu nội dung của tiết học thông qua hình ảnh như trong SGK hoặc bằngnhững hiểu biết của mình về Internet mà không thể truy cập trực tiếp với bất kỳtrang web nào để hướng dẫn các thao tác mẫu cho học sinh quan sát và thực hànhtheo Nên đối với nhiều em ít hoặc chưa truy cập internet lần nào thì rất khó hìnhdung hay tưởng tượng được các thao tác đó Tuy nhiên, từ năm học 2016 - 2017nhà trường đã kết nối mạng internet điều này là rất cần thiết và thực sự hữu ích, tạo
điều kiện thuận lợi cho việc dạy và học cho phần học "Mạng máy tính và internet"
Trang 7Trong giới hạn của SKKN này, tôi chỉ giới thiệu và hướng dẫn các em thiết kế
2 trang web cơ bản (có mẫu đã chuẩn bị sẵn) thông qua việc soạn thảo văn bản màcác em đã học ở phần học trước đó, các em sẽ rèn luyện thêm những kỹ năng cơbản cho việc soạn thảo văn bản và bước đầu hình thành kỹ năng cho việc thiết kếmột trang web cơ bản Chắc chắn rằng, sau khi học xong phần học này sẽ có nhiều
em học sinh tự mình có thể tự truy cập vào các trang web trên mạng nói chung hay
có thể truy cập được vào trang web của nhà trường nói riêng để tìm kiếm thông tin
và tự mình có thể thiết kế được trang web cơ bản thông qua việc sử dụng các chứcnăng của word và một ngày gần nhất các em sẽ có thể tự đăng những bài viết hữuích của mình vào phần cho phép trong trang web của nhà trường góp phần tạo nên
sự phong phú và đa dạng về nội dung và thể loại trong trang web của trường THPTThạch Thành 1
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Đa số nhận thức của học sinh khối lớp 10 trường THPT Thạch Thành 1 còn chậm,
lại mang theo tâm lý “ngại học, ỷ lại, chấp nhận, ” nên các em thường hay bỏ qua
kiến thức lý thuyết mà muốn thực hành ngay các thao tác, các chức năng trong soạnthảo văn bản trên máy tính Mà các thao tác và chức năng đó là các lệnh bằng tiếnganh và các biểu tượng tương ứng Nên sau khi giáo viên hướng dẫn thực hành xongthì nhiều em học sinh đã quên ngay Hơn nữa, rất nhiều em chưa hoặc ít tiếp xúcvới máy tính nên khi được thực hành trên máy ngại ngồi vào máy tính để thựchành
Qua việc quan sát, theo dõi học sinh thực hành phần “Soạn thảo văn bản”,
tôi nhận thấy học sinh thường hay
mắc phải một số những sai sót hoặc
bỏ qua những kỹ năng cơ bản khi
soạn thảo và định dạng văn bản như
là:
Ví dụ: Lỗi thường thấy ở học sinh
khi thực hiện soạn thảo và định dạng
văn bản trên máy vi tính như sau:
- Chữ cái đầu thường không viết
hoa;
Trang 8- Sử dụng phím dấu cách để căn lề giữa cho văn bản hoặc dùng để thụt lùi đầu dòng cho đoạn văn;
- Không căn lề đều hai bên cho đoạn văn bản có nhiều dòng;
không thực hiện bất kỳ thao tác
định dạng nào cho văn bản; (Vì
có thể không để ý đến yêu cầu
thực hành hoặc không nhớ các
thao tác đó)
Hoặc:
- Khi giáo viên yêu cầu thực
hiện với mẫu thực hành như SGK
các em thường nhầm giữa thao
tác tạo 1 Autoshapes với việc tạo
khung và đường viền cho văn
bản,
Hay khi thực hành đến phần tạo
bảng và làm việc với bảng, học
sinh thường quên hay nhầm:
- Giữa gộp các ô/ cột/ hàng với
tách các ô/ cột/ hàng;
- Chưa định dạng thành thạo với
văn bản trong bảng;
- Chưa thực hiện được với việc xóa
một ô/ cột/ hàng hay thêm một ô/
cột/ hàng;
-
Trang 9Sau khi đọc, nghiên cứu lý thuyết, thực hành và các bài đọc thêm của hai phần
học “Soạn thảo văn bản” và “Mạng máy tính và internet”, tôi đã có ý tưởng dành 2 tiết bài tập và thực hành trong phần “Mạng máy tính và internet” để “hướng dẫn học sinh thiết kế trang web cơ bản (sử dụng word)”.
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết
đúng như phân phối chương trình đã quy định không cắt xén chương trình;
- Chuẩn bị phòng máy vi tính tốt để không làm gián đoạn trong quá trình họcsinh thực hành;
- Trước khi học đến 2 tiết thực hành phần “Mạng máy tính và internet” giáo
viên yêu cầu học sinh cả lớp: Về nhà đọc, tìm hiểu lại các bài lý thuyết đã được học
trong phần “Soạn thảo văn bản” Đồng thời, nghiên cứu, tìm hiểu bài đọc thêm số
5 của phần “Soạn thảo văn bản” đó và bài đọc thêm số 6 của phần “Mạng máy tính và internet” để học sinh biết và có thể tự rèn luyện kỹ năng trước ở nhà (nếu nhà có máy tính);
- Phân chia số lượng máy tính/ mỗi nhóm/ một phòng máy/ lớp học
- Hai học sinh trong mỗi nhóm thực hiện một bài thực hành (cụ thể);
- Yêu cầu thực hành với bài thực hành (mẫu chung);
- Quan sát, hướng dẫn thực hành chung cho cả lớp quan sát;
- Động viên, khích lệ học sinh thực hiện Đặc biệt, là những học sinh yếu,kém;
- Khuyến khích làm việc theo nhóm: Sẽ có điểm cộng đối với nhóm nào làm xong trước và điểm trừ đối với nhóm nào làm sơ sài, không đúng yêu cầu của giáo
viên
Đối với học sinh:
Tổ chức thực hành theo (tổ) nhóm, được phân công cụ thể như sau:
Trang 10Nhóm trưởng (tổ trưởng):
Phân công công việc cụ thể cho mỗi thành viên trong nhóm;
Quan sát/ hướng dẫn các thành viên trong nhóm (nếu cần trợ giúp ởphần thực hành nào đó);
Nếu cũng chưa rõ phần kỹ năng đó thì sẽ hỏi trực tiếp giáo viên hướngdẫn;
Thực hiện liên kết các trang web mà các thành viên đã thực hiện xong.(theo hướng dẫn của giáo viên) - Khâu cuối cùng để hoàn tất trang web của tổmình;
Các thành viên khác trong nhóm:
Thực hiện công việc do nhóm trưởng phân công:
Hai học sinh/ 1 bài thực hành
1 Thiết kế 1 trang Web đơn giản - Có sử dụng Word (theo mẫu SGK, trang
163, hình 113 (Cả nhóm cùng thực hiện và thông báo kết quả ngay sau khi thựchiện xong):
Học sinh quan sát mẫu trang web trong SGK Sau đó, tôi trình chiếu hướng
dẫn thực hành và yêu cầu học sinh vừa quan sát, lắng nghe, ghi bài, ghi nhớ (với những thao tác chưa được học hoặc đó quen):
Hướng dẫn thực hành
a Khởi động Word;
b Soạn thảo, định dạng văn bản theo mẫu SGK Hình 113 Tr163
c Chú ý:
Trang 11- Có thể quan sát trang web mẫu trong SGK (Hình 113 Tr163) để thực hiệncác thao tác soạn thảo và định dạng trong word Nhưng có những thay đổi như:
- Tên trường: Lê Văn Tám đổi thành Thạch Thành 1
- Tên lớp: Lớp 10A1 đổi thành Tên lớp hiện tại đang học
- Chèn hình ảnh theo ý thích
Hướng dẫn chèn hình ảnh: Thực hiện 1 trong 2 cách sau:
Cách 01 - (Chèn hình ảnh có sẵn trong thư viện ảnh của Word):
Chọn Insert -> Picture -> Clip Art (hoặc nháy vào biểu tượng
Insert ClipArt trên thanh cụng cụ vẽ)-> Organize clips ->Hộp thoại xuất hiện -> Chọn hình ảnh tương ứng thích hợp ->Insert (hoặc chọn Copy -> Paste)
Cách 02- (Chèn hình ảnh có sẵn trong ổ đĩa/ USB):
Chọn Insert -> Picture -> From File (hoặc nháy vào biểu tượng
InsertPicture trên thanh cụng cụ vẽ)-> Hộp thoại xuất hiện ->Chọn hình ảnh tương ứng thích hợp -> Insert (hoặc chọn Copy ->Paste)
Hướng dẫn chèn đối tượng đồ họa: Thực hiện 1 trong 2 cách sau:
Cách 01 : Chọn Insert -> Picture -> AutoShapes -> Hộp thoại AutoShapes
xuất hiện -> Chọn đối tượng đồ họa tương ứng thích hợp -> Khi đó, con trỏ chuộtxuất hiện hình -> Kéo thả con trỏ chuột tại vị trí thích hợp -> Chỉnh sửa, dichuyển (nếu cần thiết)
Cách 02 - Nháy chuột vào AutoShapes trên thanh cụng cụ vẽ -> Chọn đối
tượng đồ họa tương ứng thích hợp -> Khi đó, con trỏ chuột xuất hiện hình ->Kéo thả con trỏ chuột tại vị trí thích hợp -> Chỉnh sửa, di chuyển (nếu cần thiết)
Hướng dẫn tạo liên kết giữa trang web này với trang web khác hoặc file.doc khác:
Chọn từ/ cụm từ/ Text Box cần tạo liên kết -> Nháy phải chuột tại từ/ cụmtừ/ Text Box đó -> Hyperlink -> Hộp thoại Insert Hyperlink xuất hiện -> Tên,chọn trang web/ File cần liên kết -> OK
Chú ý: Với từ/ cụm từ sau khi đó thực hiện liên kết xong thường sẽ chuyển đổi màu chữ thành màu xanh dương đồng thời có đường gạch chân