Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm Đề tài tạo ra không gian cho các thầy cô có thể đưa các bài giảng hay giáo áncủa mình lên để đồng nghiệp tham khảo, đồng thời hỗ trợ các thầy cô
Trang 11 Mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài
Có thể nói rằng hiện nay giáo dục là vấn đề được quan tâm hàng đầu ở hầuhết các quốc gia trên thế giới Đề cập đến vấn đề đổi mới dạy và học hiện naykhông thể không nhắc tới vai trò của việc ứng dụng công nghệ thông tin vàtruyền thông (CNTT & TT) trong việc cải tiến nội dung phương pháp và hìnhthức tổ chức dạy - học Trong đó, E - learning là mức độ cao nhất của việc ứngdụng CNTT & TT trong dạy - học Với nhiều ưu điểm nổi bật, E- learning là giải
pháp hữu hiệu cho nhu cầu " Học mọi nơi, học mọi lúc, học mọi thứ, học mềm dẻo, học một cách mở và học suốt đời" của mọi người và trở thành một xu hướng
quan trọng trong giáo dục và đào tạo hiện nay, tạo ra những thay đổi lớn laotrong hoạt động dạy và học Và khi mà thế giới công nghệ thông tin đang thực sựbùng nổ thì khái niệm về dạy học trực tuyến đã ra đời nhằm đáp ứng nhu cầungày càng cao của công tác dạy và học
Moodle được đánh giá là một trong những mã nguồn miễn phí tốt nhất trợgiúp đắc lực cho việc dạy học trực truyến Với mã nguồn này, ta có thể tạo nênmột website dạy học trực tuyến, cho phép học sinh và giáo viên có thể tương tácvới nhau thông qua môi trường internet cũng như mạng nội bộ
1.2 Mục đích nghiên cứu
Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT & TT) trong việc cảitiến nội dung phương pháp và hình thức tổ chức dạy - học
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Thiết kế bài giảng E – learning tích hợp trên hệ thống Moodle phục vụ cho
việc đổi mới phương pháp dạy học và việc kiểm tra đánh giá
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Sử dụng phần mềm mã nguồn mở, sử dụng hệ thống quản lí học tập Moodle triển khai E-learning;
Dạy học tích cực ứng dụng công nghệ thông tin trên hệ thống moodle Khái niệm bài giảng điện tử;
Sử dụng các phần mềm hỗ trợ tạo bài giảng điện tử theo chuẩn SCORM, kinh nghiệm tạo và sử dụng bài giảng điện tử giảng dạy và đào tạo E-learning; Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lí để nâng cao hiệu quả; Vấn đề triển khai cổng thông tin điện tử tại Trường THPT Thường xuân 2;
Ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra, đánh giá, đặc biệt là ứng dụngMoodle trong kiểm tra, đánh giá bộ môn tin học;
Trang 21.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài giúp học sinh có một môi trường học tập mới, học sinh có thể tự học
theo những bài giảng online, tự ôn tập nội dung theo từng chương và làm các bàikiểm tra và chấm điểm trực tuyến
2 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài tạo ra không gian cho các thầy cô có thể đưa các bài giảng hay giáo áncủa mình lên để đồng nghiệp tham khảo, đồng thời hỗ trợ các thầy cô khác trongviệc tạo ra các khóa học, các bài kiểm tra cho học sinh, phục vụ tốt hơn nữa nhucầu dạy và học của thầy và trò trường THPT thường xuân 2
Mô hình là một hình thức của E - learning, trong đó Internet vừa là môitrường phân phối tài nguyên học, vừa là nơi diễn ra các hoạt động dạy - học Tuynhiên, có thể thấy rằng, E - learning vẫn chưa thể phủ nhận vai trò chủ đạo củacác hình thức dạy học truyền thống, máy tính vẫn chưa thể thay thế hoàn toànđược phấn trắng bảng đen Vì vậy, việc tìm ra giải pháp kết hợp học truyềnthống với các giải pháp E - learning là điều hết sức cần thiết trong giáo dục hiệnnay Vì vậy học kết hợp là một giải pháp hiệu quả hiện nay Mô hình học kết hợpđược thể hiện theo sơ đồ:
Theo sơ đồ, người học tham gia vào quá trình học tập bằng các học giáp mặttrên lớp (nhóm, cá nhân, hội thảo); học hợp tác qua mạng máy tính (chat, blog,online, forum) và tự học (trực tuyến/ngoại tuyến, độc lập về không gian) Với
Trang 3mỗi nội dung, người học được học bằng phương pháp tốt nhất, phương tiện tốtnhất, hình thức phù hợp nhất và khả năng đạt hiệu quả cao nhất
2.2 Thực trạng vấn đề
Trường THPT Thường xuân 2 chưa có mô hình học trực tuyến nào cho các
thầy cô có thể đưa các bài giảng hay giáo án của mình lên để đồng nghiệp thamkhảo, đồng thời hỗ trợ các em học sinh trong việc tự học ở nhà qua các khóa học,các bài kiểm tra, phục vụ tốt hơn nữa nhu cầu dạy và học của thầy và trò nhàtrường
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1 Tổng thể hệ thống Moodle
Giới thiệu và cài đặt moodle
Tham khảo trang website sau http://dlib.huc.edu.vn/bitstream/123456789/740/1/
moodle-huong-dan-cai-dat.pdf
Quản lý Website
Site được quản lý bởi một người quản trị, được xác định trong quá trình càiđặt
- Đưa thêm "themes" cho phép quản trị tuỳ chọn thay đổi giao diện của site
- Đưa thêm các môđun hoạt động vào phần cài đặt của Moodle
- Đưa thêm các gói ngôn ngữ mới
Những điều này có thể được soạn thảo bởi sử dụng một trình soạn thảo đượcxây dựng dựa trên Web Hiện hành có nhiều gói ngôn ngữ trên 43 ngôn ngữ
Quản lý người dùng
Hình 19: Mô hình quản lý người dùng
Trang 4Các mục tiêu được đưa ra là giảm thiểu quản trị trong khi đó duy trì bảo mậtcao
Phương pháp dùng email chuẩn: các học viên có thể tạo cho riêng họ một tàikhoản đăng nhập Các địa chỉ Email được kiểm tra bởi sự chứng thực
Hình 20: Lược đồ usecase cho quá trình truy cập
Mỗi người chỉ cần tạo một tài khoản - mỗi tài khoản có thể truy cập vào cáckhóa học khác nhau
Một tài khoản quản trị điều khiển việc tạo các khóa học và tạo các giáo viênbởi việc phân công người dùng tới các khóa học
Một tài khoản của người tạo khóa học chỉ cho phép tạo các khóa học và dạytrong đó:
Các giáo viên có thể soạn thảo, thay đổi, di chuyển các hoạt động trong khóahọc
Bảo mật, các giáo viên có thể thêm một "khoá truy cập" tới các khóa học đểngăn cản những người không phải là học viên truy cập vào Họ có thể đưa rakhoá này trực tiếp hoặc qua địa chỉ email tới các học viên
Các giáo viên có thể kết nạp các học viên bằng tay nếu được yêu cầu
Các giáo viên có thể gỡ bở việc kết nạp các học viên bằng tay nếu được yêucầu, mặt khác họ được tự động gỡ bỏ sau một khoảng thời gian (được thiết lậpbởi admin)
Các học viên được khuyến khích tạo ra một hồ sơ trực tuyến bao gồm cácảnh, các mô tả Các địa chỉ Email có thể được bảo vệ bằng cách cho phép nóhiển thị hay không cho phép nó hiển thị tới người khác
Trang 5Mỗi người có thể chỉ ra miền thời gian của riêng mình, và ngày trongMoodle luôn luôn được thay đổi (ví dụ các ngày gửi các thông báo, các ngàyhết hạn nộp bài, )
Mỗi người dùng có thể chọn cho riêng mình một ngôn ngữ để hiển thị tronggiao diện của Moodle (ví dụ English, French, German, Spanish, Portuguese etc)
Quản lý khóa học ( Cua học)
Hình 21: Lược đồ quá trình cập nhật khóa học của giáo viên
Một giáo viên có quyền điều khiển tất cả các thiết lập cho một khóa học, baogồm cả hạn chế các giáo viên khác
Chọn các định dạng khóa học như theo tuần, theo chủ đề hoặc một cuộc thảoluận tập trung vào các vấn đề xã hội
Tập hợp các hoạt động của khóa học rất đa dạng - các diễn đàn, các bài thi,các nguồn tài nguyên, các lựa chọn, các bài khảo sát, các bài tập lớn, chats, cácbình luận
Những thay đổi gần đây nhất từ lần đăng nhập cuối cùng có thể được hiểnthị trên trang chủ của khóa học
Tất cả các vùng đầu vào văn bản (các tài nguyên, gửi các thông báo lên diễnđàn, có thể được soạn thảo bởi sử dụng một trình soạn thảo WYSIWYG HTML Theo dõi và hiển thị đầy đủ các hoạt động của người dùng - thông báo đầy đủcác hoạt động mà một học viên tham gia(lần truy cập cuối cùng, số lần đọc) cũngnhư một câu chuyện được chi tiết hoá đối với mỗi học viên bao gồm các thôngbáo gửi lên trên một trang
Trang 6Sự tích hợp Mail - copy các thông báo được gửi lên diễn đàn, các thông tinphản hồi của giáo viên có thể được gửi thư theo định dạng HTML hoặc văn bảnthuần tuý
Các khóa học có thể được đóng gói như một file zip đơn sử dụng chức năngsao lưu Điều này có thể được lưu trữ ở bất kỳ nơi nào trên máy chủ Moodle
Thêm một khóa học
Hình 32: Sidebar cho tài khoản quản trị
Vào sidebar Quản trị hệ thống chọn Khóa học > Thêm/sửa các khóa học
Hình 33: Tạo 1 khóa học mới
Click vào nút Thêm mục mới để thêm 1 chủ đề môn học mới
Hình 34: Tùy chỉnh cho khóa học
Trang 7Chọn chuẩn định dạng cho khóa học và các thông tin cần thiết Ở mục Ghidanh Ta cũng có thể điều chỉnh phương thức ghi danh khóa học
Cho học viên tự đăng kí hoặc buộc người quản trị/giáo viên phải tự thêm vào.Sau khi tạo xong khóa học, ta có thể vào thêm các chủ đề, diễn đàn, bài học, bài tập cho khóa học
Định dạng chuẩn SCORM: hỗ trợ học theo slide thời gian thực, các bài
giảng trực tuyến, nhúng slide vào bài giảng trực tuyến và tự động chạy, bắt buộchọc viên phải học theo một khung thời gian cố định Hỗ trợ video với chất lượng thấp(<10MB)
Dạng chủ đề: chủ động được trong việc sắp xếp chương trình học theo một
đề cương cho trước
Trang 8Dạng theo tuần CSS không bảng: giống như dạng theo tuần nhưng có cách
trình bày tự do, không theo khuôn khổ
Tạo các bài thi trắc nghiệm
Mô tả: Cho phép tạo một bài kiểm tra trực tuyến với nhiều hình thức.
Các giáo viên có thể định nghĩa một cơ sở dữ liệu về các câu hỏi để sử dụnglại trong các bài thi khác nhau
Các câu hỏi có thể được lưu trữ trong các danh mục để dễ truy cập, và nhữngdanh mục này có thể "được công khai" để có thể truy cập chúng từ bất kỳ cuahọc nào trên site
Các bài thi có thể có giới hạn về thời gian, học viên làm quá thời gian chophép sẽ không được tính điểm
Tùy thuộc vào lựa chọn của giáo viên, các bài thi có thể được thử nhiều lần,
và có thể nhìn thấy các thông tin phản hồi về các câu trả lời đúng
Các câu hỏi của bài thi và các câu trả lời có thể được sắp xếp lại trật tự (sắpxếp một cách ngẫu nhiên) để giảm gian lận trong bài thi
Các câu hỏi cho phép các hình ảnh và định dạng HTML
Các câu hỏi có thể được nhập vào từ các file văn bản bên ngoài
Các loại câu hỏi được Moodle hỗ trợ:
o Các câu hỏi nhiều lựa chọn hỗ trợ một hoặc nhiều câu trả lời
o Các câu trả lời ngắn(các từ hoặc các nhóm từ )
o Các câu hỏi True-False
o Các câu hỏi phù hợp
o Các câu hỏi ngẫu nhiên
o Các câu hỏi số (với các thứ tự có khả năng cho phép)
o Các câu hỏi trả lời được nhúng (kiểu cloze ) với các câu trả lời trongcác đoạn văn bản
Nhúng các file đồ họa và các định dạng văn bản vào câu hỏi
Ứng dụng: Tạo bài kiểm tra cho khóa học
Cách tạo bài thi: Vào add an activity chọn Đề thi, nhập tên và các thông số về thời gian, phản hồi cho đề thi Nhấn nút lưu lại
Trang 9Hình 37: Tùy chỉnh câu hỏi cho đề thi
Trong cửa sổ mới hiện ra, chọn các câu hỏi sẵn có cho đề thi, rồi nhấn nút
Đưa vào đề thi
Câu hỏi có thể soạn ngay trên mục Tạo mới câu hỏi Hoặc có thể soạn trướcbằng một phần mềm (Hot-potatoes) rồi đưa lên thông qua 1 file (xem chi tiết ởphần phụ lục)
Hình 38: Tạo mới một câu hỏi
Trang 10Phân quyền trên Moodle
Ta có thể phân quyền cho bất cứ một module hay thành phần ở trên moodlebằng cách click vào biểu tượng cây bút chì ở đối tượng đó
Trên cửa sổ hiện ra, ta chọn Override permissions
Hình 39: Phân quyền cho người dùng
Chọn một thành viên muốn phân quyền
Hình 40: Các mức quyền hạn
Trang 11Giới hạn / bổ sung thêm quyền cho thành vien bằng cách chọn các cấp độ từ Inherit đến Risks:
Inherit: quyền mặc định và được thừa hưởng quyền từ cấp thấp hơn Allow: cho phép truy cập
Prevent: Không cho phép truy cập Prohibit: Cấm truy cập vĩnh viễn
Ngoài ra, ta cũng có thể ẩn/hiện các module với người dùng bằng cách click
vào biểu tượng hình con mắt ở module đó
Hướng dẫn sử dụng module
Để cài đặt thêm module, ta download gói module từ trang web chính củaMoodle, tiến hành xả nén, rồi chép các thư mục tập tin theo hướng dẫn của filereadme ghi trong file, sau đó vào sidebar
Quản trị hệ thống > Thông báo
Để thêm vào 1 module, trước tiên ta phải kích hoạt chế độ chỉnh sửa bằng
cách click vào nút Turn editing on.
Sau đó chọn một trong 2 dropdown list: Add a resource hoặc Add an activity rồi chọn tên module tương ứng.
Hình 41: Một số module cơ bản
Module Media player:
Mô tả: Module cho phép nhúng một hoặc nhiều file video lên khóa học Ứng dụng: chức năng xem lab hướng dẫn trên website
Cài đặt:
- Tải module mplayer từ website của moodle
Trang 12- Xả nén thư mục gói cài đặt vào thư mục mod của moodle
- Click vào link Thông báo ở phía trên của sidebar Quản trị hệ thống.
- Chờ các thiết lập về cơ sở dữ liệu hoàn tất, ta truy cập vào mục Add
an activity sẽ thấy một mục mới tên là Media player
- Ở mục này, ta có thể tải lên một hoặc nhiều file video(lưu ý dunglượng cho phép của server) để phục vụ cho việc dạy học
Trang 13- Cho phép tương tác giữa các văn bản phẳng, đồng bộ
- Bao gồm các ảnh trong hồ sơ cá nhân được hiển thị trong cửa sổ chat
o Click vào dropdown list Add an activity… chọn Phòng họp trực tuyến
o Nhập đầy đủ các thông tin về ngày giờ họp, sau đó nhấn vào nút Lưu và cho xem
o Nhấn vào liên kết “Nhấn vào đây để tham gia”để vào phòng họp.
Diễn đàn trao đổi
Mô tả: Tạo diễn đàn nhỏ cho phép các học viên trao đổi với giáo viên.
Hình 44: Giao diện 1 diễn đàn
Có sẵn các kiểu diễn đàn khác nhau, ví dụ diễn đàn chỉ dành cho giáo viên,các tin tức của khóa học, diễn dàn dành cho tất cả, diễn đàn hỏi đáp
Tất cả các thông báo gửi lên diễn đàn có gắn ảnh kèm theo của người gửi Các diễn đàn riêng lẻ có thẻ được tham gia bởi mỗi thành viên vì thế mà cácbản sao có thể được gửi qua email, hoặc giáo viên có thể bắt buộc tất cả thamgia
Trang 14Giáo viên có thể chọn không cho phép các hồi âm( ví dụ chỉ đối với các diễnđàn thông báo)
Các thảo luận có thể dễ dàng được di chuyển giữa các diễn đàn bởi giáo viên Nếu các đánh giá diễn đàn được sử dụng, chúng có thể được sắp xếp theongày tháng
Ứng dụng: tạo trao đổi thảo luận trên website
Cài đặt: Vào mục Add an activity chọn diễn đàn, trong khung hiện ra
nhập tên diễn đàn, kiểu diễn đàn Lưu lại
Module tài nguyên:
Mô tả: cho phép tạo các thư mục chứa tài nguyên(tài liệu dạng file) phục
Cài đặt: Vào dropdownlist Add a resource chọn một tài nguyên muốn
thêm vào Đặt tên rồi lưu lại
Module khảo sát / thăm dò:
Trang 15Hình 46: Một trang thăm dò trên khóa học
Các thông báo khảo sát luôn luôn có sẵn, bao gồm nhiều biểu đồ Dữ liệuđược tải xuống như một bảng tính Excel hoặc file văn bản CSV
Giao diện khảo sát không cho phép khảo sát kết thúc từng phần
Thông tin phản hồi được cung cấp cho học viên kết quả của họ được so sánhvới giá trị trung bình của lớp
Cho phép đánh giá các module trên khóa học, các tài liệu đã được up l
Ứng dụng: tạo câu hỏi thăm dò về chất lượng khóa học
Cài đặt: Add an activity > Cuộc khảo sát / Cuộc thăm dò
2.3.2 Một số công cụ hỗ trợ để thiết kế bài giảng trong hệ thống moodle
* Phần mềm thiết kế bài giảng eXe (Elearning Xhtml Editor)
Tổng quan về phần mềm eXe
Chương trình E-learning XHTML editor(eXe) là công cụ soạn thảo trên nền
tảng Web, hỗ trợ cho giáo viên, học sinh trong các trường học trong việc thiết kế,phát triển và xuất bản tài liệu học tập và giảng dạy mà không cần có kiến thứccăn bản về HTML, XML hay những chương trình soạn thảo phức tạp
Hiện nay, trong các hệ thống quản lý học tập (LMS) chưa có các công cụ soạnthảo nội dung đa dạng (so với các phần mềm chuyên làm Web) Exe là một công
cụ soạn thảo và đóng gói theo các tiêu chuẩn của E-learning, có khả năng importvào bất cứ LMS nào
Exe chú trọng giúp cho người soạn thảo hình dung rõ nội dung bài giảng sẽđược thể hiện như thế nào trên các trình duyệt ngay trong lúc soạn thảo
Với eXe, người dùng có thể phát triển một cấu trúc bài học phù hợp với nhu
cầu truyền đạt kiến thức và thực sự linh hoạt, có thể cập nhật dễ dàng Khung Outline của chương trình cho phép thiết kế cấu trúc chung của bài học theo