Gây hứng thú học tập và phát triển trí tuệ cho học sinh qua các bài tập hóa học lớp 10 liên quan đến thực tiễn

Để tạo ra được nguồn nhân lực đó thì giáodục phải đặt trọng tâm vào việc khơi dậy sự say mê, hứng thú trong học tập,kích thích sự tò mò và phát huy tính sáng tạo, tư duy lôgic

6 V Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 5

8 I Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 6

9 1 Vì sao có thể xác định tuổi thọ của một mảnh gỗ ? 6

10 2 Vì sao ở các công viên, khách sạn lớn thường xây dựng

các giếng phun nước nhân tạo ?

7

11 3 Tại sao nước máy thường dùng ở các thành phố lại có

mùi khí clo ?

8

12 4 Axit clohiđric có vai trò như thế nào đối với cơ thể ? 8

13 5 Vì sao trước khi luộc rau muống cần cho thêm một ít

muối ăn NaCl ?

9

14 6 Tại sao không dùng bình thủy tinh đựng dung dịch HF ? 10

15 7 Làm thế nào có thể khắc được thủy tinh ? 10

16 8 Vì sao chất Florua lại bảo vệ được răng ? 11

17 9 Vì sao “chảo không dính” khi chiên ráng thức ăn lại

không bị dính chảo?

12

18 10 Vì sao bạc bromua được dùng để tráng lên phim ảnh? 13

20 12 Sherlock Homes đã phát hiện cách lấy vân tay của tội

phạm lưu trên đồ vật ở hiện trường như thế nào chỉ sau ít

phút thí nghiệm ?

14

21 13 Vì sao than chất thành đống lớn có thể tự bốc cháy ? 15

22 14 Vì sao sau những cơn mưa giông, không khí trở nên

trong lành, mát mẻ hơn ?

16

23 15 Vì sao khi sử dụng máy photocopy phải chú ý đến việc

thông gió ?

16

24 16 Tại sao khi đánh rơi nhiệt kế thủy ngân thì không được

dùng chổi quét mà nên rắc bột S lên trên?

17

25 17 Tại sao hiđrosunfua lại độc đối với người? 17

26 18 Vì sao ta hay dùng bạc để “đánh gió” khi bị bệnh

cảm ?

18

27 19 “Hiện tượng mưa axit” là gì ? Tác hại như thế nào ? 18

29 21 Vì sao để ngỏ bình axit sunfuric đặc, khối lượng sẽ 20

ngày càng tăng?

30 II Thực trạng của đề tài trước khi áp dụng sáng kiến kinh

nghiệm

21

31 III Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 21

32 IV Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 22

I Lí do chọn đề tài:

Ngày nay, cả thế giới và Việt Nam đang tiến vào cuộc cách mạng côngnghiệp 4.0 Cuộc cách mạng này sẽ biến đổi cách sống, làm việc và giao tiếpcủa toàn nhân loại theo cách hoàn toàn mới Do đó, các quốc gia muốn tiếnvào cuộc cách mạng công nghiệp này đòi hỏi phải có một nguồn nhân lực chấtlượng cao có khả năng ứng dụng những tiến bộ khoa học công nghệ của cuộccách mạng vào thực tiễn sản xuất để có thể đáp ứng được yêu cầu phát triểnđặt ra. Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ tạo ra sự thay đổi vô cùng lớn trong

đời sống, kinh tế xã hội và đây chính là thách thức của ngành giáo dục trongviệc đào tạo nguồn nhân lực theo nhu cầu mới của thời đại, thúc đẩy sự pháttriển kinh tế bền vững của đất nước Để tạo ra được nguồn nhân lực đó thì giáodục phải đặt trọng tâm vào việc khơi dậy sự say mê, hứng thú trong học tập,kích thích sự tò mò và phát huy tính sáng tạo, tư duy lôgic của học sinh, mangđến cho học sinh niềm khao khát được vươn tới những chân trời mới của trithức với một niềm tin mãnh liệt rằng mình có thể thực hiện được khát vọng đó,giúp các em nhận ra được những năng lực trí tuệ của mình để đi tìm tiếp nhữnglời giải cho những vấn đề chưa hẳn hoàn toàn đã biết theo con đường phù hợpnhất với năng lực trí tuệ của cá nhân, để các em thực sự thấy rằng mỗi ngàyđến trường là một ngày có ích, một ngày vui

Sự hiện diện của một nền giáo dục như vậy phụ thuộc vào nhiều yếu tố,nhưng yếu tố quyết định nhất là vai trò của người thầy Lấy khả năng sáng tạokiến thức mới và tạo hứng thú học tập cho người học làm mục tiêu của giáodục Không có học trò sáng tạo nếu không có những người thầy sáng tạo.Trong quá trình dạy học nói chung và dạy hóa học nói riêng, người thầy dạyhóa sáng tạo là người thầy biết chia sẻ những vui buồn trong quá trình cùngkiến tạo các tri thức, biết hướng dẫn người học phát hiện vấn đề, đặt ra các giảthuyết và so sánh để đánh giá các giả thuyết đó, từ đó chọn ra một giả thuyếtthích hợp, sử dụng những kiến thức và hiểu biết tổng hợp từ nhiều môn học, từnhiều phương pháp để đưa ra một giải pháp mới cho vấn đề cần nghiên cứu.Biết khai thác các yếu tố tích cực trong từng phương pháp, biện pháp, kỹ thuậtdạy học hóa học được sử dụng để thực hiện yêu cầu tạo điều kiện cho học sinhđược hoạt động nhiều hơn, tích cực hơn, chủ động hơn trong giờ học Đồngthời, học sinh được đặt vào những tình huống của đời sống thực tế, học sinhtrực tiếp quan sát, thảo luận giải quyết vấn đề đặt ra theo suy nghĩ của mình, từđó vừa nắm được kiến thức, kĩ năng mới, vừa nắm được phương pháp chiếmlĩnh kiến thức và kĩ năng đó, không rập khuôn theo những khuôn mẫu sẵn có,được bộc lộ và phát huy tiềm năng sáng tạo sẽ giúp học sinh hiểu được rõ vềcuộc sống, những biến đổi vật chất trong cuộc sống hàng ngày, học sinh khỏi

bỡ ngỡ trong các tình huống gặp phải trong tự nhiên, cũng như trong cuộcsống, lý giải được các hiện tượng kỳ bí,suy nghĩ ấp ủ câu hỏi vì sao lại có hiệntượng đó, thậm chí hiểu được những dụng ý khoa học hoá học trong cuộcsống Từ đó, học sinh sẽ có hứng thú hơn trong việc tiếp thu và khám phá kiếnthức trong mỗi chương, mỗi bài học hoá học cụ thể, hơn thế nữa còn giúp các

em học hóa có niềm tin vào chân lí khoa học, các em ngày càng yêu và thíchmôn hóa hơn

Mặt khác, trong quá trình dạy học hoá học trên lớp, nhất là dạy kiếnthức lớp 10, việc sử dụng các phương pháp dạy học hoá học đặc thù trong mỗibài dạy cũng khác nhau, khả năng tiếp thu cũng như hứng thú học tập của họcsinh cũng không giống nhau Một số học sinh lớp 10 nghĩ rằng, kiến thức cácthầy, cô dạy đều có trong sách vở hết, không cần phải học nữa, từ đó dẫn đếntình trạng học sinh lười học, chỉ lo đua đòi theo chúng bạn mà quên mất nhiệm

vụ chính của mình là học tập, bị bạn bè lôi kéo, không xác định rõ con đườngtiếp theo mà mình bước đến, chưa có lí tưởng và tư tưởng vững chắc, không cóước mơ để làm mục tiêu phấn đấu, Có nhiều học sinh bỏ tiết, trốn học đi chơi,vào các quán nét để chơi điện tử, để giết thời gian thay vì lên lớp Bên cạnhđó, cha mẹ quá nuông chiều con cái, chưa có sự quan tâm cần thiết với quátrình học tập của học sinh, tạo áp lực quá nhiều cho con trong việc học hành

mà không quan tâm đến cảm giác và suy nghĩ của con mình Một số thầy cô ítđam mê với chuyên môn, chưa tạo được sự thu hút học sinh vào học tập, chưađánh trúng tâm lí học sinh, còn áp dụng cách dạy truyền thống dẫn tới họcsinh không có hứng thú trong học tập, nếu có học chẳng qua chỉ để đối phóvới các thầy, các cô hoặc chỉ dùng để kiểm tra, thi cử

Xuất phát từ những lí do nêu trên, đồng thời muốn khai thác các nănglực trí tuệ cũng như tạo hứng thú, say mê học tập, yêu thích môn hóa

học cho học sinh, nhất là học sinh lớp 10 , tôi đã chọn đề tài :" Gây hứng thú

học tập và phát triển trí tuệ cho học sinh qua các bài tập hoá học lớp 10 liên quan đến thực tiễn"

II Mục đích nghiên cứu

Trong chương trình hóa học lớp 10, các bài tập hóa 10 liên quan đến thựctiễn cuộc sống rất phong phú và đa dạng Những bài tập về vấn đề của thựctiễn ở lớp 10 đặt ra luôn buộc học sinh phải suy nghĩ và tìm cách trả lời sẽ đemlại nhiều hứng thú cho học sinh vì các em thấy rằng, các kiến thức sẽ rất hữuích cho đời sống chứ không phải chỉ dùng để thi cử Khi đó, việc học tập thựcsự có hiệu quả, khi kiến thức thu được trong quá trình học tập học sinh có thểtự mình giải quyết được những vấn đề mình chưa bao giờ được học

Thông qua việc giải bài tập thực tiễn sẽ làm cho ý nghĩa việc dạy và họchoá học tăng lên, học sinh sẽ thấy hứng thú, say mê và dễ ghi nhớ bài hơntrong quá trình học tập Đồng thời các bài tập có nội dung liên quan đến thựctiễn còn có thể dùng để tạo tình huống có vấn đề trong dạy học hoá học và pháttriển trí tuệ học sinh

Mặt khác, kết hợp và giải thích giữa kiến thức trong sách vở và các hiệntượng hoá học trong tự nhiên, học sinh sẽ có một cách nhìn đúng đắn, tránh

thông Từ đó, giáo dục cho các em có ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ chínhmình và bảo vệ cộng đồng xã hội

Chính vì vậy, tôi viết đề tài này nhằm giới thiệu và cho học sinh thấy đượccác hiện tượng trong tự nhiên có liên quan đến nội dung kiến thức trong sách

vở, vận dụng kiến thức trong sách vở để giải thích các hiện tượng đó, sự phốihợp giữa lí thuyết và thực tế sẽ giúp cho quá trình giảng dạy và học tập hóahọc được thuận lợi hơn, hiệu quả hơn, học sinh sẽ yêu và thích môn hóa hơn,đồng thời trí tuệ của học sinh cũng phát triển tốt hơn

III Đối tượng nghiên cứu.

Đề tài này được viết dựa trên các cơ sở sau:

- Sử dụng một số bài tập hóa học lớp 10 điển hình, minh họa cho kiến thứctrong sách vở có nội dung kiến thức liên quan đến thực tế cuộc sống xungquanh các em ở mỗi bài học hóa học cụ thể trong phạm vi chương trình hoáhọc lớp 10 Trong mỗi bài dạy, giáo viên sẽ đặt các câu hỏi để học sinh trảlời thông qua các kiến thức vừa học, đang học hoặc để dẫn dắt vào bàigiảng

- Căn cứ vào tình hình thực tế của học sinh ở trường THPT Tống Duy Tân,cũng như tình hình thực tiễn ở các xã gần địa bàn trường đóng

- Căn cứ vào các phương pháp dạy học tích cực và kĩ thuật tổ chức hoạtđộng học cho học sinh

IV Phương pháp nghiên cứu.

Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở thu thập các thông tin kiến thứcthông qua nghiên cứu lí thuyết các sách giáo khoa hóa học THPT 10, 11, 12;các sách tham khảo có nội dung kiến thức liên quan đến đề tài; các tranhảnh, tài liệu trên internet, các sáng kiến kinh nghiệm của bản thân đạt giảitrong các năm học trước …

Điều tra khảo sát thực tế, khả năng tiếp thu và hứng thú học tập môn hóacủa các em học sinh lớp 10 thuộc các lớp bản thân giáo viên giảng dạy trong năm học 2017 - 2018

Ngoài ra, còn vận dụng các phương pháp, kĩ thuật giải bài tập hóa học của giáo viên vào thực tế giảng dạy, cũng như thu thập ý kiến phản hồi từ học sinh và đồng nghiệp để từ đó rút kinh nghiệm, sữa chưa, bổ sung và hoàn thiện

đề tài

V Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm:

- Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2017 - 2018 chỉ viết trong phạm vi kiến thức

thuộc chương trình hóa học lớp 10 So với sáng kiến kinh nghiệm năm học

2009 viết trong cả chương trình hóa học THPT: Hóa 10, 11 và 12

- Bổ sung thêm các bài tập hóa học 10 có nội dung kiến thức liên quan đếnthực tiễn và cuộc sống hàng ngày

- Trong mỗi bài tập hóa học có thêm tranh ảnh minh họa, chứng minh cho kiếnthức trong sách vở hiện các em đang học có nội dung liên quan đến cuộc sốnghàng ngày và các hiện tượng xảy ra trong tự nhiên

B Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.

I Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Hóa học là môn khoa học vừa lí thuyết, vừa thực nghiệm, là môn họcliên quan đến cuộc sống hàng ngày, đến các hiện tượng của tự nhiên Học hóahọc, ngoài những kiến thức, kỹ năng cơ bản mà học sinh cần đạt được, còngiúp cho học sinh - những chủ nhân tương lai của đất nước hiểu biết nhữngứng dụng của hóa học trong thực tế , đưa những ứng dụng của hóa học phục vụcho đời sống con người, cải tạo thiên nhiên phục vụ cho nhu cầu ngày càngnhiều của con người đồng thời cũng giúp cho con người nhận ra những tác hại

mà chính con người đang gây ra cho thiên nhiên để rồi cũng chính con ngườiphải gánh chịu hậu quả đó ( ví dụ như: Hiện tượng mưa axit, hiện tượng thủngtầng ozon, hiệu ứng nhà kính, mưa đá…) Từ đó, phát huy tính sáng tạo vàquan trọng hơn nữa là hình thành những kỹ năng vận dụng và sử dụng kiếnthức một cách độc lập, nhận diện thế giới quan một cách đúng đắn và hoànchỉnh, đánh giá các sự việc, hiện tượng mới khi gặp trong học tập, trong cuộcsống, trong lao động và trong quan hệ với mọi người, chứ không phải học hóachỉ dùng để kiểm tra, thi cử

Vì thế, trong dạy học hóa học cho học sinh trên lớp nhất là các em họcsinh lớp 10, bản thân tôi đã đưa các bài tập hóa 10 có nội dung liên quan đến thực

tế, các hiện tượng xảy ra trong tự nhiên và những bài tập về bảo vệ môi trường cóliên quan đến bài học không chỉ làm cho bài học trở nên sinh động hơn, hay hơn,gây hứng thú và sức hút cho học sinh hơn mà còn giúp các em có ý thức hơntrong việc bảo vệ môi trường, các em thích và yêu môn hóa nhiều hơn nữa

Sau đây là một số bài tập hóa học lớp 10 điển hình minh họa cho kiếnthức trong sách vở có nội dung liên quan đến thực tiễn cuộc sống ở mỗi bàihọc hóa học cụ thể :

1 Vì sao có thể xác định tuổi thọ của một mảnh gỗ ?

Các nhà khảo cổ thường dùng “ đồng hồ cacbon” để xác định xem tuổi

thọ của các mãnh gổ là bao nhiêu?

Hàm lượng 14C trong khí quyển luôn được cân bằng không đổi 14C

trong khí quyển kết hợp với oxi mà tồn tại dưới dạng khí 14CO 2 Thông quaquá trình quang hợp, khí 14CO 2 này bị thực vật hấp thụ tạo thành tinh bột,xenlulozơ Sau khi động vật ăn thực vật, 14C lại chuyển vào cơ thể động vật.Tỷ lệ giữa 14C( có tính phóng xạ) và 12C ( một đồng vị ổn định) ở trong khí quyển cũng như ở trong thực vật, động vật đều bằng nhau.Chỉ sau khi động

thực vật chết đi, chúng mới đình chỉ sự chuyển đổi vật chất với thế giới bênngoài, sự cung ứng 14C cũng sẽ bị ngừng Do 14C không ngừng phát ra tia xạnên hàm lượng của 14C sẽ giảm dần Quy luật của sự giảm đó là: “Cứ quaquãng thời gian 5660 năm, thì lượng 14C sẽ giảm đi một nửa” Điều này gọi là

“chu kì bán rã” của chất đồng vị phóng xạ.

Do vậy nếu muốn biết niên đại của miếng gỗ cổ thì chỉ cần đo hàmlượng 14C của mãnh gỗ đó là có thể tính toán ra

Vận dụng: Đây là một trong những ứng dụng quan trọng của các đồng

vị phóng xạ Giáo viên có thể cung cấp cho học sinh biết cách tính tuổi thọ câycối dựa vào đồng vị 14C trong bài “Đồng vị” ( tiết 4-5 lớp 10- CB và tiết 5 - lớp

10 nâng cao)

2 Vì sao ở các công viên, khách sạn lớn thường xây dựng các giếng phun

nước nhân tạo ?

Có lẽ ai cũng biết rằng xây dựng các giếng phun nước để làm đẹp cảnhquan và mát mẻ Nhưng xét về phương diện hóa học thì việc xây dựng các

giếng phun nước nhân tạo nhằm mục đích là sinh ra ion âm.

Người ta đã chứng minh, các ion âm sau khi được người hấp thụ có thểđiều tiết công năng hệ thần kinh trung ương, tăng sức miễn dịch, cảm giác dễchịu, tinh lực sung mãn Các thí nghiệm lâm sàng cũng đã chứng minh nồng

độ ion âm trong không khí có hiệu quả chửa bệnh viêm phế quản, hen, đauđầu, mất ngủ, suy nhược thần kinh,…

Vì sao ion âm trong không khí có lợi cho sức khỏe? Theo các chuyên gia

y học thì các tế bào gây bệnh thường tích điện âm, nếu tế bào trong cơ thể tíchđiện âm, thì do ion âm cùng tên đẩy nhau nên vi trùng gây bệnh khó có thể tấncông tế bào Ngoài ra ion âm thông qua con đường hô hấp và phổi có thểxuyên qua phế nang nên có tác dụng tổng hợp đối với cơ năng sinh lí bảo vệsức khỏe

Trong phòng có điều hòa không khí, phòng sử dụng máy tính thì nồng

độ ion âm trong không khí thì rất thấp, thậm chí gần bằng không Sống và làmviệc trong điều kiện này trong một thời gian dài sẽ cảm thấy tức thở, tâm thầnbất an, dễ sinh bệnh tật

Vận dụng: Giáo viên có thể kể cho học sinh nghe tác dụng của ion âm

đối với sức khỏe con người sau khi dạy xong phần “Ion âm” (Tiết 22 lớp 10 cơ

bản hoặc tiết 25, 26 lớp 10 nâng cao) Mục đích giúp học sinh hiểu được việcxây dựng các giếng nước phun có ý nghĩa như thế nào đến cảnh quan cũng nhưbảo vệ sức khỏe cộng đồng Một vấn đề mà ít ai biết hay không chú ý

3 Tại sao nước máy thường dùng ở các thành phố lại có mùi khí clo ?

Trong hệ thống nước máy ở thành phố, người ta cho vào một lượng nhỏkhí clo vào để có tác dụng diệt khuẩn Một phần khí clo gây mùi và một phầntác dụng với nước:

Cl + H O 2 2    HCl + HClO

Axit hipoclorơ HClO sinh ra có tính oxi hóa rất mạnh nên có tác dụngkhử trùng, sát khuẩn nước

Vận dụng: Vấn đề này đang được sử dụng làm sạch nước hiện nay ở các

nhà máy nước cung cấp nước cho các thành phố, thị xã, thị trấn Giải thíchđược hiện tượng này giúp học sinh hiểu được vai trò và ứng dụng của clo trongcuộc sống mà học sinh có thể kiểm nghiệm thật dể dàng Giáo viên có thể đặt

câu hỏi này cho học sinh suy nghĩ để trả lời trong phần ứng dụng của clo trong bài “Clo” (Tiết 38-lớp 10-CB và tiết 48, 49- lớp 10 nâng cao).

4 Axit clohiđric có vai trò như thế nào đối với cơ thể ?

Axit clohiđric có vai trò rất quan trọng trong quá trình trao đổi chất của cơ thể Trong dịch dạ dày của người có axit clohiđric với nồng độ khoảng chừng 0,0001M ( pH = 4) đến 0,001 M (có pH = 3) Ngoài việc hòa tan các muối khótan, nó còn là chất xúc tác cho các phản ứng phân hủy các chất gluxit (chất

đường, tinh bột) và chất protein (đạm) thành các chất đơn giản hơn để cơ thể có thể hấp thụ được Lượng axit trong dịch dạ dày nhỏ hơn hay lớn hơn mức bình thường đều gây bệnh cho người Khi trong dịch dạ dày có nồng độ axit nhỏ hơn 0,0001M (pH > 4,5) người ta mắc bệnh khó tiêu, ngược lại nồng độ axit lớn hơn 0,001M (pH < 3,5) người ta mắc bệnh ợ chua Một số thuốc chữa đau dạ dày chứa muối NaHCO3 (còn gọi là thuốc muối) có tác dụng trung hòa bớt lượng axit trong dạ dày: NaHCO3 + HCl → NaCl + CO2 + H2O

Vận dụng: Nhu cầu ngày càng cao của con người kéo theo nhu cầu ăn uống ngày càng đa dạng, phong phú Vấn đề ăn uống ảnh hưởng đến dạ dày ngày càng tăng Giáo viên có thể đưa vấn đề này trong phần ứng dụng của axit clohiđric (Tiết 39,40-lớp 10 CB và tiết 50 lớp 10 nâng cao)

5 Vì sao trước khi luộc rau muống cần cho thêm một ít muối ăn NaCl ?

Dưới áp suất khí quyển 1atm thì nước sôi ở 100oC Nếu cho thêm một ítmuối ăn vào nước thì nhiệt độ sôi cao hơn 100oC Khi đó luộc rau sẽ maumềm, xanh và chín nhanh hơn là luộc bằng nước không Thời gian rau chínnhanh nên ít bị mất vitamin

Vận dụng: Đây là một vấn đề rất quen thuộc mà nếu không chú ý thì

học sinh sẽ không biết Học sinh dễ dàng làm thí nghiệm ngay khi nấu ăn Từđó góp phần tạo nên kinh nghiệm nấu ăn cho học sinh, rất thiết thực trong cuộc

sống Giáo viên có thể nêu vấn đề trên sau khi kết thúc bài “ Clo” (Tiết 38 lớp 10CB hoặc tiết 49-lớp 10 nâng cao) hoặc bài “Các hợp chất của natri” (Tiết

46 lớp 12)

6 Tại sao không dùng bình thủy tinh đựng dung dịch HF ?

Tuy dung dịch axit HF là một axit yếu nhưng nó có khả năng đặc biệt là

ăn mòn thủy tinh Do thành phần chủ yếu của thủy tinh là silic đioxit SiO2 nênkhi cho dung dịch HF vào thì có phản ứng xảy ra:

SiO2 + 4HF → SiF4 + 2H2O

Vận dụng: Đây là phần kiến thức mà bất kì học sinh nào cũng phải biết

được sau khi học bài Flo và hợp chất của nó Học sinh biết giải thích và vậndụng trong thực tiễn tránh việc dùng bình thủy tinh đựng dung dịch HF Giáo

viên có thể hỏi học sinh sau khi dạy xong bài dạy “Flo” (Tiết 43 - lớp 10 -CB hoặc tiết 55- lớp 10 nâng cao) hay “Hợp chất silic”(Tiết 25- lớp 11- CB).

7 Làm thế nào có thể khắc được thủy tinh ?

Muốn khắc thủy tinh người ta nhúng thủy tinh vào sáp nóng chảy, nhấc

ra cho nguội, dùng vật nhọn khắc hình ảnh cần khắc nhờ lớp sáp mất đi, rồinhỏ dung dịch HF vào thì thủy tinh sẽ bị ăn mòn ở những chổ lớp sáp bị cào đi

SiO2 + 4HF → SiF4↑ + 2H2O

Nếu không có dung dịch HF thì thay bằng dung dịch H2SO4 đặc và bộtCaF2 Làm tương tự như trên nhưng ta cho bột CaF2 vào chỗ cần khắc,sau đócho thêm H2SO4 đặc vào và lấy tấm kính khác đặt trên chỗ cần khắc Sau mộtthời gian, thủy tinh cũng sẽ bị ăn mòn ở những nơi cạo sáp

CaF2 + 2H2SO4 → CaSO4 + 2HF↑ ( dùng tấm kính che lại)Sau đó: SiO2 + 4HF → SiF4↑ + 2H2O

Vận dụng: Đây là một vấn đề rất thực tế khi mà nghề khắc thủy tinh

đang phát triển ở nước ta Sau bài học này học sinh không những biết đượcphương pháp khắc thủy tinh mà còn có thể giải thích được vấn đề này Thậmchí đây là cơ sở cho việc học nghề, khơi gợi niềm đam mê học tập, học sinh cóthể tự làm thí nghiệm này trong tiết thực hành Giáo viên có thể lồng vào bài

“Flo”(Tiết 43- lớp- 10- CB hoặc tiết 55- lớp 10 nâng cao) khi dạy phần tính

chất hóa học

8 Vì sao chất Florua lại bảo vệ được răng ?

Răng được bảo vệ bởi lớp men cứng, dày khoảng 2mm Lớp men này làhợp chất Ca5(PO4)3OH và được tạo thành bằng phản ứng:

5Ca2+ + 3PO43- + OH-   Ca5(PO4)3OH (1)

Quá trình tạo lớp men này là sự bảo vệ tự nhiên của con người chống lạibệnh sâu răng

Sau các bữa ăn, vi khuẩn trong miệng tấn công các thức ăn còn lưu lạitrên răng tạo thành các axit hữu cơ như axit axetic và axit lactic Thức ăn vớihàm lượng đường cao tạo điều kiện tốt cho việc sản sinh ra các axit đó

Lượng axit trong miệng tăng làm cho pH giảm, làm cho phản ứng sauxảy ra: H+ + OH- → H2O

Biện pháp tốt nhất phòng sâu răng là ăn thức ăn ít chua, ít đường vàđánh răng sau khi ăn.

Người ta thường trộn vào thuốc đánh răng NaF hay SnF2, vì ion F- tạođiều kiện cho phản ứng sau xảy ra:

5Ca2+ + 3PO43- + F- → Ca5(PO4)3F

Hợp chất Ca5(PO4)3F là men răng thay thế một phần Ca5(PO4)3OH

Ở nước ta, một số người có thói quen ăn trầu, việc này rất tốt cho việctạo men răng theo phản ứng (1), vì trong trầu có vôi tôi Ca(OH)2, chứa các ion

Ca2+

và OH- làm cho cân bằng (1) chuyển dịch theo chiều thuận

Vận dụng: Vấn đề sâu răng và phòng ngừa sâu răng được mọi người

quan tâm Nhưng ít ai biết rằng vì sao răng bị sâu và cơ chế phòng ngừa nhưthế nào Học sinh sẽ rất tò mò về vấn đề này Giáo viên có thể đề cập vấn đề

này trong phần ứng dụng của flo ( Tiết 43-lớp 10 - CB hoặc tiết 55- lớp 10

nâng cao) nhằm giúp cho học sinh có thói quen bảo vệ răng bằng cách đánhrăng sau các bửa ăn

9 Vì sao “chảo không dính” khi chiên ráng thức ăn lại không bị dính chảo?

Nếu dùng chảo bằng gang, nhôm thường để chiên cá, trứng không khéo

sẽ bị dính chảo Nhưng nếu dùng chảo không dính thì thức ăn sẽ không dínhchảo Thực ra mặt trong của chảo không dính người ta có trải một lớp hợpchất cao phân tử Đó là politetra floetylen được tôn vinh là

“vua chất dẻo”

thường gọi là “teflon” Politetra floetilen chỉ chứa 2 nguyên tố C và F nên liênkết với nhau rất bền chắc Khi cho teflon vào axit vô cơ hay axit H2SO4 đậmđặc, nước cường thủy( hỗn hợp HCl và HNO3 đặc), vào dung dịch kiềm đunsôi thì teflon không hề biến chất Dùng teflon tráng lên đáy chảo khi đun vớinước sôi không hề xảy ra bất kì tác dụng nào Các loại dầu ăn, muối, dấm,…cũng xảy ra hiện tượng gì Cho dù không cho dầu mở mà trực tiếp rán cá,trứng trong chảo thì cũng không xảy ra hiện tượng gì

CF 2 CF 2

n