Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua việc tích hợp những câu chuyện về đạo đức, lối sống của bác hồ trong những giờ đọc

Với vai trò giáo dục thái độ, tư tưởng, đạo đức, kĩ năng sống nhằm mụctiêu hoàn thiện nhân cách cho học sinh để các em trở thành những con ngườimới xã hội chủ nghĩa, đồng thời góp phần t

Mục lục

1.1 Lí do chọn đề tài……… 2

1.2 Mục đích nghiên cứu……… 3

1.3 Đối tượng nghiên cứu……… 3

1.4 Phương pháp nghiên cứu……… 3

1.5 Những điểm mới của sáng kiến 3

2 NỘI DUNG 3 2.1 Cơ sở lí luận của đề tài……… 3

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng đề tài……… 4

2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết đề tài……… 5

2.3.1 Những tác phẩm lớp 11 có thể "Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh qua việc tích hợp những câu chuyện về đạo đức, lối sống của Bác Hồ " … 5 2.3.2 Giáo án dạy thực nghiệm một bài cụ thể - Bài "Từ ấy" của Tố Hữu 9

2.4 Hiệu quả thu được khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường……… 15

3 KẾT LUẬN 16 3.1 Kết luận……… 16

3.2 Kiến nghị 17

Tài Liệu tham khảo……… 19

PHỤ LỤC 22 Bài thu hoạch……… 22

1 MỞ ĐẦU:

1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Hiện nay, xã hội ta, trong các trường học đang gióng lên hồi chuôngcảnh tỉnh về tình trạng bạo lực học đường, sự suy giảm đạo đức của một bộphận học sinh Hơn nữa ở lứa tuổi trung học phổ thông các em đang trong giaiđoạn hình thành và phát triển nhân cách nhưng do sự hiểu biết còn hạn chế,thiếu kinh nghiệm sống, lại còn thường xuyên chịu sự tác động của các yếu tốtiêu cực, rất dễ bị lôi kéo vào các hành vi xấu, lối sống ích kỉ, thực dụng

"Văn học là nhân học" Văn học có vai trò rất quan trọng trong đờisống và trong sự phát triển tư duy của con người Là một môn học thuộcnhóm khoa học xã hội, môn văn có tầm quan trọng trong việc giáo dục quanđiểm, tư tưởng tình cảm cho học sinh Mặt khác "Dạy văn là một quá trình rènluyện toàn diện" (Nghiên cứu giáo dục, số 28, 11/1973), chính vì vậy nộidung giáo dục tư tưởng đạo đức cho học sinh trong quá trình dạy và học là vôcùng quan trọng và có nhiều cơ sở sát thực để giáo viên liên hệ giáo dục thuậnlợi hơn các môn học khác Trong những năm vừa qua, thực hiện chương trìnhsách giáo khoa mới cùng với phong trào đổi mới phương pháp dạy học trongnhà trường phổ thông, môn văn đã mang tính cập nhật hơn, gắn với thực tếđời sống hơn, chú trọng nhiều vào việc dạy người, rèn luyện kĩ năng sống chohọc sinh hơn là việc dạy chữ

Với vai trò giáo dục thái độ, tư tưởng, đạo đức, kĩ năng sống nhằm mụctiêu hoàn thiện nhân cách cho học sinh để các em trở thành những con ngườimới xã hội chủ nghĩa, đồng thời góp phần tích cực trong việc chấn hưng nềntảng đạo đức xã hội trong giai đoạn hiện nay,vấn đề tích hợp nội dung cuộcvận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là vô cùngthiết thực và cần phải có sự quan tâm đúng mức của giáo viên trong quá trìnhgiảng dạy Như chúng ta đã biết: "Mỗi bài nói, lời căn dặn, một buổi gặp gỡcủa Người đều chứa đựng ý nghĩa tư tưởng, hành vi và quan hệ đạo đức cáchmạng sáng ngời Con người, cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Người đều

là tấm gương đạo đức cho toàn Đảng, toàn dân ta học tập suốt đời."[4] (Tài liệuphục vụ cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh, nhà xuất bản chính trị quốc gia, năm 2007) Vì vậy việc giáo dục tưtưởng, đạo đức, kĩ năng sống qua việc tích hợp "Học tập và làm theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh" trong các tác phẩm văn học là điều rất cần thiết

và phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện nay Điều đó sẽ tạo điều kiện cho họcsinh phát triển chủ động, tự giác trong việc lĩnh hội kiến thức từ một tác phẩmvăn học cụ thể và áp dụng vào cuộc sống

Trong quá trình dạy học, nhiều giáo viên còn lúng túng không biết nên

áp dụng như thế nào Không những vậy có những giáo viên còn né tránh chỉdạy học các tác phẩm đơn thuần truyền thụ kiến thức, chưa chú trọng tới việcgiáo dục tư tưởng lối sống kĩ năng sống cho các em để các em có thể hoànthiện nhân cách, bước vào đời vững chắc

Chính vì những lí do trên tôi đã để tâm nghiên cứu, tìm tòi và thử

nghiệm các nội dung và phương pháp tích hợp nội dung "Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua việc tích hợp những câu chuyện về đạo đức, lối sống của Bác Hồ trong những giờ đọc - hiểu tác phẩm văn học lớp 11"

trong quá trình dạy học của bản thân

1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.

- Thực hiện đề tài này, tôi mong muốn có thể nâng cao chất lượng họctập ở môn Ngữ văn của học sinh Đồng thời tôi cũng muốn đưa ra một vàikinh nghiệm của mình để có thể giúp đồng nghiệp tìm ra giải pháp dạy họctích hợp một cách có hiệu quả, hoàn thành tốt nhiệm vụ và mục tiêu giáo dụctrong giảng dạy Ngữ văn Trung học phổ thông

- Trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về đạo đức Hồ ChíMinh Từ đó làm theo tấm gương của Người, hình thành những phẩm chất, lốisống tốt hoàn thiện nhân cách con người Đồng thời kĩ năng sống của các emcũng được nâng cao từ những bài học tích hợp ấy

- Đưa ra được những nội dung tích hợp cụ thể trong các bài đọc văntrong chương trình Ngữ văn lớp 11

1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

Đề tài này tôi sẽ nâng cao đạo đức, lối sống, kĩ năng sống cho học sinhqua việc dạy học tích hợp hiệu quả tư tưởng, lối sống, đạo đức Hồ Chí Minhvào trong các tác phẩm ngữ Văn lớp 11

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Tìm hiểu các nghiên cứu về dạy họctích hợp và dạy học tích hợp trong môn Ngữ văn

- Phương pháp quan sát: Quan sát quá trình giảng dạy của giáo viên vàquá trình lĩnh hội của học sinh

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tham khảo kinh nghiệm củađồng nghiệp đi trước, tham khảo kinh nghiệm của các trường bạn

- Phương pháp thử nghiệm: Thử áp dụng các giải pháp vào quá trìnhgiảng dạy Ngữ văn ở lớp 11B3 và 11B5 Trường THPT Thạch Thành 3

1.5 NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh là một vấn đề cũng đã được nhiều giáo

viên áp dụng trong quá trình giảng dạy Tuy nhiên, ở đây tôi muốn nhấnmạnh, đi sâu vào việc hình thành đạo đức, kĩ năng sống của các em qua việcdạy học tác phẩm văn học khi tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh Trong quátrình giảng dạy tôi cố gắng tìm hiểu các câu chuyện về Bác, lồng ghép vàomột số tác phẩm từ đó giúp các em hình thành đạo đức, lối sống chứ khôngchỉ đơn thuần tiếp thu kiến thức từ bài học

2 NỘI DUNG.

2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI.

Trong tài liệu thay sách giáo khoa đã nêu rõ: Môn Ngữ văn có vị trí đặcbiệt trong việc thực hiện mục tiêu chung: Góp phần hình thành những conngười có trình độ học vấn phổ thông, chuẩn bị cho họ ra đời, hoặc tiếp tục học

lên bậc cao hơn Đó là những con người có ý thức tự tu dưỡng, biết yêuthương, quý trọng gia đình, bạn bè, có lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội;biết hướng tới những tư tưởng tình cảm như lòng nhân ái, tinh thần tôn trọng

lẽ phải, công bằng…lòng ghét cái xấu, cái ác (…) Đó là những con người cóham muốn đem tài trí của mình cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

tổ quốc

Vấn đề tích hợp trong dạy học Ngữ văn trung học phổ thông là mộttrong những nội dung đổi mới về nội dung và phương pháp dạy học Trongchương trình giảng dạy, giáo viên Ngữ văn không chỉ cần có sự tích hợp nộidung kiến thức, kĩ năng của ba phân môn Văn - Tiếng việt - Tập làm văn màcòn phải tích hợp nội dung kiến thức, kĩ năng của các môn học khác có liênquan, các vấn đề trong thực tiễn đời sống và đăc biệt là các nội dung giáo dụcthái độ tư tưởng cho học sinh một cách linh hoạt, uyển chuyển và tinh tế

Nói đến đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh là nói đến "một nhâncách rất Việt Nam, một lối sống bình dị, rất Việt Nam, rất phương đông,nhưng cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại" (…)[5] (Phong cách Hồ Chí Minh,

2.2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG ĐỀ TÀI.

Cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minhđược Đảng và nhà nước phát động và triển khai rộng khắp trong toàn xã hội,ngành giáo dục cũng đưa ra những nội dung thực hiện cuộc vận động này chotất cả các bậc học Đối với Trường THPT Thạch Thành 3 đã được Ban giámhiệu nhà trường, các tổ chuyên môn, từng giáo viên đưa vào kế hoạch trọngtâm của năm học Ngoài các hoạt động ngoại khóa do công đoàn, Đoàntrường tổ chức nhằm tuyên truyền và định hướng giáo dục cho học sinh thìbản thân mỗi giáo viên đã có những trăn trở, tìm tòi và vận dụng đưa nội dungcuộc vận động vào tích hơp giảng dạy, giáo dục trong các giờ học trên lớp ởhầu hết các bộ môn, đặc biệt là môn Ngữ văn Song trên thực tế nhiều giáoviên còn mơ hồ, chưa hiểu tích hợp như thế nào trong quá trình giảng dạy.Khi giảng dạy, nhiều giáo viên còn ôm đồm đưa quá nhiều nội dung tích hợptrong bài dạy, vận dụng chưa linh hoạt các phương pháp tích hợp dẫn đến tìnhtrạng tích hợp một cách khô cứng, gượng ép Thậm chí, hầu hết các giáo viênchỉ chú trọng đến việc đưa vào nội dung nhưng chưa chú trọng đến những câuhỏi để các em nhận thức, đánh giá đạo đức, lối sống, kĩ năng sống của mình

và của mọi người để từ đó các em thấy các mặt tốt, những nhược điểm củamình để từ đó phát huy và rút kinh nghiệm hoàn thiện dần nhân cách

Trường THPT Thạch Thành 3 là một trường miền núi nên một số họcsinh ham chơi, học theo kiểu chạy theo các môn học thời thượng, nắm kiến

thức một cách hời hợt nên học theo phương pháp tích hợp các em còn lúngtúng Đặc biệt các em học sinh người dân tộc nhiều việc tiếp thu kiến thức các

em đa phần rất chậm nên rất khó cho việc tích hợp kiến thức Không nhữngvậy cùng với sự phát triển của xã hội các em tiếp xúc nhiều với những luồngvăn hóa khác nhau có tích cực nhưng cũng có cả những tiêu cực nên ảnhhưởng rất lớn đến tư tưởng đạo đức, lối sống, kĩ năng ứng xử của các em chonên việc uốn nắn, hình thành đạo đức lối sống cho các em cũng gặp những trởngại không nhỏ

2.3 CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT ĐỀ TÀI

2.3.1 NHỮNG TÁC PHẨM LỚP 11 CÓ THỂ "RÈN LUYỆN KĨ NĂNG SỐNG CỦA HỌC SINH QUA VIỆC TÍCH HỢP NHỮNG CÂU CHUYỆN VỀ ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CỦA BÁC HỒ".

2.3.1.1 Tác phẩm "Hai đứa trẻ" của Thạch Lam:

Sau khi cho học sinh tìm hiểu xong những kiếp người tàn, giáo viên cóthể tích hợp câu chuyện "Không phải tại trời"[2] Qua câu chuyện giáo viên sẽnhấn mạnh lòng thương cảm với số phận, cuộc sống của con người của nhàvăn Thạch Lam; những băn khoăn trăn trở của nhà văn giữa sống và tồn tạicủa những con người nơi phố huyện Đồng thời, học sinh còn thấy được điểmtương đồng giữa nhà văn Thạch Lam với Bác Hồ Họ đều có tình yêu thương,lòng thương cảm trước những số phận bất hạnh Từ đó giáo viên hỏi học sinh:Qua truyện ngắn "Hai đứa trẻ" của Thạch Lam và qua câu chuyện về Bác emrút ra bài học gì trong cuộc sống? Học sinh rút ra bài học:

+ Tình yêu thương , lòng thương cảm là những giá trị nhân văn tốt đẹp cần có

ở mỗi con người Vì vậy, mỗi người cần sống có lòng yêu thương, quan tâm ,chia sẻ tới những cảnh đời cơ cực có như vậy cuộc sống của chúng ta mới trởnên ấm áp hơn giống như có người đã từng nói "Nơi lạnh lẽo nhất không phải

là bắc cực mà là nơi không có tình thương."

+ Mỗi con người khi sống trong cuộc đời cần phải sống một cuôc sống có ýnghĩa, có ước mơ, có hy vọng Sống một cuộc sống cho ra sống chứ khôngphải chỉ là tồn tại

2.3.1.2 Tác phẩm "Chữ người tử tù" của Nguyễn Tuân.

Sau khi tìm hiểu xong vấn đề vẻ đẹp của nhân vật Huấn Cao, đặc biệtviệc Huấn Cao cảm hóa viên Quản ngục, giáo viên có thể tích hợp với câuchuyện: "Bác cảm hóa người khác"[2]để hướng học sinh tới kĩ năng giao tiếp:cần cư xử đúng mực với gia đình, bạn bè và những người xung quanh sẽ đượcmọi người yêu quý và tôn trọng

Qua lời khuyên của Huấn Cao với Quản ngục cùng cái bái lĩnh nghẹnngào đầy nước mắt của thầy Quản học sinh thấy được sức mạnh, sự chiếnthắng của cái đẹp Mặc dù câu chuyện kết thúc ở đây nhưng người đọc vẫnthấy từ đây Quản ngục sẽ đi theo con đường lương thiện Chính tấm lòng, thái

độ, lời nói của Huấn Cao đã cảm hóa nhân vật này Qua đó nói lên quan niệm

về cái đẹp của Nguyễn Tuân Tiếp theo ý nghĩa này giáo viên cho học sinh kểlại câu chuyện "Bác cảm hóa người khác" sau đó hỏi học sinh:

Giáo viên: Qua tác phẩm "Chữ người tử tù" và qua câu chuyện về Bác

em thấy điều gì đã cảm hóa được những người khác?

Học sinh: Đó chính là phẩm chất con người thể hiện qua thái độ, cách

cư xử với mọi người

Giáo viên: Vậy từ đó em rút ra được điều gì trong cuộc sống, nhất làđối với bản thân mình?

Học sinh: Trong cuộc sống chính cách cư xử, cách quan tâm của mỗingười đối với mọi người xung quanh sẽ có tác động rất lớn tới cái nhìn và thái

độ của mọi người đối với mình Chính vì vậy trong cuộc sống chúng ta phải

cư xử đúng mực với gia đình, bạn bè, người thân để cho mọi người quý mến,

từ đó lời nói và hành động của mình mới có giá trị và có sức tác động lớn vớingười khác giống như đồng chí Tống Văn Sơ (tên gọi của bác Hồ thời trẻ) khi

ở trong nhà ngục Victoria

2.3.1.3 Tác phẩm "Chí Phèo" của Nam Cao.

Sau khi tìm hiểu xong nhân vật Chí Phèo, rút ra giá trị nhân đạo của tácphẩm, giáo viên có thể tích hợp với câu chuyện "Không phải tại trời"[2] đểhình thành ở học sinh tấm lòng yêu thương con người

Qua cuộc đời của nhân vật Chí Phèo học sinh sẽ thấy được cái nhìn đầynhân đạo của nhà văn Nam cao đã cảm thông, thương xót cho số phận củanhân vật Chí khi anh rơi vào những bi kịch đau đớn nhất trong cuộc đời củamột con người - bi kịch tha hóa, lưu manh hóa và bi kịch bị cự tuyệt quyềnlàm người Sau khi giáo viên cho học sinh thấy tấm lòng nhân đạo của NamCao thì tích hợp với câu chuyện của Bác giống như khi tích hợp tác phẩm

"Hai đứa trẻ" của Thạch Lam Từ đó một lần nữa giáo viên nhấn mạnh đượcđiểm tương đồng của các nhà văn chính là tấm lòng yêu thương con người

Và đây cũng là một phẩm chất cần có của mỗi con người

2.3.1.4 Tác phẩm "Lưu biệt khi xuất dương" của Phan Bội Châu.

Giáo viên có thể tích hợp với câu chuyện "Phan Bội Châu và Nguyễn

Ái Quốc"[2] trong phần tác giả, trong hai câu thực khi thể hiện ý thức của cáitôi công dân trước cuộc đời để hình thành ở học sinh ý thức sống phải trởthành một công dân tốt

Ở phần tác giả giáo viên cho học sinh kể câu chuyện "Phan Bội Châu

và Nguyễn Ái Quốc" sau đó dẫn dắt: "Nguyễn Ái Quốc rất ngưỡng mộ đánhgiá cao Phan Bội Châu : là bậc anh hùng, vị thiên xứ, đấng xả thân vì độc lập,được hai mươi triệu con người trong vòng nô lệ tôn sùng Tuy nhiên cũngkhông đồng tình về cách làm của Phan Bội Châu Vậy em chỉ ra điểm tươngđồng và khác biệt trong tư tưởng yêu nước của họ ?"

Học sinh sẽ tìm ra được điểm tương đồng và khác biệt trong tư tưởngyêu nước của Phan Bội Châu và Nguyễn Ái Quốc:

- Cùng hướng ra nước ngoài

-Phan Bội Châu dựa vào các nước lớn như Nhật Bản để đánh Pháp

Nguyễn Ái Quốc chủ trương phải tự mình đấu tranh chứ không thể

“đưa hổ cửa trước rước beo cửa sau ”

Khi dạy đến hai câu luận: "Ư bách niên trung tu hữu ngã,

Khởi thiên tải hậu cánh vô thùy."

(Trong khoảng trăm năm cần có tớ,

Sau này muôn thuở há không ai?)

Giáo viên sẽ tích hợp với câu chuyện trên: "Mặc dù đường lối của họkhác nhau nhưng ở câu thơ này em thấy họ còn có điểm tương đồng gì?" Họcsinh sẽ thấy được một điểm tương đồng nữa: họ đều có ý thức trở thành mộtcông dân có ích cho cuộc đời, cho cộng đồng và xã hội

Từ đó giáo viên sẽ đưa ra câu hỏi: "Qua tác phẩm và qua câu chuyệnbản thân em nhận thức được điều gì?" Mỗi học sinh sẽ hình thành cho mìnhmột ý thức: sống phải có ý thức để trở thành một công dân tốt, có ích chocộng đồng, xã hội như Nguyễn Ái Quốc và Phan Bội Châu

Vậy em đã làm gì để trở thành một công dân tốt? Học sinh sẽ kể ranhững việc như: cố gắng học tập thật tốt, tham gia dọn vệ sinh sạch sẽ,…

2.3.1.5 Tác phẩm "Chiều tối" (Mộ) của Hồ Chí Minh.

Giáo viên có thể tích hợp hai câu chuyện "Bác cảm hóa người khác"[2]

và "Con đường tuổi trẻ"[2] để thấy vẻ đẹp trong nhân cách của Người và qua

đó hình thành đạo đức, lối sống cho các em: cần quan tâm, cư xử tốt với mọingười, có những hành động tích cực tham gia xây dựng đất nước

Khi dạy đến hai câu sau: "Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc,

Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng "

(Cô em xóm núi xay ngô tối

Xay hết, lò than đã rực hồng.)

Giáo viên cho học sinh kể tóm tắt câu chuyện "Bác cảm hóa người khác", chohọc sinh thấy được cách cư xử tốt, quan tâm đến mọi người xung quanh sẽkhiến mọi người kính trọng Từ đó giúp học sinh thấy được câu chuyện và ởbài thơ này bác đều thể hiện dù là người nước ngoài, dù là những con người ởngay trên mảnh đất đang đày đọa mình thì Người cũng đều bộc lộ sư quantâm, đồng cảm tình yêu thương con người nhất là những con người lao động(yêu nhân loại cần lao ), đó chính là trái tìm đầy ấm áp của người Chính vìvậy người luôn được mọi người yêu thương, trân trọng Qua việc tích hợp câuchuyện này vừa khắc sâu vẻ đẹp tâm hồn nhân cách của Người, vừa hìnhthành cho học sinh lối sống cần quan tâm, cư xử tốt với mọi người có như vậy

sẽ được mọi người yêu quý và trân trọng

Sau khi học xong bài thơ ở phần luyện tập giáo viên có thể tích hợp vớicâu chuyện “Con đường tuổi trẻ ’’ Phần luyện tập này giúp cho học sinh hiểuđược trách nhiệm của mỗi công dân trước cuộc sống hòa bình mà Bác, Đảng vànhân dân ta đã dành được Nhấn mạnh thêm công lao của Người

Giáo viên hỏi: "Hãy cho biết ý nghĩa câu chuyện , câu chuyện trên cho

em bài học gì trong cuộc sống?

Học sinh: Câu chuyện cho thấy sự quan tâm của Bác với các đối tượngnhất là thế hệ trẻ Chúng em hiểu và thấy được mỗi người cần phải tham giatích cực vào việc xây dựng đất nước

Sau đó giáo viên cho học sinh kể những hoạt động có ý nghĩa mà em từngtham gia để thể hiện lòng biết ơn của mình với Bác ?

Học sinh có thể kể các hoạt động như :tết trồng cây ,bảo vệ rừng ,bảo vệ môitrường mà mình đã từng tham gia

2.3.1.6 Tác phẩm "Từ ấy" của Tố Hữu.

Giáo viên có thể tích hợp với câu chuyện "Giọt nước mắt cảm phục"[2]

và "Con đường cách mạng vô sản"[2] Học sinh thấy được sự tương đồng giữatác giả Tố Hữu và Nguyễn Ái Quốc trong quá trình lựa chọn con đường cánhmạng cho tương lai qua hai câu chuyện Từ đó hình thành ở học sinh ý thứcxác định được con đường tương lai, lí tưởng của mình một cách đúng đắn,

dám can đảm, dũng cảm để thực hiện con đường mình đã lựa chọn

Khi dạy xong hai câu thơ:

"Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

Mặt trời chân lí chói qua tim"

Giáo viên cho học sinh kể tóm tắt hai câu chuyện về Bác “Giọt nước mắt cảmphục" và "con đường cách mạng vô sản ” Từ câu chuyện em hãy chỉ ra điểmtương đồng giữa Bác và Tố Hữu trong quá trình lựa chọn con đường đi chomình ?

Học sinh chỉ ra điểm tương đồng trong quá trình lựa chọn con đườngcách mạng :

-Quyết tâm theo đuổi lí tưởng cách mạng để làm cho đất nước được độc lập -Đều cảm thấy hạnh phúc, sung sướng khi bắt gặp lí tưởng từ đó có nhữngthay đổi trong hành động trong nhận thức

Đến phần tổng kết, giáo viên tổng kết nội dung trong đó đặt ra câu hỏi:Giáo viên: Qua hình tượng nhân vật trữ tình trong bài thơ và qua câuchuyện về Bác Hồ em rút ra được bài học gì cho mình?

Học sinh: Cần sống có lí tưởng, phải có ý thức xây dựng đất nước, phảican đảm dám nghĩ, dám làm thực hiện ước mơ tới cùng Muốn vậy từ bây giờmỗi học sinh cần trang bị cho mình đầy đủ hành trang cần thiết: kiến thức,tinh thần… để thực hiện lí tưởng

Giáo viên: Bản thân là một học sinh lớp 11 em đã xác định được lítưởng gì cho mình? Và em đã thực hiện như thế nào?

Câu hỏi này tôi đưa ra để những học sinh nào đã xác định được lí tưởngrồi thì sẽ mạnh dạn đưa ra, còn những học sinh nào chưa xác định được thì sẽ

từ đó mà xác định được cho mình

2.3.1.7 Đoạn trích "Người cầm quyền khôi phục uy quyền" (Trích

"Những người khốn khổ") của Vích-to Huy-gô.

Giáo viên có thể tích hợp với câu chuyện "Không phải tại trời"[2] Họcsinh thấy được giữa Vích-to Huy-gô và Bác có điểm tương đồng là lòngthương cảm với số phận con người Từ đó hình thành ở học sinh tình yêu

thương con người, có lối sống năng động, ham học hỏi, có cảm xúc với sựvật, con người xung quanh.

Dạy hết nhân vật Giăng Van-giăng, giáo viên cho học sinh khái quát lạigiá trị nhân văn của tác phẩm, sau đó các em kể câu chuyện "Không phải tạitrời" Từ câu chuyện giáo viên có thể hỏi: Qua câu chuyện em rút ra đượcđiều gì về Bác và Vích-to Huy-gô? Qua đây em rút ra được bài học gì trongcuộc sống của bản thân? Học sinh sẽ hiểu được trong cuộc sống, dù ở bất cứđâu tình thương là một điều cần thiết, do vậy cần sống có tình thương, có lốisống năng động, ham học hỏi, có cảm xúc với sự vật, con người xung quanh

Ở phần luyện tập, giáo viên có thế cho học sinh kể một số việc mà em

đã làm thể hiện tình yêu thương như: mua tăm ủng hộ người nghèo, ủng hộbão lụt, ủng hộ người khuyết tật…

2.3.1.8 Tác phẩm "Ba cống hiến vĩ đại của Các Mác" của Ăng ghen.

Giáo viên có thể tích hợp với câu chuyện "Chú nên hỏi các ông Ké, bàBủ"[2] để hình thành ở học sinh ý thức gắn lí thuyết với thực hành

Dạy đến cống hiến thứ 3 của Các Mác: Kết hợp giữa lí luận và thựctiễn, biến lí thuyết cách mạng - khoa học thành hành động cách mạng, giáoviên cho học sinh kể lại câu chuyện "Chú nên hỏi các ông Ké, bà Bủ"[2] Giáoviên có thể hỏi: "Các em thấy câu chuyện này và tư tưởng của Các Mác cóđiểm gì tương đồng?" Học sinh sẽ thấy được điểm tương đồng là cần gắn líthuyết với thực tế đời sống Giáo viên có thể hỏi tiếp: "Từ đó em rút ra đượcbài học gì cho bản thân? Hãy kể một số việc em đã gắn lí thuyết với thực tếđời sống hoặc những việc mà em chưa gắn lí thuyết với thực tế?" Với nhữngcâu hỏi ấy các học sinh sẽ hình thành cho mình một ý thức làm việc trongcuộc sống gắn lí thuyết với thực hành, phê phán căn bệnh sính lí thuyết, xa rờithực tế đời sống

Trước khi dạy bất cứ một tác phẩm nào giáo viên cũng yêu cầu họcsinh soạn bài, đọc trước các câu chuyện về đạo đức lối sống của Bác Hồ, nắmđược ý nghĩa của từng câu chuyện Có như vậy khi giáo viên dạy mới có thểcho học sinh kể tóm tắt lại câu chuyện và cùng nhau suy ngẫm rút ra bài học,đạo đức, lối sống cần thiết

2.3.2 GIÁO ÁN DẠY THỰC NGHIỆM MỘT BÀI CỤ THỂ - BÀI "TỪ ẤY" CỦA TỐ HỮU.

+ Sự tương đồng giữa tác giả Tố Hữu và Nguyễn Aí Quốc trong quá trình

lựa chọn con đường cánh mạng cho tương lai qua câu chuyện “Giọt nước mắt cảm phục và con đường cách mạng vô sản ” (Nội dung tích hợp)

II Trọng tâm kiến thức:

Phân tích thơ trữ tình theo đặc trưng thể loại

3 Thái độ: Đồng cảm với tâm trạng yêu quê hương đất nước của tác giả; có ý thức xây dựng và bảo vệ tổ quốc, tích cực xác định một lí tưởng đúng đắn cho mình (Nội dung tích hợp)

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

1 Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, sách giáo viên, sách Bác Hồ và nhữngbài học về đạo đức, lối sống dành cho học sinh lớp 11

2 Học sinh: Học bài, vở ghi, vở soạn, sách Bác Hồ và những bài học về đạođức, lối sống dành cho học sinh lớp 11

C Các hoạt động dạy và học:

Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc lòng bài thơ "Chiều tối"? Cho biết nội dung

chính của bài?

Hoạt động của giáo

- Ở Tố Hữu có sự thống nhất cao độ giữa conngười chính trị và con người thơ, giữa sự nghiệpthơ và sự nghiệp cách mạng

- Tố Hữu là nhà thơ của lí tưởng cộng sản, thơ TốHữu tiêu biểu cho khuynh hướng thơ trữ tình-chính trị

2- Tập thơ Từ ấy Từ ấy (1937- 1946) là chặngđường đầu của thơ Tố Hữu Tập thơ gồm 3 phần:

Máu lửa, Xiềng xích và Giải phóng

* Hoạt động 2: Hướng

dẫn học sinh tìm hiểu

phần Đọc - hiểu văn bản.

- Nhan đề bài thơ là "Từ

II Đọc- hiểu văn bản

1- Khổ thơ thứ nhất:

- Hai câu mở đầu được viết theo bút pháp tự sự,

ấy", mở đầu bài thơ tác giả

lại nhắc lại "Từ ấy" một lần

nữa Vậy "Từ ấy" là gì?

- Tố Hữu đã dùng những

hình ảnh nào để chỉ lí tưởng

và biểu hiện niềm vui

sướng, say mê khi bắt gặp

lí tưởng ?

(Tích hợp câu chuyện về

đạo đức, lối sống của

Bác )

- Giáo viên cho học sinh

kể tóm tắt hai câu chuyện

và Tố Hữu trong quá trình

lựa chọn con đường đi cho

mình ?

- Hai câu sau nhà thơ sử

dụng thủ pháp nghệ thuật gì

để diễn tả niềm vui khi bắt

gặp lí tưởng ? Hiệu quả ?

nhà thơ kể lại một kỉ niệm không quên của đờimình:

+ Từ ấy là cái mốc thời gian có ý nghĩa đặc biệt

quan trọng trong đời cách mạng và đời thơ TốHữu

+ Những hình ảnh ẩn dụ: nắng hạ, mặt trời chân

lí, chói qua tim, Tố Hữu khẳng định lí tưởng cách

mạng như một nguồn sáng mới làm bừng sángtâm hồn nhà thơ

→ Mặt trời của thiên nhiên đem lại cho nhângian ánh sáng, hơi ấm, sự sống thì Đảng cũng lànguồn sáng kì diệu tỏa ra những tư tưởng đúngđắn,hợp lẽ phải, báo hiệu những điều tốt lành chocuộc sống

+ Những động từ: "bừng", "chói" càng nhấnmạnh ánh sáng của lí tưởng đã hoàn toàn xua tanmàn sương mù của ý thức tiểu tư sản và mở ratrong tâm hồn nhà thơ một chân trời mới củanhận thức, tư tưởng, tình cảm

*Điểm tương đồng trong quá trình lựa chọn con đường cách mạng :

-Quyết tâm theo đuổi lí tưởng cách mạng để làm cho đất nước được độc lập

-Đều cảm thấy hạnh phúc ,sung sướng khi bắt gặp lí tưởng từ đó có những thay đổi trong hành động trong nhận thức

- Hai câu sau, bút pháp trữ tình lãng mạn cùngvới những hình ảnh so sánh đã diễn tả cụ thểniềm vui sướng vô hạn của nhà thơ trong buổiđầu đến với lí tưởng cộng sản

+ Đó là một thế giới tràn đầy sức sống với hươngsắc của các loài hoa, vẻ tươi xanh của cây lá, âmthanh rộn rã của tiếng chim ca hót

+ Tóm lại, Tố Hữu sung sướng đón nhận lí tưởngnhư cỏ cây hoa lá đón ánh sáng mặt trời, chính lítưởng cộng sản đã làm tâm hồn con người trànđầy sức sống và niềm yêu đời làm cho cuộc sống