Tác phẩm đánh dấu sự chuyển mìnhtrong cách tiếp cận đời sống của nhà văn, chuyển hẳn sang cảm hứng thế sự vớinhững vấn đề về đạo đức và triết lí nhân sinh.. Xuất phát từ những lí do trên
Trang 11 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài.
Phẩm chất đạo đức luôn là thước đo giá trị, nhân cách của mỗi conngười Trong tất cả các mặt giáo dục, thì giáo dục đạo đức giữ vị trí hết sức
quan trọng Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Có tài mà không có đức là người
vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó.” Trong Nghị quyết
số 29, Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn
bản, toàn diện giáo dục và đào tạo cũng đã nêu ra mục tiêu tổng quát: “Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả” Như vậy, bên cạnh việc phát triển trí tuệ, thể
chất thì vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh là một nhiệm vụ vô cùng cấpthiết
Hiện nay, nền tảng đạo đức truyền thống đang chịu sự tác động khôngnhỏ từ những mặt trái của nền kinh tế thị trường Điều này đã ảnh hưởng xấuđến việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức của học sinh, đặc biệt là học sinh trunghọc phổ thông Hiện tượng học sinh chửi nhau, đánh nhau, buông bỏ bản thân,
sa vào các tệ nạn xã hội, học sinh vô lễ với giáo viên, lừa dối ông bà cha mẹdiễn ra khá phổ biến Những tâm hồn ngày càng trở nên vô cảm, không rung
động, không yêu thương, chỉ biết sống cho riêng mình “Nếu không có sự quan tâm đúng mức chúng ta sẽ mất đi cả một thế hệ”(Tiến sĩ tâm lí học Vũ Kim
Thanh) Thực tế ấy thật đáng để chúng ta phải suy ngẫm, nhất là đối với nhữngngười làm giáo dục, những người “ươm mầm” và “vun trồng” sự sống
Là một giáo viên dạy Văn, tôi luôn ý thức được sứ mệnh cao cả của vănhọc trong việc bồi đắp, thanh lọc tâm hồn con người Văn học có khả năng nuôidưỡng, gieo vào lòng người niềm tin yêu cuộc sống, có ý thức phản kháng
chống lại cái ác, cái xấu “làm cho lòng người được thêm trong sạch và phong phú hơn”(Thạch Lam), “làm cho người gần người hơn”(Nam Cao) Xét đến
cùng, ý nghĩa thực sự của văn học là nhân đạo hoá con người Vì thế, mỗingười giáo viên dạy Văn phải là một “kỹ sư tâm hồn”, có khả năng đánh thức
và khơi dậy lòng trắc ẩn, hâm lại những trái tim băng giá, tạo ra cho các emmột lối sống lành mạnh, trong sáng, biết hướng thiện, biết sẻ chia, cảm thôngvới những cảm xúc rất “Người”
“Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu là một đại diện tiêu
biểu của văn xuôi Việt Nam sau 1975 Tác phẩm đánh dấu sự chuyển mìnhtrong cách tiếp cận đời sống của nhà văn, chuyển hẳn sang cảm hứng thế sự vớinhững vấn đề về đạo đức và triết lí nhân sinh “Muôn mặt đời thường” của cuộc
Trang 2sống mới đã được mở ra, những quan niệm về cuộc sống và con người và nghệthuật của nhà văn cũng được thể hiện Đây là tác phẩm có sức ảnh hưởng, tácđộng mạnh mẽ đến nhận thức của học sinh, chứa đựng những bài học “trôngnhìn và thưởng thức” vô cùng quý báu, “hứa hẹn” mang lại hiệu quả giáo dụcrất lớn
Xuất phát từ những lí do trên, tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Một số
biện pháp nhằm khắc sâu những giá trị đạo đức, lối sống cho học sinh qua tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu” Tôi hi vọng,
với cách làm này, sẽ hướng học sinh đến với lí tưởng sống đúng đắn, có nhữngtình cảm lành mạnh, trong sáng, cao thượng, từ đó góp phần bồi đắp và hoànthiện nhân cách
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Nghiên cứu đề tài: “Một số biện pháp nhằm khắc sâu những giá trị
đạo đức, lối sống cho học sinh qua tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu” nhằm nâng cao ý thức đạo đức và bồi dưỡng nhân cách
cho học sinh để trở thành những con người vừa có tài vừa có đức Xây dựng vàhình thành ở các em một lối sống cao thượng, vị tha, có tình yêu nước, tình yêugia đình Giúp học sinh có vốn sống thực tế, có kĩ năng sống, chủ động hòanhập với xã hội, hình thành cách ứng xử, giao tiếp có văn hóa, mang tính nhânvăn sâu sắc
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
- Tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu (SGK Ngữ
văn 12 Tập 2, NXB Giáo dục năm 2008)
- Học sinh ở khối lớp 12 mà tôi được phân công giảng dạy trực tiếp từnăm 2012 cho đến nay:
Năm học 2012 - 2013: 12C2, 12C6
Năm học 2013 - 2014: 12C2, 12C4, 12C7
Năm học 2014 - 2015: l2C5, 12C6
Năm học 2017 - 2018: 12C2, 12C7
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lí thuyết
- Phương pháp trực quan, sinh động
- Phương pháp thực nghiệm (thông qua thực tế dạy học trên lớp, giao bài tập,củng cố bài học kết hợp với kiểm tra, đánh giá)
- Phương pháp khảo sát, phân tích
- Phương pháp thống kê (đưa ra những chỉ số cụ thể để đánh giá hiệu quả của
đề tài
Trang 32 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lí luận
Đạo đức là hệ thống những quy tắc, chuẩn mực xã hội mà nhờ đó conngười tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích của cộngđồng trong một xã hội nhất định Đạo đức có vai trò rất quan trọng, giúp mỗicác nhân hoàn thiện nhân cách, tạo nền tảng cho sự ổn định và phát triển vữngchắc của gia đình, đồng thời tạo sự phát triển bền vững của xã hội
Giáo dục đạo đức là một bộ phận của Giáo dục “nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào
đó làm cho đối tượng đó dần dần có được những phẩm chất, năng lực theo yêu
cầu” [1] Giáo dục đạo đức là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến
học sinh nhằm giúp nhân cách mỗi học sinh được phát triển đúng đắn, giúp họcsinh có những hành vi ứng xử đúng mực trong các mối quan hệ của các nhânvới xã hội Giáo dục đạo đức không chỉ là việc truyền thụ khái niệm đạo đức,những tri thức về đạo đức mà là hình thành ở học sinh tình cảm, niềm tin vànhững hành động có ý nghĩa trong thực tế Giáo dục đạo đức hướng đến việcbồi dưỡng tình cảm cho học sinh Đó là tình yêu thương quý trọng gia đình, bạn
bè, tình yêu quê hương đất nước, lòng nhân ái bao dung, tôn trọng lẽ phải, sựcông bằng…
Vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh là một trong những mục tiêu hàng
đầu của ngành Giáo dục Luật Giáo dục năm 2005, Điều 2 đã xác định: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mĩ và nghề nghiệp; trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc” [2] Và trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, khóa XI
cũng đã nêu ra nhiệm vụ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực của người học” Để thực hiện mục tiêu đó, đòi hỏi người giáo viên phải nỗ lực
không ngừng trong việc nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học, đáp ứng yêucầu của thời đại mới
Mục tiêu giáo dục của môn Ngữ văn ở trường THPT cũng đã được xácđịnh, đó là trang bị cho học sinh những kiến thức phổ thông, cơ bản, hiện đại,
hệ thống về văn bản và Tiếng Việt Môn Ngữ văn còn giúp bồi dưỡng cho họcsinh tình yêu tiếng Việt, văn học, văn hóa, tình yêu gia đình, yêu thiên nhiên,đất nước, lòng tự hào dân tộc, ý chí tự lập, tự cường, lí tưởng Xã hội chủ nghĩa;nâng cao ý thức trách nhiệm công dân, tinh thần hữu nghị và hợp tác quốc tế, ý
Trang 4thức tôn trọng và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc của nhân loại Ngoài mônGiáo dục công dân, thì Ngữ văn cũng là một môn học rất quan trọng trong việcgiáo dục tư tưởng, hoàn thiện nhân cách học sinh Mỗi bài thơ, bài văn, mỗi tácphẩm văn học trong chương trình học phổ thông là một bài học đạo đức Bêncạnh việc cung cấp kiến thức, truyền thụ cái hay, cái đẹp của văn chương, giáoviên còn giúp học sinh biết rung cảm trước mọi lẽ buồn vui của cuộc sống đờithường.
Như vậy, mục tiêu và nội dung của môn Ngữ văn đã chứa đựng nhữngyếu tố của giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh phù hợp với các nội dung vàmục tiêu cơ bản của ngành giáo dục Song song với những nội dung cốt lõimang tính chất ổn định là các nội dung mang tính chất thời sự xã hội như: giáodục tình cảm nhân văn, giáo dục trách nhiệm đối với đất nước, với truyền thốngdân tộc, giáo dục bảo vệ môi trường, phòng chống các tệ nạn xã hội… để từ đóhình thành ở học sinh quan hệ ửng xử đúng đắn phù hợp với những vấn đề củacuộc sống, của đất nước, của thời đại giúp các em có đủ bản lĩnh hội nhập trong
xu thế toàn cầu hóa
2.2 Thực trạng của vấn đề
Giáo dục đạo đức cho học sinh qua các môn học nói chung và môn Ngữvăn nói riêng đã và đang được các nhà quản lí giáo dục và những giáo viên trựctiếp đứng lớp quan tâm, chú trọng, lồng ghép trong quá trình giảng dạy Nhiềusáng kiến kinh nghiệm với đề tài “Giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh quamôn Ngữ văn” hay “Giáo dục tình cảm đạo đức cho học sinh qua môn Ngữvăn” đã ra đời Nhiều bài viết “chạm” đến những phương diện khác nhau củavấn đề bồi dưỡng đạo đức cho học sinh qua các bài giảng văn Có thể nói, đây
là vấn đề đã quá quen thuộc trong những năm gần đây Tuy nhiên, việc đưa racác biện pháp để khắc sâu những giá trị đạo đức, lối sống cho học sinh ở một
tác phẩm cụ thể như “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu thì có lẽ
chưa được nghiên cứu như một đề tài khoa học thực sự
Trường THPT Triệu Sơn 5 đóng trên địa bàn xã Đồng Lợi, một xã thuầnnông của huyện Triệu Sơn Học sinh vốn là con em nông dân, đời sống kinh tếcòn nhiều khó khăn Những năm gần đây, cuộc sống có chút “thay da đổi thịt”nhưng cũng kéo theo không ít hệ lụy Lối sống “lai căng”, “đô thị hóa” đã dunhập về những miền quê nghèo, có sức cuốn hút đặc biệt với những tâm hồnđang háo hức được khám phá, trải nghiệm Bên cạnh những học sinh chămngoan, có ý thức rèn luyện đạo đức tốt thì cũng không ít học sinh có sự xuốngcấp về đạo đức, có những suy nghĩ lệch lạc, và lối sống không lành mạnh Họcsinh chửi thề, đánh nhau, sử dụng điện thoại trong giờ học, thậm chí có những
Trang 5học sinh sa vào các tệ nạn xã hội như lô đề, đánh bài ăn tiền, nghiện ma túy.Nhiều học sinh sống buông thả, yêu đương quá sớm trong khi thiếu sự hiểu biết
và những nhận thức đúng đắn dẫn đến bao hậu quả đáng tiếc đã xảy ra Nhữngtâm hồn đang dần “khô cằn”, vô cảm, sống mà không có lí tưởng, không ước
mơ cũng chẳng hi vọng gì ở ngày mai
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện tượng trên Một nguyên nhân rấtlớn là do sự tác động từ những mặt trái của nền kinh tế thị trường Những chiếcđiện thoại di động trở thành người bạn “thân nhất” nhưng không phải là “tốtnhất” của các em Lối sống hiện đại “quá” đã và đang dần “nhuốm đen” nhữngtâm hồn vốn trong sáng, hồn nhiên Gia đình cũng chưa thực sự quan tâm đếncon em mình, thiếu sự hiểu biết hoặc quá “bận rộn” với cuộc mưu sinh cơm áo.Một số gia đình còn chiều theo những đòi hỏi của con một cách vô điều kiện
Và một nguyên nhân cũng rất quan trọng là do sự giáo dục chưa toàn diện củanhà trường mà trực tiếp là những thầy cô đứng trên bục giảng, đặc biệt là vớinhững giáo viên dạy Văn Thực tế cho thấy, thời gian lên lớp với khối lượngkiến thức quá nhiều, hầu hết các thầy cô phải chạy đua với bài dạy, ít có điềukiện để lắng nghe những tâm sự của học sinh hay quan tâm giáo dục học sinhmột cách đồng đều Làm sao để nâng cao đạo đức học sinh? Đó là bài toán nangiải không chỉ với Ban giám hiệu Trường THPT Triệu Sơn 5 mà còn là nhiệm
vụ của mỗi giáo viên đứng lớp mà trước hết là những giáo viên dạy Văn
Từ những thực trạng trên, tôi càng nhận ra tính bức thiết của vấn đề Đưa
ra những biện pháp để những giá trị đạo đức, lối sống đi vào cuộc sống của học
sinh qua từng bài học trên lớp nói chung và giờ giảng Văn “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu nói riêng không chỉ phù hợp với mục tiêu
của ngành giáo dục mà còn hoàn thành sứ mệnh cao cả của một giáo viên dạyVăn là hướng đến con người, nâng cao phẩm chất con người
Với tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu, bêncạnh đưa ra mục tiêu về kiến thức và kĩ năng, tôi đặc biệt quan tâm đến mục
Trang 6tiêu về thái độ của học sinh sau giờ học Học sinh phải có được thêm kĩ năngsống, có thái độ sống và những hành động đúng đắn, rút ra được những giá trịđạo đức, những triết lí nhân sinh đầy ý nghĩa.
Mục tiêu bài học “Chiếc thuyền ngoài xa” (Nguyễn Minh Châu) được cụ
thể như sau:
1 Về kiến thức [3]
- Cảm nhận được suy nghĩ của người nghệ sĩ nhiếp ảnh khi phát hiện ra sự thật:đằng sau bức ảnh rất đẹp về chiếc thuyền trong sương sớm mà anh tình cờ chụpđược là số phận đau đớn của một người phụ nữ là bao ngang trái trong một giađình vạn chài Từ đó thấy rõ mỗi người trong cõi đời, nhất là người nghệ sĩ,không thể đơn giản và sơ lược khi nhìn nhận cuộc sống và con người
- Học sinh hiểu được nghệ thuật kết cấu độc đáo, cách triển khai cốt truyện rấtsáng tạo của một cây bút viết truyện đầy bản lĩnh và tài hoa
- Bồi dưỡng học sinh biết trân trọng giá trị cuộc sống
2.3.2 Nhấn mạnh những giá trị đạo đức, lối sống trong thiết kế nội dung bài học.
Nguyễn Minh Châu được xem “Là một trong những người mở đường
tinh anh và tài năng nhất của VHVN thời kì đổi mới” [4] Nếu trước năm 1975,
Nguyễn Minh Châu được biết đến là ngòi bút sử thi có thiên hướng trữ tìnhchính trị, thì sau 1975 nhà văn lại trở về với đời thường, đi sâu khám phá sựthật đời sống ở bình diện đạo đức thế sự
“Truyện Ngắn "Chiếc thuyền ngoài xa" in đậm phong cách tự sự - triết lí
của Nguyễn Minh Châu rất tiêu biểu cho hướng tiếp cận đười sống từ góc độthế sự của nhà văn ở giai đoạn sáng tác thứ hai Truyện ngắn lúc đầu được in
trong tập Bến Quê (1985) sau được nhà văn lấy tên chung cho một tập truyện
ngắn (in năm 1987)”[5]
Tác phẩm mở ra với bao nghịch lí của đời sống, bao nỗi trăn trở, day dứtcủa nhà văn về cuộc sống và con người Tác phẩm giúp cho người đọc ý thứcsâu sắc về sự thật, có khả năng nhìn thẳng vào sự thật, phát hiện nhiều mốiquan hệ xã hội phức tạp đáp ứng nhu cầu nhìn nhận và hoàn thiện nhiều mặtnhân cách con người Trong thiết kế bài dạy, bên cạnh việc cung cấp những nội
Trang 7dung kiến thức, tôi thường dành thời gian cho việc nêu ra những giá trị đạođức, những kĩ năng sống cần thiết cho học sinh, những triết lí đầy tính nhân văn
mà tác giả đã nêu ra
Dưới đây là giáo án mà tôi đã thiết kế cho bài dạy “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu Trong giáo án này, vì dung lượng bài nghiên cứu
không cho phép nên tôi chỉ nhấn mạnh những bài học về đạo đức, lối sống màtôi đã lồng ghép giáo dục cho học sinh của mình
Hoạt động Giáo viên (GV)
và trả lời câu hỏi: để tìm
hiểu hai phát hiện của
người nghệ sĩ Phùng và câu
chuyện của người đàn bà ở
tòa án huyện
Học sinh thảo luận, cử đại
diện trình bày trước lớp.
GV: Từ hai phát hiện của
nghệ sĩ Phùng và câu
chuyện của người đàn bà ở
tòa án huyện, tác giả đã
II Đọc hiểu văn bản.
1 Bài học về cách đánh giá, nhìn nhận cuộc sống.
a Hai phát hiện của nghệ sĩ Phùng
b Câu chuyện của người đàn bà ở tòa án huyện
c Những bài học về cách nhìn nhận, đánh giá đờisống
- Miêu tả hai phát hiện của người nghệ sĩ Phùng
và kể lại câu chuyện của người đàn bà ở tòa ánhuyện, Nguyễn Minh Châu muốn người đọcnhận thức về cuộc đời:
+ Cuộc đời không đơn giản, xuôi chiều mà chứađựng nhiều nghịch lí Cuộc sống luôn tồn tại haimặt đối lập, mâu thuẫn: đẹp – xấu, thiện – ác…Đằng sau vẻ đẹp diệu kì của tạo hóa ta lại thấy cócái ác, cái xấu đến không thể tin nổi, một ngườiđàn bà bị chồng đánh đập dã man nhưng nhấtquyết không bỏ lão chồng vũ phu… đó là những
Trang 8và sự thay đổi của người
đàn ông, hãy nêu quan niệm
của nhà văn về cách nhìn
nhận, đánh giá con người?
nghịch lí của đời sống được nhà văn phản ánhtrong tác phẩm
+ Từ đó, nhà văn đã gửi gắm đến người đọcthông điệp sâu sắc về cách nhìn nhận cuộc sống:Đừng nhầm lẫn giữa hiện tượng với bản chất;giữa hình thức bên ngoài với nội dung bên trongkhông phải lúc nào cũng thống nhất; không thểđánh giá sự việc qua dáng vẻ bề ngoài mà phải đisâu tìm hiểu bên trong Cần có cái nhìn đa chiều
về cuộc sống
- Câu chuyện về cuộc đời của người đàn bà đángthương kia còn ẩn chứa những triết lí sâu sắc vềcuộc đời: Niềm hạnh phúc của con người nhiềukhi thật giản đơn, khát vọng hạnh phúc thật nhỏ
bé mà sao vẫn ngoài tầm tay
2 Bài học về cách đánh giá, nhìn nhận con người.
a Nhân vật người đàn bà hàng chài
b Nhân vật người đàn ông
c Chị em thằng Phác
d Bài học về cách nhìn nhận, đánh giá con người
- Mỗi con người là một thế giới bí ẩn cần khámphá Và “nhà văn phải là người đi tìm gắng đitìm những hạt ngọc ẩn giấu trong bề sâu tâm hồncon người
+ Người đàn bà là một thế giới bí ẩn, bị chồngđánh đập dã man nhưng vẫn chấp nhận cam chịu,không chống trả, không kêu lên một tiếng, cũngkhông tìm cách chạy trốn và nhất quyết khôngchịu bỏ người chồng vũ phu
+ Người đàn ông trước đây vốn cục tính nhưnghiền lành, không bao giờ đánh vợ con vậy mà giờđây lại thành một kẻ vũ phu, độc ác, dữ dằn, xemviệc đánh vợ như một phương thức để giải tỏanhững uất ức trong cuộc sống
-Khi đánh giá một sự việc hay con người, chúng
ta cần có cái nhìn đa chiều, tránh đơn giản, dễ
Trang 9GV: Yêu cầu học sinh thảo
luận và phát hiện những nội
dung sau:
-Những biểu hiện của nạn
bạo lực trong gia đình được
gia đình? Giải quyết vấn đề
này liệu có dễ dàng không?
Học sinh làm việc theo
nhóm, đại diện phát biểu
trước lớp.
GV: chốt lại những ý kiến
thảo luận và nêu quan điểm
của mình
dãi, xuôi chiều, phiến diện
+ Phải thấu hiểu những lí do, nguyên nhân ngườiđàn bà không chịu bỏ chồng mới thấy được vẻđẹp tâm hồn của người phụ nữ vùng biển đángthương kia
+ Người đàn ông trở nên tha hóa bởi chính sự xôđẩy của hoàn cảnh Hoàn cảnh sống có thể biếnnhững con người vốn hiền lành trở thành kẻ độc
ác, dữ dằn Hiểu được như thế, ta sẽ có cái nhìncảm thông hơn với nhân vật này
3 Bài học về tình cảm yêu thương, gắn bó trong gia đình.
+ Thằng Phác vì muốn bảo vệ cho người mẹđáng thương đã nhảy xổ vào cái lão đàn ông đểgiật lấy chiếc thắt lung và dung chiếc khóa sắtquất vào khuôn ngực trần vạm vỡ của người cha
để rồi bị lão đàn ông ấy tát cho hai cái ngã nhàoxuống cát Và có lần, nó còn định dung con daogăm để chống trả lại người cha của mình nhưng
bị chị gái ngăn lại
- Sự bạo tàn nhiều khi được sinh ra từ nghèo đóivất vả Nguyên nhân sự nghèo đói khó có thể lígiải một cách giản đơn:
+ Trước kia do trốn lính
+ Thêm vào đó do đẻ nhiều quá + Nghề nghiệp đầy những bất trắc, nguy hiểm-
những lúc biển động động, phong ba…
- Từ vấn nạn bạo lực gia đình, nhà văn đã giónglên một hồi chuông cảnh báo: nếu không giúpcon người thoát khỏi tình trạng nghèo đói, lạchậu thì khó lòng tiêu diệt được nạn bạo lực gia
Trang 10b Xây dựng tình cảm yêu thương, gắn bó trong gia đình
- Nền tảng cơ bản để duy trì hạnh phúc trong giađình chính là sự ổn định về đời sống vật chất Vìthế, ngoài việc chăm lo cho đời sống tinh thần,mỗi thành viên trong gia đình phải tích cực chăm
lo, xây dựng, phát triển về kinh tế
- Mọi thành viên trong gia đình phải yêu thương,tôn trọng lẫn nhau, có sự quan tâm, chia sẻ vớinhau về những gánh nặng trong cuộc sống
- Bổn phận làm con phải hiếu thuận, biết ơn ông
bà, bố mẹ, không được có những hành vi trái vớichuẩn mực đạo đức
- Mỗi chúng ta cần ngăn chặn và chấm dứt tìnhtrạng bạo lực trong gia đình
4 Tấm ảnh được chọn trong bộ lịch năm ấy.
- Mỗi lần nhìn kĩ vào tấm ảnh đen trắng, tôi lạithấy đằng sau tấm ảnh có “ ánh hồng hồng củabuổi sương mai” và “ người đàn bà đang bước rakhỏi tấm ảnh”:
Trang 11+ Chất thơ, vẻ đẹp lãng mạn của cuộc sống.
+ Hiện thực về số phận lam lũ, khốn khó của conngười
III TỔNG KẾT.
1 Nội dung (SGK).
2 Nghệ thuật:
* Xây dựng cốt truyện giản dị mà độc đáo
- Tình huống truyện mang ý nghĩa khám phá vềđời sống
- Tình huống truyện đã được Nguyễn Minh Châuđẩy lên cao trào và càng xoáy sâu hơn nữa đểphát hiện tính cách con người, phát hiện sự thậtcuộc đời
* Ngôn ngữ trần thuật
- Người kể chuyện: Phùng – sự hóa thân của tácgiả, tạo điểm nhìn trần thuật sắc sảo, tăng cườngkhả năng khám phá đời sống của tình huốngtruyện, lời kể trở nên khách quan, chân thực, giàusức thuyết phục
- Ngôn ngữ nhân vật: phù hợp với đặc điểm tínhcách từng người Việc sử dụng ngôn ngữ linhhoạt, sáng tạo như vật đã góp phần khắc sâuthêm chủ đề, tư tưởng của truyện ngắn
4 Củng cố: - Nắm được nội dung và nghệ thuật của truyện ngắn.
5 Dặn dò:
- Học bài cũ: Tình huống truyện, hai phát hiện của nghệ sĩ Phùng, câuchuyện của người đàn bà ở tòa án huyện, các nhân vật và những quan niệm củanhà văn về cuộc sống, con người và nghệ thuật
- Chuẩn bị bài mới: Soạn bài “ Thực hành về hàm ý”
2.3.3 Lắng nghe “tiếng nói” của học sinh qua phần thảo luận nhóm.
“Thảo luận nhóm” là một trong những phương pháp dạy học theo hướngđổi mới nhằm phát huy vai trò tích cực, chủ động của học sinh trong quá trìnhtiếp cận tác phẩm Với phương pháp này, học sinh không chỉ ghi nhớ, khắc sâukiến thức mà còn thể hiện được những suy nghĩ, quan điểm của cá nhân, cáchnhìn nhận, đánh giá những vấn đề liên quan đến tác phẩm Để học sinh hứng