Vận dụng thi pháp học vào dạy học một số tác phẩm truyện ngắn việt nam sau năm 1975 trong chương trình ngữ văn 12 tại trườ

Đối tượng nghiên cứu Chúng tôi đi sâu nghiên cứu hiệu quả của việc vận dụng Thi pháp học vào dạy học một số tác phẩm truyện ngắn Việt Nam sau năm 1975 trong chương trình Ngữ văn 12 tại

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

GS Trần Đình Sử cho rằng: “Thi pháp học đem lại những phạm trù mới,những đề tài mới cho nghiên cứu văn học, như con người, không gian, thờigian, trần thuật, điểm nhìn, đối thoại, giễu nhại, mỉa mai mở rộng các cánhcửa tiếp cận văn bản” Việc vận dụng thi pháp học vào nghiên cứu, đổi mớidạy học tác phẩm văn chương trong nhà trường hiện nay là hết sức cần thiết

Nó góp phần không nhỏ vào việc đổi mới phương pháp nghiên cứu và giảngdạy tác phẩm văn chương trong nhà trường Phương pháp dạy học tích cực,hướng tới việc tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh, nghĩa làhướng vào phát huy tính chủ động, tích cực của người học chứ không chỉhướng vào việc phát huy tính tích cực của người dạy Đồng thời “Xem tác

phẩm như một sáng tạo nghệ thuật chứ không phải là một phép phản ánh

đơn giản Nhằm khám phá vẻ đẹp của văn chương nghệ thuật, bằng những nétđặc sắc và phong cách nghệ thuật của tác phẩm đem đến cho người đọc nhữnggiá trị đích thực” (Nguyễn Thị Dư Khánh)

Việc tuyển chọn và đưa vào chương trình, sách giáo khoa Ngữ văn lớp 12,

tập 2 (cả chương trình Chuẩn và chương trình Nâng cao) các văn bản truyệnngắn Việt Nam sau 1975 là một việc làm đúng đắn và sáng suốt Những đổimới về phương diện đề tài, quan niệm nghệ thuật về con người, không thờigian nghệ thuật, kết cấu, giọng điệu là điểm kích thích, mời gọi sự háo hứccho người học Điều này đem đến nhiều thuận lợi cho giáo viên khi dạy học.Tuy nhiên, bên cạnh những mặt thuận lợi, vẫn tồn tại không ít khó khăn nhấtđịnh Bởi chương trình Ngữ văn THPT hiện nay nhiều tác phẩm mới - đặcbiệt là truyện ngắn trong thời kì đổi mới được đưa vào giảng dạy có nhiềuhướng tiếp cận khác nhau Vì thế bản thân giáo viên còn khá lúng túng trongviệc vận dụng thi pháp cũng như việc tìm ra phương pháp thích hợp để tổchức quá trình cảm thụ, tiếp nhận cho học sinh

Do yêu cầu của việc đổi mới phương pháp dạy học văn nhằm hướngtới việc tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh, nghĩa là hướng vàophát huy tính chủ động, tích cực của người học chứ không chỉ hướng vào việcphát huy tính tích cực của người dạy Vậy nên, tiếp cận như thế nào về một

số tác phẩm truyện ngắn thuộc giai đoạn văn học Việt Nam sau 1975? Làmthế nào để tháo gỡ những vướng mắc trong cách tiếp cận, giảng dạy để có thểcuốn hút học sinh cùng say mê tìm hiểu các tác phẩm thuộc giai đoạn văn họcnày? Đó là những điều chúng tôi vô cùng trăn trở

Trong quá trình giảng dạy tại trường THPT Thạch Thành IV, khi Vậndụng thi pháp học vào dạy học một số tác phẩm truyện ngắn Việt Nam saunăm 1975 chúng tôi nhận thấy đây là cách làm hiệu quả, phù hợp với đốitượng học sinh và đặc điểm nhà trường Vì vậy tôi mạnh dạn lựa chọn đề tàinày

3 Đối tượng nghiên cứu

Chúng tôi đi sâu nghiên cứu hiệu quả của việc vận dụng Thi pháp học

vào dạy học một số tác phẩm truyện ngắn Việt Nam sau năm 1975 trong chương trình Ngữ văn 12 tại trường THPT Thạch Thành 4.

4 Phương pháp nghiên cứu

- Các phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết: nghiên cứu tài liệu,chuẩn kiến thức kĩ năng Ngữ văn lớp 12, nghiên cứu văn bản, tài liệu về một

số truyện ngắn Việt Nam sau năm 1975 trong chương trình Nghiên cứu cáctài liệu về Thi Pháp học, Ngiên cứu các phương pháp, kĩ thuật dạy học tíchcực trong môn Ngữ văn

- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: quan sát quá trình học tập của họcsinh các lớp 12A1, 12A2,12A3,12A4 trường THPT Thạch Thành 4.

- Phương pháp thống kê, Phương pháp so sánh, xử lí số liệu để thấy rõ hiệuquả của sáng kiến kinh nghiệm

NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Nếu xưa nay chúng ta quen với cách khám phá các tác phẩm nghệ thuậttheo lối truyền thống như giới thiệu, cảm nhận, đánh giá, phân tích các yếu tốnghệ thuật riêng lẻ thì ở thi pháp học hiện đại có cái nhìn và cách khám pháhoàn chỉnh, cụ thể và cách tiếp cận văn chương với quy luật phổ quát hơndưới sự tổ chức hình thức mang tính nội dung của sáng tác văn học Nếu nóirằng văn học là một hình thái ý thức xã hội, tác phẩm văn học là một hiệntượng ngôn ngữ, thì thi pháp là một hệ thống nghệ thuật của một hiện tượngvăn học và thi pháp học là bộ môn khoa học nghiên cứu về hệ thống nghệ

thuật đó Chính vì vậy đối tượng của thi pháp học không phải là hình thứcmang tính cấu trúc, quan điểm ngôn ngữ mà là hình thức mang tính nội dung.Tức là cuộc sống được ý thức và sự tự ý thức về cuộc sống thông qua hìnhthức nghệ thuật Vì vậy khi khám phá tác phẩm văn học dưới góc độ thi pháp

ta sẽ thấy rằng hình thức nghệ thuật luôn gắn với tính hệ thống, tính quanniệm và tính chất tinh thần Hoàn toàn không mang tính riêng lẻ Cũng chính

vì vậy mà tác phẩm văn học được soi rọi sẽ hiện hữu khả năng phản ánh đờisống của một hình thức nghệ thuật ở từng góc độ thẩm mỹ của nó Từ đó nângcao khả năng cảm thụ cho người đọc với tác phẩm văn học được khám phá.Chúng ta đã biết bản chất của văn học là phản ánh đời sống bằng hình tượng,chính vì vậy mà hình tượng nghệ thuật là linh hồn của tác phẩm văn học nghệthuật Nghệ thuật khẳng định vẻ đẹp tâm hồn con người, do đó nghiên cứu tácphẩm văn học là nghiên cứu thế giới tinh thần do con người sáng tạo ra và đócũng chính là hình thức tồn tại của tác phẩm nghệ thuật Cho nên khi nghiêncứu tác phẩm văn học dưới góc độ thi pháp sẽ giúp chúng ta tránh được vàhạn chế được việc chia tách tác phẩm theo cấu trúc văn bản để nghiên cứu màphải nhìn một cách vừa cụ thể vừa tổng quát về hình tượng nghệ thuật ở từngmảng của nó , chẳnghạnnhư quan niệm nghệ thuật về con người, thời giannghệ thuật, không gian nghệ thuật, màu sắc nghệ thuật, hình tượng tác giảtrong tác phẩm…

1.2 Khái niệm thi pháp học

Hiện nay, có nhiều cách hiểu về Thi pháp học Nhưng trong nhà trường,nên có một cách hiểu thống nhất vì học sinh phải học chung một sách giáokhoa, thi chung một đề, một đáp án Có thể hiểu, thi pháp học là cách thứcphân tích tác phẩm bám vào văn bản là chính, không chú trọng đến những vấn

đề nằm ngoài văn bản như Thi pháp học chỉ chú ý đến những yếu tố hìnhthức tác phẩm như: hình tượng nhân vật – không gian – thời gian, kết cấu –cốt truyện – điểm nhìn, ngôn ngữ, thể loại… Nội dung trong tác phẩm phải

được suy ra từ hình thức, đó là “hình thức mang tính quan niệm” (Trần ĐìnhSử) Phương pháp chủ yếu của Thi pháp học là phương pháp hình thức.Chúng ta hiểu, “Phương pháp hình thức là phương pháp phân tích các khíacạnh hình thức của tác phẩm văn học nghệ thuật để rút ra ý nghĩa thẩm mỹcủa nó” (Nguyễn Văn Dân) Dạy Văn theo hướng thi pháp học nghĩa lànghiêng về phân tích hình thức nghệ thuật tác phẩm.

1.3 Những phạm trù quan trọng của thi pháp học

a Một trong những phạm trù quan trọng hàng đầu của Thi pháp học là thể

loại Trong các công trình Thi pháp học của mình, Bakhtin rất quan tâm tới

“phong cách học thể loại”(3) Trong giờ giảng văn, cần chú ý đến thể loại vì nóchi phối tất cả các yếu tố còn lại của hình thức tác phẩm Mỗi thể loại có mộtđặc điểm riêng và yêu cầu phân tích theo một phương pháp riêng Không phảingẫu nhiên mà sách giáo khoa thường sắp xếp tác phẩm theo thể loại Chẳnghạn, trong sáchNgữ văn 11, nâng cao, tập 1, học sinh được học và đọc thêm

liền mạch các tác phẩm truyện như:Hai đứa trẻ, Cha con nghĩa nặng, Chữ người tử tù, Vi hành, Số đỏ, Việc làng, Chí Phèo, Tinh thần thể dục, Đời thừađi kèm với bài “Đọc tiểu thuyết và truyện ngắn” Mỗi khi dạy tới một thểloại, sách giáo khoa thường nêu chú thích về đặc trưng của thể loại đó Cómột số thể loại có thể nói lướt qua nhưng cũng có thể loại cần phải học kỹlưỡng tại lớp

b Nhân vật là hình tượng trung tâm của tác phẩm Thi pháp học xem xét

nhân vật ở ba khía cạnh: tính cách nhân vật, quan niệm nghệ thuật về conngười, nghệ thuật miêu tả nhân vật Khi phân tích tính cách nhân vật, cần lưu

ý đến kiểu nhân vật để có cách phân tích cho phù hợp Chẳng hạn, phân tíchtruyện ngắn hiện đại thì cần chú ý đến kiểu nhân vật tính cách Phần quanniệm nghệ thuật về con người thường ít được đặt thành mục riêng mà chỉ nóilướt qua ở phần tiểu dẫn, chủ đề hoặc kết luận Vì trong thực tế, không phải

tác phẩm nào cũng thể hiện rõ nét nội dung này Nhưng đối với những tácphẩm thể hiện khá rõ quan niệm nghệ thuật về con người thì cần phải đặt nóthành mục riêng, như: truyện ngắn Nam Cao,Một người Hà Nội, Chiếc thuyền ngoài xa… Nên lưu ý rằng, quan niệm về con người ở đây toát ra từ

văn bản nghệ thuật chứ không phải áp đặt từ bên ngoài Mặc dù biết rằng,quan niệm của tác giả về con người trong tác phẩm và ở ngoài đời có thểkhông thống nhất nhau Nhưng tôn trọng tính nghệ thuật khách quan, chúng tavẫn căn cứ vào văn bản là chính Muốn biết được tính cách nhân vật và quanniệm về con người, cần phải phân tích nghệ thuật thể hiện nhân vật Đó là căn

cứ vào lai lịch, nghề nghiệp, hình dáng, hành động, nội tâm, ngôn ngữ nhânvật, cách xưng hô và đánh giá của tác giả và các nhân vật khác về nhân vật

đó, mối quan hệ của nhân vật với mọi người và môi trường xung quanh, đồvật mà nhân vật thường sử dụng, sở thích của nhân vật… Căn cứ vào các yếu

tố này mà suy ra tính cách nhân vật và triết lý nhân sinh cũng như tài nghệ tácgiả

c không chỉ có nhân vật mà còn có không gian, thời gian Thi pháp học

chỉ chú ý những chi tiết không gian, thời gian nào có ý nghĩa, góp phần thểhiện cuộc sống con người, chúng vừa mang tính quan niệm lại vừa như mộtthủ pháp nghệ thuật (lấy cảnh tả tình) Không gian và thời gian thường gắnliền với nhau, chi phối, cộng hưởng lẫn nhau tạo ra một “thế giới mang tínhquan niệm” Cần chú ý đặc điểm của chúng trong mỗi thể loại, mỗi giai đoạnvăn học, mỗi tác giả, tác phẩm Nó có thể được phân tích ở tầm bao quátnhưng cũng có thể được phân tích ở các chi tiết nhỏ Như lối mở đầu quenthuộc trong văn học dân gian: “Ngày xửa ngày xưa, ở một làng nọ…”, “Chiềuchiều…” Hình tượng con đường rộng mở trong thơ Tố Hữu hay cổng nhà

luôn khép kín của Hoàng (Đôi mắt) Không gian nghệ thuật gồm có: không

gian sự kiện, không gian bối cảnh, không gian tâm lý, không gian kể chuyện.Thời gian nghệ thuật gồm có: thời gian được trần thuật (hình tượng thời gian)

và thời gian trần thuật (thời gian kể chuyện) Tìm hiểu hình tượng thời gian,cần quan tâm ý nghĩa của các thời: quá khứ, hiện tại, tương lai, độ đo thờigian của các nhân vật…Tìm hiểu thời gian trần thuật, cần lưu ý các cấp độthời gian như: trật tự kể với trật tự thời gian sự kiện, thời lưu (độ dài các sựkiện được tính bằng câu), tần xuất (số lần lặp lại) Và các thủ pháp thời giannhư: trì hoãn, gián cách, đảo tuyến, chêm xen, hoán vị, đồng hiện, bỏ lửng,

che giấu, đón trước

d Trong văn học có nhiều loại kết cấu: không gian – thời gian – điểm

nhìn – nhân vật – chi tiết – ngôn từ… nhưng quan trọng hơn cả là kết cấu cốttruyện Lâu nay, trong giờ giảng văn, thầy và trò thường có thao tác tìm hiểu

bố cục tác phẩm để dễ phân tích Bố cục tác phẩm có khi đã nằm ngay trongkết cấu thể loại, như các phần đề - thực - luận – kết trong thơ Đường Kết cấucủa thể loại hịch, cáo mang tính nghệ thuật cao, bản thân của bố cục đã mangtính hùng biện Đó là tính nội dung của hình thức nghệ thuật Những tác phẩm

kể chuyện theo trật tự tuyến tính thì tìm bố cục rất dễ Nhưng nhiều truyệnhiện đại thường theo lối trần thuật phi tuyến tính, đa tuyến nên chia bố cụckhông dễ dàng Chẳng hạn, truyệnChí Phèokhông thể chia đoạn theo thờigian trần thuật được mà phải chia theo hình tượng nhân vật: Chí Phèo – BáKiến, rồi trong Chí Phèo lại chia theo thời gian sự kiện: lúc còn lương thiện –lúc bị lưu manh hóa – lúc ý thức phục thiện Ngoài ra, cần phải cho thấy dụng

ý của tác giả khi đảo lộn thứ tự sự kiện Chú ý khai thác các chi tiết đắt có vaitrò quan trọng trong việc tạo tình huống truyện như chi tiết bát cháo hành.TrongVợ nhặt, chi tiết nhặt vợ là ngẫu nhiên mà làm thành chủ đề tác phẩm

e Ngôn ngữ là yếu tố quan trọng của Thi pháp học Không phải ngẫu

nhiên mà những người khởi xướng Thi pháp học là những nhà ngôn ngữ học

R Jakobson chủ trương đi tìm “chất văn” đích thực của ngôn ngữ thơ ca Còn

V Shkolovski chú trọng thủ pháp “lạ hóa”, nhòe nghĩa của nghệ thuật ngôn

từ(4) Ngôn ngữ văn học có tính tổ chức cao, giàu hình ảnh, đa nghĩa và mangdấu ấn riêng của tác giả Khi phân tích ngôn ngữ văn xuôi cần chú ý cách sửdụng các kiểu câu, chủ thể phát ngôn, cách xưng hô, giọng điệu kể, sự cá thểhóa ngôn ngữ của nhân vật và tác giả…

f Điểm nhìn còn được gọi là điểm quan sát, vị trí người kể chuyện, nhãn

quan, cách nhìn đời Sách giáo khoa Ngữ văn 12, tập 2, có câu hỏi: “ĐoạntríchNhững đứa con trong gia đình được trần thuật chủ yếu từ điểm nhìncủa nhân vật nào ?” Trong tác phẩm này có hai điểm nhìn của tác giả vànhân vật, nhiều khi đan xen, khó tách biệt rạch ròi Điểm nhìn có thể làmthành kết cấu và chủ đề của tác phẩm như truyện ngắn Đôi mắtcủa NamCao

g Thi pháp học cũng nghiên cứu cả hình tượng tác giả Người xưa nói:

“Văn như kỳ nhân”, xem văn là biết được người, đọc tác phẩm là biết ngaytác giả Nhà văn có thể xuất hiện trong tác phẩm qua cách xưng “tôi” hoặc

có thể ẩn mình Để biết phong cách của nhà văn, có thể căn cứ vào ngôn ngữtrần thuật, cách xưng hô, giọng điệu, cảm hứng đề tài, không gian – thờigian sự kiện, cách bố cục và cách sử dụng các chi tiết trong tác phẩm… Nhàvăn trong tác phẩm có thể không đồng nhất với nhà văn ở ngoài đời Đểkhách quan, ta cần bám vào văn bản là chính

Trên đây là các thành tố tạo nên cấu trúc tác phẩm văn học Tuy nhiên,không phải lúc nào ta cũng phân tích đầy đủ các yếu tố trên mà chỉ chú trọngnhững yếu tố nào quan trọng, đặc sắc, thể hiện rõ ý đồ nghệ thuật của tác giả

2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.

như giảng dạy văn học trong nhà trường Nó giúp chúng ta khám phá mộtcách chính xác các cấu trúc hình thức mang tính nội dung của tác phẩm văn

học, phục vụ cho việc tìm hiểu nội dung tác phẩm một cách đích thực, hoàntoàn không có sự gán ghép hoặc cảm nhận thiếu cơ sở Bên cạnh đó nó còngiúp chúng ta hiểu đủ, hiểu đúng các tác phẩm văn chương trong quá trìnhphát triển tư duy nghệ thuật, đánh giá đúng tư duy nghệ thuật của mỗi tácphẩm văn chương và hình tượng tác giả Nhưng không sa vào hình thức chủnghĩa.

Việc dạy học Văn theo tinh thần Thi pháp học là xu hướng chung của thếgiới Ở Việt Nam hiện nay đã có nhiều điều kiện tốt để thực hiện điều này.Chúng ta đã có nhiều nhà Thi pháp học Sách giáo khoa Ngữ văn hiện hànhchứa đựng rất nhiều tri thức về Thi pháp học Các đề thi và đáp án môn Văngần đây đã yêu cầu học sinh chú trọng phân tích hình thức nghệ thuật Nhưngnhững vấn đề nói trên chỉ nằm ở dạng lý thuyết Thi pháp học có biến thànhthực tiễn sinh động hay không còn phụ thuộc rất nhiều vào sự vận dụng tíchcực của thầy và trò trong giờ giảng văn

Vận dụng thi pháp học vào giảng dạy tác phẩm truyện sau năn 75 trongcác nhà trường còn hạn chế do nhiều nguyên nhân Đặc biệt đây là những tácphẩm mới khiến nhiều giáo viên còn lúng túng khi tiếp cận và tìm cách truyềnthụ cho học sinh Vận dụng thi pháp học vào giảng dạy các tác phẩm này lạikhó khăn hơn Tuy nhiên đây là cách làm mới khoa học, hiệu quả, nếu ápdụng thành công chắc chắn sẽ góp phần không nhỏ vào việc đổi mới phươngpháp dạy học hiện nay

3.Các giải pháp tiến hành.

3 1 Nghiên cứu bối cảnh diễn ra công cuộc đổi mới Văn học sau 1975

Với thắng lợi mùa xuân năm 1975, đất nước ta khép lại trang sử chiếntranh, bước sang một trang mới - bảo vệ, xây dựng và phát triển non sông đấtnước trong bối cảnh hoà bình Trong thời đại mới, đất nước có những biếnchuyển sâu sắc trên mọi phương diện

Trước hết, phải kể đến sự chuyển biến về hoàn cảnh xã hội với tốc độ

đô thị hoá nhanh chóng do tác động của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đạihoá Bên cạnh đó, việc giao lưu, hội nhập đa phương với thế giới bên ngoàicũng được rộng mở Những biến chuyển này đã làm thay đổi sâu sắc ý thức

xã hội với sự trỗi dậy của tinh thần dân chủ, từ đó nảy sinh nhu cầu nhận thứclại các vấn đề của cuộc sống Nhiều chuẩn mực mặc nhiên đã được thừa nhậntrước đây mất dần đi tính chất tuyệt đối và được nhận thức lại, trở nên linhhoạt uyển chuyển hơn Trước trạng thái tâm lí xã hội mới, nhu cầu mới củathời đại, văn học cũng bước vào hành trình đổi mới

Tuy nhiên, công cuộc đổi mới văn học không chỉ được khơi dậy từnhững tác động bên ngoài mà còn xuất phát từ quy luật nội tại của văn họcvới nhu cầu tự khẳng định, tự làm mới mình Công cuộc đổi mới văn học

được mở ra với người “mở đường tinh anh và tài hoa nhất” - Nguyễn Minh

Châu , ngay sau đó là đóng góp cách tân của hàng loạt cây bút đầy trăn trở vàkhát khao đổi mới như Nguyễn Khải, Ma Văn Kháng, Nguyễn Huy Thiệp,Phạm Thị Hoài, Thanh Thảo, Thu Bồn, Hoàng Cầm, Lê Đạt … Các nhà văn,nhà thơ đã mang đến cho văn học giai đoạn này những quan niệm sáng tácmới cùng những thể nghiệm mới trong hình thức thể hiện của tác phẩm vănchương Bằng những thể nghiệm, tìm tòi trên cả sáng tác và lí luận, phêbình… văn học Việt Nam sau 1975 đã từng bước hình thành những đặc trưngmới, hoàn thiện diện mạo của một giai đoạn văn học mới so với các thời kìvăn học trước đó

Đặt trong tiến trình phát triển chung của lịch sử văn học nước nhà vàtrong bối cảnh riêng của những năm sau 1975 có thể thấy tình hình văn họcViệt Nam sau 1975 rất phong phú, đa dạng song cũng khá phức tạp và đầybiến động

3.2 Nhận diện nội dung chương trình và sách giáo khoa Ngữ văn THPT- Phần truyện ngắn VN sau năm 1975

a Chương trình Chuẩn:

- Đọc chính: Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu, thời gian dạy 2

tiết

- Đọc thêm: Một người Hà Nội của Nguyễn Khải và Mùa lá rụng trong vườn của Ma Văn Kháng, thời gian dạy 2 tiết.

b Chương trình Nâng cao:

- Đọc chính: + Một người Hà Nội của Nguyễn Khải, thời gian dạy 2 tiết.

+ Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu, thời gian dạy 3

Trong khuôn khổ một sáng kiến kinh nghiệm, chúng tôi chỉ đề cập đến hai

truyện ngắn Việt Nam sau năm 1975 Đó là truyện Chiếc thuyền ngoài xa, và truyện Một người Hà Nội.

a Hướng dẫn học sinh tiếp cận tác phẩm truyện ngắn sau năm 1975 gắn với đặc trưng thể loại và cảm hứng sáng tác.

Giá trị của một truyện ngắn chính là sức chứa những ý tưởng lớn trong

một “kích cỡ nhỏ” của tác phẩm Một trong những tiền đề quan trọng làm nên

thành tựu của văn học Việt Nam đó là hiện thực cách mạng khơi nguồn cho

sự sáng tạo và là cảm hứng chủ đạo của nhiều tác phẩm văn chương Truyện

ngắn từ sau năm 1975 đã phản ánh rất rõ sự thay đổi của hiện thực cuộc sống,

rõ nét nhất trong sáng tác của Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Khải, Ma VănKháng Nhận thức được điều này, khi tìm hiểu, tiếp cận truyện ngắn ViệtNam từ sau năm 1975, GV cần hướng dẫn HS chú ý đến cảm hứng sáng táccủa từng tác giả nói riêng và cảm hứng của thời đại nói chung Khơi nguồn

cảm hứng từ trong tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa là hiện thực cuộc sống

được phản ánh qua cái nhìn của người nghệ sĩ Đằng sau cái bức tranh bìnhminh trên biển đẹp tuyệt đích, hoàn mĩ ấy là sự thật tồi tệ, phũ phàng - cuộc