HƯỚNG dẫn học SINH ôn THI tốt NGHIỆP THPTQG đạt kết QUẢ CAO TRONG môn địa lí ở TRƯỜNG THPT HIỆN NAY

Rõ ràng vấn đề này là của giáo viên, đó là cách đổi mới phương pháp trong giảng dạy, phải thiết kếnội dung phù hợp để đánh giá được năng lực của từng đối tượng học sinh trước khitriển kh

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT MAI ANH TUẤN - NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

HƯỚNG DẪN HỌC SINH ÔN THI TỐT NGHIỆP

THPTQG ĐẠT KẾT QUẢ CAO TRONG MÔN ĐỊA LÍ Ở

TRƯỜNG THPT HIỆN NAY

Họ và tên: Hàn Thanh Hạnh

Chức vụ: Tổ trưởng SKKN thuộc lĩnh vực: Địa lí

THANH HÓA, NĂM 2018

Mục lục Trang

1 Mở đầu……… … 31.1 Lí do chọn đề tài……… 3 - 41.2 Mục đích nghiên cứu……… ……….41.3 Đối tượng nghiên cứu……….41.4 Phương pháp nghiên cứu………4 -51.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm……….5

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm……… 52.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm ……… 5-62.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm……… 6-7-82.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấnđề……… 8,9,10,11,12 - 132.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân,đồng nghiệp và nhà trường………14 -15

3 Kết luận, kiến nghị……… 16

- kết luận……… 17-Kiến nghị……….18,19,20

Tài liệu tham khảo……… 21

là với việc thi tự luận thay vào bởi thi trắc nghiệm như hiện nay Vì vậy tôi nhận thấy

để học sinh học được bộ môn Địa lí hiệu quả, thi hiệu quả và có hứng thú tìm tòi khám phá chủ động trong học tập, vấn đề bài giảng như thế nào ? nhất là Giáo viên phải nghiên cứu soạn bài học (Giáo án) một cách khoa học phù hợp với đối tượng học thì điểm số mới cao trong kì thi TNTHPTQG hiện nay Rõ ràng vấn đề

này là của giáo viên, đó là cách đổi mới phương pháp trong giảng dạy, phải thiết kếnội dung phù hợp để đánh giá được năng lực của từng đối tượng học sinh trước khitriển khai nội dung bài học mới có hiệu quả cao Làm được như vậy chắc rằng khảnăng tiếp thu của học sinh sẽ tốt hơn Làm cho học sinh ngày càng thêm chăm chỉ,say sưa học tập, khát khao hiểu biết và rèn luyện tu dưỡng học tập tốt hơn Vậy nộidung đánh giá, phân loại học sinh phải dựa trên cơ sở quan niệm về tính tích cực hoáhoạt động của học sinh, lấy học sinh làm trung tâm của quá trình thực hiện thông qua:

“ Hướng dẫn học sinh ôn thi Tốt nghiệp THPTQG đạt kết quả cao trong môn Địa

Lí ở trường THPT hiện nay” giáo viên triển khai những cuộc thăm dò, trắc nghiệm

(Tets)và đàm thoại (Xêmina) giữa thầy và trò, giữa trò với nhau rất sinh động, hấpdẫn và bổ ích, cũng như dạt kết quả mong đợi

Trước tình hình đó bộ môn cũng đã tổ chức cải cách, đổi mới giảng dạy, cảitiến và đổi mới phương pháp, tổ chức cho giáo viên dạy Địa lí - học tập nghiên cứucác chuyên đề, tổ chức họp Soạn bài theo nghiên cứu bài học, thao giảng dự giờ, góp

ý xây dựng để có hiệu quả trong giảng dạy cao hơn

Qua giảng dạy thực tế, tôi đã có những kết quả nhất định trong bộ môn Vậy tôichọn nội dung sau đây để nói lên một phần kinh nghiệm mà bản thân đã thực hiện, cụ

thể nội dung cơ bản sau: “ Hướng dẫn học sinh ôn thi Tốt nghiệp THPTQG đạt kết

quả cao trong môn Địa Lí ở trường THPT hiện nay ”.

1.1 Lí do chọn đề tài.

Như chúng ta đã biết trong toàn bộ hệ thống nền giáo dục Việt Nam nóichung, tổ chức của các trường học nói riêng trong đó có hệ thống trường Trung họcphổ thông, về cơ bản là để tổ chức giảng dạy và giáo dục học sinh phát triển năng lựcmột cách toàn diện Vậy để giảng dạy học sinh học một cách tốt nhất, thi đạt điểm sốcao, nhà trường phân công những giáo viên có kinh nghiệm đang giảng dạy bộ mônngánh trách nhiệm trọng trách cao hơn đứng mũi chịu sào làm công tác chuyên môn

để cùng với đồng nghiệp dạy cùng bộ môn trao đổi, góp ý học tập kinh nghiệm Nhưvậy khi nói đến giáo viên có kinh nghiệm là đề cập đến vị trí, vai trò, chức năng củangười làm công tác chuyên môn, đề cập đến những nhiệm vụ, nội dung công việc màngười giáo viên phải làm, cần làm và nên làm cho thật tốt Để một tập thể bộ mônvững mạnh là yêu cầu giáo dục bắt buộc của tất cả các trường nói chung trong hệthống giáo dục trong đó ở trong trường Trung học phổ thông nói riêng, đó cũng lànhiệm vụ quan trọng của người giáo viên Một tập thể bộ môn vững mạnh sẽ là động

lực thúc đẩy mọi hoạt động phát triển một cách toàn diện, nhất là hoạt động học tập ởtrường Bên cạnh đó khi giáo viên làm tốt công tác chuyên môn và có phương pháp,

kĩ năng tốt thì sẽ tạo nhiều điều kiện, có thời gian để bồi dưỡng và hoàn thành tốt

chuyên môn của mình Vì vậy tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “ Hướng dẫn học sinh

ôn thi Tốt nghiệp THPTQG đạt kết quả cao trong môn Địa Lí ở trường THPT hiện nay ”.

Đây là đề tài mà tôi đã thực nghiệm ở năm học 2016 - 2017, nhưng kết quả chưa

đạt như mong đợi bởi vì:

- Thứ nhất: Cấu trúc, xây dựng và soạn bài dạy và học chưa đúng cách, chưa đúngphom

- Thứ hai: nội dung giảng dạy mới ở mức áp dụng cho học sinh học và thiên về làmbài ở dạng lí thuyết tự luận Còn bộ môn hiện nay đã chuyển sang 100% thi trắcnghiệm khách quan ở kỳ thi Tốt nghiệp THPTQG

1.2 Mục đích nghiên cứu:

- Để làm tốt công tác giảng dạy và học bộ môn học Địa lí ở trường THPT hiện nayphù hợp với đổi mới trong cách dạy, cách học và thi cử cũng như phổ biến kinhnghiệm hay vào thực tiễn để đồng nghiệp giảng dạy bộ môn Địa lí ở trong trường nóiriêng, trong Huyện, trong Tỉnh Thanh Hóa và cả nước nói chung trao đổi góp ý vàcùng thực hiện trong dạy học đạt kết quả cao nhất như mong đợi

- Về nội dung: “ Hướng dẫn học sinh ôn thi Tốt nghiệp THPTQG đạt kết quả cao

trong môn Địa Lí ở trường THPT hiện nay ”.

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Học sinh lớp 10, 11 và nhất là học sinh lớp 12 ở Trường trung học phổ thông Mai

Anh Tuấn - Huyện Nga Sơn - Tỉnh Thanh Hóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

- Kinh nghiệm giáo dục của bản thân trong quá trình làm công tác dạy và học mônĐịa lí thực nghiệm qua nhiều năm ở trường THPT

- Trao đổi với các đồng nghiệp, các tiền bối trong và ngoài nhà trường, nhất là giáoviên giảng dạy môn Địa lí trên toàn Tỉnh Thanh Hóa có năng lực bộ môn và có nhiềukinh nghiệm

- Trao đổi với các cựu học sinh cũ đã ra trường về cảm tưởng của các em, cảmnhận của các em qua các quá trình học tập ôn thi và thi TNTHPTQG môn Địa lí ở cáclớp tôi đã từng giảng dạy và các học sinh ở các lớp hiện nay tôi đang trực tiếp giảngdạy và các lớp tôi dạy thay đồng nghiệp

- Nghiên cứu thông qua các tài liệu, các chuyên đề đã được Sở ngành triển khaitích cực nhiều năm qua liên quan cũ và mới mà Sở GD và ĐT Thanh Hóa, Bộ Giáodục và Đào tạo ban hành

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm:

- Sáng kiến kinh nghiệm được trình bày và thực hiện đúng mẫu và đúng với các bướctiến hành theo quy định

- Sáng kiến kinh nghiệm có phương pháp và kĩ thuật dạy và học tích cực hơn, tốt hơnđáp ứng được và phù hợp với đổi mới giáo dục hiện nay, nhất là đối tượng học sinhlớp 12.

- Sáng kiến kinh nghiệm đánh giá được năng lực học sinh một cách chính xác hơnthông qua kết quả thi Tốt nghiệp THPTQG của năm học vừa qua

- Sáng kiến kinh nghiệm được giáo viên giảng dạy và học sinh học tập say mê, hứngthú, thu hút được nhiều học sinh yêu quý môn học Địa lí

- Sáng kiến kinh nghiệm đảm bảo trong việc dạy học và kiểm tra, thi cử qua các cuộcthi, hội thi, kỳ thi đáng giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh THPT hiệnnay

- Sáng kiến kinh nghiệm trình bày và cấu trúc, rõ ràng, đẹp, khoa học và chính xác

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm:

2.1 Về cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:

Đối với hệ thống giáo dục nói chung, giáo dục phổ thông nói riêng, người giáoviên trực tiếp giảng dạy trên lớp có vai trò quan trọng trong việc giáo dục học sinhtoàn diện Ngoài việc trực tiếp giảng dạy ở lớp học, giáo viên trước hết phải là nhàgiáo dục, là người tổ chức các hoạt động giáo dục, quan tâm tới từng học sinh, chăm

lo đến việc rèn luyện đạo đức, hành vi, kĩ năng, những biến động về tâm sinh lí, tưtưởng, nhu cầu, nguyện vọng của các em Giáo viên bằng chính nhân cách của mình,

là tấm gương sáng tác động tích cực đến việc hình thành phẩm chất đạo đức, nhâncách của học sinh Mặt khác, giáo viên còn là cầu nối giữa tập thể học sinh với các tổchức xã hội trong và ngoài nhà trường, là người tổ chức phối hợp các lực lượng giáodục [4].

Giáo viên là người thay mặt hiệu trưởng, hội đồng nhà trường và cha mẹ học sinhquản lý toàn diện học sinh trong quá trình học tập trên lớp mình phụ trách giảng dạy

bộ môn Điều này đòi hỏi giáo viên vừa quản lý tập thể học sinh, vừa quan tâm đếntừng cá nhân, đối tượng trong lớp về mọi phương diện: học tập, tu dưỡng, lao động và

kĩ năng sống …thông qua bộ môn

Giáo viên là người lãnh đạo, tổ chức, điều hành, kiểm tra mọi hoạt động và cácmối quan hệ ứng xử, cách học, cách tiếp cận môn học trên lớp mình phụ trách theođúng chương trình và kế hoạch của nhà trường, của ngành đề ra và yêu cầu

Giáo viên là nhân vật chủ đạo để hình thành nhân cách cho từng học sinh trongtập thể lớp mà mình phụ trách môn học

Giáo viên là cầu nối, là nhân vật trung gian thiết lập các mối quan hệ hai chiều:Nhà trường - tập thể học sinh; tập thể học sinh - xã hội Như vậy, một mặt giáo viênvừa là đại diện cho nhà trường để giáo dục học sinh, vừa là đại diện cho tập thể họcsinh để liên lạc với nhà trường Mặt khác, giáo viên phải làm cho quan hệ giữa tập thểhọc sinh với xã hội trở nên gắn bó hơn Giáo viên xây dựng, tổ chức tập thể lớp họcthành đơn vị vững mạnh, tổ chức điều khiển, lãnh đạo các hoạt động giáo dục của cánhân, tập thể lớp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục một cách toàn diện thông quamôn học

Giáo viên luôn luôn thiết lập và phát triển các mối quan hệ với các tổ chức, lựclượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để giáo dục học sinh thông qua bộ mônmình phụ trách giảng dạy

Giáo viên tổ chức tình huống, giao nhiệm vụ cho học sinh Học sinh hăng hái đảmnhận nhiệm vụ, gặp khó khăn, nảy sinh vấn đề cần tìm tòi giải quyết Dưới sự chỉ đạocủa giáo viên, vấn đề được diễn đạt chính xác hóa, phù hợp với mục tiêu dạy và học

và các nội dung cụ thể đã xác định [ 1 ]

2.2.Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:

Có thể nói trong những năm qua, sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nóichung, địa phương nói riêng đã và đang mang lại không ít những thuận lợi cho côngtác giáo dục trong các nhà trường Sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước, các cấpchính quyền, đoàn thể cùng với sự hỗ trợ tích cực từ phía xã hội Cơ sở vật chất, trangthiết bị giáo dục của các nhà trường được xây dựng, trang bị ngày một khang trang,đầy đủ, đảm bảo cho việc dạy và học Mô hình và chính sách đối với gia đình trẻ hiệnnay ít con, kinh tế ngày càng được cải thiện đã tạo thuận lợi cho trẻ em được quantâm, nuôi dưỡng và chăm sóc ngày càng tốt hơn

Bên cạnh đó, sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, đặc biệt là côngnghệ thông tin đã hỗ trợ nhà trường, hỗ trợ cho giáo viên và phụ huynh trong việc liênlạc, trao đổi, nắm bắt nhanh, kịp thời những thông tin, tin tức cần thiết, thiết thựctrong phối hợp giáo dục; Đồng thời hỗ trợ tích cực cho hoạt động dạy và học của giáoviên trong những giờ lên lớp, trong những hoạt động tập thể làm cho học sinh thấyhứng thú, tâm đắc hơn Sự phối kết hợp giữa các tổ chức đoàn thể trong và ngoài nhàtrường ngày càng trở nên chặt chẽ hơn

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi kể trên, công tác giáo dục còn gặp không ítnhững khó khăn, thách thức lớn Trong thời đại khoa học công nghệ và kinh tế thịtrường hiện nay, ngoài những tiện ích to lớn mà nó mang đến cho nhân loại thì kèmtheo đó là hàng loạt các tác động tiêu cực đến đối tượng học sinh: Xu hướng sốnghưởng thụ, đua đòi ăn diện, chưng diện theo trang phục, mái tóc, bấm lỗ tai, mũi, xămhình… của các diễn viên, ca sĩ, MC… trong phim ảnh, trên điện thoại, trong một sốchương trình truyền hình… và đặc biệt là game online, pheebucs Chính những vấn

đề này ảnh hưởng không ít đến việc học tập, việc hình thành nhân cách, đạo đức củahọc sinh và gây ra rất nhiều khó khăn cho giáo viên các môn học trong công tác giáodục đạo đức, học tập, nối sống, kĩ năng sống toàn diện cho học sinh

Nguyên nhân chủ yếu đó là: Do nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh chỉ chú ý đếnlợi nhuận trước mắt Hầu hết các điểm truy cập Internet đều trang bị những trò chơibạo lực, trò chơi ăn tiền… rất thu hút và hấp dẫn học sinh cả hai giới ( Nam - Nữ ) Vìthế, hiện tượng trốn tiết, bỏ học, đi học muộn, đến lớp ngủ gà ngủ gật, giấu tiền, trộmcắp, diết người cướp của, tống tiền… để chơi game là điều không tránh khỏi

Không những vậy, hậu quả do những tác động của những trò chơi nguy hiểm nàydẫn đến các hành vi bạo lực, các tệ nạn xã hội khôn lường gây tổn thương đến giađình, nhà trường, thầy cô, bạn bè, người thân và tổn hại tới xã hội

Mặt khác, nhiều gia đình do cuộc sống, do quá bận rộn với công việc nên thờigian quan tâm, gần gũi và dành cho việc giáo dục con cái không nhiều, gần như phómặc cho thầy cô giáo, nhà trường và xã hội, thậm chí cung cấp tiền bạc dư thừa chocon cái không nghĩ đến hậu quả Nhiều phụ huynh chỉ gặp gỡ trao đổi với giáo viên

bộ môn một lần, thậm chí không có lần nào trong một năm học, còn chủ yếu là traođổi qua điện thoại trong những trường hợp cần thiết Con trẻ thiếu thốn tình cảm,thiếu sự quan tâm của gia đình, dễ bị kẻ xấu lôi cuốn rơi vào sa ngã rất nhanh và rất

dễ Một số em do điều kiện, hoàn cảnh gia đình ở với ông bà, cô gì, chú bác và dođược chiều chuộng và chăm sóc quá chu đáo nên nảy sinh tính ích kỉ, ương bướng,khó bảo Hơn nữa ở lứa tuổi này, tâm sinh lí của các em đang phát triển, các em ngàycàng có nhiều nhu cầu hiểu biết, tìm tòi, tò mò, bắt chước, thích giao lưu, đua đòi,thích sự khẳng định mình , trong khi kiến thức về xã hội, gia đình, về kĩ năng sống,

sự hiểu biết về pháp luật còn hạn chế, nên chiều hướng học sinh cá biệt, hư, lười học,hiện tượng bỏ giờ, trốn tiết, vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức ngày càng nhiều, giatăng và phổ biến trong xã hội

Tuy nhiên, cũng phải nhìn nhận những thiếu sót về phía đội ngũ giáo viên Một

bộ phận giáo viên chưa thật nhiệt tình, một phần do công việc giảng dạy chiếm nhiềuthời gian, hiệu quả công tác ít nhiều bị ảnh hưởng Một thiếu sót khác là nhiều giáoviên tiến hành công việc khá cảm tính, chưa có phương pháp thích hợp, sáng tạo thíchhợp Có người quá nghiêm khắc, có người quá dễ dãi Người nghiêm khắc gò ép họcsinh theo khuôn khổ một cách máy móc Và như thế, về mặt tâm lí, cả giáo viên vàhọc sinh đều như bị áp lực Người dễ dãi thì lại buông lỏng công tác quản lí, thiếuquan tâm sâu sát Thực tế, nhiều khi giữa thầy cô và học sinh không phải bao giờcũng tìm được tiếng nói chung

* Giới hạn của đề tài:

Nghiên cứu về thực trạng và biện pháp trong công tác giảng dạy môn Địa lí tạiTrường THPT Mai Anh Tuấn - Nga Sơn - Thanh Hóa trong năm học 2017 - 2018 vànhững năm tiếp theo

* Thực trạng:

Như lời mở đầu, bản thân chúng ta đã biết Địa lí được gọi là bộ môn khoa học xãhội và khoa học tự nhiên thực nghiệm có nhiều khái niệm tưởng chừng dễ dàng vàđơn giản với học sinh và giáo viên Nhưng trong thực tế thì học sinh lại rất lúng túng,khó hiểu, cho là rất trìu tượng Rất nhiều học sinh không thể nắm chắc được, hoặchiểu một cách mơ màng các khái niệm cơ bản dẫn đến không vận dụng được kiếnthức vào học tập nhất là kỹ năng làm bài kiểm tra, bài thi trắc nghiệm khách quan hay

tự luận và bài thực hành, cũng như không có hứng thú, say sưa trong học tập môn Địalí

Giáo viên vẫn chủ yếu lệ thuộc vào tiến trình các bài học được trình bày trong sáchgiáo khoa, chưa “ dám” chủ động trong việc thiết kế tiến trình xây dựng kiến thứcphù hợp với các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực [ 1 ]

* Kết quả, hiệu quả của thực trạng trên: Vào năm học 2015 - 2016 bản thân đã

giảng dạy và kiểm tra, đánh giá, khảo sát chất lượng của khối lớp 12, trong đó có 3lớp đại diện của khối đạt kết quả như sau:

phù hợp để tổ chức cho học sinh học tập, đặc biệt phân loại được học sinh theo nănglực, có như vậy học sinh học tập mới có hiệu quả cao Tôi mạnh dạn cải tiến nộidung và phương pháp.

Làm được như vậy chắc chắn rằng khả năng tiếp thu của học sinh sẽ tốt hơn.Học sinh sẽ chăm học, say sưa, khát khao hiểu biết và nhất là thi TNTHPTQG đạt kếtquả cao như mong đợi Vậy phân loại được năng lực học sinh phải dựa trên cơ sởquan niệm về tính tích cực hoá các hoạt động của học sinh, lấy học sinh làm trung

tâm của quá trình thực hiện từ thực trạng cụ thể theo phạm vi nghiên cứu sau:

“ Hướng dẫn học sinh ôn thi Tốt nghiệp THPTQG đạt kết quả cao trong môn Địa

Lí ở trường THPT hiện nay ”.

2.3 Các các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề, vai trò, tác dụng, hiệu quả:

* Vấn đề nội dung và hình thức:

- Có thể nói đây chính là một bài toán rất khó và phức tạp, nó bao hàm tất cả củacác vấn đề trong quá trình triển khai và thực hiện có thể tổ chức hoạt động học tậpthành hai loại chính khác nhau:

- Một loại nghiên cứu, sưu tầm những sự vật và hiện tượng, những quy luật chínhlàm cơ sở cho phần nội dung, hình thức thực hiện triển khai có hiệu quả trực tiếp đốivới một khoảng thời gian ngắn kiểm tra kiến thức và hiểu biết, hứng thú, yêu thích vềmôn Địa lí

- Một loại xét đến cách phối hợp các hình thức tổ chức suy nghĩ phản xạ nhanh chotoàn lớp như: suy nghĩ, nghiên cứu theo cá nhân, hay tổ nhóm, cặp trong thời gianngắn

- Sử dụng ATLAT Địa Lí Việt Nam và cách sử dụng

- Để thực hiện tốt các yêu cầu trên, thực tế giáo viên phải có nhiều kinh nghiệm, cóxét đến tính quy luật, phải sưu tầm, nghiên cứu nhiều tài liệu, mất nhiều thời gian vàcông sức đọc và phân loại các câu hỏi và đưa ra đáp án chính xác Và hình dung đượcmục đích sau khi thực hiện để thiết kế nội dung, hình thức phù hợp như đã định ra vàđảm bảo với các dấu hiệu sau:

- Có mối liên hệ với nội dung giảng dạy với cuộc sống, sản xuất thực tiễn xây dựngXHCN và phương hướng chính trị, tư tưởng

- Có sự tham gia tích cực của học sinh, tạo điều kiện phát triển tư duy lôgic cho họcsinh và sáng tạo độc lập

- Trong dạy học cá nhân, GV tổ chức cho mỗi HS được làm việc thực sự với cácđối tượng học tập ( tranh ảnh, ATLAT, sơ đồ, lược đồ, bản đồ, bảng thống kê, bài viết,sách giáo khoa ) để thu thập kiến thức, hoặc trả lời các câu hỏi, thực hiện bài tập do

GV đề ra [ 2 ]

- Học sinh khi ra ngoài lớp, trường, ngoài đường về nhà tiếp tục động não tìm đáp ánđúng Nhờ đó mà học sinh tình trạng lười học, nói tục, xích mích, va chạm, vi phạmnội quy kỷ luật trong trường, ngoài đường đã chấm dứt không còn nhiều Các emchăm chỉ, say sưu học tập, khát khao hiểu biết yêu mến, thích môn học Địa lí hơn.Đánh giá kết quả của học sinh ngay sau các kỳ thi

- Để đánh giá được năng lực học sinh qua các kỳ thi TNTHPTQG trong môn Địa lítrong thời gian nhất định, có hiệu quả cao, ta cũng cần có một số biện pháp vàphương pháp cụ thể sau:

* Bước vào buổi học::

- Điều cần thiết đầu tiên trước những vấn đề mới, trước sự ngơ ngác, sự im lặng, buồn

tẻ, sự không hiểu, khó hiểu, no lắng… của học sinh thi cuối cấp th TNTHPTQG Vậy giáo viên nên làm thế nào để trong thời gian ngắn, phải kiểm tra được kiếnthức tư duy lôgic và những mối liên quan về kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, để có được

sự phấn khởi, vui vẻ và sinh động trong học sinh, để cho việc vận dụng vào bài họcmới, vào kỳ thi Tốt nghiệp THPTQG sắp tới, bởi nội dung và hình thức học tập

* Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:

- Phần nội dung thực hiện:

+ Trước hết cần phải xác định rõ mục tiêu (yêu cầu kiến thức) của các câu hỏi nêu ralà: 4 mức độ kiến thức ( Nhận biết, thông hiểu, vận dụng thấp, vận dụng cao) cơ bảnnào, kỹ năng đàm thoại gì? có những thái độ tích cực gì… tiếp theo là dự kiến sửdụng bao nhiêu câu hỏi dễ, hay khó, ở trên đất nước ta hay trên thế giới chương trìnhkiến thức lớp 11 (20%), lớp 12 (80%).v.v

+ Bước tiếp theo là thiết kế các câu hỏi và hướng dẫn học sinh học ở lớp cũng như ởnhà nhằm thực hiện cho một yêu cầu, mục tiêu cụ thể của phần việc triển khai buổihọc bám vào chuẩn kiến thức: Lựa chọn đáp án đúng là kiến thức các em phải sànglọc, học sinh gi lập đề cương đáp án đúng sau các câu hỏi ở tất cả các bài học cũngnhư tham khảo các đề thi minh họa của Bộ, của các trường trên toàn quốc, còn lại làđáp án không đúng ở các đề thi TNTHPTQG khi ra đề thi ở kỳ thi TNTHPTQG hangnăm [4]

+ Đồng thời mỗi hoạt động có thể gồm các hoạt động cơ bản khác nhau để thực hiệncác mục tiêu đã đặt ra Các hoạt động này cũng được sắp xếp theo trình tự lôgic hợp

lý theo 4 mức độ có dự kiến thời gian cụ thể

+ Giáo viên có thể ra câu hỏi theo 4 mức độ, còn học sinh phát hiện ra vấn đề hoặcnhiệm vụ mà giáo viên đưa ra

+ Giáo viên đưa ra câu hỏi theo 4 mức độ đã làm sẵn có trước ở nhà trước khi triểnkhai hoạt động dạy và học Giáo viên sau đó tập hợp kết quả ngay hoặc tiếp tục chohọc sinh suy nghĩ để trả lời những lần sau nếu nhưng thời gian cho phép đã hết màhọc sinh chưa nghĩ ra được

+ Tăng cường vận dụng phương pháp dạy học tích cực đề cao chủ thể nhận thức củahọc sinh như: “ bàn tay nặn bột”, khảo sát, điều tra, thảo luận, đóng vai, viết báo cáo,

dự án…[ 2 ]

+ Cuối cùng giáo viên củng cố, dặn dò nhận xét đánh giá kết quả tổng hợp theo tỉ lệqua lần thăm dò vừa qua và ra tiếp câu hỏi theo 4 mức độ cho học sinh về nhà học vànhắc học sinh về nhà suy nghĩ tiếp, nhưng cũng không được quên nhiệm vụ chính làhọc bài cũ và đọc bài mới của chương trình học chính khoá môn học Địa lí

Trên đây là những phần cần thiết cho một buổi dạy học và hướng dẫn học sinh cáchhọc tập để làm bài thi trắc nghiệ khách quan trong kỳ thi Tốt nghiệp THPTQG sắp tớithông qua hình thức, cách học và làm bài trắc nghiệm, thăm dò mà trong giảng dạy,học tập tôi đã phát hiện ra và hiện nay đang được áp dụng để giảng dạy, thực hiện vàsau khi triển khai học bài học Địa lí chính khoá với những phần thực hiện sau đây

+ Bước chuẩn bị một hệ thống các câu hỏi theo 4 mức độ nhận thức: khó, dễ, trungbình, khá, cao, rất cao là rất quan trọng Vì nó liên quan đến kiến thức, liên quan gắnliền cả quá trình học tập, sự yêu thích, khả năng, sở trường, sở đoản của học sinhtrong từng đối tượng học chương trình Địa lí trong trường THPT hiện nay Vì vậy họcsinh nói chung, học sinh lớp 12 nói riêng cần được phân loại, để được trang bị khắcsâu kiến thức hiểu biết kiến thức môn Địa lí trong trường THPT.

+ Chuyển giao nhiệm vụ học tập: Nhiệm vụ học tập rõ ràng và phù hợp với khả năng

của HS, thể hiện ở yêu cầu về sản phẩm mà HS phải hoàn thành khi thực hiện nhiệmvụ; hình thức giao nhiệm vụ sinh động, hấp dẫn, kích thích được hứng thú nhận thứccủa HS; đảm bảo cho tất cả HS tiếp nhận và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ [ 2 ]

- Cần tiến hành các bước như sau:

+ Giới thiệu hệ thống bằng các câu hỏi theo 4 mức nhận thức: dễ, hay khó về Địa lí tựnhiên và kinh tế - xã hội, văn hóa của Việt Nam và Thế giới em thích học phần tựnhiên hay kinh tế - xã hội, văn hóa, thích hay không thích theo cảm nhận khách quan

và chủ quan, tại sao? vì sao? nguyên nhân, lí do? v.v thực hiện các câu hỏi thăm dònhư sau:

Các câu hỏi giáo viên đưa ra Kết quả tổng

hợp của giáo viên ( % )

* Câu hỏi về lĩnh vực tự nhiên: Học sinh trả lời

Câu

1:

Em rất thích, thích, thích vừa vừa, lưỡng lự hay

không thích chương này, bài này, phần này, tiết

học này hoặc vấn đề nào đó… trong lĩnh vực Địa

Vì sao em lại thích Địa lí tự nhiên, thích phần này,

bài học này, vấn đề này?

75%

Câu

4:

Theo em để học tốt Địa lí tự nhiên cần phải làm

gì? học như thế nào? làm bài thi như thế nào để

đạt điểm cao? Em hãy chia xẻ?

6:

Vì sao làm bài kiểm tra làm những câu hỏi Địa lí

tự nhiên lại khó không đạt được điểm tối đa?

Em rất thích, thích, thích vừa vừa, lưỡng lự hay

không thích chương này, bài này, phần này, tiết

học này hoặc vấn đề nào đó… trong lĩnh vực Địa

lí Kinh tế, xã hội, văn hóa?

75%

Câu2: Vấn đề Địa lí kinh tế, xã hội, văn hóa nào em khó

hiểu, em không thích Vì sao?

65%

Câu

3:

Vì sao em lại thích Địa lí kinh tế, xã hội, văn hóa,

thích phần này, bài học này, vấn đề này?

55%

Câu

4:

Theo em để học tốt Địa lí kinh tế, xã hội, văn hóa

cần phải làm gì? học như thế nào? làm bài thi như

thế nào để đạt điểm cao? Em hãy chia xẻ?

Vì sao làm bài kiểm tra làm những câu hỏi Địa lí

kinh tế, xã hội lại khó không đạt được điểm tối

đa? Nguyên nhân

Câu 8 Theo em học địa lí về kinh tế vùng khó hay dễ, em

có thích hay không thích, thích ở mức độ nào,

không thích ở mức độ nào Vì sao? Em hãy chia

xẻ

65%

Giáo viên kết luận đưa ra kết quả tính theo tỉ lệ % đối với những câu hỏi mà họcsinh đó trả lời, còn những câu hỏi học sinh chưa trả lời được, thì giáo viên tiếp tụccho học sinh suy nghĩ trả lời sau và giáo viên tiếp tục tổng hợp để có kết luận cuốicùng Từ đó giáo viên sẽ điều chỉnh, thiết kế bài dạy phù hợp cũng như giáo viênphân loại được đối tượng học sinh để dạy phù hợp, phát huy thế mạnh của từng họcsinh, tạo cảm hứng, thích thú và yêu thích môn Địa lí

Giáo viên thiết kế toàn bộ hệ thống nội dung kiến thức để học sinh tiếp thu cũng nhưgiáo viên hướng dẫn học sinh về nhà lập đề cương để học theo hướng dẫn của giáoviên nhằm đạt hiệu quả trong học tập cũng như trong làm bài thi Tốt nghiệpTHPTQG, bản thân tôi đã soạn giáo án giảng dạy, đặc biệt là hướng dẫn học sinh học

bồi dưỡng, nhưng chưa đạt kết quả như mong đợi Với thiết kế bài dạy bình thường trước khi so với cải tiến như sau:

Soạn ngày: 5 tháng 9 năm 2017

- Xác định được vị trí địa lý và hiểu được tính toàn vẹn của phạm vi lãnh thổ nước ta

- Đánh giá được ý nghĩa của vị trí địa lý đối với đặc điểm tự nhiên, sự phát triển kinh

tế - xã hội và vị thế của nước ta trên thế giới

2 Kỹ năng: Xác định được trên bản đồ và Atlat địa lý Việt Nam vị trí và phạm vi lãnhthổ của nước ta

3 Thái độ: Củng cố thêm lòng yêu quê hương, đất nước, trách nhiệm bản thân sẵnsàng xây dựng và bảo vệ tổ quốc

4 Định hướng hình thành p hát triển năng lực: Năng lực giải quyết vấn dề, tư duy tổnghợp Năng lực sử dụng bản đồ, năng lực tự học và liên hệ thực tế

II CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ

a Chuẩn bị của giáo viên: Bản đồ hành chính Việt Nam; Bản đồ hành chính ĐôngNam Á Sơ đồ phạm vi các vùng biển theo luật quốc tế(1982)

b Chuẩn bị của học sinh: Atlat địa lý Việt Nam Sách giáo khoa Tư liệu về vị trí trênđất liền và biển

III

TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC

1 Đặt vấn đề tình huống xuất phát (Khởi động)

Hoạt động khởi động:

(Nội dung: Xác định và trình bày được đặc điểm vị trí địa lý nước ta)

1 Mục tiêu: Trình bày được đặc điểm vị trí địa lý của nước ta Xác định được hệ tọa

độ và vị trí tiếp giáp của nước ta trên bản đồ

2 Phương pháp/Kỹ thuật: Nêu và giải quyết vấn đề và khai thác bản đồ

Bước 4: Đánh giá quá trình học sinh thực hiện và kết quả cuối cùng của học sinh

GV chốt kiến thức nêu bật trọng của bài học - Chuyển ý sang hoạt động cụ thể