Vận dụng kiến thức tích hợp, liên môn vào mục 2 du lịch trong bài vấn đề phát triển thương mại và du lịch

ĐỀ TÀI: VẬN DỤNG KIẾN THỨC TÍCH HỢP, LIÊN MÔN VÀO DẠY MỤC 2 “DU LỊCH” TRONG BÀI 31 “VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI Dạy học vận dụng kiến thức tích hợp, liên môn là hình thức tìm tòi những

MỤC LỤC

ĐỀ TÀI:

VẬN DỤNG KIẾN THỨC TÍCH HỢP, LIÊN MÔN VÀO DẠY MỤC 2

“DU LỊCH” TRONG BÀI 31 “VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI

Dạy học vận dụng kiến thức tích hợp, liên môn là hình thức tìm tòi nhữngnội dung giao thoa giữa các môn học, những khái niệm, tư tưởng chung giữacác môn học có liên hệ với nhau Nguyên tắc dạy học này có vai trò, ý nghĩaquan trọng đối với người dạy và người học

Hiện nay xu hướng dạy học tích hợp liên môn đã được áp dụng đổi mớivào các cấp học từ Tiểu học đến THPT Giữa môn địa lí và các môn học khác

có liên quan chặt chẽ với nhau và môn địa lí có sự xuất hiện các bộ môn khoahọc tự nhiên như vật lí, hóa học, sinh học hoặc các bộ môn khoa học xã hộinhư văn học, lịch sử Kiến thức tích hợp liên môn có thể hỗ trợ cho nhau, giúpkiến thức bài địa lí được mở rộng, phong phú hơn từ đó giúp học sinh tiếp thukiến thức nhanh, dễ nhớ, dễ thuộc đạt được các mục tiêu của bài học

Đối với bộ môn địa lí, nhất là phần xã hội thường rất dài lâu nay học sinhthường không có hứng thú và ít quan tâm, dẫn đến việc tiếp thu kiến thức mộtcách thụ động, hiệu quả học tập chưa cao, khó nhớ Do đó, việc tích hợp cácmôn học khác vào phân môn sẽ làm cho giờ địa lí trở nên sinh động, hấp dẫn,đặc biệt là các em sẽ có hứng thú học tập hơn Đồng thời với đối tượng là họcsinh lớp 12 qua các bài học về địa lí Việt Nam sẽ giúp các em có thêm kiến thức

về quê hương, đất nước mình từ đó giúp các em thêm hiểu biết và yêu quêhương Xuất phát từ vai trò của văn thuyết minh, của dạy học tích hợp liên môn

tôi chọn đề tài: Vận dụng kiến thức tích hợp, liên môn vào mục 2 “Du lịch” trong bài “Vấn đề phát triển thương mại và du lịch” (Địa lí 12 - cơ bản)

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Với những trăn trở,tìm tòi của mình, tôi thực hiện đề tài này để tìm raphương pháp, cách thức tổ chức bài dạy tốt hơn, phù hợp với từng đối tượng họcsinh, giúp các em chủ động, tích cực chiếm lĩnh được kiến thức và biết vận dụngnhững kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề trong thực tiễn Và mục đíchcuối cùng là để góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập tại trườngTHPT Cẩm Thủy 1 nói riêng và của ngành giáo dục nói chung

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Trong phạm vi đề tài này, tôi tập trung nghiên cứu cách vận dụng kiến

thức tích hợp, liên môn vào dạy mục II “Du lịch” trong bài 31:“ Vấn đề phát

triển thương mại và du lịch” (địa lí 12 - cơ bản) Để thực hiện được đề tài, tôi

chọn các lớp 12 mà tôi đang trực tiếp dạy để thực nghiệm (TN), đó là các lớp:

12A2, 12A6 và đối chứng (ĐC) đó là các lớp 12A1 và 12A5

Trong khi tổ chức bài giảng tôi cũng đã áp dụng tối đa kiến thức liên môn

như: Môn Lịch sử, Ngữ Văn, Sinh học, Giáo dục công dân và vận dụng phươngpháp dạy học tích cực định hướng hình thành năng lực, lấy người học làm trungtâm, giúp học sinh thực sự được đặt vào các tình huống có vấn đề và có nhu cầugiải quyết, để tư duy tìm cách giải quyết và vận dụng những kiến thức đã họcvào thực tiễn cuộc sống Từ đó rút ra những cách tiếp cận, giảng dạy có hiệu quảlàm tiền đề áp dụng rộng rãi hơn cho những năm sau

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

Trong chuyên đề này tôi sử dụng: Phương pháp phân tích và tổng hợp lýthuyết, phương pháp phân tích và tổng hợp kinh nghiệm Kết hợp những lýthuyết về các phương pháp dạy học tích cực, lý thuyết về dạy học theo địnhhướng năng lực và thực tiễn giáo dục tại trường PT Nguyễn Mộng Tuân Ngoài

ra, tôi còn sử dụng phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin,phương pháp thống kê, xử lý số liệu…

1.5 Điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm :

Vấn đề dạy các bài giảng văn nói chung và các bài làm văn nói riêng ởcác trường THPT đặc biệt là trường PT Nguyễn Mộng Tuân chưa thực sự chú ýđến tích hợp liên hệ với các kiến thức của bộ môn khác có liên quan trong bàihọc dẫn đến giờ giảng chưa phong phú, học sinh ít có hứng thú,chưa áp dụngkiến thức vào cuộc sống Rút kinh nghiệm từ các bài dạy của đồng nghiệp và từ

của chính bản thân trong những năm học trước.Khi dạy mục 2 “Du lịch” trong

bài 31:“Vấn đề phát triển thương mại và du lịch” tôi vận dụng kiến thức tích

hợp liên môn thì kết quả giờ dạy rất sôi nổi,hấp dẫn Học sinh tiếp thu kiến thứcmột cách chủ động tích cực và đạt được các mục tiêu của bài học.Vì thế điểmmới của sáng kiến này chính là vận dụng tích hợp các kiến thức của các phânmôn lịch sử,ngữ văn, giáo dục công dân, sinh học vào bài dạy, sử dụng côngnghệ thông tin đặc biệt lựa chọn các hình ảnh, video để tạo hứng thú học tập chohọc sinh Lựa chọn bài tập liên quan đến thực tiễn về quê hương đó là du lịchbiển Sầm Sơn, các làng nghề điển hiền của Thanh Hóa để gây hứng thú chohọc sinh

2.Nội dung.

2.1 Cơ sở lý luận.

Tích hợp là một trong xu thế dạy hiện đại, đang được quan tâm nghiên cứu

và áp dụng vào các nhà trường: Trong lý luận dạy học, tích hợp là sự kết hợpmột cách có hệ thống ở những mức độ khác nhau, các kiến thức, kỹ năng thuộccác môn học khác nhau dựa trên cơ sở các liên hệ về lý luận và thực tiễn được

đề cập đến trong các môn học ( theo Nguyễn Tiến Triều – tích hợp liên môn

văn- sử -địa trong dạy học )

Việc vận dụng quan điểm tích hợp vào dạy học địa lí ở THPT không nhữngdựa trên cơ sở các mối liên hệ về lý luận và thực tiễn được đề cập đến trongphần địa lí tự nhiên và địa lí kinh tế - xã hội cũng như các tri thức khác nhaunhư hiểu biết lịch sử, ngữ văn, xã hội … mà còn xuất phát từ đòi hỏi thực tế cầnkhắc phục, xóa bỏ lối dạy học theo kiểu áp đặt, tách biệt trong nhà trường vớicuộc sống Cô lập giữa kiến thức và kỹ năng của các môn học vốn có liên hệ bổsung cho nhau, tách rời kiến thức với các tình huống có ý nghĩa mà những tìnhhuống đó học sinh sẽ gặp sau này

Dạy học địa lí theo định hướng tích hợp vẫn theo quan điểm “lấy học sinh

làm trung tâm” tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh trong mọi mặt, mọi

khâu của quá trình dạy học, tìm cách phát huy năng lực tự học, năng lực sángtạo của học sinh … Do vậy việc lựa chọn và sử dụng các phương pháp dạy họccần chú ý học sinh tích hợp, để học sinh vận dụng các tri thức và kỹ năng riêng

rẽ của phân môn vào giải quyết vấn đề đặt ra, qua đó lĩnh hội các kiến thức vàphát triển năng lực kỹ năng tích hợp Tổ chức thiết kế các hoạt động phức hợp

để học sinh sử dụng các kiến thức trong các phân môn Đặt học sinh vào trungtâm của quá trình dạy học, để học sinh trực tiếp tham gia vào giải quyết cácvấn đề, tình huống Việc dạy học tích hợp kiến thức giúp học sinh phát huyđược tính tích cực, chủ động, sáng tạo của mình, làm cho tiết học văn nói chung

và làm văn nói riêng trở nên sinh động, hấp dẫn , đặc biệt là các em sẽ có hứngthú hơn trong giờ học

2.2.Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến.

Giáo sư Lê Thông từng đánh giá môn Địa lí giúp học sinh hình thành,phát triển năng lực địa lí – một biểu hiện của năng lực khoa học, đồng thời gópphần cùng các môn học và hoạt động giáo dục khác phát triển ở học sinh cácphẩm chất chủ yếu và năng lực chung đã được hình thành trong giai đoạn giáodục cơ bản, đặc biệt là tình yêu quê hương, đất nước; thái độ ứng xử đúng đắnvới môi trường tự nhiên, xã hội; khả năng định hướng nghề nghiệp; để hìnhthành nhân cách công dân, sẵn sàng đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc

Trong quá trình dạy học ở trường PT Nguyễn Mộng Tuân và quá trình đi

dự giờ thăm lớp các đồng nghiệp trong tổ bộ môn Tôi thấy các em không thíchhọc phần địa lí kinh tế - xã hội do tiết học còn đơn điệu Bản thân các giáo viên

khi dạy địa lí kinh tế - xã hội cũng không chú trọng đầu tư như các bài giảngvăn dẫn đến học sinh chưa khắc sâu được kiến thức khiến cho việc ghi nhớ kiếnthức còn hạn chế

Việc tích hợp các môn học khác và những hiểu biết chung về xã hội rõràng là phục vụ rất tôt cho việc giảng dạy môn ngữ văn Nhưng việc tích hợp ởđây chỉ nhằm mục đích duy nhất là phục vụ cho môn địa lí chứ không làm mất

đi môn học, làm cho văn học trở nên sinh động hơn, dễ học, dễ nhớ hơn và đócũng chính là điều mà các em học sinh và xã hội đang quan tâm

2.3 Giải pháp đã sử dụng.

Với sáng kiến kinh nghiệm này tôi thực hiện việc giảng dạy tiết học thông quacác hoạt động dạy học và tiến trình dạy học bao gồm :

2.3.1 Kiểm tra bài cũ (5 phút)

Gv kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh về việc thu thập tài liệu về các danh lam thắng cảnh nổi bật của Việt Nam.

2.3.2 Triển khai bài mới :

Bao gồm các hoạt động khởi động, hình thành kiến thức, thực hành và vận dụng mở rộng.Trong mỗi một hoạt động tôi cũng trình bày luôn mục đích thực hiện, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học cũng như kiến thức,kĩ năng

- Phương pháp : Nêu vấn đề, thảo luận

Hoạt động của Thầy và Trò Nội dung kiến thức cần đạt

GV hướng dẫn cho hs chơi trò

chơi : Dựa vào Atlat địa lí Việt Nam

trang bản đồ du lịch kể tên các địa

danh du lịch theo chủ đề sau:

+ Các bãi biển

+ Các vườn quốc gia

+ Các làng nghề

+ Các di tích lịch sử

Cách chơi : Trong vòng 4 phút mỗi

nhóm kể tên địa danh theo chủ đề

Nhóm nào kể được nhiều địa danh

nhất, nhóm đó sẽ chiến thắng

HS kể tên các địa danh:

+ Các bãi biển: Sầm sơn, Hải Hòa,Cửa Lò, Nha Trang

+ Các vườn quốc gia: Bến En, CúcPhương

+ Các làng nghề: gốm sứ Bát Tràng,lụa Vạn Phúc, nước mắm Ba Làng + Các di tích lịch sử: Cầu HàmRồng, nhà tù Côn Đảo,

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

- Thời gian : 20 phút

- Mục đích : Giúp học sinh nắm được khái niệm, các loại tài nguyên du lịch

- Phương pháp : Nêu vấn đề, thảo luận

Hoạt động của Thầy và Trò Nội dung kiến thức cần đạt

Hướng dẫn học sinh tìm hiểu về khái niệm

tài nguyên du lịch

- GV đặt câu hỏi: Dựa vào kiến thức SGK

trang 139 mục 2 em hãy nêu khái niệm tài

nguyên du lịch

- HS trả lời

- GV chuẩn kiến thức khái niệm tài nguyên

du lịch

Phân loại tài nguyên du lịch

GV yêu cầu HS dựa vào SGK trang 140 và sơ

đồ hình31.4chia tài nguyên làm mấy loại?

- HS trả lời

- GV chuẩn kiến thức

GV yêu cầu HS dựa vào SGK và sơ đồ hình

31.4 trình bày tài nguyên du lịch tự nhiên

- HS trả lời

- GV chuẩn kiến thức

GV tích hợp với kiến thức hóa học trong bài

9, Địa lí 10: Tác động của ngoại lực đến địa

hình bề mặt Trái Đất.

Nhũ đá được tạo thành từ CaCO3 và các

khoáng chất khác kết tụ từ dung dịch nước

khoáng Đá vôi chưa cacbonat canxi bị hòa

tan trong nước có chưa cacbonic tạo thành

dung dịch CaHCO3 có phương trình phản ứng

như sau:

CaCO3 + H2O + CO2 → Ca(HCO3) 2

Dung dịch này chảy qua khe đá cho đến khi

gặp vách đá hay trần đá và nhỏ giọt xuống

Khi dung dịch tiếp xúc với không khí và tạp

thành thạch nhũ trong các hang động với

2 Du lịch

a Tài nguyên du lịch

- Khái niệm tài nguyên du

lịch: Là cảnh quan thiênnhiên, di tích lịch sử, di tíchcách mạng, các giá trị nhânvăn, công trình lao động sángtạo của con người có thể được

sử dụng nhằm thỏa mạn nhucầu du lịch, là yếu tố cơ bản

để hình thành các điểm dulịch, khu du lịch nhằm tạo ra

sự hấp dẫn du lịch

- Phân loại: Có hai loại chính :+ Tài nguyên du lịch tự nhiên+Tài nguyên du lịch nhân văn

* Tài nguyên du lịch tự nhiên

- Địa hình:

+ Nước ta có khoảng 200hang động đẹp: Phong Nha

Kẻ Bàng, Vịnh Hạ Long,hang Sơn Đoòng, Tam Cốc –Bích Động

phương trình phản ứng:

Ca(HCO3) 2 → CaCO3 + H2O + CO2

Nước ta có dạng địa hình Cacxto độc đáo do

nằm ở nơi có khí hậu nhiệt đới ẩm quá trình

phong hóa hóa học diễn ra mạnh, nguồn

nước dồi dào và cấu tạo các loại đá là đá vôi

(Hình ảnh: Hang Sơn Đòong)

(Hình ảnh: Vịnh Hạ Long)

(Hình ảnh: Biển Nha Trang)

+ Ven biển nước ta có 125 bãibiển từ Móng Cái đến HàTiên, nhiều bãi biển dài vàđẹp Các đảo ven bờ có tiềmnăng phát triển du lịch

(Hình ảnh: Biển Sầm Sơn)

(Hình ảnh: Đà Lạt)

(Hình ảnh: Sapa)

GV tích hợp với kiến thức văn học lớp 12

“Người lái đò sông Đà”- Nguyễn Tuân

Từ trên tàu bay nhìn xuống “con sông Đà

tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc,

chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc

bung nở hoa ban, hoa gạo”

GV tích hợp với bài hát về miền Tây nơi có

hệ thống sông ngòi kênh rạch chằng chịt

“Quê tôi mênh mông mùa nước nổi

Con nước sông tiền chảy xuống miệt Cà Mau

- Khí hậu: do khí hậu nước ta

có sự phân hóa theo chiều Bắc– Nam và theo độ cao nên nhiều địa điểm mát mẻ quanh năm thuận lợi phát triển du lịch như Đà Lạt, Tam Đảo, Sa Pa

- Nguồn nước: các hồ tựnhiên, sông ngòi chằng chịtnhư vùng Đồng bằng sôngCửu Long, các thác nước, cácsuối nước khoáng

Miền tây cây trái xanh muôn màu

Anh Tư ngó bên rào nghe điệu buồn sáo câu

Thương em lớn lên miền quê ấy

Lúa xanh trên đồng bát ngát mênh mông

Dòng sông soi bóng quê hương mình

Nghe vọng cổ thêm chạnh lòng nhớ thương

Mùa nước lên, con sống dâng đầy

Anh Sáu giăng câu cá linh bầy theo lưới

Điên điển bông vàng em hái tận đồng xa

Bông súng trời mưa, trổ trắng trên đồng

Canh chua ngoại nấu thơm ngọt dòng phù sa

(Bài hát: Mùa Nước Nổi - Sơn Hạ)

(Hình ảnh: Chợ nổi Cái Răng)

(Hình ảnh: Suối nước khoáng Kim Bôi – Hòa Bình)

- Sinh vật: nước ta có 28Vườn Quốc Gia, 44 khu bảotồn thiên nhiên, 34 khu rừngvăn hoá, lịch sử, môi trường là

cơ sở phát triển du lịch

Ngoài ra nước ta còn có

(Hình ảnh: Vườn quốc gia Cúc Phương)

(Hình ảnh:Du lịch miệt vườn miền Tây)

(Hình ảnh:Vú sữa Lò Rèn)

(Hình ảnh:Nhãn lồng Hưng Yên)

(Hình ảnh:Bưởi Phúc Trạch)

GV tích hợp với kiến thức sinh học lớp 10

bài : Tế bào nhân thực

Từ những thông tin trên kết hợp với kiến

thức sinh học lớp 10 bài tế bào nhân thực :

dung dịch trong tép bưởi chứa axits hữu

cơ,Vitaminc,muối hữu cơ Tép bưởi là không

bào của tế bào thực vật có chức năng dự trữ

nhiều loại cây trồng đặc sảnnhư: vú sữa Lò Rèn, nhãnlồng Hưng Yên, vải thiều LụcNgạn, bưởi Phúc Trạch hiệnnay đã được khai thác ngoàixuất khẩu còn phát triển dulịch sinh thái

các chất ,cân bằng áp xuất thẩm thấu

Gv thông tin kết quả nghiên cứu khoa học

về chỉ số dinh dưỡng của tép bưởi :

100gram tép bưởi Phúc Trạch cung cấp cho

cơ thể 39calo,dịch quả chiếm 84 đến

86% ,độ khô 11,4012,5%, độ axits 0,5 đến

0,7% ,độ đường 7,7 đến 8,3% VitaminC44

đến 62 mg Theo nghiên cứu của Mỹ sử dụng

nước ép bưởi mỗi ngày giúp đẩy lùi nguy cơ

lão hóa ,tim mạch và một vài loại ung thư

GV yêu cầu HS dựa vào SGK trang 140 và sơ

đồ hình31.4 trình bày tài nguyên du lịch nhân

Quốc gia cổ Cham pa

* Hình thành ở ven biển miền Trung và

Nam Trung Bộ:

- Nhà Hán đặt quận Nhật Nam chia thành 5

huyện (từ Hoành Sơn đến Quảng Nam);

huyện Tượng Lâm xa nhất (Quảng Nam,

Quảng Ngãi, Bình Định)

- Cuối thế kỷ II, Khu Liên lãnh đạo nhân dân

Tượng Lâm giành độc lập từ tay nhà Hán,

Khu Liên lên làm vua, đặt tên nước là Lâm

Ấp

- Các vua Lâm Ấp mở rộng lãnh thổ từ sông

Gianh (Quảng Bình) đến Bình Thuận và đổi

tên nước là Cham pa

* Kinh tế

- Nông nghiệp trồng lúa

- Nghề thủ công như dệt, đồ trang sức, vũ

khí bằng kim loại, đóng gạch và xây dựng

khu Thánh địa Mỹ Sơn vào thế kỷ IV

* Văn hóa:

- Chữ viết bắt nguồn từ chữ Phạn

* Tài nguyên du lịch nhân văn

- Di tích: nước ta có hơn 4vạn di tích (trong đó 2,6 vạn

di tích được xếp hạng)

Có 3 di sản văn hóa vật thể(Cố đô Huế (12-1993), Phố

cổ Hội An và Thánh địa MỹSơn (đều được công nhận và12-1999) và 2 di sản văn hóaphi vật thể (nhã nhạc cungđình Huế và không gian vănhóa cồng chiêng TâyNguyên)