Nói cách khác muốnnâng cao chất lượng đào tạo đòi hỏi giáo viên phải có phương pháp giảng dạy,tác động vào chủ thể nào đó để các em say sưa, hứng thú với những lời giảngcủa thầy, từ đó h
Trang 11 MỞ ĐẦU
1 1 Lí do chọn đề tài
Sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội đưa đất nước ngày càng hoà nhậpvới sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thế giới trước ngưỡng cửa của thế kỉXXI Để trở thành một quốc gia giàu mạnh và phồn vinh, có rất nhiều nhiệm vụđặt ra trong các lĩnh vực, trong đó đặc biệt quan tâm và được đánh giá là cốt yếu
đó là nhiệm vụ đặt ra trong quá trình giáo dục Bởi mục đích đặt ra của nền giáodục cách mạng Việt Nam là phát triển nhân cách cho học sinh, nhằm thực hiệnmục tiêu giáo dục toàn diện: đức dục, trí dục, thể dục, mĩ dục, lao động Ở tất
cả các bậc học hết sức coi trọng giáo dục tư tưởng nhân cách, khả năng tư duysáng tạo, năng lực thực hành Hơn nữa hiện nay trình độ khoa học kĩ thuật pháttriển như vũ bão, để có công trình kiến trúc với những trang bị thiết kế hiện đạinhư thế giới ngày nay đòi hỏi con người phải có trình độ thật sự, có khả năngtiếp thu nhanh chóng nền văn hoá của nhân loại, nhanh chóng nắm bắt nhữngđổi mới để áp dụng vào thực tiễn Bởi công tác giảng dạy và học tập đóng vaitrò đặc biệt quan trọng đối với thế giới ngày nay Để đảm bảo chất lượng trongviệc đào tạo con người đòi hỏi nhà trường phải có đội ngũ giáo viên giàu kinhnghiệm, có trình độ chuyên môn thật sự, đồng thời có kiến thức đối với các mônhọc có liên quan, để đào tạo ra những thế hệ tương lai có một trình độ cập nhật
và có nhân cách phát triển toàn diện
Ngày nay theo xu thế chung đòi hỏi con người phải có kiến thức mới đápứng được yêu cầu của xã hội Vì vậy muốn đào tạo ra những thế hệ trẻ có kiếnthức thì nhà trường phải nâng cao chất lượng dạy học bằng cách luôn luôn cảitiến nội dung, phương pháp dạy học sao cho phù hợp với từng đặc điểm của nộidung kiến thức và trình độ nhận thức của học sinh theo lứa tuổi nhằm tạo chohọc sinh hứng thú và từ đó phát huy được tính tích cực, chủ động học tập củahọc sinh
Trước yêu cầu dạy học, muốn nâng cao chất lượng và hiệu quả thì phảigiáo dục cho các em thái độ, động cơ học tập đúng đắn Nói cách khác muốnnâng cao chất lượng đào tạo đòi hỏi giáo viên phải có phương pháp giảng dạy,tác động vào chủ thể nào đó để các em say sưa, hứng thú với những lời giảngcủa thầy, từ đó học sinh phát huy khả năng, năng lực tích cực, chủ động của bảnthân để nắm bắt tri thức của nhân loại, đặc biệt là ở môn giáo dục quốc phòng -
an ninh Để giúp các em nhận thức được rằng học tập là nhiệm vụ của mình, đểphục vụ cho mình và chỉ có học tập mới tạo nên cho mình nền tảng kiến thức đểhiểu được thế thới vĩ mô với bao điều bí ẩn, từ đó đi vào khám phá cái hay, cái
Trang 2đẹp của nó để đem lại “bản quyền” cho bản thân Qua đó giúp các em ý thức
say mê học tập các bộ môn khác có liên quan, để đạt kết quả cao và tạo khí thếcho các em tham gia vào các hoạt động khác
Trong những năm gần đây, qua đài báo và tình hình thực tế ở các nhàtrường, tôi nhận thấy hầu như các em học sinh chưa nhận thức được tầm quantrọng của môn Giáo dục quốc phòng - an ninh, các em còn coi nhẹ môn học này,
vì cho đây chỉ là môn phụ và các em rất “ngán ngẩm” khi phải học và nhớ các
sự kiện lịch sử, những bài học kinh nghiệm Trước yêu cầu đó, xã hội đòi hỏingành giáo dục chúng ta cần quan tâm, thay đổi nhận thức, thay đổi phươngpháp dạy học trong việc đổi mới phương pháp dạy học một cách sinh động,hấp dẫn hơn
Chính vì thế, trong quá trình giảng dạy và căn cứ vào tình hình thực tế, tôiluôn nhận thức phải luôn tìm tòi và đưa ra nhiều phương pháp giảng dạy khácnhau để đổi mới bài giảng của mình nhằm gây hứng thú cho học sinh, từ thíchthú môn Giáo dục quốc phòng - an ninh mà các em sẽ đi đến chủ động học tập,giúp các em có thể yêu thích môn Giáo dục quốc phòng - an ninh giống như cácmôn học khác
Nhận thức được điều này, bản thân tôi luôn suy nghĩ tìm tòi và rút ra đượcmột số phương pháp áp dụng vào giảng dạy bộ môn Giáo dục quốc phòng - anninh có khả thi Qua thực tế giảng dạy môn Giáo dục quốc phòng - an ninh ởtrường THPT, cùng với sự trải nghiệm của bản thân, tôi mạnh dạn nghiên cứu
nội dung đề tài: “Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan vào dạy môn Giáo dục quốc phòng - an ninh lớp 11” Hi vọng rằng từ những phương pháp sau sẽ
giúp học sinh học tốt hơn môn học, nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáodục toàn diện cho học sinh
1 2 Mục đích nghiên cứu
Mục tiêu giáo dục là đào tạo ra đội ngũ con người phát triển toàn diện,
chính vì lẽ đó mà tôi phải tìm hiểu: “Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan vào dạy môn Giáo dục quốc phòng - an ninh lớp 11” Trên cơ sở thực tế nghiên
cứu, đề ra một số phương pháp đổi mới nhằm phát huy tính tích cực, chủ độnghọc tập bộ môn Giáo dục quốc phòng - an ninh cho các em để tìm ra những ưuđiểm và hạn chế của việc học tập bộ môn, thái độ của từng học sinh đối với mônhọc
1 3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu.
- Đối tượng nghiên cứu: Tìm hiểu “Phương pháp sử dụng đồ dùng trực
quan vào dạy môn Giáo dục quốc phòng - an ninh lớp 11 ”.
Trang 3- Khách thể nghiên cứu: Tôi tiến hành nghiên cứu và khảo sát tại lớp11B6 và lớp 11B7 tại trường THPT Lê Lai.
1 4 Phương pháp nghiên cứu.
a Phương pháp nghiên cứu lý luận:
Phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá các chỉ thị, Nghị quyết của Ngành vàcác sách báo có liên quan về vấn đề Giáo dục quốc phòng - an ninh và phươngpháp giảng dạy sử dụng đồ dùng trực quan vào dạy học môn Giáo dục quốcphòng - an ninh
b Điều tra viết:
- Khách thể khảo sát: Tôi tiến hành nghiên cứu và khảo sát tại lớp 11B6
và lớp 11B7 trường THPT Lê Lai
- Xử lý số liệu: Tính theo tỷ lệ phần trăm (%) trên tổng số các khách thểđược thăm dò để so sánh sự khác nhau giữa ý kiến các nhóm khách thể khảo sát
c Phỏng vấn một số giáo viên có kinh nghiệm đã làm tốt công tác này.
d Thử nghiệm một số biện pháp được đề xuất.
e Phương pháp xử lý số liệu: Dùng phương pháp thống kê.
1 5 Nhiệm vụ nghiên cứu.
Để thực hiện tốt đề tài nghiên cứu thì bản thân đã thực hiện các nhiệm vụsau:
Nghiên cứu các tài liệu về “Phương pháp dạy học Giáo dục quốc phòng
-an ninh”: Thao giảng, dự giờ đồng nghiệp có trao đổi, rút kinh nghiệm qua từng
Kiểm tra đánh giá kết quả học sinh để từ đó có điều chỉnh và bổ sung hợp lí
Trang 42 NỘI DUNG
2 1 Cơ sở lý luận.
Nguyên tắc trực quan là một trong những nguyên tắc cơ bản của lý luận
dạy học, tạo cho học sinh những biểu tượng và hình thành các khái niệm trên cơ
sở trực tiếp quan sát hiện vật đang học hay đồ dùng trực quan minh họa sự vật.Trong dạy học Giáo dục quốc phòng - an ninh, phương pháp sử dụng đồ dùngtrực quan góp phần quan trọng trong việc tạo biểu tượng cho học sinh, khắc sâukiến thức, có tác dụng tốt trong việc tạo ra điểm tựa thị giác cho người học làmcho cái chưa biết trong nội dung học tập trở nên gần gũi
Trong dạy học Giáo dục quốc phòng - an ninh, đồ dùng trực quan là chỗdựa để hiểu sâu về bản chất của các sự việc, nó có vai trò rất quan trọng trongviệc giúp học sinh nhớ kỹ, hiểu sâu những hình ảnh, những kiến thức về quốcphòng - an ninh Những hình ảnh được giữ lại đặc biệt vững chắc trong trí nhớchúng ta là hình ảnh chúng ta thu nhận được bằng trực quan Cùng với việc gópphần tạo biểu tượng và hình thành khái niệm, đồ dùng trực quan còn phát triểnkhả năng quan sát, trí tưởng tượng, tư duy và ngôn ngữ của học sinh Mỗi khiquan sát vào loại đồ dùng trực quan nào, học sinh cũng thích nhận xét, phánđoán, hình dung xem quá khứ lịch sử được phản ánh, minh họa như thế nào? Từ
đó các em mới suy nghĩ và tìm cách diễn đạt bằng lời nói chính xác, có hình ảnh
rõ ràng, cụ thể về bức tranh xã hội đã qua
Việc giáo dục tư tưởng, cảm xúc thẩm mỹ thông qua dạy học có sử dụng
đồ dùng trực quan cũng có ý nghĩa rất lớn như: Khi giáo viên cho học sinh quansát bức tranh về Mikhail Timofeevich Kalashnikov đồng thời giáo viên giớithiệu về hoàn cảnh ông chế tạo ra súng tiểu liên AK học sinh biểu lộ lòng khâmphục đối ông Khi xem một cuốn phim tài liệu, quan sát sơ đồ về chủ quyền lãnhthổ quốc gia ở sách giáo khoa Giáo dục quốc phòng - an ninh lớp 11 được vẽphóng to… học sinh nhận thức được vai trò, ý nghĩa của việc bảo vệ chủ quyềnlãnh thổ và biên giới quốc gia
Với tất cả ý nghĩa giáo dưỡng, giáo dục và phát triển nêu trên, đồ dùngtrực quan góp phần to lớn nâng cao chất lượng dạy học Giáo dục quốc phòng -
an ninh, gây hứng thú học tập cho học sinh, giúp học sinh nhớ kỹ, hiểu sâunhững hình ảnh, những kiến thức về môn học
2 2 Thực trạng dạy học môn Giáo dục quốc phòng - an ninh ở Trường THPT nói chung và trường THPT Lê Lai nói riêng.
2 2 1 Ưu điểm.
* Về phía giáo viên: Đại đa số giáo viên đều cố gắng tìm hiểu đưa ra
những phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinhthông qua các phương pháp dạy học: Nêu vấn đề, giải quyết vấn đề, thảo luậnnhóm, trực quan, lập niên biểu, vấn đáp,… Thông qua trình bày sinh động giàu
Trang 5hình ảnh của giáo viên trong tường thuật, miêu tả, kể chuyện; giáo viên đã tíchcực hướng dẫn học sinh trao đổi, thảo luận nhóm, so sánh, giải thích một cáchtích cực Giúp học sinh dễ dàng nắm bắt kiến thức, hiểu sâu hơn về bản chất.Trong quá trình giảng dạy giáo viên đã kết hợp các đồ dùng dạy học, khai thácmột cách triệt để các đồ dùng và phương tiện dạy học như: tranh ảnh, bản đồ,lược đồ SGK, hiện vật, phim đèn chiếu,…từng bước ứng dụng công nghệ thôngtin trong dạy học Giáo dục quốc phòng - an ninh
* Về phía học sinh: Đa số học sinh chú ý nghe giảng, tập trung tìm hiểu,
suy nghĩ trả lời các câu hỏi mà giáo viên đặt ra theo sự chuẩn bị bài mới ở nhà,trả lời câu hỏi ở cuối mục trong bài, quan sát tranh ảnh, tập vẽ và trình bày diễnbiến trên lược đồ cho nên khi học các em luôn chú ý để hiểu nội dung bài dạy,tích cực thảo luận nhóm, đưa ra các tình huống có vấn đề và tìm cách giải quyết.Trong quá trình lĩnh hội kiến thức học sinh đang cố gắng học hỏi lẫn nhau đểnắm bắt kiến thức cơ bản thông qua hoạt động thảo luận, vấn đáp, đọc sách giáokhoa, quan sát tranh ảnh
2 2 2 Hạn chế.
* Về phía giáo viên: Vẫn còn một số ít giáo viên chưa thực sự thay đổi
hoàn toàn phương pháp dạy học cho phù hợp với từng tiết dạy, chưa tích cựchóa hoạt động của học sinh tạo điều kiện cho các em suy nghĩ, chiếm lĩnh vànắm vững kiến thức như: vẫn còn sử dụng phương pháp “thầy nói - trò nghe”,
“thầy đọc - trò chép” Do đó nhiều học sinh không nắm vững kiến thức, khi trảlời câu hỏi thì nhìn vào sách giáo khoa đọc nguyên bản nên học thuộc một cáchmáy móc nhanh quên
Thiết bị môn Giáo dục quốc phòng - an ninh (bản đồ, hiện vật,…) cònthiếu, các tranh ảnh, lược đồ sách giáo khoa thì một số ít giáo viên chỉ cho họcsinh khai thác sơ sài hoặc quan sát qua loa dẫn đến tiết học nhàm chán, học sinhnắm bắt kiến thức mơ hồ, mau quên nên kết quả học tập của học sinh chưa cao
Một số tiết học giáo viên chỉ nêu vài ba câu hỏi và huy động học sinh khá,giỏi trả lời; chưa có câu hỏi giành cho học sinh yếu kém nên các đối tượng họcsinh yếu kém ít được tham gia hoạt động, dễ chán nản môn học của mình Một
số ít giáo viên lại đặt ra những câu hỏi hơi khó mà không có hệ thống câu hỏigợi mở nên học sinh không trả lời được, nhiều khi giáo viên trả lời thay cho họcsinh Vấn đề này được thể hiện rõ trong hoạt động quan sát tranh ảnh, thảo luậnnhóm, giáo viên chỉ biết nêu ra câu hỏi mà không gợi ý, không hướng dẫn họcsinh trả lời câu hỏi như thế nào Vì không có câu hỏi gợi mở để giải quyết vấn
đề nên học sinh không trả lời được,
* Về phía học sinh: Học sinh thường trả lời câu hỏi do giáo viên đặt ra
thông qua việc nhìn sách giáo khoa và nhắc lại, chưa có sự độc lập tư duy Một
số học sinh còn đọc nguyên xi sách giáo khoa để trả lời câu hỏi, học sinh cá biệt
Trang 6còn lười học thậm chí không ghi bài, không chuẩn bị bài mới ở nhà, trên lớpkhông tập trung suy nghĩ Bởi vậy học sinh chỉ trả lời được những câu hỏi dễ,còn một số câu hỏi tổng hợp, phân tích, so sánh, giải thích,…thì học sinh trả lờicòn lúng túng hoặc mang tính chất chung chung, không rõ ràng.
* Số liệu điều tra cụ thể: Tôi được Ban giám hiệu phân công dạy học
môn Giáo dục quốc phòng - an ninh ở trường Trong quá trình giảng dạy với ýthức vừa nghiên cứu đặc điểm tình hình học tập bộ môn của học sinh đồng thờitôi tiến hành rút kinh nghiệm qua mỗi tiết dạy Việc điều tra hiện thực thông qua
sử dụng đồ dùng trực quan, thảo luận, hỏi đáp để phát triển tư duy học sinh ởtrên lớp; kiểm tra miệng, kiểm tra 15 phát, kiểm tra 1 tiết Từ kết quả kiểm tratôi nhận thấy đa số học sinh chỉ trả lời được những câu hỏi mang tính chất trìnhbày; còn những câu hỏi so sánh, giải thích, phân tích, đánh giá nhận thức thì các
em còn rất lúng túng Do vậy kết quả điều tra cũng không cao cụ thể là:
Tôi tiến hành điều tra ở 2 lớp 11B6 và lớp 11B7 môn Giáo dục quốc phòng
-an ninh, kết quả khảo sát như sau:
- Kết quả khảo sát cụ thể qua bảng số liệu:
Lớp (SS) Giỏi (TL) Khá (TL) TB (TL) Yếu (TL) Kém
(TL) 11B6 (39) 2 (5,1 %) 14 (35,9%) 16 ( 41%) 7 (18%) 0
11B7 (40) 0 ( 0%) 11 (27,5%) 18 (45 %) 11(27,5 %) 0
2 3 Mô tả, phân tích đề xuất một số phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan vào dạy học môn Giáo dục quốc phòng - an ninh lớp 11 đạt hiệu quả cao.
Chương trình môn Giáo dục quốc phòng - an ninh lớp 11, bậc THPT đượcquy định theo phân phối chương trình là 1 tiết/ tuần, bao gồm học lý thuyết vàthực hành
Hai phần lý thuyết và thực hành có quan hệ chặt chẽ với nhau Điều nàygiúp cho học sinh nhận thức đúng về mối quan hệ giữa lý thuyết và thực tiễn Kiến thức cơ bản về Giáo dục quốc phòng - an ninh mà học sinh cần nắmbao gồm nhiều yếu tố, sự kiện, kỹ năng, nhân vật, các khái niệm, thuật ngữ và cảphương pháp học tập
Do đặc điểm của việc học tập Giáo dục quốc phòng - an ninh, phươngpháp trực quan có ý nghĩa rất quan trọng Có nhiều loại đồ dùng trực quan khácnhau, cách sử dụng và hiệu quả cũng khác nhau, song đều có tác dụng nâng caochất lượng dạy học Giáo dục quốc phòng - an ninh
Trang 7Sau đây, tơi xin đưa ra một số phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan
mà mình đã áp dụng trong thực tiễn giảng dạy ở bộ mơn Giáo dục quốc phịng
-an ninh lớp 11 (11B6, 11B7) trường THPT Lê Lai:
2 3 1 Phương pháp sử dụng hình vẽ, tranh ảnh trong sách giáo khoa.
Tranh ảnh trong sách giáo khoa là một phương tiện trực quan tạo hình cĩtác dụng rất lớn trong dạy học Giáo dục quốc phịng - an ninh, nĩ cung cấp chohọc sinh hình ảnh về vũ khí trang bị, sự vật hiện tượng một cách cụ thể, sinhđộng và khá xác thực
Ví dụ: Khi dạy bài 4 “Giới thiệu súng tiểu liên AK và súng trường CKC”
SGK Giáo dục quốc phịng - an ninh 11 Giáo viên cho học sinh quan sát hìnhảnh, súng, đạn và so sánh tính năng tác dụng, cấu tạo, sơ lược chuyển động của hai loại súng này, để học sinh nắm vững kiến thức hơn khi được quan sáttrực tiếp các bức tranh
Sĩng tiĨu liªn AK
BÀI 4
Khóa an toàn
Phát một Liên thanh
Gồm 11 bộ phận chính:
CẤU TẠO CỦA SÚNG
BÀI 4
• Súng dùng đạn cỡ 7,62 mm x
39 mm kiểu 1943 do Liên Xô cũ chế tạo hoặc kiểu
1956 do Trung Quốc chế tạo
Súng dùng chung đạn với các loại súng: Súng trường CKC, K63, trung liên RPD, RPK
Đạn K56BÀI 4
Trang 8Vớ dụ: Khi dạy bài 5 “Kĩ thuật bắn sỳng tiểu liờn AK và sỳng trường CKC”(SGK mụn GDQP-AN, lớp11) Giỏo viờn cho học sinh quan sỏt hỡnh ảnh
về ngắm bắn, đường ngắm cơ bản và ảnh hưởng của ngắm sai lệch đến kết quảbắn Sau đú so sỏnh giữa cỏc đường ngắm để rỳt ra kết luận
Ngắm bắn
Đ ờng ngắm cơ bản
ảnh h ởng của ngắm sai
đến kết quả bắn
Vớ dụ: Khi dạy bài 6 “Kĩ thuật sử dụng lựu đạn” (SGK mụn GDQP-AN,
lớp11) Học sinh sẽ quan sỏt một số hỡnh ảnh về lựu đạn Φ 1 và lựu đạn Cần
Trang 997 sau đó tìm hiếu sự giống và khác nhau về tính năng, tác dụng, nguyên lí hoạtđộng của chúng Từ việc so sánh này mà học sinh nắm vững kiến thức, ghi nhớsâu sắc về bài học.
Trang 10
Lựu đạn Φ 1 (Nguồn internet)
Những tranh ảnh về kỹ thuật cấp cứu và chuyển thương giúp cho học sinhhiểu sâu về phương pháp và nắm vững về kỹ năng, tạo cho học hứng thú tronghọc tập
Ví dụ: Hình 7-1: Các điểm chính ấn động mạch trên cơ thể Hình 7-4:
Gấp cẳng tay vào cánh tay Hình 7-9: Cố định xương cánh tay gãy bằng nẹp tre Hình 7-13: Thổi ngạt bằng phương pháp miệng-miệng.