Ở trường trung học phổ thông, nhiệm vụ của giáo dục thể chất là những giờ học chính khoá và ngoại khoá, trong đó có môn bóng rổ đã được đưa vào nội dung thi đấu tại các kỳ hội khoẻ phù đ
Trang 1
A ĐẶT VẤN ĐỀ I- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Thể dục, thể thao ra đời và phát triển cùng với sự phát triển của xã hội loài người, gắn liền với đời sống nhân dân Tập luyện Thể dục, thể thao đem đến cho con người sự hoàn thiện về mặt thể chất cũng như tinh thần rèn luyện thể lực tăng cường sức khỏe giúp cho con người trong lao động, học tập và chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.
Ở Việt Nam hoạt động Thể dục thể thao nói chung và môn bóng rổ nói riêng đã được quan tâm phát triển nhưng hiệu quả cũng như thành tích đạt được chưa cao Khoảng 2-3 năm trở lại đây bóng rổ được sinh viên và học sinh ở các thành phố yêu thích nên đã phát triển rất mạnh mẽ Nhiều nước trên thế giới đã đưa bóng rổ vào giảng dạy bắt buộc trong trường phổ thông Hiệu quả của nó mang lại hết sức to lớn là phát triển chiều cao và thể chất cho học sinh sinh viên.
Nhận thấy những tiềm năng và thế mạnh cũng như lợi ích của việc tập luyện và thi đấu bóng rổ đến việc cải thiện vóc dáng, nâng cao thể chất cho con người Việt Nam Dự thảo giáo dục thể chất trong thời gian tới là đưa bóng
rổ thành môn thể thao bắt buộc trong trường phổ thông.
Năm học 2018-2019 BGD&ĐT,UBTDTT kết hợp với liên đoàn bóng rổ nhà nghề Mĩ và liên đoàn bóng rổ Việt Nam đã tổ chức tập huấn cho rất nhiều giáo viên GDTC trong trường phổ thông trong cả nước nhằm thực hiện đề án bóng rổ học đường đến năm 2030 Môn bóng rổ có thể chơi ở nhiều góc độ và mức độ hấp dẫn khác nhau nên được nhiều người yêu chuộng hằng ngày tập luyện nhằm bảo vệ và tăng cường sức khoẻ và giải trí Trong trường phổ thông môn bóng rổ là môn học thể thao tự chọn trong chương trình giáo dục thể chất Việc tập luyện và thi đấu môn bóng rổ có tác dụng tốt tới sức khoẻ, phát triển thể lực một cách toàn diện, đồng thời còn tạo điều kiện nâng cải thiện vóc dáng cho người tập.
Trang 2
Giáo dục thể chất trong các trường phổ thông là một bộ phận hữu cơ của mục tiêu giáo dục và đào tạo, đồng thời là một mặt giáo dục cho thế hệ trẻ,
nhằm đào tạo ra lớp người " phát triển cao về trí tuệ , cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức" Để đáp ứng yêu cầu nâng cao
dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước.
Ở trường trung học phổ thông, nhiệm vụ của giáo dục thể chất là những giờ học chính khoá và ngoại khoá, trong đó có môn bóng rổ đã được đưa vào nội dung thi đấu tại các kỳ hội khoẻ phù đổng Mặc dù quan trọng nhưng thực
tế cho thấy thành tích bóng rổ của các vận động viên tại các cuộc thi đấu của cấp tỉnh vẫn còn thấp, lý do vì ở các trường phổ thông chưa coi trọng việc bồi dưỡng nhân tài môn bóng rổ hoặc có quan tâm nhưng các biện pháp đưa ra chưa hợp lý, chưa nâng cao được thành tích, mặt khác điều kiện về cơ sở vật chất còn thiếu thốn, kinh phí thì hạn hẹp nên việc lựa chọn các phương pháp
để tập luyện cho phù hợp là rất khó.
Là giáo viên trực tiếp làm công tác Giáo dục thể chất ở bậc trung học, người trực tiếp tham gia chương chình đề án phát triển bóng rổ học đường đến năm 2030 tôi nhận thấy vai trò hết sức quan trọng của bóng rổ Trong quá trình nhiều năm giảng dạy các môn thể dục trong chương trình môn học chính khoá Tôi đánh giá môn bóng rổ là môn học đòi hỏi phát triển các tố chất toàn diện, vận động đòi hỏi sức nhanh, sức mạnh, sức bền, sự mềm dẻo, khéo léo Nhằm phát triển toàn diện thể chất, trí tuệ của học sinh ở lứa tuổi này Đối với học sinh ở lứa tuổi này cơ thể đang trong giai đoạn phát triển mạnh về mọi mặt, quá trình hưng phấn chiếm ưu thế nên các em hiếu động ham chơi, nhưng nhanh nhàm chán, làm ảnh hưởng đến thành tích của môn học
Hiện nay trong quá trình giảng dạy hầu hết các giáo viên cũng đều giới thiệu tất cả các kỹ thuật cơ bản cho học sinh theo quy định của phân phối chương trình nhưng đến khi tập luyện thì học sinh lại chủ yếu tập và chơi tự
do theo phản xạ tự nhiên với những động tác dễ như chuyền, dẫn bóng, ném
Trang 3
bóng tự do rất ít tập và sử dụng các kỹ thuật khó như 2 bước lên rổ hay tại chỗ ném rổ bằng 1 tay trên vai
Qua thực tế quan sát cũng như là trực tiếp giảng dạy nội dung bóng rổ ở các lớp tôi đều nhận thấy có những ưu điểm và nhược điểm như sau
Ưu điểm: là môn học thể hiện được nhiều tố chất của người học nhất là
sự mạnh mẽ khéo léo, tính đối kháng, tinh thần đồng đội rất rõ nét, có thể chơi
cá nhân, chơi theo cặp, theo nhóm và đặc biệt thi đấu rất hấp dẫn nên hầu hết các em đều hứng thú, thích học
Nhược điểm: Môn bóng rổ yêu cầu học sinh phải nắm được nhiều điểm
luật, kĩ thuật tương đối khó, tốc độ diễn ra nhanh nên yêu cầu thể lực phải tốt,
là môn đồng đội nên yêu cầu mỗi VĐV phải tập trung cao độ, không thể thi đấu được ngay mà phải có thời gian tập luyện tương đối và trình độ nhất định Mặt khác bóng thi đấu thường đắt tiền nên số lượng bóng không được nhiều Nội dung bóng rổ có rất nhiều kỹ thuật khác nhau, có kỹ thuật khó, có kỹ thuật dễ, mà khi cá em chơi thường chơi theo bản năng tự nhiên, ngẫu hứng nên rất ít sử dụng kỹ thuật khó hoặc có sử dụng thì sử dụng một cách tự do không đúng kỹ thuật nên hiệu quả không cao
Vậy để phát triển được các tố chất của các em cũng như giúp các em tự tin sử dụng các kỹ thuật một cách chính xác và hiệu quả hơn để từ đó phát hiện những em có triển vọng năng khiếu thể thao đưa vào huấn luyện bổ sung
lực lượng vận động viên kế cận, tôi mạnh dạn tìm hiểu đề tài: “Kinh nghiệm khắc phục những sai lầm thường mắc trong học bóng rổ cho học sinh trung học phổ thông”
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Tôi tiến hành nghiên cứu vấn đề này với mục đích tìm hiểu một số sai
lầm thường mắc trong quá trình học kĩ thuật bóng rổ từ đó áp dụng một số biện pháp khắc phục những sai lầm đó cho học sinh khối lớp 10 Trường trung học phổ thông Quảng Xương IV nhằm nâng cao chất lượng học tập và giảng dạy
Trang 4
III PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Đề tài này được nghiên cứu trong phạm vi cấp trường và được áp dụng đối với học sinh khối 10 Trường trung học phổ thông Quảng Xương IV
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Để giải quyết hai nhiệm vụ trên trong quá trình nghiên cứu tôi đã sử dụng những phương pháp sau:
1) Phương pháp phỏng vấn tọa đàm:
Để đảm bảo cho đề tài mang tính khoa học và thực tiễn, tôi đã sử dụng phiếu thăm dò ý kiến các giáo viện bộ môn thể dục trong và ngoài trường để thu thập thông tin những sai lầm mà học sinh thường mắc phải và ý kiến đề xuất khắc phục những sai lầm đó
2) Phương pháp quan sát sư phạm:
Cùng với phiếu phỏng vấn, tôi đã quan sát sư phạm các giờ lên lớp của đồng nghiệp trong trường THPT Quảng Xương IV và các trường bạn Trên cơ
sở đó tìm ra những nguyên nhân sai lầm và đề xuất một số biện pháp khắc phục những sai lầm đó
3) Phương pháp toán học thông kê:
Để giải quyết các nhiệm vụ một cách chính xác và mang tính khoa học, tôi đã sử dụng phương pháp toán học thống kê để sử lý các số liệu.
B PHẦN NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÝ LUẬN:
1) Cơ sở lý luận giảng dạy kĩ thuật động tác:
Tập luyện Thể dục, thể thao nói chung và môn bóng rổ nói riêng, việc học kĩ thuật động tác là một nhân tố quan trọng Nếu biết phối hợp các động tác chính xác, nhịp nhàng sẽ đem lại kết quả cao trong quá trình tập luyện và thi đấu
Qúa trình này được tiến hành dựa trên những nguyên tắc giáo dục, giáo dưỡng thể chất Cho dù một hoạt động đơn giản hay phức tạp nào của người dạy và người học đều phải tuân thủ nguyên tắc hình thành kĩ năng, kĩ xảo vận
Trang 5
động Từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó, từ trực quan đến tư duy và từ
cơ bản đến nâng cao Từ đó giúp con người học chuyển từ việc nắm vững chắc có hệ thống sang thực hiện động tác kĩ thuật một cách toàn vẹn và thành thạo.
Quá trình dạy học kĩ thuật động tác được chia làm 3 giai đoạn, tương ứng với 3 giai đoạn quá trình hình thành kĩ năng, kĩ xảo vận động đó là:
* Giai đoạn học ban đầu:
Ở giai đoạn này, giáo viên phải giúp người học nắm vững nguyên lý kĩ thuật và năng lực cần thiết thực hiện động tác Trong giai đoạn này hưng phấn thần kinh của người học bị lan tỏa và dễ khuếch tán sang vùng thần kinh khác, phản ứng trả lời còn chưa được chọn lọc nhiều nhóm cơ thừa bị lôi cuốn vào hoạt động và cơ thể chưa phân biệt được chính xác các kích thích có điều kiện khác nhau Do đó, khi thực hiện kĩ thuật động tác người học rất rễ mắc phải sai lầm bị động tác thừa và tốn nhiều sức lực.
* Giai đoạn sâu chi tiết:
Ở giai đoạn này người học hiểu sâu hơn các quy luật hoàn thiện kĩ năng vận động, động tác được thực hiện chính xác hoá theo đặc điểm không gian và thời gian Trong giai đoạn này định hình động lực được hình thành trên vỏ não Xong vẫn chưa đầy đủ và vững chắc sau vài lần lặp đi lặp lại động tác hiện tượng khuếch tán của các quá trình thần kinh giảm dần đi, hưng phấn chỉ tập trung vào những vùng nhất định Hệ thống các cử động không phải thay đổi ở tất cả các giai đoạn những động tác đó được tiếp thu đúng thì sẽ được lặp lại đúng và dần dần tự động hóa, động tác phối hợp tốt hơn, các động tác thừa bị ức chế Tuỳ theo mức độ nắm vững kĩ thuật mà tự động hoá chuyển kĩ năng thành kĩ xảo vận động nhanh hay chậm.
Tuy nhiên trong quá trình thực hiện động tác vẫn đòi hỏi sự kiểm tra của vỏ não và cơ quan thị giác.
* Giai đoạn hoàn thiện kĩ thuật động tác:
Trang 6
Ở giai đoạn này định hình động lực trên vỏ não được xây dựng vững chắc, hệ thống chức năng của động tác đã có tính chất ổn định.
Các cơ quan trong cơ thể phối hợp với nhau một cách nhịp nhàng, kĩ thuật động tác được thực hiện một cách tự động hoá đến mức hoàn thiện.
Không cần đến sự kiểm tra của vỏ não và cơ quan thị giác, động tác không bị rối loạn hoặc chuyển xấu khi các điều kiện khách quan thay đổi Cuối giai đoạn này kĩ xảo vận động đạt đến mức vững và có tính biến dạng Trong giai đoạn này công tác giảng dạy cần phải chú ý đến từng đặc điểm kĩ thuật để tiến hành lựa chọn các phương tiện, phương pháp giảng dạy cho phù hợp, giáo viên có thể sử dụng phương pháp tổng hợp hoặc phân đoạn để củng
cố kĩ xảo và phát triển tính biến dạng của nó, hoặc cấu tạo lại phần kĩ thuật cho tương ứng với phát triển các tố chất thể lực của người học nhằm nâng cao hiệu quả trong qua trình tập luyện và thi đấu.
2) Cơ sở lý luận kĩ thuật bóng rổ:
Trong chương trình giảng dạy môn bóng rổ ở trường trung học phổ thông các em chỉ được học các kỹ thuật của môn bóng rổ chứ các em không được trang bị thể lực Nếu người giáo viên không đưa các bài tập bổ trợ vào
để giảng dạy mà chỉ thực hiện các bài tập trong yêu cầu của phân phối chương trình và các bài tập hướng dẫn trong sách giáo khoa thì :
Thứ nhất: Học sinh chỉ biết được kỹ thuật cơ bản chứ khi áp dụng kỹ thuật
đó vào thi đấu thì không thực hiện được vì thiếu thể lực di chuyển chậm, lực
cổ tay không đủ để thực hiện những đường bóng đúng yêu cầu
Thứ hai: Yêu cầu của chương trình thay sách giáo khoa chủ yếu các em
phát triển toàn diện về mọi mặt đặc biệt là các tố chất thể lực.
Thứ ba: Nếu không củng cố thể lực chuyên môn cho các em nội dung học
lặp lại nhiều lần thể lực chuyên môn của người học yếu, dẫn đến người học bị sớm mệt mỏi nhàm chán thiếu hứng thú tập luyện.
Với phong trào bóng rổ rộng khắp như bây giờ việc tiếp thu một vài kỹ thuật động tác bóng rổ hay kỹ thuật di chuyển đối với các em học sinh lứa tuổi
Trang 7
này là không khó Để các em phát triển thêm về thể lực, cũng như có điều kiện để phát triển kỹ thuật động tác bóng rổ, kỹ thuật di chuyển từ kỹ năng đến kỹ xảo thì yêu cầu người giáo viên phải nghiên cứu, tìm tòi, đầu tư vào giờ dạy một cách công phu và đưa các bài tập mới cho các em tập luyện, tránh tập đi tập lại một vài động tác gây nhàm chán cho các em và gây mất hứng thú
về học môn bóng rổ Khi đó giờ dạy của giáo viên mới có chất lượng cao, học sinh tích cực tự giác hơn trong học tập cũng như trong tập luyện Từ đó chúng
ta thực hiện được mục đích cơ bản là giáo dục sức khoẻ cho học sinh, phát triển thể lực chuyên môn là nền tảng cho phát triển môn thể thao được nhiều người ưa thích có thành tích cao hơn.
II THỰC TRẠNG HỌC SINH KHI HỌC KĨ THUẬT BÓNG RỔ:
1) Thực trạng chung:
Trước khi thực hiện đề tài, năng lực học sinh thực hiện kĩ thuật bóng rổ còn rất yếu có một số kỹ thuật tương đối khó với học sinh như dẫn bóng kết hợp 2 bước lên rổ, đứng ném rổ một tay trên cao, nên trong quá trình học kĩ thuật các em thường mất tự tin dẫn đến những sai lầm như: Phối hợp các động tác còn gò bó, chưa phối hợp lực toàn thân dẫn đến việc ném bóng bị thiếu lực bóng không lên đến rổ, tư thế thân người không phù hợp dẫn đến góc độ bay của bóng không đúng bóng không vào rổ, … Lý do đó dẫn đến học sinh không thích học Vì điều kiện tập luyện của học sinh còn quá ít, không có người hướng dẫn thường xuyên.
2) Chuẩn bi thực hiện đề tài:
Để chuẩn bị thực hiện đề tài tôi đã thực hiện một số khâu quan trọng sau:
a) Xác định những sai lầm thường mắc phải bằng phương pháp sư phạm:
Trong quá trình lên lớp tôi đã quan sát học sinh lớp 10 trường THPT Quảng Xương IV, học kĩ thuật bóng rổ Ban đầu tôi đã xác định được những sai lầm cơ bản và học sinh thường mắc phải đó là:
* Thực hiện sai số bước khi thực hiện kĩ thuật 2 bước lên rổ.
Trang 8
* Di chuyển quá số bước quy định khi đang cầm bóng trên tay(lỗi chạy bước).
* Chuyền bóng không đúng hướng, đúng tầm
*Khi dẫn bóng thường mắc lỗi 2 lần dẫn bóng.
* Chưa biết điều chỉnh lực cho hợp lí, dẫn đến bóng bay không trúng đích( lỗi chuyền bóng)
* Sai tư thế khi đứng ném rổ bằng một tay trên vai( tại chỗ đứng ném rổ).
Trên đây là các sai lầm khi học sinh thực hiện kĩ thuật bóng rổ Một vấn
đề đặt ra là phải xác định được những sai lầm nào mang tính phổ biến và cơ bản nhất mà trong quá trình học bóng rổ học sinh thường mắc phải Trong quá trình quan sát sư phạm tôi đã lập bảng thống kê ghi chép lại số lượng các diễn biến sai lầm thường mắc Qua thực tế quan sát tôi đã thu được bảng sau:
BẢNG 1: KẾT QUẢ QUAN SÁT SƯ PHẠM TRÊN 40 H C SINH. ỌC SINH.
ST
T
SINH
TỈ LỆ
%
1
2
3
4
5
6
* Thực hiện sai số bước khi thực hiện kĩ
thuật 2 bước lên rổ.
* Tại chỗ ném rổ bằng 1 tay trên vai( trên
cao).
* Di chuyển quá số bước quy định khi đang
cầm bóng trên tay(lỗi chạy bước)
* 2 lần dẫn bóng
* Di chuyển kết hợp chuyền bóng
* Chuyền bóng không đúng, đúng tầm
30 33 32 35 29
27
75 82.5 80 87.5 72.5
67
Trang 9
Qua kết quả bảng 1 tôi đã nhận thấy tỉ lệ học sinh mắc phải những sai lầm 1, 2, 3, 4 chiếm tỉ lệ cao.
Như vậy, chứng tỏ các sai lầm 1, 2, 3, 4, (bảng 1) là những sai lầm học sinh trong quá trình học kĩ thuật bóng rổ thường hay mắc phải.
b) Xác định những sai lầm thường mắc phải bằng phương pháp phỏng vấn:
Trong quá trình quan sát sư phạm và nghiên cứu tìm tòi những tài liệu liên quan Để nhằm khẳng định thêm căn cứ xác định rõ chính xác của những sai lầm thường mắc phải trong khi học kĩ thuật bóng rổ Tôi đã liệt kê những sai lầm thường mắc vào phiếu phỏng vấn nhằm lấy ý kiến trả lời đánh giá mức
độ sai phạm của học sinh Thông qua ý kiến trả lời của các giáo viên bộ môn thể dục trong và ngoài trường đã trả lời qua thực tiễn giảng dạy kĩ thuật bóng
rổ Tôi đã thu được kết quả của 20 phiếu phát ra và thu vào như sau:
BẢNG 2: KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ SAI LẦM CỦA HỌC SINH BẰNG PHƯƠNG PHÁP PHỎNG VẤN 20 PHI U: ẾU:
ST
SỐ PHIẾU
(%)
Không đồng ý
Tỉ lệ (%)
1
2
3
4
5
6
* Kĩ thuật 2 bước lên rổ.
* 2 lần dẫn bóng.
* Đứng ném rổ bằng 1 tay trên vai.
* Lỗi chạy bước.
* Di chuyển kết hợp chuyền bóng.
*Chuyền bóng không đúng hướng
16 14 14 15 13
11
80 70 70 75 65
55
4 6 6 5 7
9
20 30 30 25 35
45
Trang 10
đúng tầm.
Qua kết quả từ bảng 2 của phương pháp phỏng vấn trên, chúng ta nhận thấy rằng các sai lầm 1, 2, 3, 4, vẫn chiếm tỉ lệ cao tương ứng với phương pháp sư phạm.
Như vậy, từ kết quả thu được của phương pháp phỏng vấn, tôi nhận thấy các sai lầm
1, 2, 3, 4, đúng là những sai lầm mà học sinh thường hay mắc phải trong qua trình học kĩ thuật bóng rổ.
Để khẳng định chính xác các sai lầm mà học sinh thường mắc phải trong quá trình học bóng rổ Tôi đã tổng hợp so sánh kết quả của phương pháp quan sát sư phạm và phương pháp phỏng vấn như sau:
BẢNG 3: TỔNG HỢP KẾT QUẢ PHƯƠNG PHÁP SƯ PHẠM VÀ PHƯƠNG PHÁP PHỎNG VẤN:
PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
GHI CH Ú
Quan sát sư phạm ( % ) 75
82.
87.
5
72.
Phỏng vấn ( % ) 80 70 70 75 65 55
Tổng hợp hai phương pháp qua bảng 3 Tôi đã thấy kết quả thực tế của những phương pháp phù hợp với nhau, các sai lầm 1, 2, 3, 4, 5, 6, vẫn chiếm tỉ
lệ cao.
Tôi xem đây là những sai lầm thường là học sinh mắc phải trong khi học kĩ thuật bóng rổ.
c) Xác định những nguyên nhân dẫn đến nhưng sai lầm thường mắc:
TÊN SAI LẦM