Một số biện pháp và bài tập phát triển thành tích nhảy xa ưỡn thân cho học sinh lớp 12

Trong điền kinh nhảy xa là môn có kỹ thuật tương đối khó, đòi hỏi sự phốihợp các giai đoạn: Chạy đà, giậm nhảy, bay trên không và tiếp đất một cách nhuầnnhuyễn, chính xác, đặc biệt là gi

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.3.3 Giai đoạn trên không

2.3.4 Giai đoạn tiếp đất

2.3.5 Một số trò chơi để phát triển sức mạnh của chân, phát triển thể

lực chung

2.3.6 Các bài tập thể lực bổ trợ môn nhảy xa

2.4 Kết quả sau thực nghiệm

4556791112

1415

3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

3.1 Kết luận

3.2 Kiến nghị

1819

1 MỞ ĐẦU

TDTT đóng góp phần tích cực, nâng cao sức khỏe, trí tuệ, giáo dục nhâncách, đạo đức, lối sống lành mạnh, phong phú đời sống tinh thần của nhân dân,nâng cao năng xuất lao động xã hội và sức chiến đấu của lực lượng vũ trang” Thểdục là một môn học trong những năm gần đây đã được sự quan tâm của ngành giáodục và toàn bộ xã hội Môn học đem lại cho học sinh một sức khoẻ tốt, một cơ thểphát triển hài hoà để tạo tiền đề góp phần thúc đẩy học tốt các môn học văn hoákhác.

Hoạt động TDTT bao gồm rất nhiều môn Trong đó điền kinh xem là thếmạnh của nước nhà, nó được xem là môn thể thao “Nữ Hoàng” đã đem về cho đấtnước nhiều tấm huy chương trong các kì Á vận hội và Seagames.Điền kinh là mônthể thao có lịch sử lâu dài nhất được yêu thích và phổ biến trên toàn thế giới

Trong điền kinh nhảy xa là môn có kỹ thuật tương đối khó, đòi hỏi sự phốihợp các giai đoạn: Chạy đà, giậm nhảy, bay trên không và tiếp đất một cách nhuầnnhuyễn, chính xác, đặc biệt là giai đoạn chạy đà và giậm nhảy Có thể nói nhảy xachính là hoạt động của con người dùng tốc độ chạy đà và sức bật của một chân đểđưa cơ thể vượt qua một khoảng cách xa nhất Thành tích được tính bằng (m) hayxăngtimét (cm) Do vậy ảnh hưởng chung đến kết quả học tập bởi lẽ các em khôngnắm vững được những yếu lĩnh kỹ thuật Là người dạy môn thể dục nhất là mônnhảy xa ưỡn thân, tôi biết cần phải làm gì, thông qua cơ sở khoa học nào, các giaiđoạn nào quyết định Các bài tập bổ trợ để khắc phục những sai lầm trong việcnâng cao thành tích môn nhảy xa ưỡn thân Với những trăn trở trên, tôi đã nghiên

cứu và lựa chọn đề tài: " Một số biện pháp và bài tập phát triển thành tích nhảy xa ưỡn thân cho học sinh lớp 12 ".

1.2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài.

1.2.1 Mục đích nghiên cứu.

- Lựa chọn một số bài tập bổ trợ nhằm sửa chữa sai lầm thường mắc trongnhảy xa, với yêu cầu cụ thể nhằm mục đích nâng cao hiệu quả trong giảng dạyTDTT trong trường THPT hiện nay

- Lựa chọn những biện pháp giúp HS thực hiện được kĩ thuật một cáchchính xác nhất và hứng thú trong tập luyện, đó là yếu tố chính quyết định thànhtích của người tập

- Áp dụng có hiệu quả những biện pháp và bài tập đó một cách hiệu quả vàoquá trình giảng dạy

1.2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu.

Được chia làm 3 giai đoạn nghiên cứu như sau:

Giai đoạn 1: Nghiên cứu các tài liệu có liên quan, tổng hợp, phân tích, lựa chọn

các bài tập bổ trợ và các biện pháp hợp lý trong quá trình giảng dạy nhảy xa ưỡnthân cho học sinh THPT

Giai đoạn 2: Ứng dụng tính hiệu quả của các bài tập trên vào thực tế giảng dạy,

tổng hợp số liệu phân tích, so sánh kết quả giữa nhóm đối chứng và nhóm thựcnghiệm, nhận xét tính khả thi và điều chỉnh hợp lý

Giai đoạn 3: Thống kê, kiểm tra đánh giá kết quả thực tế Từ đó lựa chọn những

bài tập, biện pháp phù hợp, viết sáng kiến và báo cáo

1.3 Đối tượng nghiên cứu, thời gian thực nghiệm.

- 10 học sinh lớp 12D và 10 học sinh lớp 12H trường THPT Nga Sơn- Nga Sơn –Thanh Hóa

- Thời gian thực nghiệm: 5 tuần

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

1.4.1 Phân tích tổng hợp các tài liệu liên quan:Tôi đã sử dụng các tài liệu

chuyên môn có hướng tới đề tài nhằm tìm ra những phương pháp giảng dạy nângcao kỹ thuật

1.4.2 Phương pháp phỏng vấn và toạ đàm: Tiến hành phỏng vấn và hỏi ý kiến

của các thầy cô giáo và các đồng nghiệp nhiều năm công tác và có kinh nghiệmtrong nhà trường phổ thông trong và ngoài huyện để tìm ra những bài tập hợp lý

1.4.3Phương pháp kiểm tra sư phạm: Trong sáng kiến này tôi sử dụng phương

pháp kiểm tra sư phạm để kiểm tra và đánh giá hiệu quả một số biện pháp và bàitập phát triển thành tích nhảy xa ưỡn thân cho học sinh lớp 12

1.4.4 Phương pháp thực nghiệm: Tôi tiến hành thực nghiệm các biện pháp và

bài tập phát triển thành tích nhảy xa ưỡn thân cho học sinh lớp 12 Sau khi kiểm traban đầu, tôi phân thành 2 nhóm đối tượng:

Nhóm thực nghiệm gồm 10 học sinh lớp 12D trường THPT Nga Sơn

Nhóm đối chứng gồm 10 học sinh lớp 12H trường THPT Nga Sơn

Việc lấy nhóm thực nghiệm được tiến hành một cách ngẫu nhiên không qua quansát và đánh giá, các học sinh này ban đầu đều có kết quả kiểm tra thành tích nhảy

xa ưỡn thân ngang nhau

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1.Cơ sở lý luận.

Giáo dục và phát triển giáo dục trong Nhà trường có ý nghĩa to lớn trongviệc phát huy và bồi dưỡng nhân tố con người Đồng thời góp phần nâng cao thểlực giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống lành mạnh, làm phong phú đời sống vănhóa và phát huy tinh thần dân tộc của con người Việt Nam, tăng cường và giữvững an ninh quốc phòng cho đất nước Hiện nay, các trường THPT đều có xuhướng phát triển về quy mô và đa dạng hóa loại hình đào tạo Sự phát triển mạnh

mẽ về số học sinh đặt chất lượng giáo dục, trong đó có giáo dục thể chất là một thửthách to lớn

Tại các trường học, đặc biệt là các trường trung học phổ thông trong tỉnhThanh hóa công tác giáo dục thể chất có thể nói được các cấp lãnh đạo khá quantâm, thể hiện qua việc thường xuyên đổi mới, nâng cao trang thiết bị cơ sở vậtchất, sân bãi dụng cụ và cả đội ngũ giáo viên; một số trường đã đầu tư cải tạo vàxây dựng nhiều công trình thể dục thể thao mới to lớn và hiện đại, đã và đang phục

vụ tốt cho công tác giảng dạy nội khóa, hoạt động ngoại khóa, phong trào hoạtđộng thể thao quần chúng và các giải thi đấu thể thao học sinh Nhưng thực tếcông tác giáo dục thể chất và thể thao học đường ở nhiều trường còn bộc lộ nhiềuhạn chế và chưa đáp ứng được yêu cầu mục tiêu giáo dục đào tạo đã đề ra Quakinh nghiệm giảng dạy cũng như qua tham khảo ý kiến của các thầy cô, đồngnghiệp, tôi nhận thấy chất lượng học tập nói chung và kết quả học tập môn họcgiáo dục thể chất nói riêng phụ thuộc đáng kể vào thái độ của học sinh thông qua

hệ thống bài tập và các biện pháp áp dụng trong giảng dạy

Vì vậy, việc nghiên cứu một số biện pháp và các bài tập nhằm nâng caohứng thú trong giờ học giáo dục thể chất chính khóa của học sinh sẽ là cơ sở kháchquan cho việc tăng cường chất lượng, hiệu quả hoạt động giáo dục thể chất, gópphần đào tạo nhân cách phát triển toàn diện con người

2.2.Thực trạng

Qua nhiều năm thực tế giảng dạy điều mà chúng tôi trăn trở là làm thế nào

để học sinh nắm bắt được kĩ thuật nhanh nhất, ít mắc sai lầm nhất Đối với bộ mônthể dục các em học thực hành là chủ yếu chỉ cần mắc 1 số sai lầm nhỏ ảnh hưởngrất lớn tới kết quả, kĩ thuật nhảy xa là một kĩ thuật tương đối khó, đòi hỏi ngườinhảy phải đưa cơ thể vượt qua một khoảng cách xa nhất Đối với học sinh THPT

để thực hiện tốt kĩ thuật và đạt thành tích là rầt khó do các em ít chú ý nên khôngnắm được những yếu lĩnh của kĩ thuật động tác Ở kĩ thuật này học sinh thườngmắc sai lầm khác nhau, do những nguyên nhân khác nhau gây lên Bằng quan sátthực tế giảng dạy trong những năm qua tôi kết luận trong nhảy xa ưỡn thân các emthường mắc một số sai lầm cơ bản Đó là những sai lầm sau

1 Chạy đà không chính xác, tốc độ chạy đà không cao Nhịp điệu không ổnđịnh của các bước chạy đà cuối dẫn tới việc đặt chân giậm không đúng ván giậm

2 Bước đưa đặt chân giậm nhảy quá ngắn, quá dài hoặc cục Giậm nhảy yếukhông có lực Sự phối hợp giữa chân lăng và tay không đồng bộ

3 Không có thời kì bước bộ, thu chân giậm quá sớm Không tạo được tư thếngồi trên không

4 Gập duỗi chân ra trước không nhanh, không tích cực Chạm cát xongngười thả lỏng dẫn đến cơ thể đổ ra phía sau

Đó là 4 sai lầm mà học sinh thường mắc Sau khi cân nhắc, dựa vào cơ sởnêu trên Tôi quyết định đưa ra một số bài tập sửa chữa sai lầm, không những giáoviên trực tiếp sủa chữa sai lầm cho học sinh mà còn giao công việc cụ thể cho các

em tự sửa chữa sai lầm cho nhau để phát huy tính tự giác tích cực, chủ động, sángtạo mà ít giáo viên chú trọng tới vấn đề này

2.3.Các biện pháp để giải quyết vấn đề

Nhảy xa là một phân môn đòi hỏi học sinh phải có tốc độ chạy đà, sức bậttốt và biết kết hợp một cách hài hòa, khéo léo giữa hai yếu tố đó Chạy đà nhằmtạo ra tốc độ tối đa theo phương nằm ngang, sức bật tốt để năng cơ thể lên độ caothích hợp, sự kết hợp tốt hai yếu tố đó tạo cho người tập đạt được thành tích cao

Trong quá trình nhảy xa ưỡn thân bao gồm bốn giai đoạn: Chạy đà, giậm nhảy,trên không và tiếp đất

2.3.1 Chạy đà.

Mục đích của chạy đà nhằm tạo ra tốc độ tối ưu theo phương nằm ngangtrước lúc giậm nhảy Như vậy Chạy đà - Giậm nhảy là một trong những giai đoạnquan trọng chủ yếu có ý nghĩa quyết định lần nhảy Để hoàn thiện kỹ thuật chạy đàđòi hỏi người tập giải quyết hàng loạt vấn đề : Chiều dài đà, tốc độ chạy đà và trình

độ thể lực tư thế chuẩn bị giữa các yếu tố có sự liên quan chặt chẽ với nhau.Khoảng cách chạy đà dài hay ngắn tùy thuộc vào trình độ người tập nghĩa là phụthuộc vào quãng đường cần thiết để người tập đạt được tốc độ lớn nhất tại điểm

giậm nhảy ( Nguồn: Sách giáo viên Thể dục 12)

Hình 1: Động tác chạy đà trong nhảy xa ưỡn thân.

* Sai lầm 1: Chạy đà không chính xác, tốc độ chạy đà không cao.

Cách sửa : Chạy đà nhiều lần chú ý nhịp điệu chạy đà và tăng tốc độ, hạ thấp

trọng tâm để chuẩn bị giậm nhảy tốt Sử dụng vạch báo hiệu để điều chỉnh đà.Chạy tốc độ cao nhiều trên đường chạy hướng vào hố nhảy

Bài tập 1 : Tập chạy đà tăng dần tốc độ theo nhịp vỗ tay hoặc lời hô của giáo

viên

Bài tập 2: Chạy tốc độ cao 15 – 30m ngoài đường chạy đà hoặc trên đường chạy

đà băng qua hố nhảy

Bài tập 3: Rèn luyện sức nhanh bền

- Mục đích: Rèn luyện cho các em chạy trên đường thẳng có vạch vôi để chạy

thẳng hướng

- Biện pháp: Trong các giờ dạy tôi cho các em chạy tăng tốc mỗi hàng cách nhau

xa để quan sát

* Sai lầm 2 : Nhịp điệu không ổn định của các bước chạy đà cuối dẫn tới việc đặt

chân giậm không đúng ván giậm nhảy

Cách sửa : Áp dụng vạch đánh dấu ở các bước đà cuối Cho chạy lặp lại nhiều lần

trên các vạch đó

Bài tập: Chạy toàn bộ đà nhiều lần nữ 16m, nam 20m Tốc độ cao có đánh dấu các

vạch bốn bước cuối cùng trước khi giậm nhảy

2.3.2 Giậm nhảy.

Nhiệm vụ giậm nhảy là thay đổi phương chuyển động của cơ thể phù hợpvới mục đích của từng môn nhảy Sau khi đặt chân giậm nhảy do ảnh hưởng củaquán tính và trọng lực chân giậm nhảy gập ở khớp gối, khớp hông và cả thân trênđều hơi ngã về phía trước,do sự duy chuyển về trước của cơ thể trọng tâm xích lạigần điểm chống tựa Trong các cuộc nhảy tốc độ giữa cẳng chân và đùi khoảng

135 -1400 Động tác giậm nhảy được thực hiện thông qua việc nhanh chóng duỗicác khớp Lúc người nhảy vươn thẳng người lên thì áp lực ở điểm tựa lên, khi thânngười vươn thẳng hoàn toàn thì áp lực của điểm tựa giảm xuống bằng 0 và tốc độbay lên đạt mức độ tối đa

Như vậy chứng tỏ động tác vươn thẳng đứng tạo ra tốc độ chạy ban đầu và

là cơ sở để nâng cao thân người lên theo quán tính Tốc độ bay ban đầu của ngườinhảy phụ thuộc chủ yếu vào độ lớn của phản lực khi giậm nhảy Sức mạnh tươngđối càng lớn, năng lực giậm nhảy càng cao, động tác đá lăng chân và đá lăng taycũng có tác dụng hỗ trợ cho động tác giảng dạy

Trong quá trình tập luyện cho dù giáo viên thường xuyên phân tích, nhắcnhở, sửa sai nhưng hầu như góc độ bay của các em không tăng lên được, hoặctăng không đáng kể Có chăng chỉ được một vài em có tố chất bẩm sinh hoặc thực

sự đam mê Để khắc phục yếu điểm này chúng tôi tiền hành cho luện tập với dụng

cụ “xà thấp” Khi thực hành luyên tập có xà cao từ 35cm đến 50cm đặt cách vángiậm 80cm đến 100cm buộc các em phải nâng góc độ bay để qua được xà Ngoài

ra còn gây được hứng thú cho các em Các em học sinh sẽ tự giác muốn luyện tậpnhiều lần để nhảy qua đưởc mức xà cao hơn, xa hơn đây cũng là một vần đề rất cần

thiết mà khi không có dụng cụ muốn động viên các em cũng rất khó.( Nguồn: Sách giáo viên Thể dục 12)

Hình 2: Động tác đặt chân giậm nhảy vào ván giậm nhảy của nhảy xa ưỡn thân.

* Sai lầm thường mắc : Bước đưa đặt chân giậm nhảy quá ngắn, quá dài hoặc giật

cục Giậm nhảy yếu không có lực Sự phối hợp giữa chân lăng và tay không đồngbộ

Cách sửa : GV làm mẫu sau đó cho HS đo và chỉnh lại đà, xác định lại điểm giậm

nhảy Tập cách đặt chân giậm nhảy vào ván giậm

Bài tập 1 : Mô phỏng cách đặt chân lên vị trí giậm nhảy.

- Mục đích : Tập đặt chân giậm nhảy.

- Yêu cầu : Đặt chân giậm nhảy vào ván giậm.

- Cách tổ chức luyện tập : Cho học sinh xếp thành hai hàng ngang, các em hàng

đầu để chân lăng phía trước, chân giậm phía sau, mũi chân chạm đất Các em hàngsau giữ hai tay em hàng trước Học sinh hàng trước giữ chân thẳng, gối chân trướchơi trùng xuống sâu đó đồng thời với việc đạp chân lăng, các em đưa nhanh chângiậm ra trước và đặt trên ván giậm bằng cả bàn chân

Bài tập 2: Mô phỏng cách đặt chân trên vị trí giậm nhảy phối hợp với chân lăng và

đánh tay

- Yêu cầu : Lúc đặt chân vào vị trí giậm nhảy, chân lăng bắt đầu chuyển đùi về

trước – lên trên Đồng thời với lăng chân, hai tay được nâng ra trước lên trên, taybên chân giậm được nâng cao hơn để giữ thăng bằng

- Biện pháp : GV vừa làm mẫu, vừa hướng dẫn cho học sinh tập

- Cách tổ chức tập luyện : GV cho lần lượt các em thực hiện động tác đặt chân

giậm nhảy 2em/ 1lần GV quan sát sửa sai

Bài tập 3: Chạy đà chậm và tập trung phối hợp giữa giậm nhảy với chuyển động

của chân lăng và hai tay

- Yêu cầu : Phối hợp chạy đà với giậm nhảy 1 cách liên tục để tạo chuyển động

cho chân lăng va hai tay thực hiện tốt hơn

- Biện pháp : Giáo viên làm mẫu, vừa hướng dẫn cho học sinh tập.

- Cách tổ chức tập luyện: Giáo viên lần lượt cho các em thực hiện động tác chạy

đà kết hợp với giậm nhảy

2.3.3 Giai đoạn trên không.

Bắt đầu khi chân giậm rời khỏi ván giậm nhảy Người bay lên cao – ra trước.

Chân giậm nhảy duổi thẳng chếch dưới phía sau, chân giậm nhảy co phía trước,

thực hiện tư thế bước bộ trên không Chân giậm nhảy co dần lại và đá ra trước nâng cao gối Hai tay đánh xốc lên, kết hợp với thân ngả nhiều về trước và với 2

chân để chuẩn bị tiếp đất.( Nguồn: Sách giáo viên Thể dục 12)

* Sai lầm thường mắc

Sai lầm 1: Không có thời kì bước bộ, thu chân giậm quá sớm.

* Cách sửa : Xây dựng khái niệm đúng : Tại chỗ tập mô phỏng động tác bước bộ

sau đó thu chân giậm

Bài tập 1: Giới thiệu đặc điểm của giai đoạn trên không.

- Mục đích : Hiểu và vận dụng trong tập luyện và thi đấu

- Cách tổ chức tập luyện : Cho lớp tập trung làm 4 hàng ngang xem làm mẫu và

nghe phân tích kĩ thuật

Bài tập 2 : Đà 3 – 5 bước giậm nhảy thực hiện động tác bước bộ trên không.

- Mục đích : Hiểu và vận dụng trong tập luyện và thi đấu.

- Cách tổ chức tập luyện : Cho lớp tập trung làm 4 hàng ngang xem làm mẫu và

nghe phân tích kĩ thuật GV cho lần lượt các em thực hiện động tác bước bộ trênkhông 2em/ 1lần

- Yêu cầu kĩ thuật : Chân giậm nhảy duỗi thẳng ở phía sau, chân lăng nâng đùi lên

cao, cẳng chân thả lỏng, hai tay đánh phối hợp

Sai lầm 2: Không tạo được tư thế ngồi hoặc ưỡn thân trên không.

* Cách sửa : GV làm mẫu chỉ ra chỗ sai và hướng dẫn học sinh làm lại động tác.

Bài tập 3: Tại chỗ bật xa thu chân sát đùi thành ngồi xổm.

- Mục đích : Tạo tư thế ngồi xổm trên không.

- Cách tổ chức luyện tập : GV cho lần lượt các em thực hiện động tác đặt chân

giậm nhảy 2em/ 1lần

Bài tập 4 Đà 3 – 5 bước giậm nhảy thực hiện động tác bước bộ trên không.

- Yêu cầu kĩ thuật : Chân giậm nhảy duỗi thẳng ở phía sau, chân lăng nâng đùi lên

cao, cẳng chân thả lỏng, hai tay đánh phối hợp

- Cách tổ chức tập luyện : GV cho lần lượt các em thực hiện động tác bước bộ

trên không 2em/ 1lần

Sai lầm 2: Không tạo được tư thế ngồi hoặc ưỡn thân trên không.

* Cách sửa : GV làm mẫu chỉ ra chỗ sai và hướng dẫn học sinh làm lại động tác.