“Giáo dục phổ thông nước ta những năm vừa qua đã được đổi mới cả về mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học gắn với bốn trụ cột giáo dục của thế kỷ XXI: Học để biết, học để làm, học để
Trang 11 PHẦN MỞ ĐẦU1.1 Lí do chọn đề tài.
Hiện nay, trong môi trường học đường không ít học sinh có lối sống ích
kỷ, thiếu trách nhiệm với bản thân và gia đình; vô tâm với các vấn đề diễn raxung quanh mình Tình trạng bạo lực học đường ngày càng trở thành vấn đềnhức nhối của gia đình, nhà trường và xã hội Ngoài ra một số tệ nạn xã hội đãxâm nhập, lan tỏa vào vào nhà trường như vi phạm pháp luật, quan hệ tình dụctrước hôn nhân, nghiện game, chìm đắm trong thế giới ảo của mạng enternetnhư: Zalo, Facebook, Facebook Messengger, Periscoper, Mocha, Instagram,WhatsApp, Snapchat, Twitter… Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạngtrên nhưng nguyên nhân sâu xa nhất là do các em thiếu hụt một cách nghiêmtrọng kỹ năng sống Vì thế cho nên, việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh làmột việc vô cùng cần thiết, đặc biệt là đối với học sinh Trung học phổ thông
“Giáo dục phổ thông nước ta những năm vừa qua đã được đổi mới cả về mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học gắn với bốn trụ cột giáo dục của thế kỷ XXI: Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định, học để cùng chung sống mà thực chất là một cách tiếp cận kỹ năng sống” [1]
Ở lứa tuổi Trung học phổ thông (THPT), các em đã đạt được sự phát triểnnhất định về thể chất, nhân cách, trí tuệ, các năng lực sống…; vị thế xã hội củacác em đã có nhiều thay đổi nên xuất hiện những nhu cầu về hiểu biết xã hội vàcác chuẩn mực quan hệ giữa cá nhân với cá nhân, giữa cá nhân với xã hội; khảnăng tự hiểu mình và tự khẳng định mình trong cuộc sống Vì thế, các trườngTHPT cần giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, giúp các em hình thành và pháttriển khả năng làm chủ bản thân, đối phó với những sức ép của cuộc sống, sống
có trách nhiệm với bản thân Nếu học sinh được rèn luyện kỹ năng sống vữngvàng sẽ dễ dàng vượt qua những khó khăn, thử thách trong cuộc sống; có thái độtích cực trong cách ứng xử, trong giải quyết các vấn đề xung quanh
Nghị quyết Số: 29-NQ/TW “về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” được hội nghị
trung ương 8 (khóa XI) thông qua đã và đang triển khai thực hiện Mục tiêu tổngquát của Nghị quyết đó là:
- Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục,đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhucầu học tập của nhân dân Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện vàphát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình,yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả
Trang 2- Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản
lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xã hội họctập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dânchủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vữngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc Phấn đấu đến năm 2030, nềngiáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực
Mục tiêu cụ thể của Nghị quyết là: Đối với giáo dục phổ thông, tập trungphát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện
và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chấtlượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lốisống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vàothực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời.Hoàn thành việc xây dựng chương trình giáo dục phổ thông giai đoạn sau năm2015… Phấn đấu đến năm 2020, có 80% thanh niên trong độ tuổi đạt trình độgiáo dục trung học phổ thông và tương đương
Bên cạnh đó, hiện nay cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra tạinhiều nước phát triển Tại Việt Nam, một đất nước đang phát triển nên ở thờiđiểm hiện tại mới chỉ có những tín hiệu bước đầu của ảnh hưởng của nền côngnghiệp 4.0: xu hướng kết hợp giữa các hệ thống ảo và thực tế, vạn vật kết nốiinternet, robot thay thế con người… đang thách thức ý niệm của chúng ta về vaitrò thực sự của con người, trong đó có người thầy Vai trò của người giáo viêntrong thế kỉ XXI trở nên phức tạp ở một thế giới thay đổi nhanh chóng, nơi màtri thức hầu như vô tận
Bộ môn Giáo dục công dân ở trường THPT có vai trò rất quan trọng trongmục tiêu giáo dục con người phát triển toàn diện Những kiến thức của bộ môn
Giáo dục công dân “nhằm trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về thế giới quan, nhân sinh quan, hệ thống các giá trị đạo đức, pháp luật, thể chế chính trị và những phương hướng phát triển kinh tế - xã hội, nhiệm vụ bảo vệ
Tổ quốc trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” [2] Giảng dạy
bộ môn Giáo dục công dân không phải chỉ cần truyền thụ những kiến thức cơbản như trong sách giáo khoa mà còn cần phải hướng dẫn các em vận dụng nó
vào cuộc sống Từ đó, giúp các em “có kỹ năng vận dụng kiến thức đã học vào việc giải thích và giải quyết những vấn đề gần gũi, có tính phổ biến trong đời sống chính trị, kinh tế, xã hội cũng như khó khăn, vướng mắc của bản thân và gia đình; biết lựa chọn hành vi ứng xử phù hợp trong các tình huống của cuộc sống; biết đánh giá đúng đắn các hành vi của bản thân và của những người xung quanh; biết tự điều chỉnh hành vi của mình và đấu tranh với các hành vi sai trái của người khác” [2]
Nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của bộ môn giáo dục công dântrong việc giáo dục và hình thành nhân cách của thế hệ trẻ, trong thời gian qua
Trang 3nhà trường đã tạo mọi cơ hội cho việc giáo dục đạo đức học sinh trong nhàtrường, bằng tình thương và trách nhiệm đã từng bước uốn nắn kịp thời để các
em hoàn thiện hơn
Tuy nhiên, thực tế giảng dạy cho thấy bộ môn Giáo dục công dân thường
bị coi nhẹ trong nhà trường THPT, các em học với tinh thần “đối phó” là chủyếu Hơn nữa, các phạm trù triết học, đạo đức, pháp luật mang tính khái quát,trừu tượng cao Nếu trong quá trình giảng dạy giáo viên không có nhữngphương pháp tích cực thì không thể giáo dục cho các em được những kỹ năngcần thiết trong cuộc sống Với những suy nghĩ như trên, là một giáo viên giảngdạy môn Giáo dục công dân có bề dày hơn 10 năm công tác tại trường THPT
Nguyễn Quán Nho, tôi mạnh dạn chọn vấn đề: “Giáo dục một số kỹ năng sống
thông qua giảng dạy phần CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC trong môn Giáo dục Công dân 10” làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm của mình.
1.2 Mục đích nghiên cứu.
- Đất nước ta đang trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, mỗi người cần
có những phẩm chất của công dân toàn cầu Trong đó kỹ năng sống là một nănglực không thể thiếu của người công dân trong thời đại mới Giáo dục kỹ năngsống cho học sinh THPT là một vấn đề vô cùng cấp thiết, vì thế sáng kiến kinhnghiệm của tôi đề xuất giáo dục một số kỹ năng sống cơ bản nhằm trang bị chocác em những kỹ năng cần thiết để thích ứng với mọi thử thách của cuộc sống,góp phần xây dựng cuộc sống cá nhân và cộng đồng tốt đẹp hơn
- Đồng thời tôi muốn chia sẻ kinh nghiệm giáo dục kỹ năng sống với cácđồng nghiệp nói chung và đồng môn nói riêng nhằm nâng cao hiệu quả giảngdạy môn Giáo dục công dân trong trường THPT hiện nay
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Các kỹ năng sống cơ bản theo quan niệm của Tổ chức Giáo dục, Khoahọc và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO), Tổ chức Y tế thế giới (WHO), QuỹNhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF)
- Các bài cụ thể trong phần “Công dân với đạo đức” - Giáo dục công dân10
- Thực trạng thực hiện kỹ năng sống của học sinh trường THPT NguyễnQuán Nho nói chung và của học sinh các lớp mà tôi trực tiếp giảng dạy: 12C1,12C2, 12C3, 12C4; 11B5, 11B6; 10A1, 10A2, 10A4, 10A5, 10A6, 10A7 nămhọc 2018 - 2019
Trang 4- Vận dụng một số kỹ thuật dạy học mới trong dạy học nhằm tích hợp kỹnăng sống mà trọng tâm là ứng dụng vào giảng dạy nhằm giáo dục kỹ năng sốngcho học sinh THPT.
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận của sáng kiến kinh nghiệm là các nguyên tắc, phươngpháp luận của Triết học Mác - Lê-nin như: nguyên tắc khách quan, nguyên tắctoàn diện, nguyên tắc lịch sử cụ thể, nguyên tắc thống nhất giữa cái trừu tượng
và cái cụ thể, sự kết hợp giữa cái phổ biến và cái đặc thù
- Phương pháp cụ thể được sử dụng trong sáng kiến kinh nghiệm là cácphương pháp: so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, trừu tượng hóa; điềutra – quan sát, thực nghiệm sư phạm, tổng kết thực tiễn
1.5 Những điểm mới của SKKN.
* Về lí luận:
Phương pháp dạy học tích hợp giáo dục kỹ năng sống là một yếu tố giúpcác em có kỹ năng vững vàng trước khóa khăn, thử thách Biết ứng xử giải quyếtnhững tinh huống khó khăn, thử thách khi gặp phải; biết ứng xử, giải quyết vấn
Trang 52 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
2.1 Cơ sở lý luận của việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở trường THPT hiện nay.
2.1.1 Các quan niệm về kỹ năng sống.
Hiện nay có nhiều quan niệm khác nhau về kỹ năng sống Mỗi một quanniệm cũng dựa trên những tiêu chí khác nhau Tuy nhiên trong phạm vi nghiêncứu của sáng kiến này tôi xin trình bày 3 quan niệm về kỹ năng sống của 3 tổchức lớn trên thế giới sau đây:
- Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), kỹ năng sống là những kỹ năng rấtthiết thực mà con người cần để có một cuộc sống an toàn, lành mạnh Theo đó,
có thể hiểu kỹ năng sống bao gồm những kỹ năng mang tính tâm lý xã hội vàcác kỹ năng về giao tiếp được vận dụng vào trong cuộc sống hàng ngày để giaotiếp và tương tác với người khác
- Theo Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), kỹ năng sống là cáchcon người ta tiếp cận với các tình huống trong cuộc sống để thay đổi hoặc hìnhthành những hành vi, thái độ mới phù hợp Theo cách hiểu này thì kỹ năng sống
là sự cân bằng giữa việc tiếp thu kiến thức với việc hình thành thái độ và kỹnăng
- Theo Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc(UNESCO), kỹ năng sống là toàn bộ những năng lực cá nhân được vận dụng đểthực hiện đầy đủ các chức năng của con người và tham gia vào cuộc sống hàngngày
Như vậy, có thể thấy, dù các quan niệm về kỹ năng sống có khác nhaunhưng đều có những điểm tương đồng Khái quát lại, có thể hiểu kỹ năng sống
là cách thức nhằm giúp con người vận dụng kiến thức tiếp thu được vào trong
thực tế cuộc sống với thái độ và hành vi tích cực đem lại hiệu quả cao “Kỹ năng sống vừa mang tính chất cá nhân vừa mang tính chất xã hội Kỹ năng sống mang tính chất cá nhân vì đó là năng lực của cá nhân Kỹ năng sống còn mang tính xã hội vì trong mỗi một giai đoạn phát triển của lịch sử xã hội, ở mỗi vùng miền lại đòi hỏi mỗi cá nhân có những kỹ năng sống thích hợp” [3].
2.1.2 Vai trò, tầm quan trọng của kỹ năng sống đối với học sinh THPT trong giai đoạn hiện nay.
Trang 6“Cuộc đời một hành trình mà bằng cấp chuyên môn giống như một bệ phóng, còn kỹ năng sống chính là động lực thúc đẩy con người vươn lên tầm cao thành đạt” [4].
Trong quá trình hội nhập của đất nước ta, vấn đề giáo dục kỹ năng sống làmột vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt Nhất là trước tình trạng một bộ phận giớitrẻ hiện nay đang vi phạm một cách nghiêm trọng đạo đức, có lối sống buôngthả, coi trọng đồng tiền, coi trọng thế giới ảo, coi thường nhân cách của mình vàcủa người khác Chính vì vậy, giáo dục kỹ năng sống là một phần không thểthiếu của chương trình, mục tiêu giáo dục trong thời đại mới
Đối với học sinh THPT – lứa tuổi thanh niên – là giai đoạn phát triểnphức tạp nhất Bởi vì, giai đoạn này các em có nhiều biến đổi lớn về cả tâm lýlẫn sinh lý Nhà trường cần phải tạo cho các em những điều kiện vật chất – tinhthần thuận lợi để các em có thể học tập và phát triển mạnh mẽ nhất Ở lứa tuổinày, các em tự coi mình đã là người lớn nhưng thực chất các em lại chưa phải làngười lớn Có thể nói các em có một hình hài người lớn nhưng tâm lý đôi khivẫn còn rất trẻ con Vì vậy, giáo dục kỹ năng sống cho các em giai đoạn này có ýnghĩa vô cùng thiết thực, góp phần hoàn thiện nhân cách cho các em và đặt mộtnền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển tiếp theo sau này
2.2 Thực trạng dạy – học kỹ năng sống thông qua môn Giáo dục công dân
ở trường THPT Nguyễn Quán Nho hiện nay.
2.2.1 Thực trạng giảng dạy kỹ năng sống thông qua môn giáo dục công dân
ở trường THPT Nguyễn Quán Nho hiện nay.
Trong thời gian gần đây, việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trongnhà trường đã trở thành vấn đề cần thiết Từ năm học 2011-2012, Bộ giáo dụcđào tạo đã đưa nội dung giáo dục tích hợp kỹ năng sống vào các bộ môn trongchương trình giáo dục Giáo dục kỹ năng sống cũng là một xu thế chung củagiáo dục Việt Nam nói riêng và các nền giáo dục trên thế giới nói chung Thực tếcho thấy, người có kỹ năng sống sẽ có lập trường kiên định, vững vàng; có nănglực, phẩm chất tiến bộ, dễ dàng vượt qua khó khăn, thử thách trong cuộc sống,tiếp nhận, xử lý các tình huống một cách tích cực, linh hoạt Họ làm chủ đượcbản thân và sống có trách nhiệm, có mục đích Ngược lại người thiếu kỹ năngsống thường bi quan, lập trường không vững vàng, khó làm chủ bản thân, dễ vấpngã, thất bại trong cuộc sống
Ở lứa tuổi học sinh THPT, các em đã đạt được sự phát triển nhất định vềthể chất và trí tuệ Các em tiếp thu cái mới rất nhanh nhưng cũng dễ chủ quan,
Trang 7nông nổi, ảo tưởng về sức mạnh của bản thân Từ đó dẫn đến một số em vi phạmnghiêm trọng các giá trị đạo đức của xã hội: vô lễ với thầy cô giáo, với ngườilớn, coi thường bạn bè, ích kỷ, đề cao cái tôi cá nhân, thiếu ý thức bảo vệ môitrường… Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên, trong đó có một sốnguyên nhân chủ yếu sau đây:
* Về phía xã hội:
Chính sách mở cửa hội nhập kinh tế toàn cầu đã đem lại chất lượng cuộcsống tốt hơn Bên cạnh sự phát triển mạnh mẽ đó đã kèm theo mặt trái tiêu cựcngoài xã hội, tác động không nhỏ đến suy nghĩ, hành động của học sinh cộngvới sự phối hợp chưa đồng bộ của một số ngành chức năng Ta dễ dàng quan sátthấy hàng loạt quán internet mọc khắp mọi nơi hoạt động không tuân thủ theogiờ giấc, thiếu sự kiểm soát của các cơ quan chức năng, xuất hiện nhiều loạisách, tranh ảnh mang nội dung khiêu dâm, đồi trụy, băng đĩa hình tràn ngập thịtrường với những nội dung tương tự bày bán công khai Xuất hiện nhiều trò chơigame online, đồ chơi trẻ em mang tính bạo lực và nhiều tệ nạn xã hội khác.Những sân chơi lành mạnh còn rất ít, sự phục hồi giá trị văn hóa truyền thống ởnhiều nơi chưa được quan tâm đúng mức, cho thấy việc việc quản lí và xử líchưa nghiêm là vấn đề đáng lo ngại và báo động trong xã hội hiện nay
* Về phía gia đình:
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế theo đó là hàng loạtnhững khó khăn và thách thức, nhiều bậc phụ huynh phải lao động kiếm tiền,ngoài việc phục vụ cuộc sống gia đình, chăm sóc cho con cái học hành và nhiềuvấn đề phải lo lắng khác với thời kì bão giá như hiện nay Nhưng có lẽ điều màcác bậc phụ huynh trăn trở nhất là trẻ thiếu kỹ năng sống, thiếu tính tự lập, sốngích kỷ, vô tâm, thiếu trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã họi làm cho không
ít các bậc phụ huynh phải phiền lòng
Trước một xã hội ngày càng phát triển nhưng đầy phức tạp, một số phụhuynh lại lo âu và vội vàng tách con mình ra khỏi môi trường xung quanh, đưacon mình vào môi trường gò bó nhất định càng khiến cho việc tiếp xúc, trảinghiệm cuộc sống chỉ là những thứ sẵn có khiến chúng không thể thích nghi vớinhững thay đổi và khi xảy ra những tình huống thật sự ngoài đời sẽ phản ứngtheo bản năng một cách tiêu cực
Khi những việc đáng tiếc xảy ra, điều đầu tiên mà người ta nhắc tới là sựgiáo dục lỏng lẻo của nhà trường rồi mới tới trách nhiệm của gia đình Nhưngbài học đầu đời về học ăn, học nói, học cách đối nhân xử thế lại bắt nguồn từtrong gia đình, từ cách cha mẹ cư xử với con cái, với những người xung quanh,giá trị sống trong mỗi gia đình là kỹ năng sống đầu tiên của mỗi cá nhân trướckhi bước ra môi trường xã hội
* Về phía bản thân học sinh:
Hiện nay vẫn còn một bộ phận học sinh ham chơi, đua đòi, chạy theonhững thói hư, tật xấu, điển hình thời gian gần đây dư luận xã hội lên án mạnh
Trang 8mẽ những hành vi bạo lực trong học sinh, những hình ảnh và vụ việc vi phạmpháp luật của một số học sinh đã thật sự gây tiếng chuông cảnh báo về sự xuốngcấp đạo đức của giới trẻ, đặc biệt là lứa tuổi học sinh, gây chấn động đến các cácngành chức năng có liên quan phải quan tâm nhiều hơn nữa đến đạo đức, lốisống của học sinh hiện nay.
Giáo dục Công dân là một môn học có tầm quan trọng đặc biệt trong việcgiáo dục nhân cách học sinh Giáo dục Công dân không chỉ có chức năng giáodục thế giới quan, phương pháp luận khoa học; giáo dục đường lối chính sách,pháp luật của Đảng và Nhà nước mà còn cung cấp một hệ thống tri thức cơ bản
về giá trị đạo đức của dân tộc và nhân loại; giúp cho học sinh phát triển toàndiện về trí tuệ, thể chất [5]
Bộ môn Giáo dục công dân ở trường THPT Nguyễn Quán Nho do tôi vàthầy Trịnh Hữu Phúc giảng dạy Hai chúng tôi luôn tích cực dự giờ, trao đổichuyên môn sau các giờ lên lớp để kịp thời nắm bắt tâm tư, tình cảm và mức độnhận thức, vận dụng bài học của các em học sinh Từ đó chúng tôi luôn trau dồikiến thức, đổi mới phương pháp giảng dạy để quá trình dạy học đạt kết quả tốtnhất
2.2.2 Thực trạng học tập và thực hiện kỹ năng sống của học sinh trường THPT Nguyễn Quán Nho.
Trong hệ thống kiến thức Giáo dục Công dân Trung học phổ thông thìnhững nội dung về đạo đức là những nội dung tạo được hứng thú học tập nhấtcho học sinh Nếu các nội dung về Triết học, Pháp luật, Chủ nghĩa xã hội khoahọc, Kinh tế chính trị… có nhiều khái niệm, nguyên lý, quy luật, lý thuyết…mang tính hàn lâm, khái quát, trừu tượng nên rất khó để học sinh tiếp thu thì cácnội dung về đạo đức lại rất gần gũi, quen thuộc với học sinh Các em vừa thíchthú, háo hức khi khám phá về bản thân, về các mối quan hệ xung quanh Cũng
có lúc các em xấu hổ, ngượng ngịu vì nhận ra những suy nghĩ, hành động màmình cho là đúng thì đạo đức xã hội lại cho rằng chưa đúng, cần phải sữa chữa,khắc phục [5]
Trường THPT Nguyễn Quán Nho đóng trên địa bàn xã Thiệu Quang,xung quanh đều là các xã thuần nông cho nên học sinh ở đây đa số là con emcủa gia đình nông dân và lao động tự do Ngày nay, việc trồng lúa và các câylương thực khác không đem lại lợi nhuận cao nên phụ huynh thường đi kiếmviệc làm ở các công ty hoặc ở các thành phố lớn Vì mải mê kiếm tiền trang trảicuộc sống, nhiều phụ huynh không có đủ thời gian để quan tâm đến con emmình Thậm chí, có phụ huynh đi làm ăn xa cả năm chỉ về có vài ngày tết; một
số phụ huynh làm công ty gần nhà nhưng hầu như ngày nào cũng tăng ca đếnđêm mới về, sáng ra lại đi làm từ rất sớm Điều đó đã khiến cho việc giáo dục kỹnăng sống cho các em từ phía gia đình hầu như không đạt được hiệu quả nhưmong đợi
Trang 9Trường THPT Nguyễn Quán Nho đóng trên địa bàn xã Thiệu Quang.
Từ thực trạng giáo dục kỹ năng sống như trên, Ban giám hiệu trườngTHPT Nguyễn Quán Nho và tập thể giáo viên nhà trường đã không ngừng suynghĩ, trăn trở để tìm ra các phương pháp giáo dục và thực hiện tốt việc giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh của mình
Khảo sát thực trạng khi chưa tích hợp kỹ năng sống vào giảng dạy
Vận dụng kỹ năng sống vào thực tiễn
Không vận dụng được kỹ năng sống vào thực tiễn
Trang 10có tri thức để làm chủ cuộc đời mình và là công dân có ích của đất nước đang đivào kỷ nguyên văn minh, công nghiệp hóa và hiện đại hóa [6].
Để đạt được hiệu quả cao trong học tập, các em học sinh cần phải rènluyện kỹ năng học và tự học, cần phải lên kế hoạch, đề ra mục tiêu cụ thể và
phương pháp để thực hiện mục tiêu ấy Thông qua giảng dạy bài 16 “Tự hoàn thiện bản thân” – GDCD 10 – tôi đã tích hợp giáo dục cho các em kỹ năng học
và tự học theo các bước như sau:
- Xác định mục tiêu:
Để việc học đạt hiệu quả và kết quả cao nhất các em học sinh cần phải xácđịnh được mục tiêu rõ ràng Việc xác định trước mục tiêu trong học tập sẽ giúpcác em có nhận thức đúng đắn về bản thân mình, có động lực để hoàn thành mụctiêu đã đề ra Từ đó, các em xác định được cụ thể khối lượng kiến thức mà mìnhcần tiếp thu trong thời gian nhất định Ví dụ như, các em sẽ học cái gì, vào thờigian nào, phương pháp ra sao…? Bên cạnh đó, các em cũng cần phải luôn luônkiểm tra quá trình thực hiện mục tiêu mà mình đã đặt ra, cái gì đã đạt được, cái
gì chưa đạt được để có những phương pháp thực hiện thích hợp và có căn cứ xácđịnh những mục tiêu tiếp theo
Trang 11- Xác định phương pháp thực hiện:
Một trong các phương pháp học và tự học có hiệu quả là kỹ năng đọc vàghi chép Không phải là ghi chép bất cứ thứ gì mình đọc được mà phải biết chọnlọc các nội dung, kiến thức cốt lõi, cần thiết phải ghi nhớ Bên cạnh đó các emcũng có thể lên mạng tìm kiếm các thông tin mình cần hoặc cập nhật tin tức thời
sự hằng ngày về các vấn đề mà mình quan tâm Trong quá trình thực hiện các
em cần đánh giá phương pháp mà mình đang thực hiện đã phù hợp hay chưa để
từ đó bổ sung, hoàn thiện kỹ năng học và tự học của mình
Hoạt động thảo luận nhóm của học sinh lớp 10A7
trường THPT Nguyễn Quán Nho.
- Rèn luyện tính tự giác và tính kỷ luật: Quá trình học tập chỉ đạt kết
quả cao khi các em tự giác thực hiện nhiệm vụ của mình Đừng để bố mẹ, thầy
cô phải nhắc nhở, yêu cầu hoặc khi bị nhắc nhở, phê bình rồi mới thực hiện.Cũng không nên vừa học vừa làm việc riêng, bởi vì như thế sẽ không tập trungtoàn bộ tâm trí vào việc học được Điều đó vừa làm cho việc học không mang lạihiệu quả cao mà còn làm cho các em không có ý thức kỷ luật trong việc học vàtrong cuộc sống
2.3.2 Giáo dục kỹ năng thích ứng và hòa nhập với cuộc sống.
Con người ai cũng sống và làm việc trong những cộng đồng nhất định Vìthế cho nên mỗi người cần rèn luyện cho mình kỹ năng thích ứng và hòa nhập
với cộng đồng Thông qua giảng dạy bài 13 “Công dân với cộng đồng” –
GDCD 10 – tôi đã tích hợp giáo dục cho học sinh kỹ năng thích ứng và hòa nhậpvới cuộc sống Không phải ai cũng dễ dàng thích nghi với môi trường mới, cuộcsống mới Thậm chí có những người dù đã học tập, công tác khá lâu trong cộngđồng vẫn khó hòa nhập được với những người xung quanh Vì vậy, ngay từ khicòn ngồi trên ghế nhà trường, các em học sinh cần rèn luyện cho mình kỹ năngthích ứng và hòa nhập với cuộc sống, trước hết là để thích ứng, hòa nhập với lớp
Trang 12học, trường học, sau đó là dễ dàng thích ứng, hòa nhập với môi trường sống saunày Các em cần rèn luyện kỹ năng thích ứng và hòa nhập với cuộc sống theocác bước sau đây:
- Xây dựng kỹ năng lắng nghe tích cực:
Lắng nghe tích cực là một phần quan trọng của kỹ năng thích ứng và hòanhập với cuộc sống Người biết lắng nghe tích cực là người biết lắng nghe ýkiến của người khác, biết cho ý kiến phản hồi cùng với sự kết hợp những dấuhiệu ngôn ngữ và phi ngôn ngữ (ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ…) để cho người nói vàmọi người xung quanh biết được mình thực sự chú ý đến vấn đề mà người nóiđang trình bày Trong cuộc sống cộng đồng, để có thể thích ứng và hòa nhập thìmỗi con người trước hết cần xây dựng cho mình kỹ năng lắng nghe tích cực Từ
đó có thể giao tiếp với cộng đồng một cách có hiệu quả nhất
- Xây dựng kỹ năng giải quyết vấn đề và ra quyết định:
“Trong cuộc sống hàng ngày, con người luôn phải đối mặt với những tình huống, những vấn đề cần giải quyết buộc chúng ta phải lựa chọn đưa ra quyết định hành động” [1] Giáo dục của Việt Nam ta còn ảnh hưởng nhiều của
phương pháp giáo dục truyền thống, người học thường thụ động, chờ đợi sựgiúp đỡ của người khác nên dẫn đến trong cuộc sống thường hay thiếu tự tin,thiếu quyết đoán khi các trường hợp khó khăn xảy ra Vì thế, để đạt hiệu quả caotrong học tập, các em học sinh cần vận dụng kỹ năng giải quyết vấn đề và raquyết định trong các hoạt động học tập của mình