Để làm tốt nhiệm vụ chủ nhiệm lớp, giáo viên chủnhiệm phải biết tổ chức, hướng dẫn cho tập thể lớp hoạt động; phát huy năng lực tựquản của học sinh; tìm hiểu, nghiên cứu, phân tích để nắ
Trang 11 Mở đâu 1.1.Lí do chọn đề tài.
Cuộc sống hiện đại đã có những tác động không nhỏ tới ngành giáo dục Vìthế, việc làm tốt công tác chủ nhiệm có ý nghĩa rất lớn trong giáo dục học sinh –nhất là trong giai đoạn hiện nay, khi học sinh có thể tiếp cận thông tin từ nhiềunguồn khác nhau
Giáo viên chủ nhiệm luôn đóng vai trò hạt nhân, là người vạch kế hoạch, tổchức cho học sinh thực hiện các chủ đề theo kế hoạch Đồng thời theo dõi, đánh giáviệc thực hiện của học sinh Để làm tốt nhiệm vụ chủ nhiệm lớp, giáo viên chủnhiệm phải biết tổ chức, hướng dẫn cho tập thể lớp hoạt động; phát huy năng lực tựquản của học sinh; tìm hiểu, nghiên cứu, phân tích để nắm được đặc điểm, hoàncảnh, tâm sinh lý, trình độ, năng lực của từng học sinh trong lớp từ đó khuyếnkhích học sinh học tập và rèn luyện Chính vì vậy, bên cạnh việc nâng cao năng lựcchuyên môn của mình, giáo viên chủ nhiệm phải học tập, tích luỹ để có nghiệp vụcủa một nhà tổ chức, một nhà tâm lý, một nhà giáo dục, phải tự rèn luyện để có tấmlòng của một người cha, người mẹ, phải là tấm gương sáng cho học sinh noi theo
Mặc dù trường THPT Lê Lai là một trong những trường thuộc huyện miềnnúi Thanh Hóa, nhưng trong những năm qua nhà trường đã đạt các thành tích đángghi nhận, nền nếp kỉ cương nhà trường luôn được giữ vững, trong đó giáo viên chủnhiệm đóng một vai trò quan trọng Tuy vậy, đầu vào của học sinh khá, giỏi rất ít;phần lớn là học sinh có học lực trung bình và yếu Giáo viên chủ nhiệm chưa chútrọng phong trào thi đua học tập mà chỉ tập trung rèn luyện nền nếp lớp mình Đây
là lí do tôi trăn trở và tìm tòi “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả phong trào thi đua học tập của học sinh lớp 10B6 trường THPT Lê Lai, năm học 2017 - 2018” Bởi vì, chỉ có nâng cao ý thức học tập, học sinh mới cố gắng, phấn đấu, có
kế hoạch học tập cho tương lai của mình Và khi đã có ý thức thi đua học tập các
Trang 2em mới có mục tiêu phấn đấu Đó cũng là cơ sở để hình thành ý thức tự giác họctập và rèn luyện nhân cách, đạo đức cho học sinh
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Là giáo viên chủ nhiệm, tôi sử dụng một số biện pháp nâng cao hiệu quảphong trào thi đua học tập của học sinh lớp với mong muốn thổi cho các em ngọnlửa của lòng đam mê học tập, hăng say thi đua Mục đích cuối cùng không chỉ làgiúp các em nắm được kiến thức mà là giúp các em thấy được lợi ích của việc họctập Bởi đó là một trong những con đường đến với tương lai tươi sáng
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu mà tôi áp dụng cho đề tài là học sinh lớp 10B6 Trường THPT Lê Lai - Huyện Ngọc Lặc - Tỉnh Thanh Hóa
-1.4 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Nghiên cứu các tài liệu, công trình
nghiên cứu liên quan đến đề tài để làm cơ sở lý luận cho đề tài
- Phương pháp điều tra: Xác định thực trạng sử dụng các biện pháp nâng caohiệu quả phong trào thi đua học tập ở trường THPT Lê Lai hiện nay
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
2.1.1 Một số khái niệm chung:
- Thi đua là hoạt động có tổ chức với sự tham gia tự nguyện của cá nhân, tậpthể nhằm phấn đấu đạt thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc[1]
- Danh hiệu thi đua là hình thức ghi nhận, biểu dương, tôn vinh cá nhân, tậpthể có thành tích trong phong trào thi đua
- Thi đua học tập là hoạt động có tổ chức với sự tham gia tự nguyện của cánhân, tập thể lớp nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong học tập
2.1.2 Tác dụng của phong trào thi đua học tập:
Trang 3Tổ chức phong trào thi đua học tập là phải khơi dậy được ở học sinh hứngthú, hưởng ứng phong trào thi đua, tinh thần thi đua và nhận thấy rõ tác dụng củaphong trào thi đua:
- Học sinh phát huy được năng lực sở trường vốn có
- Có cơ hội đóng góp sức lực nhỏ bé của mình cho tập thể lớp, cơ hội để tựkhẳng định mình, lớp sẽ tạo thành một khối đoàn kết, thống nhất
- Là căn cứ để từng tập thể và cá nhân có dịp tự đánh giá bản thân
- Đánh giá, rút ra ưu điểm, mặt hạn chế để học sinh rút kinh nghiệm Biểudương và phê bình đúng đối tượng sẽ có tác dụng thúc đẩy phong trào thi đua
- Thấy được sức mạnh của tình đoàn kết, tương thân, tương ái giúp đỡ lẫnnhau thì sẽ có tác dụng lớn trong phong trào thi đua học tập và rèn luyện
2.2 Thực trạng của phong trào thi đua học tập tại lớp 10B6 trường THPT
Lê Lai.
Trường THPT Lê Lai có tiêu chí thi đua rõ ràng cho tất cả các lớp, mỗi tuầnđều có xếp loại thi đua theo từng khối, lớp ở cả hai mặt nề nếp và học tập, căn cứvào hai mặt hoạt động đó, nhà trường xếp thi đua cho các lớp Phong trào thi đuahọc tập thường được tổ chức thành hai đợt trong năm học Đợt 1, thi đua lập thành
tích chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 Đợt 2, thi đua lập thành tích chào mừng ngày Quốc tế phụ nữ 8/3 và ngày thành lập đoàn 26/3
Dựa vào tiêu chí thi đua của nhà trường, các lớp đều xây dựng tiêu chí thiđua cho học sinh Mỗi học sinh nếu vi phạm những lỗi liên quan đến kỉ luật nhàtrường, xếp loại giờ học sẽ bị trừ điểm
Những đợt thi đua này diễn ra khá sôi nổi, học sinh các lớp khá tích cực Tuynhiên, phong trào thi đua chỉ hữu ích đối với những lớp khá, những lớp ngoan, lớpchọn Vì vậy mỗi đợt thi đua chỉ là cuộc chạy đua giữa các lớp chọn nhất là về họctập Cho nên, phong trào thi đua học tập của lớp chỉ mang tính hình thức, không tác
Trang 4của việc thi đua Vì thế, không phấn đấu, không thi đua thực sự, các em sẽ không
nỗ lực, cố gắng để học tập, không vươn lên để thi đua cùng bạn bè, không đóng gópcông sức cho phong trào của lớp
Đầu năm học 2017-2018, tôi được Ban giám hiệu giao chủ nhiệm lớp 10B6,nhận thấy các em chưa có nền nếp học tập vì chưa quen trường, lớp Phần đa họcsinh của lớp chưa có mục đích, động lực học tập, các em chỉ đến lớp để ngồi, nghe,ghi chép Trong khi đó, hệ thống kiến thức cho kì thi THPT quốc gia từ năm học2016-2017 đã có sự thay đổi, đến khi các em tham gia kì thi THPT quốc gia 2019-
2020 thì nội dung kiến thức môn học nằm cả trong chương trình giáo dục 3 nămchứ không riêng kiến thức lớp 12 Một dung lượng kiến thức lớn không cho phépcác em lơ là, nhất là ngay từ lớp 10 Nếu không nắm vững kiến thức ngay từ banđầu, sau này các em phải “ cày” lại và việc này sẽ trở nên khá vất vả Vậy thì, ngay
từ bây giờ các em phải có mục đích, động cơ học tập rõ ràng Có thể nói, nếu chỉtham gia hai đợt thi đua do nhà trường tổ chức, thì việc thi đua sẽ không thườngxuyên, liên tục Như vậy, các em chỉ tập trung trong đợt nhà trường tổ chức thi đua,sau đó lại có tâm lí xả hơi Phong trào học tập của lớp vì thế sẽ đi xuống, học sinh
lơ là việc học Đó là điều không giáo viên chủ nhiệm nào mong muốn Chính đặcđiểm học sinh của lớp học tập không đồng đều, nên tôi ý thức rõ ràng sự cần thiếtphải tổ chức tốt phong trào thi đua bằng cách phát huy tính tích cực của học sinh đểcác em giúp đỡ nhau cùng tiến bộ, lôi kéo những học sinh chưa chăm học vươn lênhòa nhập với tập thể, từng bước nâng cao chất lượng hai mặt của lớp xứng đáng với
sự mong mỏi của phụ huynh, niềm tin của nhà trường
2.3.Một số biện pháp nâng cao hiệu quả phong trào thi đua học tập tại lớp 10B6:
Học tập là nhiệm vụ trọng tâm của mỗi nhà trường Vì thế một trong nhữngcông tác chính của công tác chủ nhiệm là quản lí, tổ chức các hoạt động học tập củalớp chủ nhiệm, đây là công việc rất quan trọng Để kết quả học tập của các em
Trang 5được tốt, giáo viên chủ nhiệm phải có các biện pháp để nâng cao phong trào thi đuahọc tập của lớp chủ nhiệm, giúp các em hăng say học tập, thi đua học tập như sinh
thời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Tưởng lầm rằng thi đua là một công việc khác với những công việc làm hàng ngày Thực ra công việc hàng ngày chính là nền tảng thi đua”[2].
2.3.1.Lập“Phiếu điều tra mục tiêu, nguyện vọng học tập”:
Sau khi nhận lớp chủ nhiệm, giáo viên cần tiến hành tìm hiểu, nắm bắt thôngtin về đối tượng học sinh lớp chủ nhiệm qua các kênh thông tin khác nhau như:
Học bạ năm học trước, điểm đầu vào của lớp, đặc biệt là “ Phiếu điều tra mục tiêu,
nguyện vọng học tập” Vì thế, ngay đầu năm, tôi đã lập “ Phiếu điều tra mục tiêu, nguyện vọng học tập” để biết được tình hình học tập, nguyện vọng của từng học
sinh ( Phụ lục )
Nhờ “ Phiếu điều tra mục tiêu, nguyện vọng học tập”, từ đầu năm học tôi đã
nắm bắt được sở thích cũng như mục tiêu học tập của các em Đây cũng là một căn
cứ để lựa chọn học sinh có năng lực, nhiệt tình vào ban cán sự lớp Đồng thời cũng
là cơ sở để tôi đưa ra những biện pháp phù hợp trong việc giáo dục học sinh lớpchủ nhiệm
2.3.2 Phối hợp chặt chẽ với giáo viên bộ môn và phụ huynh học sinh.
Giáo viên chủ nhiệm thường xuyên tập hợp ý kiến đồng nghiệp về lớp mình;trao đổi trực tiếp với đồng nghiệp về những vấn đề cụ thể của lớp để cùng đưa ragiải pháp giáo dục thống nhất, đề xuất các ý kiến của tập thể học sinh về công tácdạy và học với giáo viên có liên quan
Việc phối hợp với giáo viên bộ môn giúp giáo viên chủ nhiệm theo dõi, kiểmtra và đôn đốc việc học tập của tập thể và cá nhân, phát hiện sự tiến bộ, ổn định hay
sa sút trong học tập của từng học sinh, góp phần thúc đẩy phong trào thi đua họchọc tập của lớp
Trang 6Tổ chức và thực hiện tốt các kỳ họp phụ huynh học sinh do nhà trường đề ra.
Đi thăm, trao đổi trực tiếp hoặc có thể trao đổi qua điện thoại với gia đình học sinhkhi cần thiết Mời phụ huynh học sinh đến trường trao đổi về việc giáo dục họcsinh khi có những hiện tượng bất thường và khẩn cấp Ở mỗi chủ điểm sinh hoạttrọng tâm của lớp mời Chi hội trưởng Hội phụ huynh học sinh tham dự và đónggóp ý kiến Cung cấp cho phụ huynh số điện thoại của giáo viên chủ nhiệm để phụhuynh tiện liên lạc khi cần thiết
Phối hợp với phụ huynh học sinh là việc rất quan trọng trong quản lý họcsinh cũng như việc thực hiện các phong trào thi đua học tập của lớp Bởi thực tế, tạilớp 10B6, phụ huynh đi làm ăn xa, gửi con cho người thân là khá đông Thêm vào
đó, số học sinh nhà ở xa trường, phải ở trọ cũng chiếm tỉ lệ cao
2.3.3 Nêu gương “ Điển hình”.
Chúng ta biết rằng: thiên tài chỉ là 1%, còn 99% là mồ hôi và nước mắt.
Đúng vậy, để có được thành công trong bất kì lĩnh vực nào trong cuộc sống, trongnghiên cứu khoa học, con người cần có sự cố gắng, nỗ lực lao động rất nhiều.Không có sự thành công nào lại đến với chúng ta một cách dễ dàng Vì vậy, Lỗ Tấn
nhà văn nổi tiếng Trung Hoa đã bằng kinh nghiệm của mình mà phát biểu rằng: “ Trên bước đường thành công, không có dấu chân của kẻ lười biếng ”[6] Bởi thế,
để khích lệ tinh thần học tập, tạo động lực học tập cho học sinh, trong giờ 15 phúthoặc sinh hoạt cuối tuần, tận dụng máy chiếu đa năng tại lớp học, tôi đã trình chiếucho các em xem hình ảnh, những câu chuyện hay, những danh nhân khoa học nổitiếng thế giới, những tấm gương tiêu biểu trong cuộc sống, những học sinh cũ củatrường đã thành đạt và cả học sinh đang theo học tại trường
Đó là tinh thần ham học hỏi của Darwin, một nhà bác học nổi tiếng, khi vềgià vẫn chăm chỉ đọc sách trau dồi kiến thức Con gái ông thấy lạ, thắc mắc tại sao
cha đã lớn tuổi mà vẫn chăm chỉ học tập, ông trả lời: “ Bác học không có nghĩa là ngừng học” [4] Câu chuyện về một câu bé chạy về nhà sau khi tan trường trên tay
Trang 7cầm một tờ giấy, cậu ấy nói với mẹ: “Mẹ thầy giáo đưa cho con mảnh giấy này nóirằng chỉ mẹ mới có thể đọc được nó, thầy giáo nói gì vậy ạ?” – Bà mẹ mở bức thư
ra rưng rưng hai hàng nước mắt khi đọc cho cậu bé nghe: “Con trai bà là một thiên tài trường học này quá nhỏ bé và không có giáo viên nào đủ tốt để đào tạo nó Xin hãy để nó tự nghiên cứu và học tại nhà” Sau đó bà đã tự nuôi dạy cậu bé cho đến
khi bà bị ốm và qua đời Cậu bé đó chính là Thomas Edison Rất nhiều năm sau khi
mẹ qua đời, Edison đã trở thành một trong những nhà phát minh vĩ đại nhất thếkỷ[4]
Hay Nick Vujicic, diễn giả nổi tiếng sinh ra thiếu hai tay, hai chân, nhưnganh đã vượt qua trở ngại bệnh tật, tốt nghiệp đại học tài chính năm 21 tuổi, trở
thành nhà diễn thuyết nổi tiếng thế giới với phương châm “ Cuộc sống không giới hạn” ”[5]
Trang 8Khi nhắc tới những học sinh cũ của trường đã thành đạt tôi giới thiệu hình
ảnh về em Quách Văn Luận, người từng đạt giải nhất cuộc thi “Âm vang xứ Thanh
”, em Vũ Thị Nga, Nguyễn Thị Linh từng là sinh viên trường Đại học Bách Khoa
và hiện đang làm việc tại tập đoàn viễn thông Viettel
Quách Văn Luận từng là sinh viên trường Đại học Bách Khoa và hiện
đang làm việc tại tập đoàn viễn thông Viettel.
Tôi nhận thấy rất rõ sự tác động mạnh mẽ của những hình ảnh có thực và gầngũi từ những gương thành đạt của những học sinh cũ
Gần đây nhất là học sinh Phạm Văn Minh, đã giành giải nhất tháng cuộc thi
“Âm vang xứ Thanh”
Trang 9Phạm Văn Minh, đã giành giải nhất tháng cuộc thi “Âm vang xứ Thanh”.
Tuy nhiên điều quan trọng là sau mỗi hình ảnh, mỗi câu chuyện, tôi đã đặt nhữngcâu hỏi để các em suy nghĩ, trình bày quan điểm và rút ra bài học Chẳng hạn: Theocác em, thành công của Nick Vujicic có được nhờ vào điều gì? Em có suy nghĩ gì
về câu nói của đại văn hào Victo Hugo: “Lười biếng là mẹ đẻ của thói ăn cắp và sự đói rét” ”[6], nhận xét của Franklin có ý nghĩa gì: "Lười biếng làm mòm rỉ trí tuệ và thân thể"[6] Em học tập được gì từ anh Quách Văn Luận?
Nhiều quan điểm, suy nghĩ của học sinh đã được bộc lộ, giờ sinh hoạt 15phút đầu giờ, những tiết sinh hoạt cuối tuần, nhiều hôm trở thành những cuộc tranhluận sôi nổi Qua những câu chuyện có ý nghĩa đó, tôi hiểu rõ hơn học sinh củamình, hiểu những suy nghĩ, những ước mơ đáng trân trọng của các em Đây cũng làmột kênh thông tin để chúng ta động viên, khích lệ tinh thần học tập của các em đểcác em nỗ lực, cố gắng trong học tập Đồng thời, những câu chuyện có ý nghĩa đóphần nào đã tác động vào tinh thần các em, khiến động lực các em trong học tậpcàng thêm mạnh mẽ
Trang 102.3.4 Vị trí danh dự:
Trường THPT Lê Lai hàng năm có tổ chức các kì thi tập trung toàn trườngnhư: kiểm tra chất lượng giữa kì I, kiểm tra học kì I, kiểm tra học kì II Nhưng vớitôi như thế chưa đủ để tạo không khí thi đua giữa các học sinh trong lớp chủ nhiệm.Phối hợp với giáo viên bộ môn ở những môn chính mà các em theo khối, tôi tổchức thêm cho các em 2 cuộc kiểm tra chất lượng môn khối Sau mỗi lần kiểm tra(của cả nhà trường và lớp tự tổ chức), tôi đều tính tổng điểm, xếp hạng thứ tự họcsinh theo số điểm từ cao xuống thấp Bảng điểm và xếp hạng đó được dán trên lớptheo từng đợt, đồng thời được in riêng từng em để gửi về cho gia đình
Việc được đứng vị trí danh dự trong học tập đã tác động rất mạnh mẽ đến cáchọc sinh:
- Một là: các con điểm kiểm tra các em đạt được ảnh hưởng trực tiếp đếnđiểm thi đua của từng em theo tuần, tháng, kì nên các em phải cố gắng
- Hai là: Việc được xếp thứ tự dựa vào tổng điểm đã khiến nhiều em “uất ức”
vì thua bạn Cho nên đã có những cuộc ganh đua rất mạnh mẽ giữa các cá nhântrong lớp Những em có vị trí cao ở mỗi kì kiểm tra muốn trụ Vị trí danh dự, những
em thua muốn vượt bạn Vì thế nhiều sự thay đổi rất đáng kể diễn ra trong lớp
Có thể nói, tại lớp 10B6, vị trí danh dự của học sinh thay đổi khá nhiều Cónhiều học sinh trụ vị trí tốt, luôn đứng trong tốp 5 như em: Mai Văn Cường, LêTrung Sỹ, Lê Thị Tú, Có nhiều em có sự nỗ lực vượt bậc so với đầu năm lớp 10như: Trương Công Nam, Lê Thị Kim Yến Có em bứt phá ngoạn mục: Bùi ThịAnh, Lê Thị Nga