Một số kinh nghiệm trong công tác quản lý, chỉ đạo nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cơ sở thị trấn c

Tại Điều I - Quy chếthi học sinh giỏi ban hành theo Quyết định 3479/1997/ QĐ- BGD & ĐT ngày 1tháng 11 năm 1997 đã nêu rõ: “Việc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi và thi họcsinh giỏi nhằm đ

8 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2

9 2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiếnkinh nghiệm. 4

10 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5

11 2.3.1 Xây dựng kế hoạch chỉ đạo và chương trình bồi dưỡng 5

13 2.3.3 Đánh giá, phát hiện xây dựng đội tuyển học sinh giỏi 11

14 2.3.4 Bồi dưỡng về phương pháp ôn học sinh giỏi cho giáo viên 12

15 2.3.5 Làm tốt công tác phối hợp giữa nhà trường và phụ huynh, công tác xã hội hóa. 1416

2.3.6 Làm tốt công tác tư tưởng, quan tâm, động viên,

khen thưởng kịp thời đến giáo viên tham gia bồi dưỡng học

sinh giỏi và học sinh học ở các đội tuyển.

1 PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Hiền tài là nguyên khí quốc gia Trong thời đại khoa học và công nghệngày nay, nhân lực có trình độ cao không chỉ là tiền đề mà còn là yếu tố có tínhquyết định cho sự phát triển của một đất nước Nguồn nhân lực hoàn toàn phụthuộc vào nền giáo dục, đào tạo của mỗi quốc gia Khẳng định tầm quan trọngcủa sự nghiệp giáo dục đào tạo, Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII đã chỉ rõ:

“Cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục – đào tạo là quốc sách hàng đầu

nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”[1] Trong xu thế

hội nhập quốc tế hiện nay nhất là thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn

ra tại nhiều nước Do đó, việc đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài là một trongnhững yếu tố cần thiết để có thể tiếp cận với tiến bộ khoa học công nghệ của cácnước trong khu vực và trên thế giới, tiếp cận được cuộc cách mạng công nghiệp4.0 hiện nay

Tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi là bước đi đầu tiên để đào tạo nhân tàicho đất nước, cho địa phương và cũng là một trong những nhiệm vụ trọng tâmcủa toàn ngành giáo dục ở nước ta hiện nay Nhằm thực hiện tốt mục tiêu giáodục mà Đảng và Nhà nước đề ra, trong các trường học phổ thông nói chung,THCS nói riêng, đồng thời với nhiệm vụ phổ cập giáo dục, nâng cao chất lượngđại trà thì việc chăm lo bồi dưỡng học sinh giỏi đã và đang được các cấp quản lí,chính quyền và nhân dân địa phương quan tâm, chú trọng Tại Điều I - Quy chếthi học sinh giỏi ban hành theo Quyết định 3479/1997/ QĐ- BGD & ĐT ngày 1tháng 11 năm 1997 đã nêu rõ: “Việc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi và thi họcsinh giỏi nhằm động viên khích lệ những giáo viên và học sinh trong dạy và học,góp phần thúc đẩy việc cải tiến, nâng cao chất lượng giáo dục, đồng thời pháthiện học sinh có những năng khiếu để tiếp tục bồi dưỡng ở cấp học cao hơn,

nhằm đào tạo nhân tài cho đất nước”[2].

Tuy nhiên, công tác quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi của nhiều trường vẫnchỉ làm theo kinh nghiệm Việc tìm kiếm được các biện pháp quản lý công tácnày một cách khoa học, có hệ thống là vấn đề cấp bách và cần thiết để đáp ứngyêu cầu của xã hội, phù hợp với yêu cầu của đổi mới giáo dục và hội nhậpquốc tế

Xuất phát từ thực tế trong nhà trường, với cương vị của người quản lý chỉđạo chuyên môn, tôi nhận thấy để công tác bồi dưỡng học sinh giỏi đạt kết quảcao cần có sự phối kết hợp đồng bộ giữa cán bộ quản lí chuyên môn với đội ngũgiáo viên trực tiếp giảng dạy và sự vào cuộc của phụ huynh học sinh Bằng kinhnghiệm của mình và những kết quả mà nhà trường đã đạt được tôi mạnh dạn

thực hiện đề tài “Một số kinh nghiệm trong công tác quản lý, chỉ đạo nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường Trung học cơ sở Thị trấn Cẩm Thủy”

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động bồi

dưỡng học sinh giỏi ở trường Trung học cơ sở, đề xuất các biện pháp tăng cườngquản lý để từng bước nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi của trườngTrung học cơ sở Thị trấn Cẩm Thủy.

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là đội tuyển học sinh giỏi các môn vănhóa của trường Trung học cơ sở Thị trấn Cẩm Thủy Bao gồm đội tuyển họcsinh giỏi 9 môn khối lớp 8 và 9; đội tuyển học sinh giỏi 3 môn khối 6,7

Thời gian nghiên cứu từ năm học 2016- 2017 đến năm học 2018 - 2019

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện được đề tài này tôi đã sử dụng một số phương pháp cơbản như sau:

Phương pháp quan sát sư phạm: Thu thập thông tin qua việc quan sát cáchoạt động quản lý của Ban giám hiệu, hoạt động dạy của giáo viên và hoạt độnghọc của học sinh học bồi dưỡng học sinh giỏi trường Trung học cơ sở Thị trấnCẩm Thủy Thăm dò bằng phiếu cán bộ giáo viên có kinh nghiệm dạy học bồidưỡng học sinh giỏi của trường Trung học cơ sở Thị trấn Cẩm Thủy

Phương pháp nghiên cứu tài liệu, nghiên cứu sách, báo, giáo trình có liênquan đến công tác bồi dưỡng học sinh giỏi Nghiên cứu chất lượng học sinh giỏinhững năm trước

Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Thực nghiệm tại trường Trung học

cơ sở Thị trấn Cẩm Thủy nhằm kiểm tra hiệu quả của các biện pháp quản lý dạyhọc bồi dưỡng học sinh giỏi đã nghiên cứu trong đề tài

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

2 PHẦN NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

2.1.1 Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề

Trên thế giới, việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi đã có từ rất lâu và

có lịch sử phối hợp nghiên cứu ở các quốc gia Nhiều nước trên thế giới đã tậptrung và chăm lo để giáo dục phát triển trước một bước nhằm đón đầu yêu cầuphát triển kinh tế -xã hội Có thể nói, hầu như tất cả các nước đều coi trọng vấn

đề đào tạo và bồi dưỡng học sinh giỏi trong chiến lược phát triển chương trìnhgiáo dục phổ thông Nhiều nước ghi riêng thành một mục dành cho học sinhgiỏi, một số nước coi đó là một dạng của giáo dục đặc biệt hoặc chương trìnhđặc biệt

Ở nước ta việc dạy học nói chung và bồi dưỡng nhân tài nói riêng đượcchú trọng ngay từ khi dựng nước vì như Thân Nhân Trung đã nói "Hiền tài lànguyên khí quốc gia, nguyên khí thịnh thế nước lên, nguyên khí suy thế nướcxuống" Khi cách mạng tháng Tám thành công, ngày 20/11/1946, trong bài viết

“Tìm người tài đức”, Hồ Chủ Tịch khẳng định: “Nước nhà cần phải kiến thiết,kiến thiết phải có người tài, trong số 20 triệu đồng bào chắc không thiếu gì

người có tài, có đức …” [3] Kế thừa truyền thống hiếu học, trọng giáo dục,

trọng nhân tài của dân tộc Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng sựnghiệp GD&ĐT, quan tâm đến nhân tố con người và bồi dưỡng người tài Đảng

và Nhà nước ta cũng đã khẳng định "Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu,

là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Đầu tư cho giáo dục là đầu tưphát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh

tế-xã hội "[4] Nghị quyết Trung ương IV đã nêu "Đổi mới phương pháp dạy

học ở tất cả các cấp học, bậc học Mục tiêu đào tạo phải hướng vào đào tạonhững con người năng động, sáng tạo" Với quan điểm “Giáo dục là quốc sáchhàng đầu”, chất lượng giáo dục có nhiều chuyển biến và đội ngũ học sinh giỏiViệt Nam ngày càng được phát triển qua số lượng học sinh gỏi đạt giải cao trong

kỳ thi thế giới

2.1.2 Những khái niệm cơ bản về học sinh giỏi và bồi dưỡng học sinh giỏi

Khái niệm học sinh giỏi: “Học sinh giỏi là học sinh chứng minh được trítuệ ở trình độ cao, có khả năng sáng tạo, thể hiện một động cơ học tập mãnh liệtđạt xuất sắc trong lĩnh vực lý thuyết khoa học; người cần một sự giáo dục đặcbiệt và sự phục vụ đặc biệt để đạt được trình độ tương ứng với năng lực củangười đó” - (Georgia Law)

Cơ quan giáo dục Hoa Kỳ miêu tả khái niệm “Học sinh giỏi” như sau: Đó

là những học sinh có khả năng thể hiện xuất sắc hoặc năng lực nổi trội trong cáclĩnh vực trí tuệ, sự sáng tạo, khả năng lãnh đạo, nghệ thuật, hoặc các lĩnh vực líthuyết chuyên biệt Những học sinh này thể hiện tài năng đặc biệt của mình từtất cả các bình diện xã hội, văn hóa và kinh tế”

Nhiều nước quan niệm: Học sinh giỏi là những đứa trẻ có năng lực trongcác lĩnh vực trí tuệ, sáng tạo, nghệ thuật và năng lực lãnh đạo hoặc lĩnh vực líthuyết Những học sinh này cần có sự phục vụ và những hoạt động không theonhững điều kiện thông thường của nhà trường nhằm phát triển đầy đủ các nănglực vừa nêu trên

Học sinh giỏi Trung học cơ sở: Học sinh giỏi về một môn học nào đó là

sự đánh giá, ghi nhận kết quả học tập mà các em đạt được ở mức độ cao so vớimục tiêu môn học ở từng lớp và cả cấp Trung học cơ sở Kết quả ở mỗi môn họccủa học sinh được thể hiện thông qua kiến thức và kỹ năng mà các em có được,đồng thời còn thể hiện ở trình độ tư duy, qua thái độ và cách ứng xử, qua cáchvận dụng kiến thức và kỹ năng trong cuộc sống thường ngày

Khái niệm bồi dưỡng học sinh giỏi: Theo Từ điển Giáo dục học 2015, bồidưỡng được định nghĩa như sau: “Bồi dưỡng là quá trình trang bị thêm kiếnthức, kỹ năng nhằm mục đích nâng cao và hoàn thiện năng lực hoạt động trong

các lĩnh vực cụ thể” [5] Bồi dưỡng học sinh giỏi là chủ động tạo ra môi trường

và những điều kiện thích hợp cho người học phát huy cao độ nội lực của mình,

đi đôi với việc tiếp nhận một cách thông minh, hiệu quả ngoại lực (người thầy

có vai trò quan trọng hàng đầu trong môi trường có tính ngoại lực); mà cốt lõi làgiúp cho người học về phương pháp, biết cách học, cách nghiên cứu, cách tư

duy, cách tự đánh giá, tận dụng phương tiện hiện đại nhất để tìm kiếm, thu thập

và xử lý thông tin để tự học, tự bồi dưỡng

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Qua thực tế quản lí chỉ đạo nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi ởtrường Trung học cơ sở Thị trấn Cẩm Thủy, tôi nhận thấy bên cạnh những thuậnlợi như: Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo địa phương, Phòng giáo dục ;Các giáo viên hầu hết đều nhiệt tình, luôn tích cực đổi mới phương pháp dạyhọc, ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, luôn học tập, trao đổi kinhnghiệm qua các buổi hội thảo, chuyên đề Song công tác bồi dưỡng học sinhgiỏi ở trường Trung học cơ sở Thị trấn Cẩm Thủy cũng bộc lộ những khó khăn,hạn chế nhất định, kết quả đạt được hàng năm vẫn chưa đạt được như mong đợi,

so với các trường trong huyện vẫn còn chưa tương xứng với vị thế nhà trường

Xếp thứ

Số HS đạt giải

Xếp thứ

Số HS đạt giải

Xếp thứ

* Nguyên nhân cơ bản dẫn tới thực trạng trên:

Đối với công tác bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường Trung học cơ sở Thịtrấn Cẩm Thủy, từ công tác tuyển chọn học sinh ở các môn bồi dưỡng, xây dựngchương trình, nội dung bồi dưỡng, quy trình bồi dưỡng giảng dạy, tài liệu bồidưỡng, công tác kiểm tra, kiểm định chất lượng, sử dụng kết quả kiểm định đều chưa được quan tâm chỉ đạo thống nhất giữa cán bộ quản lí nhà trường vàđội ngũ giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi Vì vậy kết quả chất lượng học sinhgiỏi đạt chưa cao, chưa đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện Bên cạnh đội ngũ giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi nhiệt tình có tráchnhiệm, song không ít giáo viên kinh nghiệm còn hạn chế, lúng túng trong việcchọn nội dung và phương pháp bồi dưỡng Vai trò của Ban giám hiệu, tổchuyên môn, chỉ đạo chưa cụ thể và khoa học, còn giao phó cho giáo viên dạy.Một bộ phận học sinh thiếu tự giác trong học tập, nhất là các môn không phải làkhoa học tự nhiên

Mặc dù có sự chỉ đạo của phòng GD&ĐT, nhưng công tác bồi dưỡng họcsinh giỏi của các trường còn chưa được quan tâm đúng mức, còn mang tính chấtbắt buộc, tùy vào khả năng, kinh nghiệm của từng giáo viên bồi dưỡng, tùy từngtrường, không có kế hoạch chỉ đạo thống nhất trong nhà trường, đặc biệt chưađầu tư kinh phí, cơ sở vật chất đúng mức cho công tác bồi dưỡng học sinh giỏi

Đa số các giáo viên không muốn tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi vớicác lý do: không có tài liệu, sức ép phải có học sinh giỏi luôn đè nặng trên vai vàtâm trí của người Thầy khi tham gia dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, sự đầu tưchuyên môn và công sức bỏ ra rất tốn kém thời gian và trí lực

Kinh phí đầu tư cho công tác bồi dưỡng học sinh giỏi còn nhiều bất cập?Bồi dưỡng học sinh giỏi ở bậc Trung học cơ sở là một quá trình mang tính khoahọc nghiêm túc, không thể giao khoán cho giáo viên dạy bồi dưỡng, công tác bồidưỡng học sinh giỏi không chỉ một vài tháng làm được có kết quả, mà phải cótính chiến lược dài hơi trong suốt cả bốn năm học ở bậc Trung học cơ sở Vì vậyphải có sự chỉ đạo thống nhất, đồng bộ của đội ngũ cán bộ quản lý nhà nhàtrường

Chưa tham gia cùng với giáo viên trong việc chọn đúng đối tượng họcsinh và chưa phân loại được đối tượng học sinh để có kế hoạch, có phương phápbồi dưỡng phù hợp.Chưa giao chỉ tiêu cụ thể học sinh giỏi cho giáo viên trongtừng kỳ thi của năm học

Đây là những nguyên nhân cơ bản làm cho chất lượng học sinh giỏi nhàtrường trong những năm qua chưa tương xứng với vị trí của nhà trường Vớicương vị là một người Hiệu trưởng, với vai trò của người cán bộ quản lý tôi đãđặt ra nhiều câu hỏi để khắc phục trước thực trạng trên, nhất là giai đoạn 2010-

2020 giáo dục đang theo quỹ đạo hội nhập, đang đòi hỏi giáo dục phải đào tạo rađược những con người có trình độ cao

Như vậy, việc quản lý, chỉ đạo nâng cao chất lượng hoạt động bồi dưỡnghọc sinh giỏi ở trường Trung học cơ sở là vấn đề thiết thực, phù hợp với yêucầu và nhiệm vụ của ngành, của đồng nghiệp

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

Để nâng cao chất lượng học sinh giỏi ở trường Trung học cơ sở Thị trấnCẩm Thủy, trong những năm qua bản thân đã thực hiện một số giải pháp cụ thểnhư sau:

2.3.1 Xây dựng kế hoạch chỉ đạo và chương trình bồi dưỡng

Công tác xây dựng kế hoạch rất cần thiết đối với sự chỉ đạo hoạt động củanhà trường, ngay từ đầu năm học trong kế hoạch chỉ đạo công tác của hiệutrưởng đã có kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi Giao cho phó hiệu trưởng xâydựng kế hoạch Tập trung vào nâng cao chất lượng đại trà, chất lượng bồi dưỡnggiáo viên giỏi, học sinh giỏi

Trong kế hoạch chỉ đạo công tác bồi dưỡng học sinh giỏi của ngườiquản lý phải định ra được:

- Chọn những giáo viên bồi dưỡng như thế nào

- Cách thức bồi dưỡng

- Thời gian bồi dưỡng

- Trách nhiệm của người bồi dưỡng

- Trách nhiệm của tổ nhóm chuyên môn

- Kinh phí bồi dưỡng (kinh phí lấy từ nguồn nào, định mức chi thưởng)

- Thời gian kiểm tra (kiểm tra đột xuất giáo viên nào?)

- Chỉ tiêu phấn đấu của từng bộ môn

+ Kế hoạch bồi dưỡng

Kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi của nhà trường được xây dựng trêncông văn chỉ đạo của ngành, chú ý đến đặc điểm riêng của nhà trường, của địaphương, chú trọng công tác mũi nhọn “Bồi dưỡng học sinh giỏi” Kế hoạch nàyđược xây dựng chi tiết, tỉ mỉ, bàn bạc thống nhất với hội đồng nhà trường, hộiphụ huynh học sinh và địa phương để đi đến thống nhất thực hiện

Phân công chuyên môn cho giáo viên một cách hợp lý, chọn lựa nhữngđồng chí có năng lực chuyên môn giỏi, có kinh nghiệm, có tinh thần tráchnhiệm, phân công theo hướng ổn định có tính kế thừa và phát huy kinh nghiệm.Tạo mọi điều kiện cho giáo viên tham gia các lớp học tập nâng cao trình độchuyên môn nghiệp vụ và kiến thức từ đồng nghiệp để đáp ứng với yêu cầu ngàycàng cao của thời đại

Có những chế độ động viên, khuyến khích, khen thưởng đối với giáo viên

và học sinh tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi kịp thời

+ Về chương trình bồi dưỡng:

Chỉ đạo tổ, nhóm chuyên môn biên soạn chương trình, nội dung bồi dưỡng

rõ ràng, cụ thể, chi tiết cho từng mảng kiến thức, rèn các kỹ năng làm bài vàphải được thể hiện cụ thể đó là:

Phần kiến thức cở bản: Xây dựng theo từng chuyên đề cụ thể và chọn lọc.Phần kiến thức nâng cao: Đây là phần quan trọng và khó nhất của công tácxây dựng chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi ở Trung học cơ sở đối với từnglớp, từng môn Phải có sự chỉ đạo thống nhất của cán bộ quản lí với giáo viêndạy trong việc xác định “Cơ sở" của việc xây dựng nội dung dạy nâng cao kiếnthức sao cho phù hợp, hợp lí với từng lớp, từng môn học

Phần rèn luyện các kỹ năng, phương pháp làm bài: Làm quen với cácdạng đề thi và kỹ năng vận dụng kiến thức vào giải quyết các yêu cầu đề ra

+ Thực hiện nghiêm túc các khâu của quy trình bồi dưỡng:

Kiểm tra bài cũ: Đây là khâu quan trọng nhất của công tác bồi dưỡng vừakiểm tra việc học và chuẩn bị ở nhà của học sinh, vừa hiểu được từng đối tượnghọc sinh đang “Cần” gì, để có cơ sở để dạy kiến thức cơ bản và kiến thức nâng

cao hợp lí, có hiệu quả theo từng nhóm học sinh Vì vậy giáo viên phải có cáchkiểm tra phù hợp và dành thời gian hợp lí

Dạy kiến thức cơ bản, kiến thức nâng cao, kỹ năng vận dụng kiến thức vàolàm bài: Trên cơ sở kiểm tra bài cũ, giáo viên nắm được “Nhu cầu” của từngnhóm đối tượng học sinh để giáo viên dạy đưa ra nội dung bài dạy phù hợp; các

em cũng dễ dàng tiếp thu, tạo được hứng thú học tập và đạt hiệu quả cao trongcông tác bồi dưỡng

Công tác kiểm tra thường xuyên định kì, kiểm định chất lượng: Kiểm trathường xuyên bao gồm kiểm tra bài cũ và ít nhất sau ba đến năm buổi bồi dưỡnghoặc sau một chuyên đề bồi dưỡng phải có một bài kiểm tra từ 60 phút Kiểmđịnh chất lượng ít nhất phải tiến hành ba lần (đối với một đội tuyển): Lần một đểchọn đội tuyển; lần hai (giữa kì) chọn đội tuyển chính thức và rèn kỹ năng làmbài đồng thời nắm đối tượng học sinh một cách chắc chắn nhất để có nội dung

và phương pháp bồi dưỡng hợp lí, phù hợp có hiệu quả ở giai đoạn kết thứcchương trình bồi dưỡng; lần ba trước khi học sinh tham gia các kì thi chính thức

3 tuần, đây là kì kiểm tra hoàn thiện kiến thức, kỹ năng của học sinh đồng thờigiáo dục cho các em tính chủ động, tự tin và sẵn sàng tham gia kỳ thi học sinhgiỏi

Sử dụng kết quả kiểm tra, kiểm định: Sau một bài kiểm tra hoặc kiểmđịnh chất lượng giáo viên dạy phải nhận xét, sửa chữa, hướng dẫn cho học sinhthật chi tiết, cụ thể những chỗ sai, lỗi mà các em mắc phải và chỉ ra cho học sinhbiết tại sao lại có những chỗ sai đó? Hướng dẫn các em cách khắc phục, bổ sungnhững chỗ sai sót, về kiến thức, kỹ năng, vv

Trên cơ sở thống nhất chế độ kiểm tra thường xuyên, định kì, số lần vàthời gian kiểm định chất lượng: Giáo viên dạy phải thực hiện cập nhật thườngxuyên, nghiêm túc, kịp thời tất cả các điểm kiểm tra thường xuyên, định kì nạp

về Hiệu trưởng, để Ban giám hiệu nhà trường theo dõi, quản lí, có giải pháp chỉđạo kịp thời, hiệu quả

2.3.2 Lựa chọn giáo viên bồi dưỡng

a) Chọn giáo viên.

Có học sinh giỏi, có hạt giống tốt, việc làm thế nào để nó phát triểntrưởng thành là do bàn tay người chăm sóc Bồi dưỡng học sinh giỏi là côngviệc lâu dài, thường xuyên có kế hoạch cụ thể Nó không giống như cách "lấpchỗ trống" hay "kiểu vỗ gà chọi" mà phải vun đắp tư duy, kích thích sự sángtạo Vì vậy nhà trường phải lựa chọn được các thầy cô giáo giỏi

* Tiêu chí để lựa chọn giáo viên bồi dưỡng

Căn cứ vào tình hình đội ngũ của nhà trường để chọn giáo viên dạy độituyển Chọn giáo viên dạy đội tuyển dựa trên các tiêu chí sau :

- Giáo viên phải có chuyên môn vững

- Giáo viên phải có lòng nhiệt tình

- Có trách nhiệm và tâm huyết với nghề

- Có kinh nghiệm bồi dưỡng

Giáo viên có tay nghề vững về chuyên môn : Đây là yếu tố quan trọng, vìthầy có vững về chuyên môn thì mới có khả năng tư duy, tìm tòi phát hiện cácđơn vị kiến thức cần và đủ để dạy học sinh đại trà Tìm tòi các đơn vị kiến thức

mở rộng nâng cao cho học sinh khá giỏi “Có thầy giỏi thì mới có trò hay” Thầy

là người khai mở kiến thức để cho học sinh tiếp thu Muốn công tác bồi dưỡnghọc sinh giỏi đạt kết quả cao thì phải lựa chọn được các thầy cô có chuyên mônvững ở các bộ môn

- Có chuyên môn vững nhưng thiếu sự nhiệt tình thì chuyên môn ấy cũng

sẽ bị mai một mà chuyên môn phải đi đôi với lòng nhiệt tình Lòng nhiệt tình làyếu tố cần thiết để thúc đầy chuyên môn Có nhiệt tình thì mới có sự say mê,sáng tạo, tận tụy tìm tòi các tri thức để giảng dạy các em

- Có trách nhiệm và tâm huyết với học sinh

Yêu nghề mến trẻ là động lực thúc đẩy chuyên môn Một người giáo viênđược hội tụ đủ cả về chuyên môn và lòng nhiệt tình trách nhiệm tâm huyết thìđồng chí đó chắc chắn là một đồng chí giáo viên giỏi Họ giảng dạy vì tráchnhiệm, vì tình thương yêu với học sinh chứ không phải mục đích vụ lợi ( lấydanh ) hay sự bắt buộc ( dạy cho hết trách nhiệm ) mà người giáo viên đó thực

sự có tâm với nghề luôn luôn biết lo lắng cho học sinh mình, cho đội tuyển củamình Lo lắng cho phong trào giáo dục của nhà trường trong đó có bản thânđồng chí

- Ngoài những yếu tố như năng lực chuyên môn, nhiệt tình tâm huyết vớinghề, nếu chọn được giáo viên có kinh nghiệm lâu năm bồi dưỡng thì rất tốt Vìkinh nghiệm được đúc rút qua quá trình bồi dưỡng nhiều năm các đồng chí đó sẽ

có sự tích lũy lựa chọn, phân mảng kiến thức bộ môn mình bồi dưỡng Cả vềcách ra đề, trọng tâm kiến thức, cách trình bày của học sinh cũng được thầy côrèn rũa Nói như vậy không có nghĩa là những môn ít giáo viên hoặc giáo viênnghỉ đẻ thì sẽ không có người bồi dưỡng mà đôi khi những đồng chí giáo viêntrẻ mới ra trường nếu ta biết khơi dậy niềm tin, động viên giao nhiệm vụ cácđồng chí đó cũng sẽ làm tốt

b) Giao trách nhiệm cho giáo viên bồi dưỡng.

Ngay từ đầu năm học, nhà trường tổ chức cuộc họp mở rộng gồm bangiám hiệu, tổ trưởng chuyên môn, tổ phó chuyên môn và các giáo viên bồidưỡng Mục đích là giao trách nhiệm cho giáo viên bồi dưỡng và giao tráchnhiệm cho tổ nhóm chuyên môn Giao chỉ tiêu phấn đấu cho từng môn: dựa trênđăng ký phấn đấu của giáo viên, năng lực của học sinh Nếu môn nào học sinhthực sự nhọn thì giao chỉ tiêu cao, môn nào học sinh chỉ ở mức độ khá giỏi thìgiao chỉ tiêu thấp hơn Giao trước cuộc họp cho giáo viên thảo luận và đi đếnnhất trí thực hiện (đây là tiêu chí vươn lên để đạt mục đích) Lấy kết quả làthước đo đánh giá năng lực của giáo viên

Giáo viên bồi dưỡng phải soạn đề cương giáo án ôn luyện Báo cáothường xuyên về tổ chuyên môn về kiến thức ôn, sự tiếp thu của học sinh độituyển mình.

Nhà trường tổ chức cuộc họp mở rộng gồm ban giám hiệu, tổ trưởng và các

giáo viên bồi dưỡng giao chỉ tiêu cụ thể cho từng bộ môn.

Gặp gỡ giáo viên và học sinh trong đội dự tuyển HSG cấp tỉnh từ đầu năm học

để giao chỉ tiêu và nhiệm vụ

Gặp gỡ giáo viên và học sinh trong đội dự tuyển HSG cấp tỉnh từ đầu năm học

để giao chỉ tiêu và nhiệm vụ

c) Giao trách nhiệm cho tổ nhóm chuyên môn.

Để có giáo viên dạy bồi dưỡng tốt thì bản thân người giáo viên đó phải có

sự tìm tòi và phải có trách nhiệm chính nhưng tổ nhóm chuyên môn cũng phảivào cuộc cùng với họ xây dựng kế hoạch, khoanh vùng kiến thức để hướng họbồi dưỡng có chất lượng hơn

Trong các buổi họp tổ chuyên môn, tổ chuyên môn phải nắm được tiến độbồi dưỡng, tâm tư nguyện vọng khó khăn của người giáo viên bồi dưỡng, sựphản hồi của học sinh được bồi dưỡng đối với từng môn

Cho giáo viên trao đổi tâm tư nguyện vọng khó khăn và thuận lợi của bộmôn mình phụ trách Yêu cầu giáo viên bồi dưỡng trao đổi kinh nghiệm củamình và tìm mảng kiến thức trọng tâm, tổ chuyên môn phải có trách nhiệm phâncông người bồi dưỡng, người giúp đỡ giáo viên bồi dưỡng mới Giáo viên cũtruyền đạt kinh nghiệm cho giáo viên mới với phương châm “Thợ cũ dìu dắt thợmới” Tổ chuyên môn phải giao cho các nhóm chuyên môn :

- Xác định kiến thức trọng tâm, khoanh vùng kiến thức cơ bản, dạng bàinâng cao, hướng dẫn cho giáo viên

- Tìm và nâng cao đáp ứng sách nâng cao, sách tham khảo cho giáo viên

- Tích lũy đề thi học sinh giỏi của những năm trước, tìm trên mạng, các đềcác kiến thức hay

Ngày từ tháng 8 hàng năm, ban giám hiệu phải chỉ đạo được các tổchuyên môn tổ chức họp tổ, nhóm bộ môn thảo luận, trao đổi và cùng nhau xâydựng kế hoạch bồi dưỡng các đội tuyển có tính tổng thể trong cả năm học chotừng bộ môn, trong kế hoạch yêu cầu phải thể hiện được từng chuyên đề, từngmảng kiến thức và thời gian cần thực hiện cho từng chuyên đề, từng mảng kiếnthức một cách cụ thể, chi tiết Sau đó, tổ chuyên môn kiểm tra ký duyệt và trìnhban giám hiệu ký duyệt để tổ chức thực hiện

2.3.3 Đánh giá, phát hiện xây dựng đội tuyển học sinh giỏi

Công tác phát hiện và xây dựng đội tuyển học sinh giỏi là một việc làmhết sức quan trọng Việc lựa chọn không phải chỉ chú ý đến lực học của mônhọc mà còn phải quan tâm đến sở thích, sự say mê của các em đối với các mônhọc Trong quá trình dạy học giáo viên phải chú ý đến các đối tượng họcsinh Định hướng cho các em biết được vai trò cần thiết của việc học, đồng thờikhơi gợi cho các em có hứng thú học tập

Việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi là quá trình đầu tư nhiều côngsức, đòi hỏi năng lực và tâm huyết của các thầy cô giáo Trong điều kiện thực tếcủa nhà trường, việc phát hiện học sinh giỏi chủ yếu thông qua đánh giá thườngxuyên của giáo viên trực tiếp giảng dạy và kết quả các kì thi

Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần khơi gợi để học sinh tự khámphá, bộc lộ cách tiếp cận vấn đề mới, từ đó giáo viên đánh giá được tư chất vànăng lực của học sinh Một số biểu hiện thường thấy ở những học sinh có tư chấtthông minh là: Năng lực tư duy mô hình hóa, sơ đồ hóa các khái niệm, các mốiquan hệ; kĩ năng thao tác giải quyết vấn đề và sáng tạo cái mới; kĩ năng thựchành, tổ chức sắp xếp công việc Năng lực phản biện Trước mỗi tình huống,học sinh có khả năng phản biện hay không? Có biết thay đổi giả thiết, thay đổihoàn cảnh để tạo ra tình huống mới hay không? Có khả năng tìm tòi phươnghướng giải quyết vấn đề khó, biết tự bổ sung kiến thức, phương tiện để thực hiện

và hoàn thành nhiệm vụ Có sự nhạy cảm đón bắt ý tưởng từ những người xungquanh, biết lắng nghe, có khả năng tiếp thu, chọn lọc, tổng hợp ý kiến từ nhữngngười xung quanh

Việc phát hiện và lựa chọn học sinh giỏi cần được tiến hành thông qua cácviệc làm sau:

- Tổ chức khảo sát chất lượng ngay từ đầu năm học

- Tổ chức chấm, chữa bài kiểm tra một cách tỉ mỉ, chuẩn xác theo hìnhthức chuyên sâu

- Ban giám hiệu kiểm tra, đánh giá kết quả, rút kinh nghiệm sau mỗi kìkiểm tra, đưa ra các giải pháp phù hợp với tình hình học sinh

- Phân loại đối tượng học sinh: Giỏi, khá, trung bình, yếu

- Lập danh sách theo dõi từng lớp, từng khối.( Có bảng điểm theo dõi tìnhhình học tập qua các lần kiểm tra)

Đối với khối 6,7: Tổ chức thi chọn thành lập đội tuyển học sinh giỏi ở ba

bộ môn Toán, Văn, tiếng anh Trong đó, với số lượng mỗi đội tuyển toán, văn từ

25 đến 30 học sinh Đây là hai bộ môn cơ bản, các em học tốt ở hai bộ môn này

sẽ tạo tiền đề, tạo nguồn có chất lượng cho các đội tuyển học sinh giỏi ở các lớptrên

Đối với khối 8,9: Thành lập đội tuyển học sinh giỏi ở chín bộ môn thi.Trên cơ sở kết quả đội tuyển học sinh giỏi khối 7, 8 năm học trước giao chogiáo viên được phân công chọn và lập danh sách

2.3.4 Bồi dưỡng về phương pháp ôn học sinh giỏi cho giáo viên:

Muốn có học sinh giỏi phải có thầy giỏi vì thế người thầy phải luôn luôn

có ý thức tự rèn luyện, tích lũy tri thức và kinh nghiệm, trau dồi chuyên môn,luôn xứng đáng là “người dẫn đường tin cậy” cho học sinh noi theo Phải thườngxuyên tìm tòi các tư liệu, có kiến thức nâng cao trên các phương tiện, đặc biệt làtrên mạng internet Lựa chọn trang Web nào hữu ích nhất, tiện dụng nhất, tác giảnào hay có các chuyên đề hay, khả quan nhất để sưu tầm tài liệu…sau khi lựachọn được học sinh, giáo viên lập kế hoạch cho học sinh và cho mình một cách

cụ thể tránh tình trạng thích đâu dạy đó Chỉ đạo giáo viên soạn giảng theochuyên đề, theo mảng kiến thức để đảm bảo được hiệu quả cao nhất

Cách tốt nhất bồi dưỡng cho học sinh là hướng dẫn dìu dắt cho các em đạtđược những thành công từ thấp lên cao Nhiều học sinh lúc đầu chưa bộc lộ rõnăng khiếu nhưng sau quá trình được dìu dắt đã trưởng thành rất vững chắc vàđạt thành tích cao

Để đạt hiệu quả cao, cần phải tăng cường hướng dẫn học sinh tự tìm đọccác tài liệu có định hướng theo những chuyên đề Giảng dạy theo các mảng kiếnthức, kĩ năng, rèn cho học sinh kỹ năng làm bài ở từng dạng

Giáo viên đầu tư đào sâu chuyên môn, đọc thêm tài liệu, tích lũykinh nghiệm, nghiên cứu kỹ dạng thức đề thi về kỹ năng ở các đề thi đã qua Hướng dẫn học sinh các tài liệu, sách vở, băng đĩa phù hợp với trình độcủa các em để tự rèn luyện thêm ở nhà

Nắm vững phương châm: dạy chắc cơ bản rồi mới nâng cao Thông quanhững bài luyện cụ thể để dạy phương pháp tư duy - dạy kiểu dạng bài có quyluật trước, loại bài có tính đơn lẻ, đặc biệt sau

Cuối cùng là công tác kiểm tra kiến thức sau mỗi chủ đề để nắm chắc khảnăng tiếp thu, vận dụng của các em từ đó các em rút ra được những sai sót màsửa chữa, giáo viên cũng có kế hoạch bù đắp những kiến thức còn thiếu cho họcsinh

2.3.5 Làm tốt công tác phối hợp giữa nhà trường và phụ huynh, công tác xã hội hóa.

Bồi dưỡng học sinh giỏi là một hoạt động mang tính xã hội cao Do đómuốn thực hiện tốt công tác này chúng ta phải chú trọng điều tiết, tạo được mối