Từ những lý luận và thực tiễn nêu trên, chúng tôi đã chọn vấn đề “Giải pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa tệ nạn xã hội cho học sinh ở các trường trung học cơ sở Thành phố Thanh
Trang 11 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Thực hiện đường lối đổi mới, đất nước ta đã có sự phát triển toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa
- xã hội, an ninh quốc phòng Giáo dục được coi là “quốc sách hàng đầu” trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước Giáo dục có mục tiêu cơ bản là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Vì vậy, giáo dục ở mỗi bậc học cần chú trọng đến việc phát triển toàn diện nhân cách của học sinh như phát triển nhận thức, thái độ và các kỹ năng sống đáp ứng yêucầu đổi mới giáo dục hiện nay
Việt Nam bước vào thế kỷ XXI trong xu thế hội nhập kinh tế thế giới Đằng sau những tín hiệu đáng mừng là kinh tế đất nước ngày một khởi sắc đang tiềm ẩn nguy cơ phát sinh, lây lan những hỗn tạp của thế giới hiện đại mà chúng ta vẫn gọi bằng cụm từ “Tệ nạn xã hội”- mầm bệnh cản trở bước phát triển của loài người Tệ nạn xã hội xâm nhập vào mọi ngõ ngách cuộc sống và gây ra những tác hại về mọi mặt đối với đời sống xã hội nước ta.Phòng chống TNXH đã trở thành một nhiệm vụ của mọi cấp, mọi ngành và giáo dục cũng không nằm ngoài cuộc.Đối với các trường THCS thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa Trong những năm gần đây, công tác giáo dụcphòng ngừa TNXH cho học sinh đã được các nhà trường quan tâm và đạt được một số kết quả đáng mừng Tuy nhiên, do đặc điểm các em HS lứa tuổi THCS tâm sinh lý
Trang 2chưa ổn định, dễ bị kích động, tò mò, thích khám phá, chưa làm chủ được bản thân và cũng chưa đủ hiểu biết, kinh nghiệm nên các em rất dễ bị bọn xấu lôi kéo vào cácTNXH Mặt khác, về phía gia đình, nhiều phụ huynh chưa thực sự quan tâm giáo dục con, phó mặc trách nhiệm cho nhà trường Từ những nguyên nhân chủ quan
và khách quan trên dẫn tới một bộ phận không nhỏ học sinh bị lôi kéo vào các TNXH dẫn tới những hậu quả xấu
về học tập cũng như rèn luyện đạo đức của các em
Từ những lý luận và thực tiễn nêu trên, chúng tôi đã
chọn vấn đề “Giải pháp quản lý hoạt động giáo dục
phòng ngừa tệ nạn xã hội cho học sinh ở các trường trung học cơ sở Thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài nghiên cứu.
1.2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý HĐGD phòng ngừa TNXH cho học sinh THCS và thực tiễn về quản lý HĐGD phòng ngừa TNXH cho HS các trường THCS thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa Từ đó đề xuất các giải pháp quản lý hoạt động này, góp phần nâng cao chất lượng GD ở các trường THCS và hạn chế được các TNXHtrong học đường ở HS
1.3 Đối tượng nghiên cứu: Giải pháp quản lý hoạt
động giáo dục phòng ngừa tệ nạn xã hội cho học sinh các
ở trường THCS thành phố Thanh Hoá, tỉnh Thanh Hoá
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi.
- Phương pháp phỏng vấn
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp chuyên gia
- Các phương pháp xử lý kết quả nghiên cứu thực tiễn
Trang 3Trong thời kỳ hội nhập, Việt Nam chịu ảnh hưởng
cả mặt tích cực lẫn mặt tiêu cực của cơ chế thị trường.Đời sống kinh tế ngày càng tăng trưởng kéo theo nhiều tệnạn như nghiện ngập, cờ bạc, lô đề, trộm cướp, gian dối,lừa đảo… Các tệ nạn này như một bệnh dịch lan truyền
Trang 4cả vào chốn học đường và một số học sinh đã trở thànhnạn nhân của nó Các tệ nạn mà học sinh thường mắcphải là nói tục, hành xử có tính chất bạo lực, hút thuốc lá
và gian lận trong học tập, thậm chí cả cờ bạc vì vậy mỗicông dân đều phải có trách nhiệm đối với bản thân cũngnhư đối với đất nước để góp phần thúc đẩy sự tiến bộ củanước nhà, song song đó việc đẩy lùi TNXH cũng là mộttrong những tiêu chí phát triển hàng đầu Một đất nướccàng văn minh, hiện đại thì TNXH lại càng phức tạp.Chúng ta đang sống trong một đất nước không ngừngphát triển trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa,xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ Để làm được điều
đó, chúng ta phải vượt qua các trở ngại, khó khăn Mộttrong số đó là các TNXH
Trong những năm gần đây, thành phố ThanhHóa đã đạt tốc độ đô thị hoá nhanh nhưng thực trạngTNXH cũng đang diễn ra rất phức tạp Công tác quản
lý hoạt động giáo dục học sinh phòng ngừa TNXHxâm nhập vào các nhà trường ở các trường THCS ởthành phố Thanh Hóa hiện nay còn gặp nhiều khókhăn, tệ nạn xã hội có nguy cơ xâm nhập vào các
Trang 5trường ngày càng cao nhưng đến nay chưa có đề tàinào nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục họcsinh phòng ngừa TNXH ở các trường THCS thành phốThanh Hoá Vì vậy, tôi nghiên cứu vấn đề này ở cáctrường THCS thành phố Thanh Hoá là vấn đề cần thiếtnhằm góp phần đưa ra những giải pháp hữu hiệu trongcông tác phòng ngừa TNXH xâm nhập vào nhà cáctrường THCS thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóatrong giai đoạn hiện nay
\2.2 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa TNXH cho HS ở các trường THCS thành phố Thanh Hoá
2.2.1.Thực trạng tệ nạn xã hội xâm nhập vào trường trung học cơ sở thành phố Thanh Hóa
* Nguy cơ TNXH xâm nhập vào trường THCS
TNXH có nguy cơ xâm nhập vào bất cứ môi trường nào, từ gia đình, trường học, các cơ quan… Ở trường THCS, học sinh đang trong độ tuổi dậy thì Sự phát triển
về mặt cơ thể đã đạt đến mức độ nhất định, nhưng sự phát triển về nhận thức xã hội vẫn đang còn nhiều hạn chế Các
em đang ở độ tuổi không phải là trẻ em, cũng chưa phải là người lớn Đây là độ tuổi khó bảo, khó dạy nên việc học sinh dễ mắc các TNXH có thể xảy ra khi bị lôi kéo, dụ dỗ
Từ nhận thức đúng đắn của CBQL và GV cho thấy, nhà trường rất quan tâm đến việc giáo dục HS phòng ngừa các TNXH
Trang 6*Các TNXH học sinh trường THCS vi phạm
Kết quả nghiên cứu cho thấy, HS trường THCS ở thành phố Thanh Hóa có nguy cơ vi phạm nhiều TNXH trong đó chơi điện tử là nhiều nhất, tiếp đến là yêu đương tuổi học trò, bạo lực học đường… Những TNXH mà HS không vi phạm là mại dâm, ma túy… Những TNXH mà
HS vi phạm cần phải được loại bỏ trong học đường bằng cách tổ chức các HĐGD đa dạng, bổ ích cho HS tham gia Khi tham gia các hoạt động khác nhau trong nhà trường sẽ giúp các em phát triển nhận thức, thái độ và có những hành vi chuẩn mực
* Nguyên nhân HS trường THCS vi phạm TNXH
Các nguyên nhân từ phía nhà trường như: Công tác quản lý, việc quan tâm đúng mức và kết hợp với các lực lượng giáo dục… là những nguyên nhân có ảnh hưởng ít nhất đến việc HS vi phạm TNXH Thực tế cho thấy, nhà trường đã có sự quan tâm, chỉ đạo việc GD cho HS phòngngừa các TNXH, đồng thời có sự liên hệ chặt chẽ với gia đình và địa phương trong việc phòng ngừa HS vi phạm các TNXH Tuy nhiên, hiệu quả có công việc này ở một
số khâu vẫn chưa đạt kết quả như mong muốn Bởi vì, giađình có mối liên hệ chặt chẽ với gia đình, nhưng một số gia đình lại thiếu quan tâm đến HS dẫn đến việc quản lý thời gian biểu của HS chưa sát sao Các em vẫn có thể lợidụng những khoảng thời gian trong ngày để chơi điện tử hoặc vi phạm các TNXH khác
2.2.2 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục
phòng ngừa TNXH cho HS ở trường THCS thành phố Thanh Hóa
Trang 7* Thực trạng xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục phòng ngừa TNXH
Xây dựng kế hoạch HĐGD phòng ngừa TNXH cho học sinh là khâu đầu tiên trong quản lý hoạt động này ở nhà trường THCS Kế hoạch được xây dựng phải đảm bảo tính khả thi và thực hiện có hiệu quả Nhận thức rõ tầm quan trọng này, nên ở các trường THCS thành phố Thanh Hóa đã lập kế hoạch giáo dục phòng ngừa TNXH cho HS theo các văn bản chỉ đạo của các cấp quản lý Đồng thời,
kế hoạch giáo dục phòng ngừa TNXH cho học sinh có thể triển khai được trong thực tiễn của nhà trường
* Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục phòng ngừa TNXH
Tổ chức HĐGD phòng ngừa TNXH cho HS ở trường THCS thành phố Thanh Hóa được chú trọng ở công việc
tổ chức tuyên truyền trong các buổi sinh hoạt tập thể và tổchức cho HS tham gia các cuộc thi văn hóa văn nghệ về chủ đề phòng chống TNXH Việc bồi dưỡng kỹ năng tổ chức HĐGD phòng ngừa TNXH cho giáo viên còn nhiều hạn chế Bên cạnh đó, việc phối hợp với các cơ quan truyền thông nhằm đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến các biện pháp phòng ngừa TNXH trên các phương tiện thông tin vẫn còn nhiều bỏ ngỏ Đặc biệt là việc xã hội hóa, huy động các nguồn lực hợp pháp để đầu tư xây dựng cơ sở vật chất phục vụ cho học sinh Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nền kinh tế của địa
phương còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là đối với các phường ven thành phố, các doanh nghiệp đóng trên địa bàn đã có sự phát triển, nhưng quy mô vẫn còn nhỏ hẹp nên chưa có sự đóng góp đáng kể cho việc xây dựng cơ
sở vật chất của nhà trường
Trang 8* Thực trạng chỉ đạo hoạt động giáo dục phòng ngừa TNXH
Việc quán triệt các văn bản, chỉ thị của các cấp quản
lý đến giáo viên được thực hiện tốt nhất và nhanh nhất Việc quán triệt này nhằm giúp cho giáo viên có cơ sở pháp lý để tổ chức HĐGD phòng ngừa TNXH cho HS ở các trường THCS Thông qua giáo viên, các văn bản, chỉ thị được quán triệt đến học sinh ở các lớp và phụ huynh học sinh Tuy nhiên, nhiều phụ huynh học sinh do bận công việc gia đình, chưa quan tâm đúng mức đến giáo dục con cái, nhiều phụ huynh phó mặc việc giáo dục cho nhà trường nên việc phối kết hợp với gia đình trong giáo dục học sinh còn gặp khó khăn dẫn đến kết quả chưa cao
* Thực trạng kiểm tra - đánh giá HĐGD phòng ngừa TNXH
Thực hiện kiểm tra - đánh giá HĐGD phòng ngừa TNXH cho HS ở các trường THCS thành phố Thanh Hóa
đã được thực hiện thường xuyên và đạt kết quả nhất định.Việc xây dựng lực lượng kiểm tra công tác giáo dục phòng ngừa TNXH và đánh giá theo quy định là yêu cầu bắt buộc khi tổ chức bất cứ một HĐGD nào ở trường THCS Tuyên dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân thực hiện tốt HĐGD phòng ngừa TNXH là rất cần thiết nhằm kích thích sự tích cực tham gia hoạt động này của học sinh Tuy nhiên, việc nhắc nhở, kiểm điểm nhữngtập thể cá nhân chưa thực hiện tốt HĐGD phòng ngừa TNXH lại chưa thực hiện tốt bằng việc xây dựng lực lượng kiểm tra đánh giá và tuyên dương khen thưởng
* Thực trạng quản lý cơ sở vật chất phục vụ HĐGD phòng ngừa TNXH
Trang 9Công tác quản lý CSVC phục vụ cho HĐGD phòng ngừa TNXH ở trường THCS thành phố Thanh Hóa đã được quan tâm Bởi lẽ, CSVC của nhà trường không chỉ phục vụ cho việc tổ chức các HĐGD mà còn phục vụ cho các hoạt động GD và đào tạo khác nhằm giúp HS hình thành và phát triển toàn diện nhân cách Công tác quản lý CSVC ở các trường THCS thành phố Thanh Hóa đã có sự quan tâm sâu sắc đến việc bồi dưỡng, tập huấn cho GV khai thác và sử dụng CNTT trong dạy học và GD Đồng thời cũng hướng dẫn sử dụng và cách bảo quản CSVC thiết bị cho GV và HS Tuy nhiên, việc huy động các nguồn lực để mua sắm trang thiết bị vẫn còn hạn chế Như trên đã phân tích, nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nền kinh tế của địa phương còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là đối với các phường ven thành phố, các doanh nghiệp đóng trên địa bàn đã có sự phát triển, nhưng quy mô vẫn còn nhỏ hẹp nên chưa có sự đóng góp đáng kểcho việc xây dựng CSVC của nhà trường
* Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý HĐGD phòng ngừa TNXH cho HS
Yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến hiệu quả quản lý HĐGD phòng ngừa TNXH là “Năng lực của CBQL” nhà trường, yếu tố xếp thứ hai là “Phẩm chất đạo đức nhà quản lý” Cán bộ quản lý chính là chủ thể của quá trình quản lý Là người xây dựng kế hoạch, chỉ đạo, tổ chức thực hiện và kiểm tra đánh giá toàn bộ HĐGD phòng ngừa TNXH cho HS Vì vậy, năng lực và phẩm chất của người CBQL là yếu tố có tính chất quyết định đến hiệu quả của hoạt động này
Các yếu tố về tài chính, cơ sở vật chất của nhà trường
và cơ chế thị trường là những yếu tố được đánh giá với
Trang 10mức ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả quản lý HĐGD phòng ngừa TNXH Hoạt động giáo dục phòng ngừa TNXH cho HS muốn thực hiện được thì cần có sự đầu tư
về cơ sở vật chất và cần kinh phí để hoạt động Vì vậy, các yếu tố này đều có ảnh hưởng đến chất lượng HĐGD phòng ngừa TNXH
2.3 Những giải pháp quản lý HĐGD cho học sinh phòng ngừa các tệ nạn xã hội ở các trường THCS Thành phố Thanh Hóa
2.3.1 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao năng lực nhận thức trách nhiệm cho CBQL, GV và HS trong nhà trường về việc phòng ngừa TNXH xâm nhập vào nhà trường
- Mục tiêu giải pháp:Tuyên truyền, cung cấp, trang bị
các kiến thức cơ bản về TNXH nói chung, các TNXH trong nhà trường THCS nói riêng; những hiểu biết về tìnhhình vi phạm TNXH trên địa bàn và trong trường học cũng như nguy cơ xâm nhập của TNXH vào trường học
- Cách thức thực hiện: Tổ chức, huy động, tìm hiểu
các nguồn tài liệu có liên quan đến TNXH qua tổ chức phong trào sưu tầm, mua các tài liệu, kiến thức cơ bản về
TNXH, xây dựng tủ sách phòng chống TNXH; Trang bị
các kiến thức về TNXH thông qua việc phát tài liệu tự nghiên cứu, thi tìm hiểu nhằm nâng cao hiểu biết về TNXH
- Điều kiện thực hiện: CBQL, GV và HS phải ý thức
được công tác nâng cao năng lực, nhận thức về TNXH vàcông tác phòng ngừa TNXH là hoạt động cần thiết,
thường xuyên trong cả năm học; Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng nâng cao năng lực nhận thức thường xuyên…
2.3.2 Quản lý việc xây dựng kế hoạch và tổ chức
Trang 11thực hiện HĐGD cho học sinh phòng ngừa các TNXH xâm nhập vào nhà trường
- Mục tiêu giải pháp:Cần xác định rõ thực trạng TNXH,
công tác phòng ngừa của nhà trường, những kết quả đạt được, những tồn tại mà nhà trường chưa giải quyết được Phân tích những thuận lợi, khó khăn, điều kiện, khả năng của nhà trường (nhân lực, tài lực, vật lực) để thực hiện kế hoạch
- Cách thức thực hiện: CBQL chỉ đạo việc xây dựng
kế hoạch giáo dục phòng ngừa TNXH sao cho kế hoạch mang tính thực tiễn; Phổ biến kế hoạch cho GV, nhân viên trong trường nắm được các nội dung cơ bản của kế hoạch, chủ động sắp xếp, bố trí thời gian, trang thiết bị ; Phân công cho những người có năng lực phù hợp với tínhchất công việc
- Điều kiện thực hiện: CBQL phải nắm vững lí luận về
lập kế hoạch giáo dục HS phòng ngừa TNXH; Căn cứ vào chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước; các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của cấp trên về công tác phòng ngừa TNXH; căn cứ vào nhiệm vụ năm học, kết quả thực hiện ở những năm học trước
2.3.3 Quản lí việc đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học của giáo viên trong việc giáo dục cho học sinh phòng ngừa TNXH thông qua việc lồng ghép, tích hợp các môn học trong nhà trường
- Mục tiêu giải pháp: Chương trình phòng chống
TNXH cần đảm bảo các nội dung: Khái niệm chung về TNXH; các TNXH thường gặp; các loại TNXH trong nhàtrường; biểu hiện của HS khi mắc TNXH; tác hại của TNXH đối với HS; nguyên nhân khiến HS mắc các loại TNXH; thực trạng TNXH TP Thanh Hóa và nguy cơ
Trang 12xâm nhập vào nhà trường; cách phòng tránh TNXH cho
HS THCS…
- Cách thức thực hiện: CBQL chỉ đạo các tổ chuyên
môn xây dựng nội dung chương trình cụ thể và tổ chức thực hiện chương trình đã xây dựng; GV xây dựng kế hoạch và thực hiện soạn giảng giáo án đầy đủ, nội dung bài dạy phải đổi mới đảm bảo đủ các kiến thức cơ bản màtrường đã xây dựng; CBQL yêu cầu các tổ, nhóm chuyên môn xác định phần kiến thức nào liên quan đến bộ môn
tổ, nhóm phụ trách
- Điều kiện thực hiện:CBQL phân công GV giảng dạy,
bố trí thời khoá biểu cho GV lên lớp thực hiện; hướng dẫn cụ thể GV và kiểm tra thường xuyên giáo án cũng như việc chuẩn bị trước khi lên lớp của GV để kịp thời nắm bắt tình hình và điều chỉnh, bổ sung nếu thấy cần thiết
2.3.4 Quản lí HĐGD cho học sinh phòng ngừa các TNXH thông qua các hoạt động ngoại khóa
- Mục tiêu giải pháp: Các hoạt động ngoại khóa như:
Tổ chức các câu lạc bộ, các hoạt động tập thể, hội thi kể chuyện, vẽ tranh, hội thi phòng tránh tệ nạn xã hội… nhằm thu hút tất cả HS tham gia vào các hoạt động ngoại khoá, hoạt động tập thể, từ đó tránh xa các TNXH
- Cách thức thực hiện: Xây dựng nội dung chương trình
theo từng tháng, từng học kì và cả năm học; Tổ chức cho
HS nghe về các TNXH và tác hại của nó, về tình hình TNXH ở địa phương và nguy cơ xâm nhập vào nhà trường nhằm giúp HS có kiến thức sâu hơn về các TNXH, hiểu được tác hại và cách phòng ngừa cho bản thân các em; Tổ chức hội thi thuyết trình, hùng biện về TNXH trong phạm
vi toàn trường, tạo không khí thi đua…