Lập kế hoạch xây dựng hệ thống quản lí tích hợp ISO 90012015 và ISO 14001 2015 tại công ty cổ phần kỹ thuật môi trường gia định

Từ các nguyên nhân và vấn đề được nhận diện tại công ty Gia Định Entech, tác xây đã đề xuất khung thời gian để xây dựng hệ thống quản lí tích hợp chất lượng và môi trường tại công ty Gia

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH

-

NGUYỄN PHÚC HIẾU

LẬP KẾ HOẠCH XÂY DỰNG HỆ THỐNG QUẢN LÍ TÍCH HỢP ISO 9001:2015 VÀ ISO 14001:2015 TẠI

CÔNG TY CỔ PHẦN KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG GIA ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ

TP Hồ Chí Minh – Năm 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH

-

NGUYỄN PHÚC HIẾU

LẬP KẾ HOẠCH XÂY DỰNG HỆ THỐNG QUẢN LÍ TÍCH HỢP ISO 9001:2015 VÀ ISO 14001:2015 TẠI

CÔNG TY CỔ PHẦN KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG GIA ĐỊNH

Chuyên ngành: QUẢN TRỊ KINH DOANH

Mã số: 8340101

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS TẠ THỊ KIỀU AN

TP Hồ Chí Minh – Năm 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan luận văn thạc sĩ hướng ứng dụng với đề tài “Lập kế hoạch xây dựng hệ thống quản lí tích hợp ISO 9001:2015 và ISO 14001:2015 tại Công ty cổ phần kỹ thuật môi trường Gia Định” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi Các số liệu trình bày trong luận văn hoàn toàn trung thực Nội dung và kết quả chưa được công bố trong bất kỳ đề tài nào

Tp HCM, ngày …… tháng …… năm 2019

Người thực hiện luận văn

Nguyễn Phúc Hiếu

MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC BẢNG

DANH MỤC HÌNH

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

TÓM TẮT

ABSTRACT

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CÔNG TY CỔ PHẦN KỸ THUẬT MÔI

TRƯỜNG GIA ĐỊNH VÀ HỆ THỐNG ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 1

1.1 Giới thiệu về công ty 1

1.1.1 Sơ lược về công ty 1

1.1.2 Tầm nhìn – Sứ mạng – Giá trị cốt lõi 2

1.1.3 Lịch sử hình thành và phát triển 3

1.1.4 Cơ cấu tổ chức và nhân sự 3

1.1.5 Các hoạt động kinh doanh 6

1.1.6 Tình hình hoạt động của công ty 7

1.2 Giới thiệu hệ thống ISO 9001:2015 và ISO 14001:2015 7

1.2.1 Hệ thống quản lí chất lượng ISO 9001:2015 7

1.2.2 Hệ thống quản lí môi trường ISO 14001:2015 9

1.2.3 Phân tích mối liên quan giữa hai hệ thống ISO 9001:2015 và ISO 14001:2015 11

1.3 Hệ thống quản lí tích hợp 15

1.3.1 Khái niệm 15

1.3.2 Những khó khăn gặp phải [7] 15

1.3.3 Lợi ích khi áp dụng [2] 16

1.3.4 Xây dựng hệ thống quản lí tích hợp [7] 17

1.3.5 Các mục quan trong trong công tác xây dựng hệ thống quản lí tích hợp

20

1.4 Các nghiên cứu liên quan 21

1.4.1 Nghiên cứu trong nước 21

1.4.2 Nghiên cứu nước ngoài 22

CHƯƠNG 2: TRIỆU CHỨNG VÀ VẤN ĐỀ CÔNG TY ĐANG GẶP PHẢI 23

2.1 Mục tiêu nghiên cứu 23

2.1.1 Mục tiêu chung 23

2.1.2 Mục tiêu cụ thể 23

2.2Phương pháp nghiên cứu 23

2.2.1 Phương pháp luận 23

2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu 24

2.2.3 Phương pháp thảo luận nhóm 24

2.2.4 Phương pháp phỏng vấn cá nhân với bảng hỏi 24

2.2.5 Phương pháp quan sát tham dự 25

2.2.6 Phương pháp chuyên gia 25

2.3Các vấn đề công ty đang gặp phải 25

CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN 28

3.1 Trách nhiệm của Ban lãnh đạo 29

3.1.1 Cam kết và xem xét của lãnh đạo 29

3.1.2 Quá trình trao đổi thông tin 30

3.2 Hoạch định 30

3.2.1 Chính sách chất lượng và môi trường 30

3.2.2 Mục tiêu chất lượng và môi trường và hoạch định để đạt mục tiêu 31

3.2.3 Hoạch định sự thay đổi 31

3.3 Hỗ trợ 32

3.3.1 Nguồn lực 32

3.3.2 Cơ sở hạ tầng 33

3.3.3 Quản lí tài liệu và hồ sơ 33

3.3.4 Thực hiện 35

3.3.5 Đánh giá kết quả thực hiện 40

3.3.6 Cải tiến 41

CHƯƠNG 4: VẤN ĐỀ CHÍNH 43

4.1 Đánh giá chung mức độ phù hợp công tác quản lí chất lượng và môi trường so với hệ thống quản lí ISO 43

4.2 Những lợi thế và thách thức khi tiến hành tích hợp hệ thống quản lí 46

4.2.1 Lợi thế 46

4.2.2 Thách thức 47

CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP THAY THỂ 49

5.1 Phương hướng phát triển đến năm 2025 49

5.1.1 Định hướng phát triển chung toàn công ty 49

5.1.2 Định hướng về quản lí chất lượng và quản lí môi trường 50

5.2 Kế hoạch xây dựng hệ thống quản lí tích hợp 50

5.2.1 Giai đoạn chuẩn bị 52

5.2.2 Xây dựng hệ thống 52

5.2.3 Triển khai áp dụng 53

5.2.4 Kiểm tra, đánh giá nội bộ 53

5.2.5 Đăng ký chứng nhận 53

5.3 Các giải pháp thực hiện 53

5.3.1 Giai đoạn chuẩn bị 53

5.3.2 Xây dựng hệ thống văn bản và yêu cầu luật pháp 57

5.3.3 Triển khai áp dụng 62

5.3.4 Kiểm tra, đánh giá nội bộ 63

5.3.5 Đăng ký chứng nhận 66

5.4 Kiến nghị 67

5.4.1 Đối với nội bộ công ty 67

5.4.2 Đối với các bên liên quan 67

CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN 69

6.1 Kết luận 69

6.2 Kiến nghị 69

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 Nguồn nhân lực của Gia Định Entech 5

Bảng 1.2 So sánh hệ thống quản lí chất lượng và môi trường 12

Bảng 3.1 Thống kê các khóa đào tạo năm 2018 33

Bảng 3.2 Tiêu chuẩn phân loại mức độ ảnh hưởng 39

Bảng 3.3 Tiêu chuẩn khả năng phát sinh 39

Bảng 3.4 Đánh giá mức độ tác động 40

Bảng 4.1 Cơ cấu danh sách chuyên gia tham gia khảo sát 43

Bảng 4.2 Kết quả khảo sát đánh giá mức độ phù hợp tình hình quản lí chất lượng và môi trường so với tiêu chuẩn ISO 44

Bảng 5.1 Mốc thời gian quy trình thiết lập hệ thống quản lí tích hợp……… 51

Bảng 5.2 Các nhiệm vụ cần thực hiện 51

Bảng 5.3 Danh mục tài liệu theo yêu cầu 61

DANH MỤC HÌNH Hình 1.1 Sơ đồ tổ chức Gia Định Entech………3

Hình 1.2 Cấu trúc hệ thống ISO 9001 theo chu trình PDCA 9

Hình 1.3 Mô hình hệ thống quản lí môi trường ISO 14001 11

Hình 5.1 Quy trình nhân diện tình hình quản lí chất lượng và môi trường tại Gia Định Entech 29

Hình 5.2 Quy trình đánh giá nội bộ 64

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên tiếng Anh Tên tiếng Việt

ISO International Organization for

Standardization

Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế

EMS Environmental Management

tra – Điều chỉnh

QMS Quality Management System Hệ thống quản lí chất lượng QHSE Quality, Health, Safety and

TÓM TẮT

Luận văn này nhằm lập kế hoạch hệ xây dựng hệ thống quản lí tích hợp chất lượng ISO 9001:2015 và hệ thống quản lí môi trường ISO 14001:2015 cho Công ty Cổ phần Kỹ thuật Môi trường Gia Định, trong bối cảnh công ty chưa có

hệ thống quản lí chất lượng và hệ thống quản lí môi trường, cũng như công ty có nhiều vấn đề cần tiến hành thiết lập hệ thống quản lí chất lượng và hệ thống quản lí môi trường Luận văn đã tiến hành ba (03) cuộc khảo sát nhóm gồm nhóm khối hành chính, khối kinh doanh và khối kỹ thuật; phỏng vấn hai mươi (20) nhân viên của công ty với bảng hỏi; tham khảo ý kiến của mười một (11) chuyên gia trong lĩnh vực ISO Kết quả cho thấy tình hình quản lí chất lượng và quản lí môi trường của công ty hiện tại chưa đáp ứng được so với các điều khoản của hệ thống ISO 9001:2015 và ISO 14001:2015 Từ các nguyên nhân và vấn đề được nhận diện tại công ty Gia Định Entech, tác xây đã đề xuất khung thời gian để xây dựng hệ thống quản lí tích hợp chất lượng và môi trường tại công ty Gia Định Entech từ 16 -18 tháng Trong đó, cần tập trung vào các nhiệm vụ chính được vạch ra trong 5 quá trình bao gồm quá trình chuẩn bị, quá trình xây dựng tài liệu hệ thống, quá trình triển khai áp dụng, quá trình đánh giá nội bộ và quá trình chứng nhận hệ thống

Từ khóa: Hệ thống quản lí tích hợp, ISO 9001, ISO 14001

ABSTRACT

The research aims to build an integrated management system of ISO 9001:2015 and ISO 14001:2015 for Gia Dinh Environmental Engineering Join Stock Company, which has neither quality management system nor environmental management system, as well as the company has many internal issues, it is necessary to establish the quality management system and environmental management system The research conducted three (03) focus group discussions, which are the administrative division, the business division and the technical devision; interviewed twenty (20) employees and managers of the company with questionaires; consulted with eleven (11) ISO experts The results show that the exiting situations of quality management and environmental management of the company does not meet the requirements of the ISO 9001:2015 and ISO 14001:2015 systems From the causes and problems identified at Gia Dinh Entech,

the author has proposed a time frame to build an integrated quality and environmental management system at Gia Dinh Entech company from 16-18 months, should focus on main tasks of the five key processes including the preparation process, document establishing process, implementing process, internal audit process and system certification process

Keywords: Integrated management system, ISO 9001, ISO 14001

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CÔNG TY

CỔ PHẦN KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG GIA ĐỊNH VÀ

HỆ THỐNG ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015

1.1 Giới thiệu về công ty

1.1.1 Sơ lược về công ty

Năm 2014 Công ty được thành lâ ̣p dưới hình thức công ty cổ phần:

- Tên Công ty: Công ty Cổ phần Kỹ Thuật Môi Trường Gia Định

- Tên giao dịch quốc tế: Gia Dinh Environment Technical Joint Stock Company

- Tên viết tắt: Gia Dinh Entech

- Trụ sở: 182 Trương Công Định, Phường 14, Quận Tân Bình, TP.HCM

- Thu gom rác thải không nguy hại

- Vận chuyển rác thải không nguy hại

- Xử lý rác thải không nguy hại

- Xây dựng công trình công ích

- Xử lý ô nhiễm và hoạt động quản lý chất thải khác

- Xây dựng công trình kỹ thuật dân dụng khác

- Hoàn thiện công trình

- Hoạt động kiến trúc và tư vấn kỹ thuật có liên quan

- Phá dỡ

- Chuẩn bị mặt bằng

- Hoạt động xây dựng chuyên dụng khác

- Bán buôn máy móc, thiết bị và phụ tùng máy khác

- Hoạt động kiến trúc và tư vấn kỹ thuật có liên quan

- Cho thuê máy móc, thiết bị và đồ dùng hữu hình khác

Phương châm hoạt động của công ty

Công ty Gia Định Entech luôn hướng tới những công nghệ mới nhằm mục đích tư mang tới khách hàng sự thỏa mãn Đối với Công ty, sự thỏa mãn của khách hàng là yếu tố quan trọng Công ty tuân thủ nguyên tắc chuẩn mực đối khách hàng:

- Luôn luôn đáp ứng nhanh và hiệu quả các mong đợi của khách hàng;

- Luôn đảm bảo các dịch vụ hoạt động liên tục; và

- Đảm bảo dịch vụ luôn được cung cấp với giá cả hợp lí

Giá trị cốt lõi

- Trách nhiệm: Mỗi nhân viên Gia Định Entech đều chịu trách nhiệm cá nhân và cùng chịu trách nhiệm chung cho thành công của Gia Định Entech cũng như chịu trách nhiệm mang lại chất lượng dịch vụ tốt nhất cho quý khách hàng

- Giúp đỡ cộng đồng: Gia Định Entech luôn hướng đến việc sẻ chia cùng cộng đồng vì một tương lai tốt đẹp hơn

- Hướng vào khách hàng: Gia Định Entech coi trọng hành vi kinh doanh, sáng tạo và định hướng khách hàng

- Trao quyền: Gia Định Entech giúp từng nhân viên nhận ra tiềm năng của họ

1.1.3 Lịch sử hình thành và phát triển

Công ty Cổ phần Kỹ thuật Môi trường Gia Định được thành lập từ năm 2014 Ban đầu thành lập với rất nhiều khó khăn nhưng dần dần, Gia Định Entech đã vượt qua và phát triển không ngừng nhờ sự nổ lực của tập thể nhân viên với trình độ kỹ thuật và sự nhiệt huyết Đến hiện tại, Gia Định Entech đang dần chiếm lĩnh được thị trường, khẳng định vị thế trong lĩnh vực môi trường với các hoạt động dịch vụ về tư vấn môi trường, thiết kế và xây dựng các công trình bảo vệ môi trường về khí thải, nước thải, nước cấp và chất thải rắn Các công trình tiêu biểu bao gồm hệ thống xử

lý nước thải cho công ty Bureau Veritas, bệnh viện mắt Sài Gòn, KumHo Tire, công ty Nidec, công ty Nhạc Việt

Dự kiến, quý III năm 2019 Gia Định Entech sẽ mở văn phòng chi nhánh tại tỉnh Tây Ninh, hoạt động chủ yếu về lĩnh vực tư vấn viết báo cáo môi trường, thiết

kế và thi công hệ thống xử lý nước thải Chiến lược phát triển đến 2015, đưa công

ty Gia Định Entech trở thành nhà cung cấp dịch vụ về giải pháp môi trường hàng đầu Việt Nam, lựa chọn tin cậy của đối tác trong việc tìm kiếm các dịch vụ về môi trường, xây dựng công trình bảo vệ môi trường và các dịch vụ có liên quan

1.1.4 Cơ cấu tổ chức và nhân sự

sự

Phòng

kế toán

Phòng kinh doanh

Phòng quản

lí môi trường

Phòng

kỹ thuật trường

Phòng thi công

Phòng vận hành

& bảo trì

Hình 1.1 Sơ đồ tổ chức Gia Định Entech

Khối lãnh đạo là Ban Giám đốc, với nhiệm vụ chính là dẫn dắt toàn bộ hoạt động của công ty Ban Giám đốc chịu trách nhiệm đưa ra chiến lược phát triển cho công ty, định hướng hoạt động và phát triển

Khối Hành chính gồm phòng Nhân sự, phòng Kế toán và phòng Mua hàng, có nhiệm vụ chính là hỗ trợ các công việc cho khối Kinh doanh và khối Kỹ thuật hoạt động tốt, đem lại doanh thu lợi nhuận cho công ty

Khối chuyên môn gồm các phòng Marketing, phòng Kinh doanh, phòng Quản

lí môi trường, phòng Kỹ thuật môi trường, phòng Thi công và phòng Vân hành và Bảo trì Khối chuyên môn đảm nhận các công việc chuyên môn của Gia Định Entech cả về mảng dịch vụ tư vấn thủ tục môi trường và thiết kế, thi công xây dựng công trình xử lí môi trường

Phòng kỹ thuật môi trường: Chịu trách nhiệm trong việc thiết kế các hệ thống

xử lí môi trường như hệ thống xử lý nước thải, hệ thống xử lí khí thải Trực tiếp hướng dẫn cho bộ phận thi công tiến hành thi công công trình và điều chỉnh khi có góp ý từ bộ phận thi công công trình Cập nhật cải tiến

Phòng thi công: Thực hiện thi công tại công trình dưới sự giám sát của chỉ huy

trưởng công trình Đảm bảo công tác thi công đáp ứng yêu cầu chất lượng và môi trường Ghi nhận các cập nhật với phòng kỹ thuật môi trường nhằm cập nhật cải tiến quy trình thiết kế

Phòng vận hành và bảo trì: Vận hành và chạy thử hệ thống trước khi bàn giao

cho khách hàng Đảm nhận việc bảo trì trong thời gian vận hành thử và thời gian bảo hành hệ thống Cung cấp dịch vụ vận hành và bảo trì cho khách hàng có nhu cầu Đào tạo và chuyển giao công nghệ cho khách hàng

Phòng quản lí môi trường: Chịu trách nhiệm về tư vấn các báo cáo môi trường

gồm báo cáo đánh giá tác động môi trường, kế hoạch bảo vệ môi trường, hồ sơ nghiệm thu các công trình xử lí môi trường, giấy phép xả thải, hồ sơ xin phép khai thác nước ngầm, sổ đăng ký sổ chủ nguồn thải nguy hại và các báo cáo khác theo quy định của Luật Môi trường

Phòng kinh doanh: Chịu trách nhiệm tìm kiếm các cơ hội kinh doanh, chuẩn bị

hồ sơ năng lực công ty, chuẩn bị các hồ sơ dự thầu, lập kế hoạch kinh doanh và theo dõi tình hình kinh doanh Ghi nhận các khiếu nại của khách hàng trong việc thực hiện dự án, đảm bảo dự án được thực hiện đúng kế hoạch từ giai đoạn bắt đầu đến nghiệm thu và thực hiện các công việc khác theo chỉ đạo của Ban giám đốc

Phòng kế toán: Chịu trách nhiệm về các hoạt động tài chính của công ty bao

gồm quản lí công nợ, quản lí thuế, quản lí chi phí, quản lí tiền lương và bảo hiểm

Phòng nhân sự: Phòng Nhân sự chịu trách nhiệm trong việc lập kế hoạch

tuyển dụng và đào tạo nhân lực theo chính sách hoạt động của công ty, quản lí nhân

sự dự án, quản lí các công tác hành chính, văn thư, các công tác chung toàn công ty

Phòng mua hàng: Chịu trách nhiệm trong các hoạt động về mua bán thiết bị,

cung cấp dịch vụ mua bán và cho thuê thiết bị, tìm kiếm công nghệ và thiết bị mới đáp ứng nhu cầu của khách hàng và phối hợp với các phòng khác trong việc cung cấp thiết bị đúng yêu cầu kỹ thuật

Tỷ lệ (%)

Số lượng (Người)

Tỷ lệ (%)

Số lượng (Người)

Tỷ lệ (%) Tổng số

1.1.5 Các hoạt động kinh doanh

Công ty tập trung phát triển các lĩnh vực sau:

- Thiết kế thi công:

o Hệ thống xử lí nước cấp

 Lập dự án đầu tư, thiết kế kỹ thuật các công trình xử lí nước cấp phục vụ cho sinh hoạt, công nghiệp;

 Thi công lắp đặt các công trình xử lí nước cấp công nghiệp: dược phẩm,

xi mạ, sản xuất bia, chế biến thực phẩm, dệt nhuộm, sản xuất giấy, cao

su, chế biến thủy sản; và

 Vận hành, bảo trì các công trình xử lí nước cấp

o Hệ thống xử lí nước thải

 Xử lí nước thải y tế: Nước thải từ phòng khám, trung tâm y tế và bệnh viện;

 Xử lí nước thải sinh hoạt của các khu dân cư, trường học, văn phòng, và

 Xử lí nước thải công nghiệp bao gồm nước thải sản xuất cao su, nước thải dệt nhuộm, nước thải sản xuất giấy, bia, thủy sản

o Hệ thống xử lí khí thải

 Xử lí khí thải lò hơi, lò đốt bằng dầu, than đá, củi, mùn cưa, khói lò nung, lò sấy;

 Xử lí khí thải bếp công nghiệp;

 Xử lí triệt để các loại khí gây ô nhiễm môi trường như COx, NOx, SO2,

H2S, NH3;

 Xử lí bụi: bụi gỗ, bụi kim loại, bụi hơi sơn;

 Xử lí các loại hơi dung môi, hóa chất; và

 Xử lí mùi hôi chuồng trại, bãi chôn lấp, khu trung chuyển rác thải

- Tư vấn môi trường

o Lập báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM);

o Lập kế hoạch bảo vệ môi trường và đề án bảo vệ môi trường;

o Lập các báo cáo quan trắc môi trường;

o Thủ tục xin giấy phép xả thải – nước thải;

o Thủ tục xin phép khai thác nước ngầm;

o Thủ tục đăng ký sổ chủ nguồn thải chất thải nguy hại; và

o Hồ sơ vệ sinh an toàn lao động

1.1.6 Tình hình hoạt động của công ty

Cơ sở vâ ̣t chất hiê ̣n ta ̣i công ty gồm:

- 1 văn phòng đa ̣i diê ̣n;

- 1 kho chứ a vâ ̣t tư, thiết bị; và

- 1 nhà xưởng chuyên gia công cơ khí

Kết quả hoạt động kinh doanh của Gia Đinh Entech năm sau tăng trưởng hơn năm trước kể cả số lượng nhân sự và doanh thu trên cả các mảng doanh thu chính gồm xây dựng công trình, dịch vụ bán hàng, tư vấn môi trường và các dịch vụ khác

Cụ thể, theo báo cáo của phòng kế toán, doanh thu năm 2018 cao hơn doanh thu năm 2017 là 8,3% và doanh thu năm 2017 cao hơn doanh thu năm 2016 là 10,5%

1.2 Giới thiệu hệ thống ISO 9001:2015 và ISO 14001:2015

1.2.1 Hệ thống quản lí chất lượng ISO 9001:2015

1.2.1.1 Giới thiệu chung

Năm 1987, tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế ISO (International Organization for Standardization) có trụ sở tại Thụy Sĩ đã ban hành bộ tiêu chuẩn về hệ thống quản lí chất lượng ISO 9000, trong đó quan trọng nhất là bộ tiêu chuẩn ISO 9001, Hệ thống quản lí chất lượng - các yêu cầu, quy định các yêu cầu đối với hệ thống quản lí chất lượng (HTQLCL), được dùng trong thiết lập, đánh giá HTQLCL các đơn vị Theo đó, tất cả các đơn vị đều có thể áp dụng ISO 9001 Việc soát xét tiêu chuẩn ISO 9001 được thực hiện liên tục; cụ thể năm 1994, 2000, 2008 và năm 2015 đã tiến hành cập nhật các phiên bản Ngày 15/9/2015, phiên bản ISO 9001:2015 được ban hành chính thức Nếu như ISO 9001:2008 xúc tiến tiếp cận theo quá trình thì ISO 9001:2015 chỉ ra các đơn vị cần áp dụng cách tiếp cận theo quá trình kể từ giai đoạn lập kế hoạch, thực hiện và duy trì Việc kết hợp cách tiếp cận theo quá trình cùng với chu trình PDCA và tư duy dựa trên rủi ro giúp đơn vị có thể tận dụng các

nguồn lực và phát triển sản phẩm theo mong muốn của khách hàng, góp phần phát triển bền vững Bộ tiêu chuẩn ISO 9000 bao gồm các tiêu chuẩn quan trọng:

- ISO 9000:2015 Hệ thống quản lí chất lượng - Cơ sở và từ vựng

- ISO 9001:2015 Hệ thống quản lí chất lượng - Các yêu cầu

- ISO 9004:2013 Hệ thống quản lí chất lượng - Hướng dẫn cải tiến hiệu quả

- ISO 19011:2018 Hướng dẫn đánh giá các hệ thống quản lí

1.2.1.2 Yêu cầu của hệ thống quản lí chất lượng ISO 9001:2015 [4]

Hệ thống gồm 10 điều khoản, trong đó các điều khoản quan trọng gồm:

- Sự lãnh đạo: Lãnh đạo cao nhất cần thể hiện sự lãnh đạo và cam kết của mình

thông qua các hành động như thiết lập chính sách chất lượng và mục tiêu theo định hướng chiến lược của tổ chức, cam kết sự sẵn có của các nguồn lực cần thiết để thực hiện hệ thống, hỗ trợ và thúc đẩy các vị trí khác cùng tham gia vào hệ thống

- Hoạch định: Việc hoạch định cần xem xét đến các vấn đề là hiểu rõ tổ chức

và tình hình bối cảnh của tổ chức cũng như là hiểu rõ mong đợi của các bên có liên quan đồng thời nhận diện các vấn đề cần giải quyết nhằm mang lại hệ thống có thể đạt được kết quả như kế hoạch

- Hỗ trợ: Nhận diện và cung cấp nguồn lực cho việc thực hiện hệ thống bao

gồm con người, cơ sở hạ tầng và môi trường cho việc thực hiện các quá trình

- Thực hiện: Cần phải lên kế hoạch, thực hiện cũng như kiểm soát các quá trình

nhằm đáp ứng các yêu cầu đối với việc cung cấp dịch vụ và sản phẩm thông qua việc thiết lập các tiêu chí cho các quá trình và thực hiện việc kiểm soát các quá trình theo các tiêu chí này Bên cạnh đó, cần tiến hành trao đổi thông tin với khách hàng để xác định các yêu cầu đối với sản phẩm và dịch vụ, từ đó có thể thiết kế và phát triển sản phẩm dịch vụ đáp ứng mong đợi của khách hàng Việc kiểm soát chất lượng sản phẩm cần xem xét các yếu tố đầu vào, đầu ra của sản phẩm cũng như kiểm soát quá trình của nhà thầu phụ

- Đánh giá kết quả thực hiện: Cần tiến hành theo dõi, đo lường cũng như phân

tích và đánh giá về sự phù hợp của sản phẩm và dịch vụ, mức độ thỏa mãn của

khách hàng, tình hình thực hiện và hiệu lực của hệ thống, kết quả tuân thủ của nhà thầu phụ và tình hình cải tiến hệ thống

- Cải tiến: Tổ chức cải tiến và thực hiện các hành động nhằm đáp ứng nhu cầu

của khách hàng đồng thời nâng cao sự thỏa mãn của khách hàng bao gồm cải tiến sản phẩm và dịch vụ, khắc phục, phòng ngừa và giảm các tác động không mong muốn Tổ chức cần phải theo dõi các thông tin về ý kiến của khách hàng, đồng thời tiến hành theo dõi và đo lường để đảm bảo chất lượng của sản phẩm và dịch vụ Chi tiết các điều khoản được thể hiện tại Phụ lục 5

Hình 1.2 Cấu trúc hệ thống ISO 9001 theo chu trình PDCA

Nguồn: [4]

1.2.2 Hệ thống quản lí môi trường ISO 14001:2015

1.2.2.1 Giới thiệu chung

ISO 14000 là bộ tiêu chuẩn quốc tế ban hành bởi tổ chức ISO về hệ thống quản lí môi trường Bộ tiêu chuẩn ISO 14000 gồm các tiêu chuẩn liên quan các khía cạnh về quản lí môi trường như hệ thống quản lí môi trường, đánh giá vòng đời sản phẩm, nhãn sinh thái, xác định và kiểm kê khí nhà kính Sau phiên bản năm 1996 và

2004, ngày 15/09/2015, ISO đã chính thức ban hành tiêu chuẩn ISO 14001:2015

thay thế cho tiêu chuẩn ISO 14001:2004 Cấu trúc của bộ tiêu chuẩn ISO 14000:

- ISO 14001 – Quản lí môi trường – Quy định và hướng dẫn sử dụng

- ISO 14004 – Hệ thống quản lí môi trường – Hướng dẫn chung về nguyên tắc,

hệ thống và kỹ thuật hỗ trợ

- ISO 14010 – Hướng dẫn đánh giá môi trường – Nguyên tắc chung

- ISO 14011 – Hướng dẫn đánh giá môi trường – Quy trình đánh giá – Đánh giá

hệ thống quản lí môi trường

1.2.2.2 Yêu cầu của hệ thống quản lí môi trường ISO 14001:2015 [5]

Về cấu trúc, ISO 14001:2015 tương thích với ISO 9001:2015, bao gồm 10 điều khoản, trong đó các điều khoản từ 4 đến 10 là những yêu cầu thực tế và phải được thực hiện như một phần của hệ thống quản lí môi trường Chi tiết của các điều khoản được trình bày tại Bảng 6 của Phụ lục Các điều khoản quan trọng gồm sự lãnh đạo, hoạch định, hỗ trợ, thực hiện, đánh giá kết quả hoạt động và cải tiến

Sự lãnh đạo và cam kết: Lãnh đạo cao nhất cần thể hiện sự lãnh đạo và các

cam kết đối với hệ thống Các cam kết được thể hiện bằng nhiều hình thức bao gồm chính sách môi trường, mục tiêu môi trường, tích hợp các yêu cầu của hệ thống quản lí môi trường hiện hành vào các hoạt động của công ty, chịu trách nhiệm tính sẵn có các nguồn lực cần thiết để thực hiện hệ thống và thúc đẩy duy trì hệ thống

Hoạch định: Tổ chức cần thiết lập, và thực hiện cũng như dồng thời duy trì

các quá trình cần thiết nhằm thực hiện hệ thống quản lí môi trường Cùng với đó, tổ chức cũng cần xác định các tình huống khẩn cấp và đưa ra biện pháp ứng phó

Hỗ trợ: Tổ chức cần xác định các năng lực cần thiết của những cá nhân có

ảnh hưởng đến kết quả hoạt động môi trường cũng như khả năng đáp ứng các điều kiện cần tuân thủ

Thực hiện: Tổ chức cần thiết thiết lập, thực hiện và kiểm soát cũng như duy

trì các quá trình cần thiết để đáp ứng các yêu cầu của hệ thống quản lí môi trường ISO 14001 và thực hiện các hành động khắc phục bằng cách tạo lập các chuẩn mực thực hiện đối với các quá trình

Đánh giá kết quả hoạt động: Tổ chức cần theo dõi, đo lường và phân tích

cũng như đánh giá các kết quả hoạt động môi trường Bên cạnh đó, tổ chức cũng cần thiết lập và duy trì các quá trình cần thiết trong việc đánh giá áp ứng các nghĩa

vụ tuân thủ, các quá trình đánh giá nội bộ

Cải tiến: Tổ chức cần xác định các cơ hội cải tiến đồng thời thực hiện các

hành động nhằm đạt được các kết quả của hệ thống quản lí Khi xảy ra sự không phù hợp, tổ chức cần ứng phó với sự không phù hợp và đánh giá nhu cầu để loại bỏ các nguyên nhân gây ra sự không phù hợp

Hình 1.3 Mô hình hệ thống quản lí môi trường ISO 14001

- Cách tiếp cận hệ thống theo quá trình dựa trên nguyên lý P-D-C-A và dựa trên nguyên tắc chung là cải tiến liên tục;

- Cả hai tiêu chuẩn đều hướng vào khía cạnh chiến lược và hoạt động của tổ chức Các kế hoạch hành động được thiết lập để đạt được chính sách và mục tiêu đã đặt ra;

- Các bên liên quan gồm có khách hàng, các chủ sở hữu, cổ đông, nhân viên công ty, nhà cung cấp, địa phương, cộng đồng;

- Cả hai tiêu chuẩn đều áp dụng được cho các tổ chức với các loại hình dịch vụ

và hoạt động khác nhau, với quy mô kinh doanh và hoạt động khác nhạu, không phân biệt quy mô và mức độ phức tạp của tổ chức; và

- Cả hai hệ thống đều có các điều khoản bao gồm: Chính sách, hoạch định, thực hiện và điều hành, cải tiến, xem xét của lãnh đạo về các hoạt động của công ty 1.2.3.2 Những điểm khác biệt

Điểm khác biệt của hệ thống ISO 9001 và ISO 14001 là khách hàng và sản phẩm và dịch vụ Đối với hệ thống ISO 9001, người mua sản phẩm và dịch vụ chính

là khách hàng, trong khi đối với hệ thống ISO 14001 khách hàng là các bên quan tâm đến các vấn đề môi trường Các bên có liên quan bao gồm khách hàng, các chủ đầu tư, cổ đông, người lao động, nhà thầu phụ, địa phương, cộng đồng Hệ thống ISO 14001, chất lượng sản phẩm là các hoạt động có liên quan đến môi trường còn

hệ thống ISO 9001, chất lượng sản phẩm là mục đích và kết quả quá trình sản xuất

Bảng 1.2 So sánh hệ thống quản lí chất lượng và môi trường

Các nguyên tắc quản lí chất lượng 0.2 0.2 Mục đích của một hệ thống quản lí

môi trường Tiếp cận theo quá trình 0.3 0.3 Các yếu tố thành công

Mối quan hệ với các tiêu chuẩn về

hệ thống quản lí khác

0.4 Mô hình Hoạch định – Thực hiện -

Kiểm tra – Hành động 0.5 Nội dung của tiêu chuẩn này

Thuật ngữ và định nghĩa 3 3 Thuật ngữ và định Nghĩa

Bối cảnh của tổ chức 4 4 Bối cảnh của tổ chức

Hiểu về tổ chức và bối cảnh của tổ

chức

4.1 4.1 Hiểu về tổ chức và bối cảnh của tổ

chức Hiểu về nhu cầu và mong đợi của

các bên quan tâm

4.2 4.2 Hiểu về nhu cầu và mong đợi của

các bên quan tâm Xác định phạm vi của hệ thống 4.3 4.3 Xác định phạm vi của hệ thống

Hệ thống quản lí chất lượng 4.4 4.4 Hệ thống quản lí môi trường

để đạt được mục tiêu

6.2 6.2 Mục tiêu môi trường và hoach định

đạt mục tiêu 6.2.1 Mục tiêu môi trường 6.2.2 Hoạch định hành động để đạt được

các mục tiêu môi trường Hoạch định các thay đổi 6.3

Khái quát 7.5.1 7.5.1 Khái quát

Kiểm soát thông tin dạng văn bản 7.5.3 7.5.3 Kiểm soát thông tin dạng văn bản

Hoạch định, kiểm soát 8.1 8.1 Hoạch định và kiểm soát

Yêu cầu đối với sản phẩm, dịch vụ 8.2 8.2 Chuẩn bị sẵn sàng và ứng phó với

tình huống khẩn cấp Thiết kế và phát triển sản phẩm,

dịch vụ

8.3

Kiểm soát quá trình, sản phẩm và

dịch vụ do bên ngoài cung cấp

8.4 Sản xuất và cung cấp dịch vụ 8.5

Thông qua sản phẩm và dịch vụ 8.6

Kiểm soát đầu ra không phù hợp 8.7

Đánh giá kết quả thực hiện 9 9 Đánh giá kết quả hoạt động

Theo dõi, đo lường, phân tích và

đánh giá

9.1 9.1 Theo dõi, đo lường, phân tích và

đánh giá

Sự thỏa mãn của khách hàng 9.1.2 9.1.2 Đánh giá sự tuân thủ

Phân tích và đánh giá 9.1.3

Đánh giá nội bộ 9.2 9.2 Đánh giá nội bộ

9.2.1 Khái quát 9.2.2 Chương trình đánh giá nội bộ Xem xét của lãnh đạo 9.3 9.3 Xem xét của lãnh đạo

Sự không phù hợp và hành động

khắc phục

10.2 10.2 Sự không phù hợp và hành động

khắc phục Cải tiến liên tục 10.3 10.3 Cải tiến liên tục

Nguồn: [4, 5]

1.3 Hệ thống quản lí tích hợp

1.3.1 Khái niệm

Hệ thống quản lí tích hợp là một hệ thống được hình thành từ sự phối hợp nhiều hệ thống quản lí theo các mục đích khác nhau Dựa trên nền tảng nguyên lí Plan-Do-Check-Act cùng với những điểm chung về quy trình quản lí giữa các tiêu chuẩn quản lí khác nhau, tích hợp hệ thống được xem là giải pháp tối ưu Hệ thống quản lí tích hợp có thể được xây dựng cho ít nhất 2 trong số các hệ thống quản lí:

- Hệ thống - ISO 9001 - Hệ thống quản lí chất lượng

- ISO 14001 - Hệ thống quản lí môi trường

- OHSAS 18001 - Hệ thống quản lí an toàn và sức khỏe nghề nghiệp

- ISO/IEC 27001 - Hệ thống quản lí an toàn thông tin

- ISO 22000 - Hệ thống quản lí an toàn thực phẩm

- ISO/IEC 20000- Hệ thống quản lí dịch vụ công nghệ thông tin

1.3.2 Những khó khăn gặp phải [7]

Khi tiến hành thực hiện hệ thống quản lí tích hợp, tổ chức phải đối mặt với các khó khăn thường gặp phải bao gồm:

- Thiếu cam kết của ban lãnh đạo: Sự ủng hộ của ban lãnh đạo rất quan trọng

trong việc thiết lập và duy trì hệ thống Những khó khăn phát sinh, nếu không

có sự ủng hộ ban lãnh đạo cao cấp thì khó có thể giải quyết vấn đề Cam kết của lãnh đạo được thể hiện thông qua các công tác bao gồm lãnh đạo tạo điều kiện để nhân viên có điều kiện làm việc tốt nhất, có chính sách khuyến khích tăng hiệu suất làm việc, và tạo ra môi trường làm việc phối hợp hiệu quả

- Đào tạo: Đào tạo hợp lí nguồn lực giúp thực hiện công việc hiệu quả và hiệu

suất Quá trình đào tạo giúp đội ngũ nhân viên, đặc biệt là các thành viên thực hiện công tác xây dựng hệ thống ISO biết đâu là đặc điểm riêng của hệ thống quản lí chất lượng, đâu là đặc điểm của hệ thống quản lí môi trường, từ đó họ biết cách tích hợp hiệu quả cả hai hệ thống lại với nhau Việc đào tạo cũng giúp quá trình đánh giá nội bộ đúng trọng tâm, tìm ra được vấn đề không phù

hợp Người được đào tạo sẽ biết cách tìm ra nguyên nhân gốc rễ của sự không phù hợp để tiến hành khắc phục và cải tiến liên tục

Hệ thống quản lí tích hợp chất lượng và môi trường nói riêng và hệ thống quản

lí nói chung sẽ không thể được triển khai thành công nếu không có đào tạo, hoặc nếu công tác đào tạo bị xem nhẹ

- Sự tham gia của nhân viên: Hầu hết nhân viên kể cả các chức danh trưởng

phòng chưa thật sự nhận thức rõ tầm quan trọng của hệ thống quản lí, do đó họ chưa chú trọng cho việc hỗ trợ thực hiện Một thực tế ghi nhận là khi sắp xếp các cuộc họp liên quan đến hệ thống ISO cho các hoạt động như đánh giá nội

bộ, thực hiện hành động khắc phục và phòng ngừa, nhận diện cơ hội cải tiến thì hầu hết các vị trí có liên quan đều không quá chú trọng, điều này dẫn đến việc hỗ trợ thực hiện hệ thống không được diễn ra suôn sẻ và có sự hợp tác

1.3.3 Lợi ích khi áp dụng [2]

Áp dụng hệ thống quản lí tích hợp ISO nói chung và áp dụng hệ thống quản lí tích hợp ISO 9001 và ISO 14001 nói riêng đem lại rất nhiều lợi ích cho doanh nghiệp thông qua việc hợp nhất các điều khoản chung trong các tiêu chuẩn về hệ thống quản lý và triển khai, kiểm soát chúng hiệu quả hơn Các lợi ích chính có thể được bao gồm nhưng không giới hạn:

- Tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp khi tham gia đấu thầu cung cấp dịch

vụ và được khách hàng ưu tiên lựa chọn trong làm đối tác cung cấp dịch vụ;

- Đáp ứng yêu cầu đảm bảo chất lượng dịch vụ của khách hàng đồng thời quản

lý tốt các mối nguy về môi trường, chứng minh cam kết cải thiện môi trường;

- Làm hòa hợp các cấu trúc tổ chức từ đó giúp đơn giản hóa hệ thống, loại bỏ sự trùng lặp trong công việc thi hành và duy trì;

- Giúp Ban lãnh đạo quản lý hoạt động của doanh nghiệp một cách khoa học và hiệu quả, cải thiện hiệu quả kinh doanh, tăng lợi nhuận nhờ sử dụng hợp lý các nguồn lực, tiết kiệm chi phí,

- Tiếp cận tốt hơn với kiểm soát các rủi ro; và

- Giảm bớt công việc văn phòng và nguồn lực cần thiết để thi hành và duy trì các hệ thống quản lí tích hợp;

- Tích hợp thêm hệ thống quản lí vào hệ thống hiện có

Quy trình xây dựng hệ thống quản lí tích hợp theo hướng tiếp cận xây dựng mới hoàn toàn hệ thống quản lí tích hợp, gồm:

- Bước 1: Giai đoạn chuẩn bị

o Lãnh đạo cao nhất cần cam kết thực hiện hệ thống thể hiện ở các công việc như sự hiểu biết rõ ràng về hệ thống và tầm quan trọng của hệ thống, xây dựng ban chỉ đạo ISO hoặc bộ phận ISO, thành lập chính sách và mục tiêu chất lượng và môi trường, chắc chắn cung cấp các nguồn lực cần thiết giúp thực hiện hệ thống và đưa ra các quyết định cần thiết duy trì hệ thống Ban chỉ đạo ISO phải bao gồm lãnh đạo cao nhất của tổ chức và các bộ phận có liên quan Nhiệm vụ của ban lãnh đạo là chịu trách nhiệm trong việc lập kế hoạch xây dựng hệ thống quản lí tích hợp chất lượng và môi trường, thực hiện triển khai, duy trì và cải tiến hệ thống

o Tiến hành đào tạo nhận thức chung về ISO 9001 và ISO 14001 cho toàn bộ nhân viên công ty để nâng cao nhận thức, từ đó tạo tiền đề cho việc tham gia của nhân viên trong việc thiết lập hệ thống sau này

o Tiến hành đánh giá thực trạng chung của công ty, đồng thời so sánh thực trạng với các điều khoản của hệ thống nhằm nhận diện điểm mạnh và điểm yếu, cơ hội và thách thức Từ đó có cơ sở lựa chọn phạm vi áp dụng phù hợp Việc đánh giá thực trạng chung của công ty là công việc quan trọng vì

từ đây mới lên được kế hoạch hành động chi tiết cho công tác xây dựng hệ thống Việc đánh giá thực trạng cần được thực hiện bởi những người có chuyên môn, tham khảo nhiều nguồn thông tin, và nếu cần thiết, thuê tư vấn

để thực hiện

o Lập kế hoạch thực hiện trên cơ sở đã đánh giá thực trạng Kế hoạch thực hiện cần bao gồm các mục chính sau: Mục tiêu và yêu cầu của hệ thống quản lí tích hợp; phạm vi áp dụng của hệ thống quản lí tích hợp; các loại văn bản cần xây dựng của hệ thống quản lí tích hợp; bảng tiến độ thực hiện

- Bước 2: Xây dựng hệ thống các văn bản

o Tiến hành thuê tư vấn để đào tạo cách thiết lập văn bản cho các nhân viên

có liên quan, cụ thể là các thành viên của ban ISO Các loại văn bản quan trọng mà một hệ thống quản lí tích hợp cần có gồm chính sách và mục tiêu;

sổ tay, các quy trình hướng dẫn

o Đối với từng loại văn bản, cần tham khảo ý kiến chuyên gia và những bộ phận có liên quan khi tiến hành xây dựng

- Bước 3: Triển khai áp dụng hệ thống

Công ty tiến hành áp dụng hệ thống đã được xây dựng, gồm các hoạt động:

o Phổ biến nhận thức về ISO cho toàn bộ nhân viên của công ty Hoạt động đào tạo giúp toàn thể nhân viên có năng lực và trình độ để thấu hiểu về hệ thống, từ đó đóng góp vai trò và trách nhiệm tùy vào vị trí cho việc xây dựng và triển khai áp dụng hệ thống Hoạt động đào tạo được chia thành nhiều cấp độ từ đào tạo về nhận thức, đào tạo cách thiết lập hệ thống, đào tạo đánh giá nội bộ, và đạo tạo đánh giá viên trưởng Ngoài ra còn có các khóa đào tạo theo từng lĩnh vực riêng nhằm nâng cao chuyên môn cho nhân viên trong quá trình thực hiện hệ thống như đạo tạo về nhận diện các khía cạnh môi trường, đào tạo về nhận diện các khía cạnh chất lượng

o Tiến hành hướng dẫn nhân viên thực hiện theo quy trình đã được ban hành;

o Phân rõ trách nhiệm ai sử dụng tài liệu nào và thực hiện theo đúng chức năng nhiệm vụ mà thủ tục đã mô tả

o Tổ chức họp xem xét của lãnh đạo về kết quả xây dựng và áp dụng hệ thông quản lý theo tiêu chuẩn ISO

- Bước 4: Kiểm tra, đánh giá nội bộ

Sau khoảng thời gian thực hiện hệ thống, tổ chức cần thực hiện đánh giá nội

bộ và đề ra hành động khắc phục sự không phù hợp Thông thường, đánh giá nội bộ nên được thực hiện 6 tháng/lần nhằm đảm bảo tính toàn diện và chi tiết trong đánh giá, đồng thời nhận diện và khắc phục nhanh sự không phù hợp Các nhân viên trong đơn vị, người được đào tạo về đánh giá nội bộ được thành lập thành một nhóm đánh giá viên và tiến hành đánh giá nội bộ theo kế hoạch đã được hoạch định Sau khi đánh giá, báo cáo đánh giá nội bộ được ban hành cùng với đó là các yêu cầu kiểm soát sự không phù hợp Các bộ phận liên quan sẽ tiến hành khắc phục hành động không phù hợp dưới sự hướng dẫn của bộ phận ISO và trợ giúp từ Ban giám đốc nếu cần thiết Việc khắc phục hành động không phù hợp được thực hiện trong khoảng thời gian nhất định và cần có bằng chứng chứng minh các công việc

đã thực hiện Các chứng minh có thể ở dạng văn bản, hình ảnh, thư, email và các dạng khác và được lưu giữ hồ sơ phục vụ cho các quá trình đánh giá nội bộ và bên ngoài trong tương lai

- Bước 5: Đăng ký chứng nhận

o Tiến hành đánh giá hệ thống trước chứng nhận: Nhằm xác định xem hệ thống đã phù hợp với tiêu chuẩn hay chưa và được thực hiện có hiệu quả hay không, đồng thời cũng xác định các vấn tồn đọng cần khắc phục

o Chọn đơn vị chứng nhận: Tổ chức chứng nhận là tổ chức được công nhận cho việc thực hiện đánh giá và cấp chứng nhận phù hợp với tiêu chuẩn phù hợp ISO Hiện tại có các tổ chức chứng nhận Việt Nam và quốc tế thực hiện dịch vụ chứng nhận hệ thống

o Đánh giá chứng nhận: Lựa chọn tổ chức chứng nhận có uy tín để tiến hành đánh giá chứng nhận hệ thống

o Duy trì khi chứng nhận: Khắc phục các tồn tại được nhận diện thông qua quá trình đánh giá chứng nhận đồng thời thực hiện các hành động khắc phục để duy trì và cải tiến hệ thống

1.3.5 Các mục quan trong trong công tác xây dựng hệ thống quản lí tích hợp

Theo nhận định chung của các chuyên gia trong việc thực hiện hệ thống quản

lí tích hợp ISO nói chung và ISO 9001 và ISO 14001 nói riêng, cần tập trung chú ý vào các vấn đề sau, là những giai đoạn và phạm vi công việc có thể mất nhiều thời gian và phức tạp trong việc thiết lập và triển khai

- Giai đoạn chuẩn bị: Doanh nghiệp cần phải có các nguồn lực cần thiết cũng

như có kế hoạch triển khai chi tiết cùng với các cam kết của Ban giám đốc

Do đó, tổ chức cần cân nhắc tình hình thực tế của đơn vị để có kế hoạch triển khai hợp lí hơn là chạy theo bề nổi Các nhân viên trong Ban ISO cần nắm vững và sâu về hệ thống Họ cần hiểu được cần phải làm gì để xây dựng hệ thống, sự khác biệt và giống nhau giữa các yếu tố chất lượng và môi trường là

gì, cần làm gì để có thể thực hiện chu trình P-D-C-A hiệu quả nhất

- Quá trình đào tạo: Trong bất kì tình huống nào, con người luôn là nhân tố

chi phối các quá trình Do đó, một đơn vị có triển khai thành công hay không

hệ thống thì phụ thuộc phần lớn vào các cá nhân tham gia trong đó Việc đào tạo nhân viên và ban quản lí nhằm có nhận thức phù hợp về hệ thống, cũng như có kiến thức chuyên môn sâu nhằm nhận biết các công tác và nhiệm vụ cần thực hiện khi tiến hành xây dựng hệ thống càng cần thiết

- Giai đoạn thực hiện:

o Việc thực hiện công việc có kế hoạch, tuân thủ quy trình trên thực tế là công việc khó đối với hầu hết các doanh nghiệp khi triển khai áp dụng hệ thống ISO Bởi lẽ, các nhân viên chưa thấu hiểu được tầm quan trọng trong việc áp dụng hệ thống, họ chỉ nhận thấy là phát sinh thêm nhiều quy định, thủ tục và tốn thời gian ghi chép, lưu trữ hồ sơ Do đó, việc nhân viên tuân thủ thường là mang tính đối phó và chống chế

o Trong quá trình thực hiện gặp nhiều vướng mắc và cần được tư vấn giải quyết, trong khi đó trình độ của nhân viên thì chưa đủ và thiếu kinh nghiệm cộng với tư vấn của các đơn vị tư vấn chuyên môn hạn chế do nhiều nguyên nhân dẫn đến chậm tháo gỡ những vướng mắc trong giai đoạn thực hiện

o Mọi cải tiến cần phải xuất phát từ mục tiêu dài hạn của đơn vị: Nên nhìn vào chiến lược dài hạn của công ty để có các hành động cải tiến phù hợp và bền vững Vì vốn dĩ hoạt động cải tiến là hoạt động khó và mất nhiều thời gian, ứng dụng cho các giai đoạn sau của đơn vị nên nếu công tác cải tiến được tiến hành mà không đi kèm với định hướng chiến lược của doanh nghiệp thì sẽ gây lãng phí nguồn lực

1.4 Các nghiên cứu liên quan

1.4.1 Nghiên cứu trong nước

Tiêu chuẩn ISO 9001:2008, cơ bản là phiên bản ISO 9001:2000, sau gần 20 năm từ khi được soạn thảo, đã không còn phản ảnh được hơi thở đương đại của quản lí chất lượng và cần được thay đổi để bắt kịp với nhu cầu hiện tại và có thể phù hợp với nhu cầu của các doanh nghiệp, tổ chức trong những năm sắp tới Phiên bản 2015 của tiêu chuẩn ISO 9001, thay thế cho ISO 9001:2008 được chính thức ban hành vào tháng 9 năm 2015 Cấu trúc mới mang lại một cơ cấu chung cho tất cả những tiêu chuẩn hệ thống quản lí giúp giữ tính thống nhất, tạo kết nối các điều khoản và áp dụng ngôn ngữ chung xuyên suốt tất cả các tiêu chuẩn

Tương tự, ngày 15/09/2015, bản soát xét của ISO 14001 phiên bản năm 2015 (thay thế phiên bản ISO 14001:2004) đã chính thức được công bố và áp dụng Như vậy, vì cả 2 phiên bản ISO 9001:2015 và ISO 14001:2015 tương đối mới nên các nghiên cứu về xây dựng hệ thống ISO tích hợp cho 2 tiêu chuẩn này tại Việt Nam hầu như chưa được tiếp cận Với các phiên bản cũ hơn, có nghiên cứu của Nguyễn Trần Ngọc Mai (2016) về tích hợp hệ thống quản lí chất lượng (ISO 9001), hệ thống quản lí an toàn-sức khỏe nghề nghiệp (OHSAS 18001) và hệ thống quản lí môi trường (ISO 14001) tại công ty cổ phần xây dựng số 1, trường

đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh là đáng chú ý Tuy nhiên, nghiên cứu này

là sự tích hợp của cả 3 vấn đề là chất lượng, môi trường và an toàn (QHSE)

Tác giả Đặng Minh Trí có luận văn Xây dựng hệ thống quản lí chất lượng theo TCVN ISO 9001:2008 trong lĩnh vực hành chính công cấp phường tại UBND phường Hòa Minh, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng vào năm 2013 [3] Đây được đánh giá là một nghiên cứu khá mới Luận văn nêu được cách thức xây dựng

hệ thống ISO 9001 Tuy nhiên, nghiên cứu này lại áp dụng cho một đơn vị hành chính công và không phải là nghiên cứu tích hợp cho 2 hệ thống quản lí chất lượng

và môi trường

1.4.2 Nghiên cứu nước ngoài

Hầu hết các nghiên cứu trên thế giới xuất bản bằng Anh ngữ hướng về cách xây dựng hệ thống đơn lẻ hoặc tích hợp QHSE Số lượng nghiên cứu hệ thống tích hợp về chất lượng và môi trường còn rất hạn chế Vì cả 2 phiên bản ISO còn khá mới nên số lượng nghiên cứu cho hệ thống phiên bản mới còn hạn chế Hơn nữa, các nghiên cứu trên thế giới không lấy đối tượng áp dụng là các công ty Việt Nam với đặc điểm vùng miền rõ rệt Do đó, các nghiên cứu chưa thực sự phát huy được

ưu điểm trong môi trường Việt Nam

Nghiên cứu của 2 tác giả Adhikari và Bishal về Intergration of ISO 9001 and ISO 14001: A study of common elements của University of Wisconsin-Stout [9] là một nghiên cứu gần tương đồng với đề tài nghiên cứu của luận văn Tuy nhiên, đề tài này lại áp dụng cho phiên bản cũ

CHƯƠNG 2: TRIỆU CHỨNG VÀ VẤN ĐỀ CÔNG TY ĐANG GẶP PHẢI 2.1 Mục tiêu nghiên cứu

2.1.1 Mục tiêu chung

Nghiên cứu thiết lập kế hoạch xây dựng hệ thống quản lí tích hợp ISO 9001:2015 và ISO 14001:2015 tại công ty Gia Định Entech nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng yêu cầu của khách hàng đồng thời đi đôi với công tác bảo

vệ môi trường nhằm hướng đến phát triển bền vững

- Đưa ra giải pháp thực hiện kế hoạch xây dựng quản lí tích hợp ISO 9001:2015

và ISO 14001:2015 tại công ty Gia Định Entech

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp luận

Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính thông qua 2 giai đoạn gồm giai đoạn nghiên cứu nhận diện vấn đề và giai đoạn thảo luận chuyên sâu Các phương pháp được dùng trong luận văn gồm:

- Thảo luận nhóm (Focus group interview);

- Phỏng vấn cá nhân (In-depth interviews) với bảng hỏi; và

- Phương pháp chuyên gia

Giai đoạn 1: Nghiên cứu nhận diện vấn đề

Mục tiêu của giai đoạn này nhằm có nhìn nhận tổng quan về công tác quản lí chất lượng và quản lí môi trường của Gia Định Entech thông qua câu trả lời của người tham gia phỏng vấn Tác giả sử dụng kỹ thuật phỏng vấn nhóm, theo đó

ba (03) nhóm, mỗi nhóm gồm các giám đốc, phó giám đốc và trưởng phòng các khối hành chính, khối kỹ thuật và khối kinh doanh tham gia phỏng vấn nhằm tổng

hợp ý kiến chung về các vấn đề thực tại, cơ hội và thách thức, điểm mạnh và điểm yếu của Gia Định Entech trong việc quản lí chất lượng và môi trường, từ đó làm tiền đề và cơ sở cho hướng tiếp cận nghiên cứu xây dựng hệ thống quản lí tích hợp Phỏng vấn chủ yếu sử dụng các câu hỏi mở về các khía cạnh của vấn đề quản

lí môi trường và chất lượng của công ty và liên quan đến công việc hàng ngày của

họ Các câu hỏi được sử dụng trong cuộc phỏng vấn được đính kèm tại Phụ lục 1 Tác giả sau đó xây dựng bảng hỏi cho giai đoạn 2 dựa trên việc tổng hợp phân tích nội dung của giai đoạn phỏng vấn nhóm, các điều khoản của hệ thống ISO 9001 và ISO 14001 và tham khảo ý kiến của các chuyên gia

Giai đoạn 2: Thảo luận chuyên sâu

Giai đoạn này tác giả tiến hành thảo luận chuyên sâu với người được phỏng vấn về những khía cạnh đã được khám phá trong giai đoạn 1 bằng kỹ thuật phỏng vấn cá nhân dựa trên bảng câu hỏi đã được thiết kế sẵn Cơ sở của câu hỏi dựa trên các nội dung tóm lược từ giai đoạn 1 nghiên cứu nhận diện vấn đề, các yêu cầu của tiêu chuẩn, các quy trình hệ thống đang hoạt động tại công ty, thực tế hoạt động hàng ngày công ty Bước này sẽ làm rõ những yếu tố đã khám phá được trong giai đoạn 1 để xác định cơ sở xây dựng hệ thống quản lí tích hợp của công ty Người được phỏng vấn là 20 nhân viên và quản lí của công ty

2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu

- Số liệu sơ cấp: Thu thập bằng cách phỏng vấn trực tiếp, phỏng vấn nhóm

- Số liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo, hồ sơ, tài liệu của công ty từ giai đoạn 2015 đến 2018

2.2.3 Phương pháp thảo luận nhóm

Tác giả đưa vấn đề cần thảo luận cho 03 nhóm được phỏng vấn bao gồm phó giám đốc và các trưởng phòng khối hành chính, khối kỹ thuật và khối kinh doanh và dẫn dắt cuộc thảo luận để nhận diện vấn đề Từ đó, ghi nhận ý kiến phản ánh tình hình thực tế của công ty trong việc quản lí vấn đề chất lượng và môi trường

2.2.4 Phương pháp phỏng vấn cá nhân với bảng hỏi

Tác giả đưa ra những câu hỏi dưới dạng bảng hỏi đối với người được phỏng

vấn để thu thập thông tin Hình thức phỏng vấn là phỏng vấn trực tiếp tay đôi với người được phỏng vấn Đối tượng được phỏng vấn bao gồm giám đốc, phó giám đốc và các trưởng phòng

2.2.5 Phương pháp quan sát tham dự

Tác giả tiếp xúc trực tiếp với người được phỏng vấn để thu thập số liệu giúp ghi nhận sự việc đang xảy ra trực tiếp, từ đó có nhìn nhận tổng quát vấn đề tiếp cận

2.2.6 Phương pháp chuyên gia

Áp dụng để tham vấn ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực ISO đã xây dựng Tham vấn ý kiến của các chuyên gia tại công tư vấn ERM và Bureau Veritas – là đơn vị đi đầu trong việc tư vấn xây dựng ISO tại Việt Nam, về nội dung đặt câu hỏi tại cuộc phỏng vấn cá nhân và phỏng vấn nhóm, nội dung bảng hỏi, nội dung xây dựng hệ thống quản lí tích hợp và ý kiến góp ý

Tác giả cũng đã tiến hành khảo sát ý kiến của 11 chuyên gia trong việc nhận xét sự phù hợp của công tác quản lí chất lượng và môi trường của Gia Định Entech

so với tiêu chuẩn ISO 9001 và ISO 14001 Từ kết quả khảo sát ý kiến của chuyên gia giúp nhận biết chính xác các yếu tố cần thực hiện giúp Gia Định Entech có thể triển khai được hệ thống quản lí tích hợp về chất lượng và môi trường

2.3 Các vấn đề công ty đang gặp phải

Trong xu thế hòa nhập thế giới hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức hơn Các doanh nghiệp sẽ phải cung cấp sản phẩm và dịch vụ thỏa mãn mong đợi của khách hàng và các bên liên quan không chỉ về khía cạnh chất lượng mà còn cả ở khía cạnh môi trường Một sản phẩm và dịch vụ hiện nay cần phải vừa thỏa mãn tiêu chí chất lượng đồng thời doanh nghiệp tạo ra sản phẩm đó cần có ý thức trong việc bảo vệ môi trường Bài toán nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, đồng thời luôn tìm cách nhằm đạt được sự cân bằng giữa các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường ngày càng được quan tâm hơn bao giờ hết [2]

Một tổ chức có hệ thống quản lí chất lượng ISO 9001:2015 sẽ tạo được lợi thế lớn trong cạnh tranh vì đây được xem như là cơ sở giúp các doanh nghiệp ngày

càng hướng đến sự hoàn thiện về chất lượng sản phẩm và dịch vụ Khi áp dụng hệ thống ISO 9001, tổ chức có thể cung cấp sản phẩm đáp ứng mong đợi của khách hàng và các bên liên quan, từ đó góp phần thúc đẩy phát triển doanh nghiệp Song song với việc áp dụng hệ thống quản lí chất lượng, doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản lí môi trường ISO 14001:2015 sẽ đáp ứng sự mong đợi của xã hội đối với các vấn đề về môi trường như giảm áp lực đối với môi trường do ô nhiễm, thải bỏ và xử lí chất thải không đúng cách, biến đổi khí hậu, mất cân bằng sinh thái

và mất đa dạng sinh học Qua đó, thể hiện mối quan tâm và cam kết của doanh nghiệp đến môi trường, gia tăng uy tín của doanh nghiệp trong quá trình phát triển Việc áp dụng tích hợp hệ thống ISO 9001:2015 và ISO 14001:2015 giúp nâng cao khả năng cạnh tranh, đưa ra cách tiếp cận toàn diện để quản lí rủi ro kinh doanh, giảm xung đột giữa các hệ thống quản lí riêng lẻ, giảm thiểu trùng lặp, hiệu quả hơn trong đánh giá nội bộ và bên ngoài Ngoài ra, việc triển khai tích hợp giúp tiết kiệm nguồn nhân lực, giảm chi phí quản lí và giảm độ phức tạp của hệ thống [2]

Năm 2014, Công ty Cổ phần Kỹ thuật Môi trường Gia Định (Gia Dinh Entech) được thành lập [1] Gia Định Entech hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ về môi trường với các hoạt động chính là tư vấn các thủ tục bảo vệ môi trường, thiết kế các công trình bảo vệ môi trường và mua bán thiết bị vật tư trong lĩnh vực môi trường Hiện tại, Gia Định Entech chưa có hệ thống quản lí ISO 9001 và ISO 14001, việc quản lí các vấn đề chất lượng và môi trường ở mức tự nội bộ công ty điều hành mà chưa có bất kỳ cách tiếp cận theo hệ thống nào Bên cạnh đó, công ty đang gặp nhiều vấn đề trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng kỳ vọng của khách hàng khi thực hiện dịch vụ, cũng như đảm bảo công tác bảo vệ môi trường trong quá trình thực hiện Chính các vấn đề này đòi hỏi công ty cần có hệ thống quản lí chất lượng và môi trường nhằm góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty, đặc biệt là hướng đến cung cấp dịch vụ chất lượng và đi đôi với bảo vệ môi trường

Theo Ban giám đốc công ty Gia Định Entech, chiến lược phát triển đến năm

2025 là đưa Gia Định Entech là một trong những đơn vị uy tín và là lựa chọn hàng

đầu của các doanh nghiệp trong tìm kiếm đối tác cung cấp các dịch vụ môi trường

Để thực hiện được chiến lược đó, việc gia tăng lợi thế cạnh tranh là tối quan trọng, trong đó thể hiện năng lực và uy tín với chứng chỉ ISO về hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 và hệ thống quản lý môi trường ISO 14001 càng cần thiết hơn nữa với một đơn vị hoạt động trong lĩnh vực môi trường [1] Do đó, việc xây dựng hệ thống quản lí chất lượng và môi trường là càng quan trọng và cần thiết và được Ban giám đốc công ty định hướng triển khai Hơn nữa, nhằm tiết kiệm thời gian, nguồn lực, chi phí và gia tăng hiệu quả, xây dựng tích hợp hai hệ thống quản lí ISO 9001

và ISO 14001 là giải pháp tối ưu cho Gia Định Entech trong chiến lược phát triển lâu dài

CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN

Để thuận tiện trong việc phân tích nguyên nhân về các vấn đề trong công tác quản lí vấn đề chất lượng và môi trường tại Gia Định Entech, cũng như nhận diện các điểm không phù hợp, lên kế hoạch xây dựng hệ thống quản lí tích hợp, tác giả

đã dựa vào các điều khoản của cả 2 hệ thống làm căn cứ phân tích Việc dựa vào các điều khoản vừa là căn cứ thích hợp, vừa tránh bỏ sót các tiêu chí quan trọng cần nhận diện Lần lượt các điều khoản của hệ thống sẽ được liệt kê tại mục này nhằm thể hiện tình hình thực tại của Gia Định Entech về vấn đề chất lượng và môi trường Hầu hết các nhận xét về tình hình của công ty được ghi nhận thông qua đánh giá của người tham gia phỏng vấn và ý kiến chuyên gia

Công ty Gia Định Entech là công ty mới được thành lập, do đó chưa có hệ thống quản lí chất lượng và môi trường hoàn chỉnh Tuy nhiên, Ban giám đốc luôn thấu hiểu tầm quan trọng của vấn đề chất lượng và môi trường đến tình hình kinh doanh của công ty, và đã có những chỉ đạo và tầm nhìn xuyên suốt hoạt động của công ty Các vấn đề chính trong quản lí chất lượng và môi trường của công ty đã được ghi nhận thông qua:

- Tài liệu và hồ sơ lưu trữ của công ty từ 2015 – 2018

- Tổ chức 03 cuộc phỏng vấn nhóm gồm nhóm Hành chính, nhóm Kinh doanh

và nhóm Kỹ thuật nhằm nhận diện và thấu hiểu về tình hình hoạt động của công ty Những người tham gia phỏng vấn nhóm là Ban giám đốc và các trưởng phòng Các vấn đề nêu ra trong cuộc phỏng vấn dựa vào các tiêu chí của cả hai hệ thống ISO 9001 và ISO 14001 Các câu hỏi chủ yếu được xây dựng là câu hỏi mở nhằm thu thập thông tin toàn diện hơn, và nắm vấn đề tốt hơn Các câu hỏi được đính kèm tại Phụ lục 1

- Phỏng vấn cá nhân gồm 20 người Danh sách các cá nhân được phỏng vấn bao gồm các trưởng phòng và nhân viên của Gia Định Entech Các câu hỏi phỏng vấn đính kèm tại Phụ lục 3 Câu hỏi được tác giả xây dựng dựa trên kết quả thu thập được từ cuộc phỏng vấn nhóm và từ các điều khoản của tiêu chuẩn

- Tham vấn ý kiến của các chuyên gia từ ERM và Bureau Veritas cho việc nhận diện vấn đề tại Chương 2 và đề xuất kế hoạch xây dựng cho Chương 3

Hình 3.1 Quy trình nhân diện tình hình quản lí chất lượng và

môi trường tại Gia Định Entech 3.1 Trách nhiệm của Ban lãnh đạo

3.1.1 Cam kết và xem xét của lãnh đạo

Hiện tại, Ban giám đốc và trưởng phòng của Gia Định Entech tiến hành xem xét các vấn đề chất lượng và môi trường tích hợp trong cuộc họp định kỳ hàng quý của công ty cùng với các vấn đề khác, chưa có kế hoạch cho việc xem xét riêng khía cạnh chất lượng và môi trường Quá trình xem xét của lãnh đạo nhằm tiến hành định hướng và đưa ra cách giải quyết cho những vấn đề còn tồn đọng, đồng thời vạch ra đường hướng phát triển cho công ty Các cuộc họp của Gia Định Entech thông thường gồm:

Nhận diện tình hình

quản lí CL&MT