Với kinh nghiệm thực tế giảng dạy tại lớp1hằng ngày, tôinhận thấy: Việc giải các bài toán có lời văn là một nội dung học cần thiết và cơbản giúp học sinh nhận thức được nhiều cái hay, cá
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC- ĐÀO TẠO CƯM’GAR
TRƯỜNG TIỂU HỌC LÊ LỢI
Trang 2MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU 1
I PHẦN MỞ ĐẦU 2
1 Lí do chọn đề tài 2
2.Mục tiêu,nhiệm vụ đề tài 3
3 Đối tượng nghiên cứu 3
4.Giới hạn của đề tài 3
5 Phương pháp nghiên cứu 4
II PHẦN NỘI DUNG 5
1 Cơ sở lí luận 5
2 Thực trạng 5
3 Nội dung và hình thức của giải pháp 8
4 Kết quả 25
III.PHẦN KẾT LUẬN,KIẾN NGHỊ 26
1.Kết luận 26
2.Kiến nghị 27
TÀI LIỆU THAM KHẢO 29
Trang 3LỜI NÓI ĐẦU
Ở bậc tiểu học, môn Toán có vị trí đặc biệt quan trọng, học toán học sinh sẽ
có cơ sở để tiếp thu và diễn đạt cùng các môn học khác Nắm vững kiến thứctoán và luyện tập thành thạo các thao tác kỹ năng tính toán các em sẽ áp dụngvào thao tác tính toán trong cuộc sống hằng ngày Đối với môn Toán lớp1, mônhọc có vị trí nền tảng, là cái gốc, là điểm xuất phát của cả một bộ môn khoa học.Môn Toán mở đường cho các em đi vào thế giới kì diệu của toán học Rồi maiđây, các em lớn lên, nhiều em trở thành nhà giáo, nhà khoa học, nhà thơ,… trởthành những người lao động sáng tạo trên mọi lĩnh vực lao động, đời sống,…nhưng không bao giờ các em quên được những ngày đầu tiên đến trường họcđếm và tập viết các số 1,2,3 học các phép tính cộng,trừ, thực hành làm một bàitoán giải vì đó là kỉ niệm đẹp nhất của đời học sinh và hơn thế nữa những con
số, những phép tính ấy cần thiết cho suốt cả cuộc đời Mặt khác môn toán thiếtthực góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh
Được sự quan tâm của Ban giám Hiệu nhà trường, sự giúp đỡ của tổ chuyênmôn và đồng nghiệp Với kinh nghiệm thực tế giảng dạy tại lớp1hằng ngày, tôinhận thấy: Việc giải các bài toán có lời văn là một nội dung học cần thiết và cơbản giúp học sinh nhận thức được nhiều cái hay, cái đẹp của cuộc sống xungquanh qua nội dung của từng bài toán Để học sinh hăng hái, tích cực giải đượccác bài toán có lời văn một cách dễ dàng mà không mệt mỏi hay chán nản chỉbởi những con số, những phép tính đơn điệu Vì thế mà bản thân tôi là một giáoviên trực tiếp giảng dạy các em phải luôn thật sự yêu nghề, quan tâm gần gũi các
em và tìm ra những phương pháp hay, hình thức tổ chức mới để giúp các em họctập tốt hơn
Với vốn kinh nghiệm còn ít ỏi, lại đi vào một vấn đề lớn chắc chắn bài viếtcủa tôi còn nhiều hạn chế, rất mong được sự đóng góp thêm từ phía Hội đồngnhà trường cũng như từ các đồng nghiệp để giúp tôi hoàn thiện tốt hơn về kinhnghiệm bản thân
Trang 4Tôi xin chân thành cảm ơn!
I PHẦN MỞ ĐẦU:
1 Lí do chọn đề tài
Môn Toán là một trong những môn học giữ vị trí quan trọng trong chươngtrình đào tạo ở bậc tiểu học góp phần to lớn trong mục tiêu giáo dục toàn diện.Trong dạy học toán lớp 1 nói riêng và ở tiểu học nói chung thì giải toán (có lờivăn) là một trong những nội dung quan trọng bậc nhất vì nó được coi là hoạtđộng nhằm hai mục tiêu: Thứ nhất là giúp học sinh củng cố vận dụng kiến thứcgiải toán, phát triển kĩ năng, kĩ xảo đã được hình thành Thứ hai là giúp pháttriển tư duy ở học sinh
Vậy muốn nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh cần đổimới phương pháp dạy học Ngay từ đầu cấp Tiểu học đòi hỏi người giáo vêncần có nhiều phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sángtạo trong học tập và hình thành cho các em năng lực tự học, năng lực đi sâu vàothực tiễn Đó là một yêu cầu cấp thiết của mỗi giáo viên Trong phong trào đổimới phương pháp dạy học, một số không ít giáo viên đã áp dụng nhiều phươngpháp dạy học tích cực Tuy nhiên, phổ biến hiện nay vẫn là cách dạy truyềnthống”thầy giảng trò nghe”, thông báo kiến thức có sẵn một cách thụ động.Hiện tượng này có nhiều nguyên nhân: việc đầu tư cho giáo dục tiểu học chưađáp ứng yêu cầu tối thiểu, việc đào tạo bồi dưỡng giáo viên chưa đáp ứng đượcyêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, đội ngũ giáo viên chưa sáng tạo trong việcđổi mới phương pháp dạy học, cách dạy học vẫn còn lạc hậu; phụ huynh họcsinh chưa quan tâm đúng mức đến việc học của con em, tình trạng cha mẹ còngiải giúp bài toán cho các em là rất phổ biến; các phương tiện, thiết bị dạy họctrong giảng dạy chưa được giáo viên chú trọng sử dụng,…Nay tôi được cấp trên
điều động về công tác tại trường tiểu học Lê Lợi chưa được bao lâu nhưng
những năm công tác tại trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi tôi nhận thấy:
Trang 5Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi đã quan tâm rất nhiều đến việc đổimới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học, đặc biệt trong đó
có chất lượng môn toán học Riêng đối với mạch toán giải có lời văn là mạchkiến thức khó thì việc giới thiệu kiến thức mới, nếu giáo viên chỉ dùng nhữnglời giảng qua loa để giải thích cho học sinh thì học sinh rất khó hình dung cũngnhư khó nắm bắt được vấn đề mới Vì thế, vấn đề đặt ra với giáo viên dạy Toán
ở lớp 1 là phải tìm ra một giải pháp nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sángtạo của các em trong từng giờ học Mặt khác, việc dạy học toán có lời văn ở lớp
1 không phải là tìm ra đáp số của bài toán hay là giải được nhiều bài toán mộtcách máy móc mà cần hình thành cho các em phương pháp giải toán, rèn luyệnkhả năng diễn đạt (phân tích, tóm tắt bài toán, giải quyết vấn đề và trình bày bàiviết bằng nói và viết) vì các em bắt đầu mới làm quen với giải toán có lời văn
Để giúp các em hiểu được kiến thức mới và áp dụng vào việc thực hành luyệntập dễ dàng hơn trong mạch toán giải có lời văn thì tôi mạnh dạn đưa ra một
số:”Biện pháp nâng cao chất lượng giải toán có lời văn ở lớp 1A3/ trường
Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi - huyện CưMgar - Tỉnh Đăk Lăk”
2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.
Nhằm khảo sát thực trạng về chất lượng giải toán có lời văn của học sinh ở lớp 1A3/ trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi.
Từ đó đề xuất một số gải pháp để nâng cao chất lượng giải toán có lời văncủa học sinh lớp 1 tại trường
“Biện pháp nâng cao chất lượng giải toán có lời văn ở lớp 1” mà tôi đưa ra nhằm giúp học sinh: Nhận biết thế nào là một bài toán có lời văn; Nêu được một
bài toán dựa vào hình ảnh; Biết giải và trình bày bài giải các bài toán đơn bằngmột phép tính cộng hoặc một phép tính trừ; Bước đầu phát triển tư duy, rènluyện phương pháp giải toán và khả năng diễn đạt đúng
- Nghiên cứu cơ sở lí luận về phương pháp giải toán có lời văn ở lớp 1
Trang 6- Nghiên cứu, tìm hiểu thực trạng của việc giải toán có lời văn nhằm nâng
cao chất lượng giải toán có lời văn ở lớp 1A3/ trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi huyện CưMgar- Tỉnh Đăk Lăk
- Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giải toán có lời văn
của lớp 1A3/ trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi -huyện CưMgar- Tỉnh Đăk Lăk.
Qua nghiên cứu này còn nhằm mục đích nữa là giúp bản thân tôi nâng caođược trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phương pháp giải toán có lời văn và traođổi kinh nghiệm với các đồng nghiệp hiện đang giảng dạy cùng khối lớp vớimình và các khối lớp trong nhà trường
3 Đối tượng nghiên cứu
- Học sinh lớp 1A3 năm học 2017 - 2018
4 Giới hạn của đề tài.
- Nghiên cứu thực trạng của việc giải toán có lời văn nhằm giúp học sinh học tốtgiải toán có lời văn tại lớp đang giảng dạy
- Nghiên cứu học sinh tại ở lớp 1A3/ trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi -huyện CưMgar- Tỉnh Đăk Lăk
- Nghiên cứu từ tháng 9 năm 2017 đến ngày 15 tháng 04 năm 2018
- Về số lượng đối tượng nghiên cứu
- Học sinh 30 em
- Giáo viên: 4 giáo viên bộ môn tham gia giảng dạy tại lớp 1A3
5 Phương pháp nghiên cứu
5.1 Phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Thu thập các loại sách báo, tạp chí, tàiliệu và tập san có liên quan đến vấn đề nghiên cứu
5.2 Nghiên cứu thực tế
- Phương pháp điều tra thực tế
- Phương pháp trao đổi tọa đàm với đồng nghiệp
Trang 7- Phương pháp quan sát hướng dẫn học sinh.
- Phương pháp thống kê phân loại
II PHẦN NỘI DUNG:
1 Cơ sở lí luận
Định hướng đổi mới phương pháp dạy học được xác định tại Điều 24, khoản
2 của Luật Giáo dục, đã ghi:”Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huytính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm củatừng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vậndụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thúhọc tập của học sinh.”Phương pháp dạy học tích cực là một cách nói ngắn gọn,được dùng ở nhiều nước, để chỉ những phương pháp dạy học theo hướng pháthuy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Tích cực ở đây được dùngtheo nghĩa trái ngược với thụ động, chứ không dùng theo nghĩa trái ngược vớitiêu cực Mỗi phương pháp đều có những mặt tích cực và hạn chế riêng Vì vậy,trong quá trình dạy học không nên nghiêng hẳn về một phương pháp dạy họcnào mà người giáo viên cần biết lựa chọn, sử dụng phối hợp đầy đủ các phươngpháp dạy học nhằm phát huy tối đa tính tích cực, chủ động của học sinh tronghọc tập
Đối với học sinh lớp 1, đọc và hiểu một bài toán thật không dễ nhất là phảidùng lời văn của mình để viết thành một lời giải phù hợp với nội dung bài toán.Làm thế nào để học sinh đọc, hiểu, giải toán đúng theo yêu cầu của bài toán đó
là điều mà mỗi giáo viên cần quan tâm Vậy để nâng cao chất lượng học tập củahọc sinh, ngay từ đầu năm học, tôi đã đề ra một số biện pháp giúp các em nắmvững kĩ năng giải toán một cách chính xác, tạo điều kiện và làm nền tảng chocác môn học khác
2 Thực trạng
Trong quá trình dạy học ở Tiểu Học, đặc biệt dạy lớp 1 tôi nhận thấy hầunhư giáo viên nào cũng phàn nàn khi dạy đến phần giải toán có lời văn ở lớp 1
Trang 8Học sinh rất lúng túng khi nêu lời giải, thậm chí nêu sai câu lời giải, viết saiphép tính, viết sai đáp số Những tiết đầu tiên của giải toán có lời văn lớp tôi chỉ
có khoảng trên 50% số hs biết nêu lời giải, viết đúng phép tính và đáp số Số cònlại là rất mơ hồ các em chỉ nêu theo quán tính hoặc nêu miệng thì được nhưngkhi viết các em lại rất lúng túng, làm sai, một số em làm đúng nhưng khi nhưngkhi cô hỏi lại, lại không biết để trả lời Chứng tỏ các em chưa nắm được mộtcách chắc chắn cách giải bài toán có lời văn Giáo viên mất rất nhiều công sứckhi dạy đến bài toán này
Kết quả cho thấy khi học toán có lời văn
Lớp Sĩ số
HS viết đúng lời giải
HS viết đúng phép tính
HS viết đúng đáp số
Như chúng ta đã biết sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và
sự thách thức trước nguy cơ tụt hậu trong cạnh tranh trí tuệ đang đòi hỏi giáodục phải có sự đổi mới, trong đó có sự đổi mới cơ bản về phương pháp dạy học.Những phương pháp dạy học kích thích sự tìm tòi, đòi hỏi sự tư duy của họcsinh được đặc biệt chú ý Chính vì vậy, giáo dục được xem là quốc sách hàngđầu, là sự nghiệp của toàn Đảng và của toàn dân
Nhưng qua tình hình thực tế giảng dạy tại trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗicũng như sự phản ảnh của các giáo viên lớp trên là việc học sinh chưa biết cáchtrình bày tóm tắt của một bài toán, viết lời giải còn lộn xộn, trình bày bài giảichưa rõ ràng và chưa khoa học Chính vì lẽ đó, các em thực sự khó khăn khi làmmột bài toán có lời văn Nguyên nhân dẫn đến các tình trạng này là:
2.1 Về phía giáo viên
Những năm vừa qua, phong trào đổi mới phương pháp dạy học thì một sốkhông ít giáo viên có tâm huyết với nghề, có trình độ chuyên môn vững vàng
Trang 9cộng với sự hiểu biết sâu rộng về các môn học đã thực hiện được nhiều giờ dạytốt, phản ánh được tinh thần của xu thế mới Hiện tượng này là do: Việc hướngdẫn giải toán của giáo viên chưa theo quy trình hợp lý, giáo viên còn ngại sửdụng đồ dùng minh họa Mặt khác, đội ngũ giáo viên của trường đã lớn tuổi,việc đào tạo bồi dưỡng giáo viên chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục;cách dạy học vẫn còn lạc hậu Chưa có khả năng phối kết hợp nhiều phươngpháp giảng dạy tích cực để giúp học sinh giải toán có hiệu quả Các phương tiện,thiết bị dạy học trong giảng dạy chưa được giáo viên chú trọng sử dụng, do đóchưa phát huy được tính tích cực, tính ham học hỏi của học sinh.
2.2 Về phía học sinh
Một số em chưa có thói quen không đọc kĩ đề, chưa biết tóm tắt hay trình bàybài giải chưa rõ ràng và chưa khoa học Khả năng tập trung của HS lớp 1 trongquá trình học cũng như trong giải toán có lời văn chưa cao Chính vì lẽ đó, các
em thực sự lúng túng khi làm một bài toán có lời văn Mà hằng ngày đến lớp,học sinh tiếp thu kiến thức từ giáo viên thông qua các tiết dạy với phương pháp
sử dụng chủ yếu là thầy giảng, trò nghe và ghi chép một cách thụ động chưaphát huy được tính tích cực, chủ động trong việc chiếm lĩnh tri thức mới của các
em Ngoài ra, ở trường do thiếu đồ dùng trực quan nên hầu hết các giáo viên ởlớp 1 khi dạy dạng toán này đều cố gắng mô phỏng lại hình ảnh của bài toánbằng những hình ảnh vẽ đơn giản trên bảng, từ đó những học sinh có khả năngtiếp thu chậm sẽ không nắm được bài toán dẫn đến sự kém tập trung chú ý vàobài
2.3 Về phía phụ huynh học sinh
Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi là một ngôi trường ở gần trung tâm xãQuảng Hiệp, đa số phụ huynh quan tâm đến việc học của con em mình Bêncạnh đó còn một số phụ huynh có điều kiện kinh tế còn khó khăn, chủ yếu sốngbằng nghề buôn bán, hay làm thuê,…chỗ ở không ổn định, trình độ thấp lại ítquan tâm đến việc học của con em mình ở nhà cũng như ở trường nên kết quảhọc tập chưa cao Đặc biệt phụ huynh còn coi nhẹ kiến thức toán của lớp1 Chưa
Trang 10quan tâm đúng mức đến việc hình thành các phương pháp giải cho học sinh màchỉ hướng dẫn một cách áp đặt, thậm chí còn giải giúp cho các em Do vậy chấtlượng học tập các bài toán dạng giải toán có lời văn ở lớp 1 chưa cao Điều đó sẽkhông đáp ứng được những yêu cầu của cuộc sống trong xã hội hiện đại.
2.2 Thiết bị dạy học
Học sinh lớp1là đối tượng ham hiểu biết, ưa hoạt động, giàu trí tưởngtượng cho nên cách dạy học phải gợi trí tò mò, tránh đơn điệu về hình thức hoạtđộng, phải gợi mở được vấn đề, cho nên cần chú ý đến đồ dùng trực quan Đặcbiệt là thiết bị dạy học Trong quá trình dạy học, học sinh nhận thức nội dung bàihọc dưới sự tổ chức, dẫn dắt của giáo viên có sự hỗ trợ của thiết bị dạy học Hơnnữa thiết bị dạy học còn đặc biệt quan trọng vì nó giúp các em quan sát sự vật,hiện tượng một cách trực quan, giúp học sinh nhận thức sâu hơn nội dung bàihọc, hình thành tốt kĩ năng, kĩ xảo
Mà trên thực tế, thiết bị dạy học còn thiếu, chưa đảm bảo cho cho mỗigiáo viên được sử dụng Mặt khác, những đồ dùng như tranh ảnh để minh họacho các bài toán giải có lời văn thì lại không có nên nó cũng đem đến ảnh hưởngphần lớn cho giáo viên khi giảng dạy kiến thức cho học sinh lĩnh hội tri thức tốtnhất
3 Nội dung và hình thức của giải pháp
3.1 Nắm vững chương trình toán lớp 1
Nội dung môn Toán lớp 1 gồm bốn tuyến kiến thức chính, đó là: số học, đại
lượng và đo đại lượng, yếu tố hình học, giải toán có lời văn
Trang 11các mạch kiến thức khác như đại lượng, yếu tố hình học và giải toán Bên cạnh
đó, học sinh sẽ bước đầu có được một số kiến thức cơ bản, đơn giản, thiết thực
về phép cộng và phép trừ Biết nêu cách thực hiện phép cộng, phép trừ; viếtđúng quy định về”đặt tính”cộng hoặc trừ Nội dung dạy học phép cộng và phéptrừ trong Toán 1 được trình bày theo tư tưởng của toán học hiện đại, nhưng chưa
sử dụng ngôn ngữ và kí hiệu của toán học hiện đại, mà sử dụng ngôn ngữ và vốnsống của học sinh, nên vừa đảm bảo tính khoa học vừa phù hợp với trình độnhận thức của học sinh
3.1.2 Đại lượng và đo đại lượng
Trong chương trình môn Toán ở lớp 1, học sinh chỉ được biết đến hai đạilượng độ dài và thời gian với mục tiêu được xác định cụ thể: Có biểu tượng về
độ dài Biết xăng-ti-mét là đơn vị để đo độ dài Biết cách đo và viết số đo độ dài.Biết thực hiện các phép tính cộng và trừ với các số đo theo đơn vị cm Biết mỗituần lễ có 7 ngày và tên gọi, thứ tự các ngày trong tuần Biết xem lịch Biết xemgiờ đúng trên đồng hồ Tập nhận biết mối liên hệ giữa các hoạt động trong sinhhoạt hằng ngày với thời điểm diễn ra chúng
3.1.3 Yếu tố hình học
Dạy các yếu tố hình học ở lớp 1 chỉ bước đầu giúp học sinh: Nhận biết đượchình tròn, hình vuông, hình tam giác (dạng tổng thể) Nhận biết được về điểm,đoạn thẳng; điểm ở trong, điểm ở ngoài một hình Bước đầu hình thành và rènluyện kĩ năng thực hành như: đo độ dài đoạn thẳng, vẽ đoạn thẳng có độ dài chotrước, xếp ghép hình đơn giản (theo mẫu) Bước đầu làm quen các thao tác lựachọn, phân tích, tổng hợp hình Phát triển trí tưởng tượng không gian qua quátrình học tập các yếu tố hình học Nội dung yếu tố hình học có cấu trúc hợp lí,được sắp xếp đan xen với các mạch kiến thức khác, phù hợp với sự phát triểntheo từng giai đoạn học tập của học sinh
3.1.4 Giải toán có lời văn
Trang 12Giải toán có lời văn là một trong bốn mạch kiến thức trong chương trìnhToán lớp 1 Mục tiêu dạy học giải toán có lời văn ở lớp 1 nằm trong mục tiêuchung dạy học môn Toán lớp 1 đó là: Nhận biết thế nào là bài toán có lời văn.Biết giải và trình bày bài giải các bài toán đơn bằng một phép tính cộng hoặcmột phép tính trừ, trong đó có bài toán về”thêm”,”bớt”một số đơn vị Bước đầuphát triển tư duy, rèn luyện phương pháp giải toán và khả năng diễn đạt (phântích vấn đề, giải quyết vấn đề, trình bày vấn đề bằng ngôn ngữ nói và viết…).Nội dung giải toán có lời văn ở lớp 1 đã bám sát trình độ chuẩn theo mục tiêudạy học giải toán ở tiểu học và được cấu trúc hợp lí, sắp đặt xen kẽ để làm nổi rõmạch kiến thức khác nhau Nội dung dạy học giải toán có lời văn lớp 1 được sắpxếp thành hai giai đoạn với bốn mức độ:
+ Giai đoạn 1: Giai đoạn”chuẩn bị học giải toán có lời văn” Giai đoạn nàyhọc trong học kì 1– lớp 1, học sinh làm quen với các”tình huống”của bài toánđược diễn tả qua các tranh vẽ với bốn mức độ
Mức độ 1: Bắt đầu từ tuần 7 đến tuần 16 trong hầu hết các tiết dạy về phép
cộng, phép trừ trong phạm vi 10 đều có các dạng bài tập thuộc dạng”Nhìn tranh
vẽ để viết phép tính thích hợp” Ở đây học sinh làm quen với việc: Quan sáttranh vẽ, tập nêu bài toán bằng lời nêu câu trả lời và điền phép tính thích hợp(với tình huống trong tranh)
Mức độ 2: Tuần 16 học sinh được làm quen với việc đọc tóm tắt rồi nêu đề
toán bằng lời, sau đó nêu cách giải và tự điền số cùng phép tính thích hợp vàodãy 5 ô trống để có phép tính đúng mà không nhìn vào tranh vẽ nữa
+ Giai đoạn 2: giai đoạn”chính thức học giải toán có lời văn” Giai đoạn nàyđược học trong học kì 2 – lớp 1 Ở giai đoạn này, học sinh được biết thế nào làmột bài toán có lời văn Vì thế, có thể coi giải toán có lời văn là một trongnhững biểu hiện năng động nhất của hoạt động trí tuệ của học sinh Ở giai đoạnnày cũng có hai mức độ cao hơn, đó là:
Trang 13Mức độ 3: Trước khi chính thức học“giải toán có lời văn”học sinh được học
bài nói về cấu tạo của một bài toán có lời văn (gồm hai phần chính là những cái
đã cho (đã biết) và những cái phải tìm (chưa biết).Vì khó có thể giải thích chohọc sinh”Bài toán là gì?”nên mục tiêu của tiết này là chỉ giới thiệu cho các emhai bộ phận của một bài toán: Những cái đã cho (dữ kiện) và cái phải tìm (câuhỏi)
Mức độ 4: Mức độ này đòi hỏi cao hơn là các em phải biết tư duy ngược, tập
phát triển ngôn ngữ, tập ứng dụng kiến thức vào các tình huống thực tiễn.Vềhình thức trình bày bài giải, học sinh phải trình bày bài giải theo quy định thốngnhất từ lớp 1 đến lớp 5: Câu lời giải; Phép tính giải; Đáp số
Thường thì các bài toán có lời văn ở lớp 1 gắn liền với tình huống trong đờisống thực tế của học sinh nên dạy học toán giải toán còn giúp các em giải quyếtvấn đề bài trong cuộc sống hằng ngày Ví dụ bài toán: Nhà An có năm con gà,
mẹ mua thêm 4 con gà Hỏi nhà An có tất cả mấy con gà?
3.2 Hướng dẫn quy trình giải bài toán có lời văn
3.2.1 Hướng dẫn học sinh đặt đề toán
Trong chương trình Toán lớp 1, từ tuần 23 học sinh mới chính thức học cáchgiải bài toán có lời văn Xong ngay từ tuần 7 đến tuần 16 (bắt đầu từ bài phépcộng trong phạm vi3) thì hầu hết các tiết dạy về phép cộng, phép trừ trong phạm
vi 10 đều có các bài toán dạng”nhìn tranh để viết phép tính thích hợp” Để giúphọc sinh làm quen và tạo tiền đề để giải toán có lời văn được tốt thì tôi đã tậpcho học sinh làm quen với cách thức giải toán như sau: Xem tranh vẽ, nêu bàitoán bằng lời, nêu câu trả lời, điền phép tính thích hợp
Đồng thời, dựa vào việc quan sát tranh thực tế đó kết hợp với những câu hỏigợi ý sẽ giúp cho các em làm quen với một số từ khóa”đi vào, thêm, cho, nhận,
và, đến, có tất cả”hay”đi ra, bớt, bay đi, lấy ra, ăn, bỏ đi”.Từ thực tế đó mà tôihướng dẫn cách tìm ra phép tính ứng với các từ khóa có trong bài toán như:Thêm là cộng, bớt là trừ,…
Trang 14Ví dụ 1: Bài: Phép cộng trong phạm vi 4 - Trang 47 sách giáo khoa.
Bài 4: Viết phép tính thích hợp:
- Tiến hành cho học sinh quan sát hình ảnh trên cành có 3 con chim đang đậu.Tiếp đến là có 1 con chim nữa bay đến Kết hợp với câu hỏi gợi mở để học sinhtrả lời từ đó học sinh sẽ nêu được bằng lời bài toán tương ứng:”Có 3 con chim,sau đó 1 con chim nữa bay đến Hỏi có tất cả bao nhiêu con chim ?” Cũng chính
từ bài toán vừa nêu mà các em sẽ viết đúng phép tính phù hợp
Ví dụ 2: Bài: Luyện tập chung- Trang 89 sách giáo khoa.
Bài 5: Viết phép tính thích hợp:
Đây là một dạng toán cao hơn, không còn phải là nhìn hình ảnh để viếtphép tính thích hợp nữa mà là viết đúng phép tính thích hợp theo những dữ kiện
Trang 15tóm tắt của một bài toán có lời văn Để giúp học sinh thực hiện viết phép tínhđúng như yêu cầu thì điều đầu tiên giáo viên cần cho học sinh của mình đọcphần tóm tắt Cũng từ phần tóm tắt đã có sẵn mà hình thành nên một bài toán cólời văn Chính việc hình thành này đã yêu cầu học sinh đặt ra một bài toán có lờivăn Như thế bài toán của câu 5a là:”Có 5 quả, thêm 3 quả nữa Hỏi có tất cả baonhiêu quả”và bài toán của câu 5b là:”Có 7 viên bi, sau đó bớt đi 3 viên bi Hỏicòn lại mấy viên bi?”
Sau khi đã hình thành xong đề toán thì giáo viên tiếp tục hướng dẫn học sinhnêu phép tính đúng và viết phép tính đó vào các ô trống phía dưới
Ví dụ 3: Bài: Bài toán có lời văn - Trang 116 sách giáo khoa.
Bài 3: Viết tiếp câu hỏi để có bài toán:
Bài toán: Có 1 gà mẹ và có 7 gà con
Hỏi………?
-Để học sinh nêu được câu hỏi của bài toán dễ dàng, tôi sẽ tiến hành cho họcsinh quan sát: Có 1 con mẹ và rồi tiếp đến là 7 con gà con Đồng thời qua đóhướng dẫn các học sinh phân tích đề toán theo hình vẽ vừa xem