Nhóm 18 khai thác và sử dụng tài nguyên rừng

Giữa quần xã sinh vật và môi trường, các thành phần trong quần xã sinh vật phải có mỗi quan hệ mật thiết để đảm bảo khác biệt giữa hoàn cảnh rừng và các hoàn cảnh khác.. sinh thái rừng c

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP HỒ CHÍ MINH

CHUYÊN ĐỀ: KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN

RỪNG

GVHD: TS Lê Quốc Tuấn

Khoa Môi trường và Tài Nguyên

Nhóm Lớp: DH13QR

Tên nhóm:

1 Phạm Văn Khánh (Nhóm Trưởng) – MSSV: 13114386

2 Nguyễn Trường Sơn – MSSV: 13114482

3 Trương Thị Khánh Xuân – MSSV: 13114587

4 Nguyễn Quốc Huy – MSSV: 13114366

5 Nguyễn Quốc Cường – MSSV: 13114310

6 Vũ Nguyễn Nhật Minh – MSSV: 13114421

7 Nguyễn Hồng Nhung – MSSV: 13114101

MỤC LỤC

I Đặt vấn đề 1

II Khái niệm và phân loại 1

III Thực trạng 3

IV Khai thác và sử dụng tài nguyên rừng 5

V Các biện pháp bảo vệ rừng 7

VI Kết luận 8

VII. Tài liệu tham khảo 8

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

Xã hội loài người đang tiến dần đến sự phát triển bền vững Đó là việc phát triển kinh tế hiện đại song song với việc bảo vệ môi trường sinh thái Tuy nhiên, môi trường bị ô nhiễm đang có mặt khắp mọi nơi trên Trái Đất Môi trường gắn liền với đời sống sinh hoạt hằng ngày của con người đang dần bị tàn phá nặng nề mặc dù các tổ chức môi trường Quốc Tế vẫn

và đang kêu gọi mọi người cùng chung tay bảo vệ

Vốn được xem là “lá phổi” của trái đất, rừng có vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái và sự đa dạng sinh học trên hành tinh Rừng là hơi thở của sự sống, là một nguồn tài nguyên vô cùng quý giá Rừng điều hòa khí hậu, làm dịu bớt nhiệt độ của luồng khí nóng ban ngày đồng thời duy trì được độ ẩm Rừng còn bổ sung khí cho không khí và ổn định khí hậu toàn cầu bằng cách đồng hóa carbon và cung cấp oxi Tuy nhiên, với nhiều vai trò quan trọng như vậy, nhưng hiện nay cùng với quá trình công nghiệp hóa- hiện đại hóa thì tình trạng rừng ngày càng suy giảm do sự khai thác quá mức và sử dụng nguồn tài nguyên này không hợp lý

Theo viện điều tra quy hoạch rừng, tại Việt Nam, những năm đầu thế kỉ XX, độ che phủ của rừng nguyên sinh vào khoảng 70%, giữa thế kỷ còn 43% đến những năm 1979-1981 chỏ còn 24%

Trước thực trạng đó vấn đề mà nhóm đặt ra là “ Khai thác và sử dụng tài nguyên rừng như thế nào mới là hợp lý để nguồn tài nguyên quý giá này không bị mất đi trong tương lai gần”

1 Khái niệm:

Rừng là quần xã sinh vật trong đó cây rừng là thành phần chủ yếu Quần xã sinh vật phải

có diện tích đủ lớm Giữa quần xã sinh vật và môi trường, các thành phần trong quần xã sinh vật phải có mỗi quan hệ mật thiết để đảm bảo khác biệt giữa hoàn cảnh rừng và các hoàn cảnh khác

2 Phân loại:

Rừng sản xuất: là rừng được

dung chủ yêu trong sản xuất gỗ, lâm

sản, đặc sản

Ví dụ: rừng cao su Xuân Sơn.

Rừng đặc dụng: là loại rừng

thành lập với mục đích chủ yếu để

bảo tồn thiên nhiên, mẫu chuẩn hệ

sinh thái rừng của quốc gia, nguồn gen sinh vật rừng, nghiên cứu khoa học, bảo vệ di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh phục vụ nghỉ ngơi du lịch kết hợp với phòng hộ bảo vệ môi trường sinh thái

Ví dụ: rừng quốc gia Cát Bà, Cúc Phương, Cát tiên…

Rừng phòng hộ: là rừng được sử dụng chủ yếu để bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đất, chống xói mòn, chống sa mạc hóa, hẹn chế thiên tai, điều hòa khí hậu, bảo vệ môi trường

 Rừng phòng hộ đầu nguồn:

Rừng ở nơi phát sinh hoặc

bắt nguồn nước tạo thành

các dòng chảy cấp nước cho

các hồ chứa trong mùa khô,

hạn chế lũ lụt, chống xói

mòn, bảo vệ đất Gồn những

rừng có sẵn trong tự nhiên,

chủ yếu là rừng hỗn giao

gồn nhiều tầng, không đều

tuổi, mật độ dày, cây có rễ

sâu, bền, chắc

2 | P a g e

 Rừng phòng hộ ven biển: Được thành lập với mục đích chống gió hạn, chắn cát bay, ngăn chặn sự xâm mặn của biển, chắn song lấn biển, chống sạt lở, bảo vệ các công trình ven biển

 Rừng phòng hộ bảo vệ môi trường

sinh thái: Nhằm mục đích điều hòa

khí hậu, chống ô nhiễm môi trường

trong các khu dân cư, khu đô thị,

khu du lịch

1 Hiện trạng rừng hiện nay:

Trong thời kì đầu của đất nước, rừng

đã từng che phủ khắp lảnh thổ Đến thời

kỳ thuộc Pháp, rừng đã bị chặt để trồng cao su, chè, cà phê,… Nhưng hiện nay,rừng nước ta ngày càng suy giảm về diện tích và chất lượng, tỉ lệ che phủ thực vật dưới cho phép về mặt sinh thái, 3

4 diện tích đất dai của nước ta là đồi núi, khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa nên rừng rất quan trọng trong việc cân bằng sinh thái

Việt Nam là một nước nhiệt đới nằm ở vùng Đông Nam Á, có tổng diện tich lãnh thổ khoảng 331.700 km2

, kéo dài từ 9-23 độ vĩ bắctrong đó diện tích rừng và đất rừng là 20 triệu

ha, chiếm khoảng 20% diện tích toàn toàn quốc (Theo cục thống kê năm 1994)

Trước đây, rừng chiếm diện tích khoảng 60 triệu Km2 Đến năm 1958 chỉ còn 44,05 triệu

Km2 (chiếm khoảng 33% diện tích đất liền) Năm 1973 còn 37,37 triệu Km2 Hiện nay diện tích rừng ngày càng giảm, chỉ còn khoảng 29 triệu Km2

 Ở Việt Nam:

 Vào năm 1943 có khoảng 14 triệu ha, tỉ lệ che phủ 43% diện tích

 Năm 1976 còn 11 triệu ha, tỉ lệ che phủ còn 34%

 Năm 1985 còn 9,3 triệu ha và tỉ lệ che phủ còn 30%

 Năm 1995, còn 8 triệu ha và tỉ lệ che ohur con 28%

 Ngày nay chỉ còn 7,8 triệu ha, chiếm 23,6% diện tích, tức là dưới mức báo động cân bằng 3%

Ví dụ: Bản đồ mô tả rừng che phủ ở Việt Nam qua các thời kỳ

 Còn trên thế giới:

 Tổng số rừng có trữ lượng gỗ trên 50 M3/ha chỉ có khoảng 2,8 tỉ ha, còn lại là rừng thưa khoảng 1,2 tỉ ha

 Phần lớn diện tích rừng kín phân bố ở vừng nhiệt đới

 Tổng số rừng có trữ lượng gỗ trên 50 m3/ha chỉ có khoảng 2,8 tỉ ha, còn lại là rừng thưa khoảng 1,2 tỉ ha

Phần lớn diện tích rừng kín phân bố ở vùng nhiệt đới

2 Hiện trạng chung về nạn phá rừng:

Chặt phá rừng bừa bãi: Ở nước ta, tốc độ kinh tế tang nhanh tương ứng với tốc độ phá rừng, mooic năm rừng Việt Nam mất đi 13-15 nghìn ha chủ yếu do nạn du canh du cư, lấy

gỗ, đốt rừng lấy đất trồng cây công nghiệp xuất khẩu, đáp ứng nhu cầu giao thong khai thác

mỏ, xây dựng đô thị,…

Hậu quả cuộc chiến tranh hóa học của Mỹ để lại một tổn that không nhỏ, đã làm mất đi ¼ diện tích rừng nguyên sinh

4 | P a g e

Rừng bị tàn phá, bị khai thác quá mức đã trở nghèo kiệt, các hệ sinh thái rừng bị phá hủy Nhiều loại thực vật rừng quý đang bị chặt hạ, thu hái không có kế hoạch nên đang đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng

1 Các loại khai thác rừng :

Chặt dần: nhằm khai thác nhiều lần trong một kì hạn tương đối dài, mấy lần chặt đầu chỉ làm cho lâm phần thưa dần, tạo lập tái sinh dưới tán rừng, chỉ lần cuối cùng mới chặt hết toàn

bộ cây rừng trên diện tích khai thác

Chặt chọn: chặt từng cây hoặc từng đám cây

đã trưởng thành và được lặp đi lặp lại nhiều lần với một khoảng thời gian xác định

Chặt trắng: chặt toàn

bộ cây rừng trong lâm phần trưởng thành, thuần loại bằng một lần chặt cùng trong một mùa

Loại khai thác

rừng

Các đặc điểm chủ yếu Lượng cây chặt

hạ Số lần chặt hạ Thời gian chặt hạ Cách phục hồi rừng

Khai thác trắng Toàn bộ câyrừng 1 lần Trong mùa khaithác( <1 năm) Trồng rừng Khai thác dần Toàn bộ câyrừng 3-4 lần Kéo dài 5-10năm

Rừng tự phục hồi bằng tái sinh

tự nhiên Khai thác chọn Một số cây theo

yêu cầu Không giới hạn

Kéo dài( không giới hạn)

Rừng tự phục hồi bằng tái sinh

tự nhiên

2 Điều kiện áp dụng khai thác và sử dụng rừng hiện nay:

 Chỉ được khai thác chọn, không được khai thác trắng

 Rừng còn nhiều cây gỗ to, có giá trị kinh tế

 Lượng gỗ khai thác chọn <35% lượng gỗ khu rừng khai thác

3 Tình hình khai thác và sử dụng tài nguyên rừng:

Thành quả lớn nhất trong lĩnh vực lâm nghiệp đạt được trong những năm qua là vốn rừng được giữ vững và phát triển Tổng diện tích rừng theo kiểm kê công bố năm 2000 đạt 10,9 triệu ha, tang 1,8 triệu ha so với năm 1990, tỷ lệ che phủ rừng đã tang từ 27,7% năm 1990 lên 32,2% năm 2000 và 35,8% năm 2002 Sở dĩ đạt được kết quả như vậy, một mặt do công tác trồng rừng mới, khoanh nuôi rừng, tái sinh rừng được chú trọng Mặt khác, chủ trương đống cửa rừng, bảo vệ rừng và phát triển cốn rừng đã được thực hiện nghiêm túc trên cả nước Thực hiện chủ trương này của Nhà Nước, phần lớn các đơn vị lâm trường quốc doanh, các hộ gia đình đã chuyên từ khai thác rừng sang nhiệm vụ trồng, bảo vệ rừng và làm dịch vụ lâm nghiệp Nhiệm vụ khai thác gỗ giảm đến mức tối đa, công tác trồng rừng phát triển Từ năm 1990 đến năm 2000 cả nước đã trồng được 1.939 nghìn ha rừng tập trung, bình quân mỗi năm trồng được 176 nghìn ha Trong đó gia đoạn 1990-1995 trồng được 743 nghìn ha, bình quân mỗi năm 149 nghìn ha; gia đoạn 1996-2000 trồng 1.096 nghìn ha, mỗi năm trồng

219 nghìn ha( xem bảng 1)

Năm Diện tích (1000 ha) Chỉ số phát triển (Năm trước 100%)

Bảng 1 Diện tích rừng tròng tập trung 1990-2000

Giá trị sản xuất lâm nghiệp từ năm 1991-2000 tăng bình quân mỗi năm 1,2% Tuy tăng chậm hơn so với các hoạt động kinh tế khác nhưng cơ cấu giá trị sản lượng ngành lâm nghiệp những năm qua đã biến đổi theo chiều hướng tích cực Giá trị lâm sản xuất do hoạt động trồng rừng, khoanh nuôi, tái sinh và bảo vệ rừng ngảy càng lớn Giá trị lâm sản khai thác từ rừng trồng cũng đã tăng dần trong một số năm gần đây

Trong khoảng 10 năm (1990-2000) sản lượng gỗ khai thác nước ta đạt 29,6 triệu m3, bình quân mỗi năm khai thác 2,68 triệu m3 Do chủ trương đống cửa rừng đã hạn chế được tình

6 | P a g e

tạng chặt phá rừng nên sản lượng củi khai thác những năm gần đây đã giảm từ 32 triệu ste năm 1990 xuống còn 24 triệu ste năm 2000 Việc khai thác gỗ, củi phục vụ cho nhu cầu thiết yếu như: nguyên liệu giấy, gỗ trụ mỏ (Xem bảng 2)

Năm Sản lượng gỗ (1000 tấn) Chỉ số phát triển (Năm trước 100%)

Bảng 2: Sản lượng gỗ khai thác 1990-2000

(Nguồn số liệu: Tình hình kinh tế- xã hội Việt Nam 1991-2000)

4 Phục hồi rừng sau khai thác:

Loại khai thác

rừng Tình hình rừng sau khai thác

Biện pháp phục hồi rừng sau khai thác

Khai thác trắng

Cây gieo giống không còn, cây tái sinh không nhiều, cây hoang dại phát triển, đất hoang dại phát triển, đất bị xói mòn, rửa trôi Rừng tự phục hồi khó khan

Trồng rừng( xen cây công nghiệp với cây rừng)

Khai thác dần

và khai thác

chọn

Cây gieo giống, cây tái sinh còn nhiều Đất vẫn được tán rừng che phủ Đất vẫn đươc tán rừng che phủ Rừng có khả năng tự

phục hồi

Thúc đẩy tái sinh tự nhiên( làm cỏ, xới đất, bón phân, phát quang,…)

- Giao đát, giao rừng, khoán bảo vệ rừng, tổ chức thực hiện cơ chế hưởng lợi của con người làm rừng, sắp xếp lại lâm trường quốc doanh

- Giải quyết vấn đề về ổn định người di cư tự do

- Trách nhiệm quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp của chính quyền các cấp

- Tổ chức truy quét ở những địa bàn trọng điểm

- Tổ chức bảo vệ rừng dọc tuyến đường Hồ Chí Minh

- Thực hiện chủ trương hạn chế khai thác tự nhiên

- Về kiện toàn, đổi mới một bước lực lượng kiểm lâm

VI KẾT LUẬN:

Trong những năm qua, chúng ta đã nhận thức rất rõ các nguyên nhân gây ra mất rừng và suy thoái rừng và đã có rất nhiều nỗ lực để giải quyết vấn đề này và đã đạt được những kết quả được quốc tế đánh giá cao Tuy nhiện, sự đầu tư của Nhà Nước không phải là vô hạn Do đó cần phải đẩy mạnh công tác xã hội hóa việc bảo vệ và phát triển rừng thông qua việc thiết lập một cơ chế tài chính mới và bền vững dựa vào chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng Bên cạnh đó, việc quản lý bảo vệ rừng bền vững cũng góp phần đem lại những lợi ích cho khu vực

và toàn cầu

Hiện nay giá trị của rừng vẫn chưa được tính toán một cách đầy đủ và người đan vẫn chưa yên tâm sống bằng nghề rừng cũng như tích cực tham gia quản lý và sử dụng rừng bền vững Với nền công nghiệp hiện nay thì việc áp lực lên tài nguyên ngày càng tăng, hiện tượng mất rừng và suy thoái rừng vẫn còn tiếp tục diễn ra ở một vài quốc gia trên thế giới

Tích cực bảo vệ rừng là trách nhiệm của mỗi người dân Việt Nam, đó cũng chính là bảo

vệ cuộc sống của chúng ta Như Bác Hồ đã từng nói:”Rừng vàng, biển bạc, đất phì nhiêu” Vì thế chúng ta cần có trách nhiệm trong việc giữ gìn và phát triển nguồn tài nguyên quý giá đo

VII TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1 Khoa học môi trường TS Lê Quốc Tuấn, Khoa môi trường và tài nguyên, Đại học

Nông Lâm

2 Chương trình hỗ trợ Lâm Nghiệp xã hội Đặng Đình Bôi, 2002.

3 The role of forest protected areas in adaptation to climate change S.Mansourian,

A.Belokurov and P.J.Stephenson

8 | P a g e