Gợi hình Gợi cảm Cung cấp thông tin Mang tính thẩm mĩ Xuất hiện trong các văn bản nghệ thuật Bây giờ mận mới hỏi đào Vườn hồng có lối ai vào hay chưa?. Bước đường cùng – Nguyễn Công Hoa
Trang 1Trong đầm gì đẹp bằng sen,
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng.
Nhị vàng bông trắng lá xanh, Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.
(Ca dao)
Trang 2"Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu
họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người đáng thương; không bao giờ ta thương ”
(Lão Hạc – Nam Cao)
Trang 4Bây giờ anh hỏi thật em:
- Em đã có người yêu chưa?
2
Bây giờ mận mới hỏi đào Vườn hồng có lối ai vào hay chưa?
(Ca dao)
1
Cho hai ngữ liệu sau:
- GIỐNG NHAU:
- KHÁC NHAU:
- LĨNH VỰC GIAO TIẾP:
Đều cung cấp thông tin
Ngôn ngữ ca dao gợi hình hơn, thẩm mĩ hơn
1 - Trong văn bản nghệ thuật
2 - Trong lời nói hàng ngày
Trang 5Gợi hình
Gợi cảm
Cung cấp thông tin
Mang tính thẩm mĩ
Xuất hiện trong các văn bản nghệ thuật
Bây giờ mận mới hỏi đào Vườn hồng có lối ai vào hay chưa?
(Ca dao)
Trang 62 Chị tre chải tóc bên ao
Nàng mây áo trắng ghé vào soi gương.
(Buổi sáng nhà em -Trần Đăng Khoa)
1 “Rô-mê-ô: … Nếu mắt nàng lên thay cho sao, và
sao nằm dưới đôi lông mày kia thì thế nào nhỉ? Vẻ rực rỡ của đôi gò má nàng sẽ làm cho các vì tinh
tú ấy phải hổ ngươi, như ánh sáng ban ngày làm cho đèn nến phải thẹn thùng …”.
(Rô-mê-ô và Giu-li-ét – Sếch-xpia)
3 “Cái râu mới lạ làm sao Nó đen như vệt hắc ín
và cong như cái lưỡi liềm Nó nhọn như mũi dùi nung và bầu như đầu dao trổ Nó khum khum quắp lấy hai mép, giống như hai cái cánh dơi
(Bước đường cùng – Nguyễn Công Hoan)
Ngôn
ngữ
tự sự
Ngôn
ngữ
thơ
Ngôn
ngữ
sân
khấu
Hãy xếp ba cách diễn đạt sau vào từng loại của ngôn ngữ nghệ thuật?
Trang 7BA ĐẶC TRƯNG
Tính hình
tượng
Tính truyền
cảm
Tính cá thể hóa
Trang 8Chị tre chải tóc bên ao, Nàng mây áo trắng ghé vào soi gương.
(Buổi sáng nhà em -Trần Đăng Khoa)
Bên bờ ao, hàng che đang đu đưa theo gió Còn dưới mặt ao, những đám mây màu trắng in hình rõ rệt.
Cách diễn đạt nào sinh động, hàm súc, khơi gợi
liên tưởng, tưởng tượng hơn?
1 Tính hình tượng
1
2
Phép tu từ: Nhân hóa
BÀI TẬP 1 – SGK TRANG 101
Trang 9Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
(Bánh trôi nước – Hồ Xuân Hương)
Hình tượng
“bánh trôi nước”
Một món ăn của dân tộc
Người phụ nữ trong xã hội xưa
1 Tính hình tượng
Tính hình tượng gắn với tính chất nào của ngôn
ngữ nghệ thuật?
Trang 10“Chao ôi! Trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng.
Bờ sông hoang dại như một bờ tiền sử Bờ sông hồn nhiên như một nổi niềm cổ tích tuổi xưa.”
(Người lái đò Sông Đà – Nguyễn Tuân)
2 Tính truyền cảm
BÀI TẬP 3 – SGK TRANG 101
Trang 11Tính hình tượng của ngôn ngữ nghệ thuật.
Tính truyền cảm của ngôn ngữ văn học.
Tính cá thể hóa của ngôn ngữ nghệ thuật.
Tính đa nghĩa của ngôn ngữ văn chương.
A
B
C
D
Khi nói: “Đây là giọng thơ của Xuân Diệu, kia là
giọng thơ của Huy Cận Đây là ngôn ngữ Nguyễn Tuân, kia là giọng văn Vũ Trọng Phụng …” người
ta muốn nói tới điều gì?
Trang 123 Tính cá thể hóa
“Chưa bao giờ người ta thấy xuất hiện cùng một lúc những hồn thơ rộng mở như Thế Lữ, mơ màng như Lưu Trọng Lư, hùng tráng như Huy Thông, trong sáng như Nguyễn Nhược Pháp, ảo nảo như Huy Cận, quê mùa như Nguyễn Bính, kì dị như Chế Lan Viên và thiết tha dạo dực băn khoăn như Xuân Diệu”
(Một thời đại trong thi ca – Hoài Thanh)
Tính cá thể hóa trong đoạn văn thể hiện ở đâu:
A Phong cách riêng
B Giọng điệu riêng
C Từ ngữ riêng
D Cách diễn đạt riêng
Trang 133 Tính cá thể hóa
1 Quê hương là chùm khế ngọt,
Cho con trèo hái mỗi ngày.
Quê hương là đường đi học,
Con về rợp bướm vàng bay.
(Đỗ Trung Quân)
Cùng đề tài QUÊ HƯƠNG nhưng cách diễn đạt, từ ngữ, hình ảnh rất riêng:
2 Thuở còn thơ ngày hai buổi đến trường
Yêu quê hương qua từng trang sách nhỏ:
"Ai bảo chăn trâu là khổ ?"
Tôi mơ màng nghe chim hót trên cao.
(Giang Nam)
Trang 14BÀI TẬP 4 – SGK TRANG 102
Thơ về mùa
thu Nguyễn Khuyến Lưu Trọng Lư Đình Thi Nguyễn
Về từ ngữ
Về nhịp
điệu
Về hình
tượng
Trang 15NGÔN NGỮ NGHỆ THUẬT
Tính truyền cảm Tính cá thể
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ NGHỆ THUẬT
Tổ chức, lựa chọn ngôn từ
Tính hình tượng
Trang 16Bài tập: Cho ví dụ sau:
“Sông Hương thật
đẹp!”
Yêu cầu:
thuật bằng cách sáng tác hai câu thơ
bắt đầu bằng:
Sông Hương như BẮT ĐẦU HẾT GIỜ10
Trang 17BÀI TẬP VỀ NHÀ:
1 Hoàn thành các bài tập 1, 2, 3, 4
trong SGK vào vở bài tập.
2 Nắm vững kiến thức đã học.
3 Đọc và soạn đoạn trích “Chí khí anh hùng” theo hướng phần hướng dẫn
học bài.