1. Cụng nghiệp húa, hiện đại húa và tớnh tất yếu khỏch quan phải tiến hành CNH, HĐH trong thời kỡ quỏ độ ở nước ta. Khái niệm công nghiệp hóa, hiện đại hóa Công nghiệp hoá có lịch sử phát triển khoảng ba trăm năm nay, bắt đầu từ nước Anh vào cuối thế kỷ XVIII, sau đó lan sang các nước ở Tây Âu, Bắc Mỹ... và ngày nay ở các nước đang phát triển. Vì vậy, có nhiều cách hiểu khác nhau về công nghiệp hoá như: công nghiệp hoá tư bản chủ nghĩa, công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa, công nghiệp hoá của các nước đang phát triển. Tuy nhiên, theo nghĩa chung nhất, công nghiệp hoá là quá trình chuyển một nền kinh tế lạc hậu, nông nghiệp là chủ yếu thành một nước có nền kinh tế công nghiệp. Hiện nay, do tác động của cách mạng khoa học công nghệ cho nên có điều kiện rút ngắn quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Trang 1CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HÓA GẮN VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ
TRI THỨC THEO ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
MỞ ĐẦU
Đối với nước ta, một nước nông nghiệp lạc hậu đi lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN, cái thiếu nhất là cơ sở vật chất - kỹ thuật của một nền sản xuất hiện đại Vì thế Đảng ta xác định công nghiệp hoá là nhiệm vụ trung tâm của suốt thời kỳ quá
độ Tại đại hội Đảng lần thứ VIII, Đảng ta đã khẳng định: thời kỳ phát triển mới
của đất nước là thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐH Mục tiêu CNH-HĐH theo tinh thần của đại hội đảng VIII là: “Xây dựng nước ta thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng an ninh vững chắc, dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh, xây dựng thành cong chủ nghĩa xã hội” Ngày nay, dưới sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, kĩ thuật kinh tế tri thức đã hình thành ở nhiều nước trên thế giới Đó là xu thế tất yếu của quá trình phảt triển sức sản xuất, là thành tựu quan trọng của loài người, chúng ta cần nắm lấy và vận dụng để phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội Nhiều nước đang phát triển đã lựa chọn chiến lược đi nhanh vào nền kinh tế tri thức Đối với nước ta đây là cơ hội
và thách thức hết sức to lớn
NỘI DUNG
I Công nghiệp hoá-hiện đại hoá, kinh tế tri thức và sự cần thiết phải gắn kết hai quá trình
1 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tính tất yếu khách quan phải tiến hành CNH, HĐH trong thời kì quá độ ở nước ta.
* Khái niệm công nghiệp hóa, hiện đại hóa
C«ng nghiÖp ho¸ cã lÞch sö ph¸t triÓn kho¶ng ba tr¨m n¨m nay, b¾t ®Çu tõ
Trang 2n-ngày nay ở các nớc đang phát triển Vì vậy, có nhiều cách hiểu khác nhau về công nghiệp hoá nh: công nghiệp hoá t bản chủ nghĩa, công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa, công nghiệp hoá của các nớc đang phát triển Tuy nhiên, theo nghĩa chung nhất, công nghiệp hoá là quá trình chuyển một nền kinh tế lạc hậu, nông nghiệp là chủ yếu thành một nớc có nền kinh tế công nghiệp Hiện nay, do tác động của cách mạng khoa học - công nghệ cho nên có điều kiện rút ngắn quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá
Kế thừa có chọn lọc và phát triển những tri thức của văn minh nhân loại về công nghiệp hoá, hiện đại hóa vào điều kiện cụ thể của nớc ta Tại hội nghị Trung ương lần thứ 7 khúa VII (thỏng 7-1994), Đảng ta đó cú nhận thức mới vờ khỏi niệm
cụng nghiệp húa, hiện đại húa: “CNH – HĐH là quỏ trỡnh chuyển đổi căn bản, toàn diện cỏc hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế, xó hội từ
sử dụng sức lao động thủ cụng là chớnh sang sử dụng một cỏch phổ biến sức lao động cựng với cụng nghệ, phương tiện và phương phỏp tiờn tiến, hiờn đại dựa trờn
sự phỏt triển cụng nghiệp và tiến bộ khoa học – cụng nghệ, tạo ra năng suất lao động xó hội cao”1
Thực chất cụng nghiệp hoỏ, hiện đại hoỏ ở nước ta là tiến hành cỏch mạng khoa học- cụng nghệ trong toàn bộ nền kinh tế quốc dõn nhằm tạo ra cơ sở vật chất
kỹ thuật cho chủ nghĩa xó hội Do đú, quỏ trỡnh này phải kết hợp chặt chẽ cụng nghiệp hoỏ với hiện đại hoỏ; giữa đổi mới cụng nghệ với chuyển dịch cơ cấu kinh
tế trong từng ngành, từng lĩnh vực và toàn bộ nền kinh tế quốc dõn theo hướng hiện đại; giữa phỏt triển lực lượng sản xuất hiện đại với từng bước xỏc lập, củng cố, hoàn thiện quan hệ sản xuất xó hội chủ nghĩa Mục tiờu cơ bản của cụng nghiệp húa, hiện đại húa là cải biến nước ta thành một nước cụng nghiệp cú cơ sở vật chất
kỹ thuật hiện đại, cú cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ, phự hợp với trỡnh độ phỏt triển của lực lượng sản xuất, mức sống vật chất và tinh thần cao, quốc phũng – an ninh vững chắc, dõn giàu, nước mạnh, xó hội cụng bằng, văn minh
Như vậy, cụng nghiệp hoỏ khụng phải chỉ là phỏt triển nền cụng nghiệp, mà
1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ơng khoá VII, Nxb Chính trị quốc gia,
Hà Nội,1994, tr 4.
Trang 3là phát triển mọi lĩnh vực từ sản xuất vật chất và dịch vụ của nền kinh tế, cho đến các khâu trang thiết bị, phương pháp quản lý, tác phong lao động, kỹ năng sản xuất Hiện đại hoá cũng không có nghĩa chỉ là đưa khoa học - công nghệ - kỹ thuật thông tin - vi điện tử hiện đại vào các lĩnh vực hoạt động kinh tế, mà là quá trình vận dựng tất cả những phương tiện đó vào tổng thể hệ thống kinh tế, chính trị, xã hội,
nó đòi hỏi phải thực hiện cách mạng công nghệ trong các cơ cấu kinh tế - xã hội một cách hợp lý, cân đối, tạo lập cơ chế quản lý xã hội ở trình độ chuyên môn cao với phương pháp quản lý hiện đại
* Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa
Mỗi phương thức sản xuất xã hội đều dựa trên một cơ sở vật chất - kỹ thuật tương ứng Cơ sở vật chất - kỹ thuật của một xã hội là toàn bộ hệ thống các yếu tố vật chất của lực lượng sản xuất xã hội, phù hợp với trình độ kỹ thuật (công nghệ) tương ứng mà lực lượng lao động xã hội sử dụng để sản xuất ra của cải vật chất đáp ứng nhu cầu xã hội Cơ sở vật chất - kỹ thuật của một xã hội là nền tảng vật chất để xây dựng trên đó các quan hệ sản xuất và hệ thống kiến trúc thượng tầng của một
xã hội nhất định Căn cứ để xem xét sự biến đổi cơ sở vật chất - kỹ thuật của một
xã hội là sự biến đổi và phát triển của lực lượng sản xuất, sự phát triển của khoa học - kỹ thuật, tính chất và trình độ của các quan hệ xã hội, đặc biệt là quan hệ sản xuất thống trị Do đó, xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội là một tất yếu khách quan với các nước đi lên chủ nghĩa xã hội Nhưng ở những nước
có hoàn cảnh cụ thể khác nhau, con đường xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội không giống nhau
Công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước sẽ làm cho lực lượng sản xuất phát triển tạo ra tiền đề cho sự hình thành, phát triển các quan hệ sản xuất tiến bộ Với
sự phát triển của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa sẽ tạo nền tảng kinh tế để từng bước được xây dựng, hoàn thiện kiến trúc thượng tầng xã hội
Trang 4chủ nghĩa Nền kinh tế phát triển hiệu quả là điều kiện để cải thiện, nâng cao đời sống cho nhân dân, tăng cường liên minh công - nông - trí thức; vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của nhà nước xã hội chủ nghĩa được củng cố, tăng cường; cách mạng tư tưởng văn hoá có điều kiện thực hiện Công nghiệp hoá, hiện đại hoá gắn với phát triển kinh tế tri thức sẽ tạo ra điều kiện kinh tế để từng bước thực hiện sự bình đẳng về kinh tế giữa các vùng, miền, các dân tộc, các tầng lớp dân cư, tạo sự thống nhất ngày càng cao về chính trị, tinh thần trong xã hội, là tiền đề quan trọng
để xây dựng thành công xã hội mới
Công nghiệp hoá, hiện đại hoá thắng lợi sẽ tạo ra tiềm lực kinh tế và tiềm lực quốc phòng vững mạnh, là điều kiện để củng cố và tăng cường khả năng quốc phòng, an ninh đất nước, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, khắc phục nguy cơ
cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với các nước trong khu vực và thế giới, đồng thời chủ động hội nhập kinh tế quốc tế có hiệu quả
Nhận thức đúng vấn đề trên, Đảng ta đã khẳng định, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là nhiệm vụ trung tâm của cả thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Do đó, phải tập trung sức mạnh của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của mọi lực lượng, mọi thành phần kinh tế để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ này
2 Nền kinh tế tri thức
* Quan niệm về nền kinh tế tri thức.
Từ những năm 80 trở lại đây, do tác động mạnh mẽ của khoa học và công nghệ hiện đại, đặc biệt công nghệ thông tin, sinh học, vật liệu mới, năng lượng nền kinh tế thế giới đang biến đổi sâu sắc, toàn diện, chuyển từ kinh tế công nghiệp sang kinh tế tri thức Đây là một bước ngoặt có ý nghĩa lịch sử trọng đại đối với quá trình phát triển của nhân loại Những năm gần đây trong nhiều công trình nghiên cứu, nhiều hội nghị, hội thảo quốc tế và trong nhiều văn bản chiến lược phát triển của các quốc gia người ta đã dùng nhiều tên gọi khác nhau cho giai đoạn phát triển mới
Trang 5Năm 1995, Tổ chức OECD nêu ra khái niệm kinh tế tri thức: “Nền kinh tế tri thức là nền kinh tế trong đó sự sản sinh, truyền bá và sử dụng tri thức trở thành yếu
tố quyết định nhất đối với sự phát triển kinh tế, không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống”
Năm 1998, Bộ Thương mại và Công nghiệp Anh đưa ra định nghĩa: “Một nền kinh tế dẫn dắt bởi tri thức là một nền kinh tế mà việc sản sinh và khai thác tri thức có vai trò nổi trội trong quá trình tạo ra của cải”
Định nghĩa APEC nêu ra năm 2000, cho rằng: “Kinh tế tri thức là nền kinh tế
trong đó sự sản sinh ra, truyền bá và sử dụng tri thức là động lực chủ yếu nhất của
sự tăng trưởng, tạo ra của cải, việc làm trong tất cả các ngành kinh tế"
Tóm lại, mỗi định nghĩa trên đây, tuy có sự diễn giải đôi chút khác nhau, nhưng nội dung cơ bản là thống nhất với định nghĩa của Tổ chức nghiên cứu của Liên hợp quốc
* Những đặc trưng chủ yếu của nền kinh tế tri thức.
công nghệ mới trở thành chìa khoá cho việc tạo ra việc làm mới và nâng cao chất lượng cuộc sống Nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao, dịch chuyển cơ cấu nhanh
Trong những năm qua các nền kinh tế phát triển trên thế giới đã có những chuyển đổi to lớn, sâu sắc về cơ cấu kinh tế, về cách thức hoạt động và các qui tắc hoạt động; đang phát triển nhanh các ngành kinh tế dựa vào tri thức; các ý tưởng đổi mới và công nghệ là chìa khoá cho việc tạo ra việc làm mới và nâng cao chất lượng cuộc sống Nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao, dịch chuyển nhanh cơ cấu Nhưng đây cũng là nền kinh tế mang tính rủi ro, và không ngừng thay đổi, luôn đặt
ra nhiều thách thức mới
Nếu như trong khi nền kinh tế công nghiệp dựa vào sự tổ chức sản xuất hàng loạt, qui chuẩn hoá, thì nền kinh tế tri thức được tổ chức trên cơ sở sự sản xuất linh hoạt hàng hoá và dịch vụ dựa vào công nghệ cao, đây cũng là kinh tế văn
Trang 6phòng (người trực tiếp sản xuất ra sản phẩm trong các nhà máy ít đi, người làm việc ở văn phòng nhiều lên)
Thứ hai, là sản xuất công nghệ trở thành loại hình sản xuất quan trọng
nhất, tiên tiến nhất, tiêu biểu nhất của nền sản xuất tương lai Các ngành kinh tế tri thức đều phải dựa vào công nghệ mới để đổi mới và phát triển Các doanh nghiệp đều có sản xuất công nghệ, đồng thời có nhiều doanh nghiệp chuyên sản xuất công nghệ, có thể gọi là doanh nghiệp tri thức, trong đó khoa học và sản xuất được nhất thể hoá, không còn phân biệt phòng thí nghiệm với công xưởng, những người làm
việc trong đó là công nhân tri thức, họ vừa nghiên cứu vừa sản xuất
Hiện nay trên lĩnh vực công nghệ thông tin các doanh nghiệp tri thức phát triển rất nhanh, chỉ trong khoảng 5-10 năm từ chỗ tay không trở thành những tài sản khổng lồ hàng chục tỷ USD, như Nescape, Yahoo, Dell, Cisco
Sự hình thành và phát triển các khu công nghệ (technology park) là yếu tố rất quan trọng thúc đẩy phát triển nhanh sự ra đời các công nghệ mới Đây là những vườn ươm công nghệ; ở đây có các điều kiện thuận lợi để nhất thể hoá quá trình nghiên cứu, thực nghiệm khoa học, triển khai công nghệ và sản xuất, nhờ đó các ý tưởng khoa học nhanh chóng trở thành công nghệ và đưa ra sản xuất
Những thập kỷ gần đây trên thế giới các khu công nghệ phát triển rất nhanh, đó là một cách tổ chức để đi nhanh vào kinh tế tri thức
Vì nền sản xuất dựa vào công nghệ cao, tiêu hao ít nguyên liệu, năng lượng, thải ra ít phế thải, cho nên trong nền kinh tế tri thức có thể thực hiện được sản xuất sạch, không gây ô nhiễm môi trường Kinh tế tri thức là nền kinh tế phát triển bền vững
Trong xã hội mạng lại có điều kiện giải quyết tốt mối quan hệ giữa sản xuất
và tiêu dùng; nhờ có mạng có thể sản xuất theo nhu cầu của khách hàng, theo đơn đặt hàng, không để ứ đọng trong kho khối lượng lớn hàng hoá Giữa sản xuất và tiêu dùng có thể đạt được sự hài hoà
Trang 7Thứ ba, là việc ứng dụng công nghệ thông tin rộng rãi trong mọi lĩnh vực
và thiết lập mạng thông tin đa phương tiện phủ khắp nước, nối với hầu hết các tổ chức, các gia đình Thông tin trở thành tài nguyên quan trọng nhất Mọi người đều
có nhu cầu thông tin và được truy nhập vào các kho thông tin cần thiết cho mình Mọi lĩnh vực hoạt động trong xã hội đều có tác động của công nghệ thông tin để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, cũng chính vì vậy nhiều người gọi nền kinh tế tri thức là nền kinh tế số hay kinh tế mạng hay kinh tế số
Thứ tư, là các doanh nghiệp vừa cạnh tranh vừa hợp tác để phát triển.
Trong cùng một lĩnh vực khi một công ty thành công hơn, lớn mạnh hơn, thì công
ty khác tìm cách sáp nhập vào hoặc chuyển hướng khác ngay, nếu không muốn bị phá sản Mà trong nền kinh tế tri thức vì nảy sinh nhiều công nghệ mới nên luôn luôn xuất hiện nhiều công ty mới; sự ra đời của công ty gắn với sự ra đời của một công nghệ mới, một sáng chế mới Các công ty phải luôn đổi mới và phải kịp thời chuyển hướng theo sự phát triển của công nghệ Để tăng sức mạnh các công ty phải hợp tác với nhau, để tồn tại và phát triển
Thứ năm, xã hội thông tin thúc đẩy sự dân chủ hoá Thông tin đến với mọi
người Mọi người đều dễ dàng truy cập đến các thông tin cần thiết Dân chủ hoá các hoạt động và tổ chức điều hành trong xã hội được mở rộng Người dân nào cũng có thể được thông tin kịp thời về các quyết định của cơ quan nhà nước hoặc tổ chức có liên quan đến họ và họ có thể có ý kiến ngay nếu thấy không phù hợp Do
đó phải tạo không khí dân chủ, cách làm việc dân chủ Khi chuẩn bị các quyết định, các chính sách, luật pháp cơ quan nhà nước rất dễ dàng đưa ra lấy ý kiến nhân dân Việc tập hợp ý kiến, nguyện vọng của nhân dân cũng rất dễ dàng, thuận tiện Nguyên tắc "dân biết, dân bàn, dân kiểm tra" sẽ được thực hiện đầy đủ nhất Cho nên CNTT thúc đẩy sự phát triển dân chủ Có dân chủ mới phát huy được khả năng sáng tạo của mọi người
Trang 8Cách tổ chức quản lý cũng sẽ thay đổi nhiều Trong thời đại thông tin, mô hình chỉ huy tập trung, có đẳng cấp là không phù hợp Xu thế là theo mô hình phi đẳng cấp, phi tập trung, mô hình mạng, trong đó tận dụng các quan hệ ngang; vì thông tin đến được một cách thuận lợi nhanh chóng tất cả mọi nơi, không cần đi qua các nút xử lý trung gian Đó là mô hình tổ chức dân chủ, nó linh hoạt trong điều hành, dễ thích nghi với đổi mới, khơi dậy sự năng động sáng tạo của mọi người
Thứ sáu, xã hội thông tin là một xã hội học tập Giáo dục rất phát triển.
Mọi người đều học tập, học thường xuyên, học ở trường và học trên mạng, để không ngừng trau dồi kỹ năng, phát triển trí sáng tạo Không học tập thường xuyên thì không phát triển được nền kinh tế tri thức Mọi người thường xuyên được bổ túc, cập nhật kiến thức, chủ động theo kịp sự đổi mới và có khả năng thúc đẩy sự đổi mới Với sự bùng nổ thông tin và sự luôn đổi mới kiến thức, mô hình giáo dục truyền thống: đào tạo xong rồi ra làm việc là không còn phù hợp, mà phải đào tạo
cơ bản, ra làm việc và tiếp tục đào tạo, vừa đào tạo vừa làm việc Con người phải học tập suốt đời, vừa học vừa làm việc Hệ thống giáo dục phải đảm bảo cho mọi người bất cứ lúc nào bất cứ ở đâu cũng có thể học tập được Mạng thông tin có ý nghĩa rất quan trọng cho việc học tập suốt đời
Đầu tư cho giáo dục và cho khoa học chiếm tỷ lệ rất cao Nói chung đầu tư
vô hình (cho con người, cho giáo dục, khoa học, văn hoá xã hội ) cao hơn đầu tư hữu hình (đầu tư xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật) Phát triển con người trở thành
nhiệm vụ trung tâm của xã hội Vốn con người là yếu tố then chốt nhất tạo ra giá trị
cho doanh nghiệp tri thức
Thứ bảy, vốn quý nhất trong nền kinh tế tri thức là tri thức Tri thức là
nguồn lực hàng đầu tạo sự tăng trưởng Không phải như các nguồn lực khác bị mất
đi khi sử dụng, tri thức và thông tin có thể được chia xẻ, và trên thực tế lại tăng lên khi sử dụng Nền kinh tế tri thức do đó là một nền kinh tế dư dật chứ không phải khan hiếm
Trang 9Thứ tám, sự sáng tạo, đổi mới thường xuyên là động lực chủ yếu nhất
thúc đẩy sự phát triển Công nghệ đổi mới rất nhanh, vòng đời công nghệ rút ngắn; quá trình từ lúc ra đời, phát triển rồi tiêu vong của một lĩnh vực sản xuất, hay một công nghệ chỉ mấy năm, thậm chí mấy tháng Các doanh nghiệp muốn trụ được và phát triển thì phải luôn đổi mới công nghệ và sản phẩm Sáng tạo là linh hồn của sự đổi mới
Thứ chín, nền kinh tế tri thức là nền kinh tế toàn cầu hoá Thị trường và sản
phẩm mang tính toàn cầu, một sản phẩm sản xuất ở bất kỳ nơi nào cũng có thể nhanh chóng có mặt khắp nơi trên thế giới
Quá trình toàn cầu hoá cũng là quá trình chuyển sang nền kinh tế tri thức, toàn cầu hoá và kinh tế tri thức thúc đẩy nhau, gắn quyện với nhau, là hai anh em sinh đôi của cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại Toàn cầu hoá một mặt tạo thuận lợi cho sự phát triển nhanh kinh tế tri thức ở các nước, nhưng đồng thời cũng đặt nhiều thách thức rủi ro Trên thế giới hiện nay thì khoảng cách giàu nghèo vẫn đang tăng nhanh do chêch lệch nhiều về tri thức và điều đó chỉ có thể xoá được khi rút ngắn khoảng cách và tri thức
Thứ mười, là sự thách thức đối với văn hoá Trong nền kinh tế tri thức - xã
hội thông tin, văn hoá có điều kiện phát triển nhanh và văn hoá là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội Do thông tin, tri thức bùng nổ, trình độ nền văn hoá nâng cao, nội dung và hình thức các hoạt động văn hoá phong phú đa dạng
Nhờ các phương tiện truyền thông tức thời, nhất là internet, một sáng tác ra đời tức thời lan truyền đến mọi nơi trên thế giới Giao lưu văn hoá hết sức thuận lợi, tạo điều kiện cho các nền văn hoá có thể tiếp thu các tinh hoa của nhân loại để phát triển nền văn hoá của mình Nhưng mặt khác các nền văn hoá đứng trước những rủi ro rất lớn: bị pha tạp, dễ mất bản sắc… Nhiệm vụ gìn giữ, phát huy bản sắc văn hoá mỗi dân tộc trở nên rất nặng nề Cái chính là phải giáo dục truyền
Trang 10thống, phát huy các giá trị truyền thống, xây dựng và phát triển nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, có đủ sức mạnh nội sinh
3 Tính tất yếu công nghiệp hoá, hiện đại hoá gắn với phát triển kinh tế tri thức ở nước ta
CNH là một giai đoạn tất yếu của mỗi quốc gia Đối với nước ta, từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, muốn tiến lên CNXH, nhất thiết phải trải qua CNH Công nghiệp hóa - hiện đại hóa (CNH-HĐH) giúp phát triển lực lượng sản xuất, làm thay đổi căn bản công nghệ sản xuất, tăng năng suất lao động Đây là thời kỳ tạo tiền đề vật chất để không ngừng củng cố và tăng cường vai trò của kinh tế nhà nước trong điều tiết sản xuất và dẫn dắt thị trường Đồng thời, CNH-HĐH là động lực phát triển kinh tế-xã hội, tạo điều kiện tăng cường củng cố an ninh-quốc phòng
và là tiền đề cho việc xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ, đủ sức tham gia một cách có hiệu quả vào sự phân công và hợp tác quốc tế
Trong quá trình CNH-HĐH, nước ta có thuận lợi cơ bản là nước đi sau, có thể học hỏi được kinh nghiệm thành công của những nước đi trước và có cơ hội rút ngắn thời gian thực hiện quá trình này Trước đây, nước Anh thực hiện CNH đầu tiên, phải mất 120 năm; nước Mỹ đi sau, chỉ mất 90 năm; sau nữa là Nhật Bản xuống còn 70 năm; và các nước công nghiệp mới (NICs) có hơn 30 năm Việt Nam thực thực hiện quá trình này trong bối cảnh loài người đang bắt đầu chuyển sang phát triển kinh tế tri thức (KTTT), với sự bùng nổ của tự động hóa, công nghệ thông tin, công nghệ gen, công nghệ nano, công nghệ vật liệu mới đúng như tiên đoán của C Mác và Ph Ăng-ghen từ giữa thế kỷ XIX: ''Tri thức sẽ trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp'' Đây chính là cơ hội lịch sử hiếm hoi mà thời đại tạo ra để các nước đi sau như Việt Nam rút ngắn khoảng cách và đuổi kịp các nước đi trước Việc chuyển nền kinh nước ta sang hướng phát triển dựa vào tri thức trở thành yêu cầu cấp thiết không thể trì hoãn