Luận văn thạc sỹ - Tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

1. Lý do lựa chọn đề tài Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong kinh tế thị trường là nội dung cốt lõi của đường lối đổi mới đất nước. Công nghiệp hóa thế tất yếu sẽ thúc đẩy đô thị hóa, còn một trong những nhiệm vụ hàng đầu của hiện đại hóa là phải hiện đại hóa hệ thống hạ tầng quốc gia. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa sẽ tác động mạnh mẽ đến việc quản lý và sử dụng nguồn tài nguyên đất. Thực tế cho thấy, trong những năm gần đây, việc phát triển các khu công nghiệp, các khu đô thị lớn đang diễn ra ở khắp các tỉnh, thành phố trong cả nước. Các dự án đầu tư xây dựng công nghiệp cần đất đai cho từng nhà máy hoặc cho cụm công nghiệp và khu công nghiệp. Như vậy, cùng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa, việc thu hồi đất để thực hiện các dự án là yêu cầu tất yếu của quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Để thu hồi đất đạt hiệu quả đồng thời đảm bảo được lợi ích của người dân, xử lý hài hoà mối quan hệ lợi ích giữa người dân và Nhà nước thì Nhà nước phải hoạch định và tổ chức thực hiện có hiệu quả hệ thống chính sách về BT-HT-TĐC. Nếu như hoạch định chính sách đúng là điều kiện cần thì tổ chức thực thi chính sách là điều kiện đủ để chính sách thành công. Trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, Hà Tĩnh là một điểm sáng về phát triển kinh tế của cả nước với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm tương đối cao, khoảng trên 18%/năm giai đoạn 2011-2016. Để tạo bước đột phá cho nền kinh tế, bên cạnh việc xây dựng một nền nông nghiệp công nghệ cao, quy mô lớn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Hà Tĩnh đã tập trung phát triển nhanh các ngành công nghiệp nặng, cơ khí, công nghiệp phục vụ nông nghiệp và công nghiệp hỗ trợ; đầu tư phát triển các đô thị theo hướng văn minh, hiện đại và đặc biệt là tập trung xây dựng các khu công nghiệp, khu kinh tế có tầm cỡ quốc gia, quốc tế, trong đó có Khu kinh tế Vũng Áng thuộc địa bàn thị xã Kỳ Anh. Tuy nhiên, cũng như các địa phương trong cả nước, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hoá và đô thị hóa ở Hà Tĩnh nói chung, thị xã Kỳ Anh nói riêng đã đặt ra những yêu cầu mới trong việc thực thi chính sách thu hồi đất để thực hiện các dự án, bảo đảm cho sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh. Khu kinh tế Vũng Áng, tỉnh Hà Tĩnh là một trong 5 khu kinh tế trọng điểm ven biển Quốc gia được Chính phủ ưu tiên tập trung đầu tư, phát triển nhanh với nhiều dự án có quy mô lớn mang tầm quốc gia và quốc tế. Những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của Khu kinh tế Vũng Áng đã từng bước khẳng định vai trò động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế của tỉnh, khu vực và cả nước. Từ khi có Khu kinh tế Vũng Áng, kinh tế - xã hội của cả vùng đất Hoành Sơn và vùng ven biển Kỳ Anh có những thay đổi rõ rệt, bắt đầu định hình những đường nét của một đô thị hiện đại trong tương lai gần. Ngày 10/4/2015, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã có Nghị quyết 903/NQ-UBTVQH13về việc thành lập thị xã Kỳ Anh, đây chính là cơ sở quan trọng để hình thành một thành phố công nghiệp mà trung tâm là Khu kinh tế động lực Vũng Áng. Để nhường đất thực hiện hàng trăm dự án thuộc Khu kinh tế Vũng Áng, chính quyền thị xã Kỳ Anh (trước đây là huyện Kỳ Anh) đã tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi di dời hàng ngàn hộ dânvà thu hồi hàng ngàn hecta đất. Có thể nói đây là một trong những nhiệm vụ rất khó khăn, phức tạp và nhạy cảm với một khối lượng công việc rất lớn, nếu giải quyết không tốt rất dễ làm nảy sinh các vấn đề xã hội, ngược lại nếu giải quyết tốt sẽ góp phần quan trọng trong việc ổn định đời sống và củng cố niềm trong quần chúng nhân dân, tạo cơ sở quan trọng cho việc thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội khác. Nhận thức được điều đó, trong thời gian qua, việc tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh đã đạt được những kết quả rất quan trọng, góp phần đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng cho các dự án, giải quyết tốt mối quan hệ lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người có đất bị thu hồi, đồng thời tạo ra những thay đổi mang tính đột phá trên tất cả các mặt đời sống kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, việc tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC trên địa bàn thị xã Kỳ Anh những năm qua vẫn còn bộc lộ một số nhược điểm cần khắc phục, nhất là trong công tác tuyên truyền, vận động; xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác bồi thường; cơ chế phối kết hợp giữa các ngành chức năng, UBND các xã, phường với Hội đồng BT-HT-TĐC...Thực tế đó đặt ra yêu cầu cần phải nghiên cứu, đánh giá một cách nghiêm túc, có tính hệ thống cả về cơ sở lý luận và thực tiễn để hoàn thiện quá trình tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC của chính quyền thị xã Kỳ Anh trong thời gian tới. Là cán bộ công tác tại Ủy ban nhân dân thị xã Kỳ Anh, thông qua hoạt động thực tiễn và những kiến thức chuyên ngành Quản lý kinh tế được tiếp nhận trong quá trình học tập tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, tôi lựa chọn và thực hiện đề tài: “Tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh” để làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế. 2. Tình hình nghiên cứu Trong những năm gần đây, việc phát triển các khu công nghiệp, khu đô thị lớn đang diễn ra khá nhanh ở nhiều địa phương; các dự án đầu tư xây dựng công nghiệp cần phải thu hồi đất không ngừng được triển khai thực hiện. Để đáp ứng yêu cầu của sự phát triển đó và thu hút các dự án đầu tư, phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, chính quyền cấp huyện cần phải thu hồi đất và tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC. Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu hoàn thiện việc tổ chức thực thi chính sách chính sách BT-HT-TĐC trở thành yêu cầu nhiệm vụ hết sức quan trọng đối với mỗi chính quyền cấp huyện. Do đó, vấn đề hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách chính sách BT-HT-TĐC đã nhận được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học. Qua nhiên cứu tham khảo, tác giả hệ thống một số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài như sau: - Luận văn thạc sĩ Kinh tế nông nghiệp “Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên một số dự án của chính quyền huyện Nghi Xuân - tỉnh Hà Tĩnh”, bảo vệ năm 2009 của tác giả Lê Việt Anh, trong đó nghiên cứu quá trình triển khai các chính sách BT-HT-TĐC tại huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Đề tài tập trung nghiên cứu việc thực hiện các chính sách về giá đất, giá vật kiến trúc và cây cối hoa màu, đối tượng và điều kiện được bồi thường mà chưa tập trung vào việc phân tích mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan ban ngành cũng như chưa đi sâu vào việc đánh giá ở mỗi giai đoạn cụ thể của quá trình tổ chức thực thi chính sách của chính quyền huyện Nghi Xuân - tỉnh Hà Tĩnh. - Luận văn thạc sĩ Quản lý công về đề tài “Hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách thu hồi đất nông nghiệp của thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An”, bảo vệ năm 2011 của tác giả Nguyễn Hà Dân. Nội dung luận văn phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách về thu hồi đất, xây dựng và hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách thu hồi đất nông nghiệp nói riêng tại thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An mà chưa đi sâu vào việc phân tích, đánh giá và nêu giải pháp đối với tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu đất của chính quyền cấp huyện nói chung. - Công trình nghiên cứu “Đánh giá việc thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi thu hồi đất để triển khai một số dự án tại huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh” của tập thể các tác giả Đặng Tiến Sĩ, Phạm Thị Tuyền, Đặng Hùng Võ, Đỗ Thị Tám, đăng trên Tạp chí Khoa học và Phát triển 2015, tập 13, số 1. Trong công trình này, các tác giả đã tập trung nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại huyện Vân Đồn, trong đó tập trung đánh giá về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của 2 dự án trọng điểm tại huyện vân đồn là Dự án đầu tư xây dựng khu tái định cư xã Hạ Long để tạo chỗ ở ổn định cho các hộ dân thuộc diện giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch để thực hiện các dự án đầu tư tại huyện Vân Đồn và Dự án Đường từ khu tái định cư xã Vạn Yên đến khu công viên Phức Hợp nhằm hình thành trục vận tải quan trọng liên kết các khu chức năng, các khu vui chơi giải trí cao cấp tại huyện Vân Đồn. Sau khi đánh giá thực trạng, chỉ ra những những ưu điểm và đặc biệt là làm rõ những tồn tại như giá bồi thường thấp hơn giá thị trường, phương án bồi thường chủ yếu bằng tiền, chưa có định hướng sử dụng các khoản tiền bồi thường, hỗ trợ, các tác giả đã đề xuất một hệ thống các giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi thu hồi đất để triển khai một số dự án tại huyện Vân Đồn, trọng tâm là cần thực hiện tốt công tác quản lý đất đai, đặc biệt là đăng ký biến động đất đai; đa dạng hoá phương án bồi thường; xây dựng chính sách hỗ trợ dài hạn và tạo việc làm; có hướng dẫn sử dụng các khoản tiền bồi thường, hỗ trợ một cách hiệu quả. Công trình nghiên cứu“Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng thực hiện một số dự án tại huyện Tiền hải, tỉnh Thái bình” của các tác giả Phạm Phương Nam và Nguyễn Thanh Trà đăng trên Tạp chí Khoa học và Phát triển 2012, Tập 10, số 2. Công trình này đã sử dụng các phương pháp điều tra, thu thập tài liệu, số liệu, so sánh và tổng hợp về bồi thường giải phóng mặt bằng thực hiện 3 dự án trọng điểm để tiến hành tìm hiểu những ưu điểm, tồn tại trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình. Kết quả nghiên cứu cho thấy: về cơ bản, bồi thường giải phóng mặt bằng đã thực hiện đúng tiến độ, đúng pháp luật và được đại đa số người bị thu hồi đất đồng ý. Một số tồn tại là vẫn còn có sự chênh lệch diện tích theo giấy tờ và đo đạc thực tế; phương án bồi thường chủ yếu bằng tiền, ít khi bằng đất; có dự án mới chỉ hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất cho những người có đất nông nghiệp bị thu hồi trên 30% diện tích; chưa có định hướng sử dụng các khoản tiên bồi thường, hỗ trợ. Các giải pháp đề xuất là cần thực hiện tốt công tác quản lý đất đai, đặc biệt là đăng ký biến động đất đai; đa dạng hoá phương án bồi thường; xây dựng chính sách hỗ trợ dài hạn và tạo việc làm; có hướng dẫn sử dụng các khoản tiền bồi thường, hỗ trợ một cách hiệu quả. Khái quát tình hình nghiên cứu có thể thấy rằng: các tác giả đã đưa ra nội dung và những cách tiếp cận riêng về việc tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đấtphù hợp với thực tiễn và đặc điểm của đối tượng nghiên cứu. Đây là một trong những nguồn tài liệu quan trọng để tác giảtham khảotrong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu của mình. Tuy nhiên, có thể thấy rằng, thời điểm nghiên cứu của nhiều công trình đã diễn ra khá lâu, do đó tính thời sự, cập nhật, cơ sở pháp lýbị hạn chế hoặc không còn phù hợp. Bên cạnh đó, mỗi một địa phương có một đặc điểm riêng về điều kiện kinh tế - xã hội và những khác biệt về các nhân tố khách quan, chủ quan tác động đến việc tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất. Mặt khác, tình hình thực tiễn không ngừng thay đổi, theo đó là sự thay đổi của các quy định pháp luật về quản lý đất đai cũng như việc phân cấp, phân quyền cho địa phương theo Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015.Như vậy, có thể thấy rằng, đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu về quá trình tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC của chính quyền thị xã Kỳ Anh.Do đó đề tài “Tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh” không trùng lắp với bất cứ công trình khoa học nào đã thực hiện. Hy vọng đây sẽ là một công trình nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn đối với chính quyền thị xã Kỳ Anh trong việc tổ chức thực thi chính sách thời gian tới và có giá trị tham khảo đối với một số huyện, thị xã có cùng điều kiện tương đồng về kinh tế - xã hội đang trong quá trình hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC. 3. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là: Thứ nhất: Xác định khung lý thuyết cho việc nghiên cứu quá trình tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC của chính quyền cấp huyện. Thứ hai:Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh; xác định được ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và những kinh nghiệm trong quá trình tổ chức thực thi chính sách trên địa bàn thị xã Kỳ Anh giai đoạn 2008 - 2016. Thứ ba:Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện việc tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội cho chính quyền thị xã Kỳ Anh đến năm 2020. 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4.1. Đối tượng nghiên cứu Đề tài nghiên cứu việc tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh 4.2. Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu quá trình tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC của chính quyền thị xã Kỳ Anh theo 3 giai đoạn đó là: chuẩn bị triển khai chính sách, chỉ đạo triển khai chính sách, kiểm tra thực hiện chính sách. - Về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh - Về thời gian: dữ liệu được thu thập trong giai đoạn 2008-2016, các giải pháp hoàn thiện được đề xuất đến năm 2020.

Trang 1

NGUYỄN NGỌC SƠN

TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG , HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN THỊ

XÃ KỲ ANH, TỈNH HÀ TĨNH CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ VÀ CHÍNH SÁCH

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS ĐỖ THỊ HẢI HÀ

Hà Nội - 2017

Trang 2

Tôi xin cam kết bản luận văn: “Tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ

trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, không sao chép một phần hoặc

toàn bộ luận văn nào khác Nếu có sai xót tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngày tháng 12 năm 2017

Tác giả

Nguyễn Ngọc Sơn

Trang 3

Lời đầu tiên tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS.TS Đỗ Thị Hải Hà làngười trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo cho tôi trong quá trình nghiên cứu thực hiện luậnvăn này

Tôi xin gửi lời cám ơn đến Tập thể Ban Giám hiệu nhà trường, các khoa,phòng, ban, đơn vị của trường Đại học Kinh tế Quốc Dân đã tạo mọi điều kiệnthuận lợi cho học viên trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường

Xin trân trọng cảm ơn Thị ủy, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân thị xã

Kỳ Anh đã sẵn sàng giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện, cung cấp các tài liệu, sốliệu liên quan đến đề tài

Cuối cùng, tôi muốn dành lời cảm ơn đến gia đình, đồng nghiệp, bạn bè vàngười thân đã hết lòng ủng hộ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập vànghiên cứu, để tôi có thể hoàn thành tốt luận văn của mình

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng 12 năm 2017

Tác giả

Nguyễn Ngọc Sơn

Trang 4

1.1 CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚCTHU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP HUYỆN 91.1.1 Khái niệm chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chínhquyền cấp huyện 9

1.1.2 Mục tiêu của chính sách BT-HT-TĐC 12

1.1.3 Các nguyên tắc thực hiện mục tiêu chính sách BT-HT-TĐC 121.1.4 Các bộ phận cấu thành của chính sách BT-HT-TĐC 13

1.2 TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH

CƯ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP HUYỆN 151.2.1 Khái niệm tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC của chính quyền cấphuyện 15

1.2.2 Mục tiêu của tổ chức thực thi chính sách 16

1.2.3 Quá trình tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC cấp huyện 171.2.4 Các điều kiện để tổ chức thực thi chính sách thành công 30

1.3 KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG TRONG TỔ CHỨC THỰCTHI CHÍNH SÁCH BT-HT-TĐC KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT VÀ BÀI HỌCCHO CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ KỲ ANH 321.3.1 Kinh nghiệm của một số địa phương trong tỉnh 33

1.3.2 Bài học kinh nghiệm cho chính quyền thị xã Kỳ Anh 36

Chương 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ KỲ ANH 38

2.1 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI CỦA THỊ XÃ KỲ ANH 382.1.1.Điều kiện tự nhiên 38

2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế 38

2.1.3 Tình hình xã hội 40

2.2 CÁC CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH KHI NHÀ NƯỚC THUHỒI ĐẤT ĐƯỢC THỰC HIỆN TẠI THỊ XÃ KỲ ANH GIAI ĐOẠN 2008 - 2016 412.2.1 Hệ thống các chính sách sách về BT-HT-TĐC của cấp tỉnh 41

2.2.2 Mục tiêu, kết quả thực hiện chính sách BT-HT-TĐC tại thị xã Kỳ Anh giaiđoạn 2008- 2016 42

Trang 5

2.3 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖTRỢ, TÁI ĐỊNH KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ

XÃ KỲ ANH GIAI ĐOẠN 2008 -2016 482.3.1 Chuẩn bị triển khai chính sách 48

2.3.2 Chỉ đạo triển khai chính sách 55

2.3.3 Kiểm soát sự thực hiện chính sách BT-HT-TĐC 60

2.4 ĐÁNH GIÁ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ,TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ

KỲ ANH GIAI ĐOẠN 2008-2016 622.4.1 Đánh giá chung về kết quả tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ,tái định cư của chính quyền thị xã Kỳ Anh 62

2.4.2 Đánh giá theo các tiêu chí tổ chức thực thi chính sách 63

2.4.3 Đánh giá theo các giai đoạn của quá trình tổ chức thực thi chính sách64

Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ KỲ ANH, TỈNH HÀ TĨNH 68

3.1 MỤC TIÊU, PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THICHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ CỦA CHÍNH QUYỀNTHỊ XÃ KỲ ANH 683.1.1 Mục tiêu của tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC của chính quyền thị

3.2.2 Hoàn thiện chỉ đạo thực hiện chính sách 76

3.2.3 Hoàn thiện kiểm soát sự thực hiện 80

3.3 KIẾN NGHỊ CÁC ĐIỀU KIỆN ĐỂ THỰC HIỆN GIẢI PHÁP 813.3.1 Kiến nghị đối với chính quyền thị xã Kỳ Anh 81

3.3.2 Kiến nghị đối với chính quyền tỉnh Hà Tĩnh 82

3.3.3 Kiến nghị đối với cơ quan trung ương 83

KẾT LUẬN 84

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Trang 8

Bảng 1.1: Mối quan hệ mục tiêu, kết quả của BT-HT-TĐC 29

Bảng 2.1: Hiện trạng diện tích, dân số, mật độ dân số thị xã Kỳ Anh 40

Bảng 2.2: Mục tiêu và kết quả thu hồi đất của thị xã Kỳ Anh giai đoạn 2008-2016 42

Bảng 2.3: Kinh phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư từ năm 2008 đến 2016 43

Bảng 2.4: Kết quả cụ thể giải phóng mặt bằng các khu tái định cư, các khu nghĩa trang phục vụ dự án formosa 45

Bảng 2.5: Kết quả thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, di dời tái định cư dự án Formosa và các dự án phục vụ dự án Formosa (Đến 30/12/2010) 46

Bảng 2.6: Dự án Cấp nước Khu kinh tế Vũng Áng 47

Bảng 2.7: Dự án xây dựng khu Thương mại & Dịch vụ Anh Bảo 48

Bảng 2.8: Cơ cấu nguồn nhân lực của Tổ tư vấn BT-HT-TĐC thị xã Kỳ Anh 52

Bảng 3.1: Kế hoạch BT-HT-TĐC của thị xã Kỳ Anh giai đoạn 2017 - 2020 70

SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1: Mục tiêu của chính sách BT-HT-TĐC 12

Sơ đồ 1.2: Mục tiêu của tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC 16

Sơ đồ 1.3: Các giai đoạn của quá trình tổ chức thực thi chính sách 17

Sơ đồ 1.4: Quy trình bồi thường, hỗ trợ, tái định khi Nhà nước thu hồi đất 19

Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức của Hội đồng BT-HT-TĐC thị xã Kỳ Anh 49

Sơ đồ 2.2: Cơ cấu tổ chức Tổ tư vấn BT-HT-TĐC thị xã Kỳ Anh 51

Trang 9

nguyễn ngọc sơn

tổ chức thực thi chính sách bồi thờng ,

hỗ trợ, tái định c khi nhà nớc thu hồi đất trên địa bàn thị xã kỳ anh, tỉnh hà tĩnh

Chuyên ngành: quản lý kinh tế và chính sách

Hà Nội - 2017

Trang 10

Trong thời gian qua việc tổ chức thực chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh đã đạt được những kếtquả quan trọng góp phần làm thay đổi bộ mặt của địa phương

Tuy nhiên, việc tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC vẫn còn bộc lộ một

số nhược điểm cần phải khắc phục bằng những giải pháp căn cơ và quyết liệt hơn

Vì vậy tôi đã lựa chọn đề tài: “Tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ

trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh, tỉnh

Hà Tĩnh” để làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của mình

Mục tiêu nghiên cứu

Thứ nhất: Xác định khung lý thuyết cho việc nghiên cứu quá trình tổ chức

thực thi chính sách BT-HT-TĐC của chính quyền cấp huyện

Thứ hai:Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà

nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh; xác định được ưu điểm, hạn chế,nguyên nhân và những kinh nghiệm trong quá trình tổ chức thực thi chính sách trênđịa bàn thị xã Kỳ Anh giai đoạn 2008 - 2016

Thứ ba:Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện việc tổ chức thực thi chính

sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất để phục vụ phát triển kinh tế - xã hộicho chính quyền thị xã Kỳ Anh đến năm 2020

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đề tài nghiên cứu việc tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhànước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

- Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu quá trình tổ chức thực thi chínhsách BT-HT-TĐC của chính quyền thị xã Kỳ Anh theo 3 giai đoạn đó là: chuẩn bịtriển khai chính sách, chỉ đạo triển khai chính sách, kiểm tra thực hiện chính sách

Trang 11

- Về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

- Về thời gian: dữ liệu được thu thập trong giai đoạn 2008-2016, các giải pháphoàn thiện được đề xuất đến năm 2020

Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu khung lý thuyết về tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗtrợ, tái định cư

- Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, phỏng vấn sâu lãnh đạo của các đơn vịcác chủ đầu tư và người dân các vùng dự án

- Sử dụng nguồn số liệu thứ cấp của Thị ủy, HĐND, UBND, Hội đồng TĐC thị xã Kỳ Anh – tỉnh Hà Tĩnh

BT-HT-Đóng góp của luận văn

- Hệ thống cơ sở lý luận về tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhànước thu hồi đất

- Đưa ra những kết luận chính xác, khách quan, khoa học về thực trạng, ưuđiểm, hạn chế, kinh nghiệm trong tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhànước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

- Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị để hoàn thiện tổ chức thực thi chính sáchBT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG,

HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH

1.2 TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP HUYỆN

Trong mục này tác giả làm rõ khái niệm, mục tiêu, quá trình và các tiêu chíđánh giá việc tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của chínhquyền cấp huyện

Trang 12

1.2.1 Khái niệm tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư của chính quyền cấp huyện

Tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền cấp huyện là quá trình triển khai các chính sách BT-HT-TĐC của Trung ương, tỉnh thành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy Nhà nước cấp huyện nhằm tạo quỹ đất để xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của địa phương.

1.2.2 Mục tiêu của tổ chức thực thi chính sách

Các tiêu chí bảo đảm mục tiêu của tổ chức thực thi chính sách

duyệt bàn giao được

cho chủ đầu tư;

- Tổng tiền bồi thường

về đất đai, cây cối hoa

- Số hộ gia đình, cá nhân được hỗ trợ ổn định đời sống và ổn định sản xuất; hỗ trợ

di chuyển chỗ ở.

- Số người được đào tạo nghề mới, và số người được nhận vào làm việc tại các nhà máy.

Về tái định cư

- Diện tích đất được xây dựng làm khu tái định cư (m2);

- Các tiêu chí về cơ sở

hạ tầng của khu tái định

cư đạt được so với quy định của Nhà nước;

- Số hộ gia đình nhận đất, nhà tái định cư.

- Tổng tiền sử dụng đất thu được từ tiền tái định cư để nạp vào ngân sách.

MỤC ĐÍCH CỦA TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH

BTHTTĐC Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân; tạo quỹ đất

phục vụ phát triển kinh tế xã hội, phát triển đô thị

Trang 13

1.2.3 Quá trình tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của chính quyền cấp huyện

Quá trình tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC của chính quyền cấp huyện là một quá trình liên tục bao gồm có các giai đoạn chính được mô phỏng qua sơ đồ sau:

Giai đoạn 1:

Chuẩn bị triển khai

a Xây dựng bộ máy tổ chức thực thi(gồm cơ cấu tổ chức,nguồn nhân lực )

b Lập các kế hoạch triển khai

d Phối hợp các cơ quan ban ngành

e Đàm phán và giải quyết xung đột

f Xây dựng và vận hành hệ thống dịch vụ hỗ trợ

Giai đoạn 3:

Kiểm soát sự thực

hiện chính sách

a Xây dựng hệ thống thông tin phản hồi

b Tiến hành giám sát, đánh giá sự thực hiện

c Điều chỉnh chính sách

d Đưa ra các sáng kiến hoàn thiện, đổi mới

1.2.4 Các tiêu chí đánh giá quá trình tổ chức thực thi chính sách

b Đánh giá việc thực hiện chính sách:

Thứ nhất: Đánh giá hiệu lực của chính sách

Công thức: Hiệu lực = Kết quả/Mục tiêu

Bảng 2.1: Mối quan hệ mục tiêu, kết quả của BTHTTĐC

Trang 14

Bồi thường,

hỗ trợ

Diện tích đất được BTHT(m2)Diện tích đất bàn giao được cho chủ đầu tư(m2)Tổng tiền BTHT về đất, tài sản trên đất(đồng)

Số hộ gia đình được bồi thường(hộ)

Số người được đào tạo nghề, giải quyết việclàm(người)

Tỷ lệ % số lượng đơn thư khiếu nại, tố cáo trong tổng

số đối tượng bị thu hồi đất

Tái định cư

Diện tích đất được xây dựng làm khu tái định cư(m2)

Số hộ gia đình nhận đất, nhà tái định cư(hộ)Tổng tiền sử dụng đất thu được từ tái định cư ( đồng)

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT

CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ KỲ ANH 2.1 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI CỦA THỊ XÃ KỲ ANH

Trong mục này tác giả giới thiệu sơ lược về thị xã Kỳ Anh bao gồm:

- Đặc điểm tự nhiên của thị xã Kỳ Anh

- Tình hình phát triển kinh tế - xã hội của thị xã Kỳ Anh

2.2 Mục tiêu, kết quả thực hiện chính sách BT-HT-TĐC tại thị xã Kỳ Anh giai đoạn 2008- 2016

Năm Mục tiêu cần thu hồi

(Nguồn: Hội đồng BT-HT-TĐC thị xã Kỳ Anh, 2016)

2.3 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG,

HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ KỲ ANH GIAI ĐOẠN 2008-2016

Trang 15

Trong mục này Luận văn phản ánh thực trạng tổ chức thực thi chính sáchBT-HT-TĐC khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn từ 2008-2016.

2.3.1 Về chuẩn bị triển khai chính sách

Nêu và phân tích thực trạng các nội dung về chuẩn bị triển khai chính sáchBT-HT-TĐC như: Tổ chức bộ máy thực thi, Lập các kế hoạch tổ chức thực thi chínhsách, Ban hành các văn bản hướng dẫn, Tổ chức tập huấn, đào tạo bồi dưỡng Trong

đó nhấn mạnh kết quả việc chuẩn bị triển khai chính sách của chính quyền thị xã KỳAnh

2.3.2 Chỉ đạo triển khai chính sách

Phần này tác giả làm rõ quá trình chỉ đạo triển khai chính sách bao gồm cácnội dung: Tổ chức truyền thông, tư vấn, Thực thi các kế hoạch, Vận hành các ngânsách, Tổ chức phối hợp các cơ quan ban ngành, Đàm phán và giải quyết xung đột,Xây dựng và vận hành các dịch vụ hỗ trợ

2.3.3 Kiểm soát sự thực hiện chính sách BT-HT-TĐC

Nêu lên quy trình thực hiện kiểm soát việc thực hiện chính sách gồm các nộidung: Xây dựng hệ thống thông tin phản hồi, Tiến hành giám sát, đánh giá và Điềuchỉnh chính sách

2.4 ĐÁNH GIÁ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ KỲ ANH GIAI ĐOẠN 2008-2016

2.4.1 Đánh giá theo các tiêu chí tổ chức thực thi chính sách

Về tính hiệu lực của chính sách

Trong quá trình thực thi các chính sách của Trung ương, tỉnh thì các cơ banngành, các xã phường, chủ đầu tư dự án, người bị thu hồi đất và các đối tượng liênquan đã chấp hành tốt sự chỉ đạo của chính quyền thị xã Kỳ Anh về quy trình thựchiện, kiểm đếm, áp giá, tính toán các chế độ bồi thường, HTTĐC, dành nguồn lựccho đào tạo việc làm và ổn định đời sống của người dân

Tuy nhiên, bên cạnh đó thì trong quá trình thực hiện chính quyền thị xã Kỳ Anhvẫn còn một số tồn tại thể hiện các chính sách chưa được quan tâm, thực thi nghiêm túc

Về tính hiệu quả của chính sách

Các dự án được triển khai đã góp phần chỉnh trang bộ mặt đô thị, thúc đẩykinh tế xã hội của địa phương phát triển, tăng thu ngân sách, đẩy nhanh quá trình đôthị hóa

Tuy nhiên một số dự án chưa thực sự đem hiệu quả về mặt xã hội cho nhữngngười bị thu hồi đất tại những đơn vị có chính sách được triển khai

Về tính bền vững của chính sách

Việc tổ chức thực thi các chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khiNhà nước thu hồi đất đã tuân thủ đúng các quy định của pháp luật của Trung ương

Trang 16

và tỉnh đề ra, góp phần đẩy nhanh phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng;đảm bảo an sinh xã hội và quyền lợi cho người bị thu hồi đất.

2.4.2 Đánh giá theo các giai đoạn của quá trình tổ chức thực thi chính sách

- Chính quyền thị xã quan tâm công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn để nângcao trình độ chuyên môn nghiệp vụ về quản lý đất đai, BT-HT-TĐC cho cán bộtrực tiếp tham gia từ cấp thị xã đến các xã, phường; chủ đồng ghép các chươngtrình, dự án tổ chức tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, nâng cao nhận thứccho nhân dân

- Công tác thông tin tuyên truyền được quan tâm, cụ thể hóa bằng văn bản đếntận cơ sở Với mỗi dự án được triển khai đều dành kinh phí để in ấn, chứng thực cácvăn bản chế độ chính sách của Nhà nước như đơn giá đất, cây cối hoa màu, vật kiếntrúc gửi cho xóm trưởng, khối trưởng để phố biến cho nhân dân nắm bắt, tìm hiểu

- Các chính sách về BT-HT-TĐC do chính quyền Trung ương, tỉnh ban hành cơbản đã giải quyết triệt để các vấn đề mà thực tiễn yêu cầu

- Thị uỷ, HĐND, UBND, UBMTTQ, các phòng ban ngành của thị xã và chínhquyền các xã, phường đã quan tâm chỉ đạo đối với việc tổ chức thực thi chính sáchbồi thường, hỗ trợ tái định cư

- Công tác hoà giải, giải quyết các khiếu nại, tranh chấp liên quan đến công tác giảiphóng mặt bằng đã quan tâm tập trung giải quyết dứt điểm, không để tình trạng đơn thưvượt cấp kéo dài, số lượng đơn thư đã giảm theo từng năm

- Việc thực hiện các mục tiêu của của chính sách BT-HT-TĐC đã góp phần vàothực hiện các mục tiêu theo định hướng kế hoạch của địa phương, cụ thể trong số 184

dự án đã và đang triển khai tại địa bàn thị xã các chủ đầu tư đã có đất để xây dựng cáccông trình theo thiết kế, đảm bảo tiến độ theo kế hoạch đề ra, đa số nhân dân đồng tìnhủng hộ các chủ trương chính sách của Nhà nước và chủ trương thực hiện dự án, nhữngngười bị thu hồi đất được quan tâm đào tạo nghề mới, cuộc sống ổn định và an tâm làmviệc Qua đó giúp cho thị xã Kỳ Anh thuận lợi hơn trong việc thu hút các nhà đầu tưtiềm năng để phát triển kinh tế xã hội của địa phương

- Các chương trình, dự án được triển khai tại địa bàn đã góp phần thúc đẩyphát triển kinh tế xã hội của thị xã, đặc biệt trong việc tăng thu ngân sách, tạo đượcthêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động tại địa phương, giảm các gánh

Trang 17

nặng về giải quyết việc làm cho xã hội.

- Việc tổ chức thực thi các chính sách đã các cơ quan ban ngành và người bị thuhồi đất đánh giá đảm bảo công khai, công bằng, minh bạch, dân chủ

- HĐND, UBND, UBMTTQ các cấp, cơ quan Tòa án nhân dân, Viện kiểm sátnhân dân đã thực hiện tốt chức năng kiểm tra, đánh giá và có văn bản kiến nghị đểcác cơ quan thực thi chính sách kịp thời điều chỉnh những vấn đề còn bất cập

- Chính quyền thị xã đã kịp thời trong việc xin ý kiến của các cơ quan cấptỉnh, trung ương đối với những cơ chế chính sách chưa được quy định rõ trong vănbản của Nhà nước hoặc chưa phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của địa phươngnhư giá đất ở trung bình để hỗ trợ đất nông nghiệp nằm trong ranh giới phường, hỗtrợ đối với hộ gia đình bị thu hồi trên 30% đất nông nghiệp, bồi thường đất vườnliền kề đất ở trước năm 1980

- Quan tâm tổ chức tổng kết, rút bài học kinh nghiệm về công tác lãnh đạo, chỉđạo của hệ thống chính trị các cấp cũng như về chuyên môn nghiệp vụ, từ đó cókiến nghị để sửa đổi chính sách và phương pháp tổ chức thực hiện chính sách chophù hợp hơn với tình hình thực tiễn

Điểm yếu

Thu hồi đất, GPMB là công việc hết sức khó khăn phức tạp vì nó ảnh hưởngtrực tiếp về lợi ích của người dân, làm thay đổi cơ bản cuộc sống, việc làm, thunhập, tư tưởng, tình cảm của mọi người, vì vậy trong quá trình thực thi chính sáchBT-HT-TĐC của chính quyền thị xã Kỳ Anh còn tồn tại một số hạn chế, khuyếtđiểm như sau:

- Công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động tuy đã được chú trọng nhưng cònthiếu những phương pháp phù hợp và chưa sâu sắc; một số vướng mắc về chính sáchkhó thông suốt nên làm cho việc GPMB gặp nhiều khó khăn, dẫn đến chưa đáp ứngđược theo yêu cầu về thời gian để bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư

- Trong quá trình thực hiện công tác bồi thường, tái định cư, giải phóng mặtbằng, một số cấp uỷ đảng, chính quyền, đoàn thể cơ sở, thôn xóm chưa phát huy hếtvai trò trách nhiệm của mình, chưa thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, chưa vận độngthuyết phục được quần chúng nhân dân; Tinh thần hợp tác, ý thức tự giác chấp hànhpháp luật của một mộ phận hộ dân trong việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư còn hạnchế, nhất là vùng có đồng bào theo đạo Đặc biệt có một số cá nhân lợi dụng dân chủ

để khiếu kiện, làm phức tạp tình hình, gây không ít khó khăn cho việc GPMB

- Công tác quản lý Nhà nước về đất đai ở cơ sở còn nhiều yếu kém, hồ sơ pháp

lý không đảm bảo, tình trạng các hộ gia đình, cá nhân tự ý lấn chiếm đất đai, cơi nớixây dựng mới các công trình sau khi cắm mốc quy hoạch còn xẩy ra, gây khó khăncho công tác GPMB; Có một số dân bỏ ruộng đi Miền Nam làm ăn, xã thiếu quản lý,khi dự án vào thì quay về tranh chấp đòi đền bù

- Một số dự án do chủ đầu tư thực hiện thiếu nhất quán, phải thay đổi, bổ sung

Trang 18

làm đi làm lại nhiều lần như thiết kế, định vị mốc ranh giới ảnh hưởng của dự án, tạo

ra sự phức tạp trong vận động nhân dân thực hiện, gây khó khăn cho công tác kiểm

kê, lập phương án bồi thường, làm chậm tiến độ GPMB, có khi dẫn đến sai phạm

- Công tác kiểm đếm, lập hồ sơ, áp giá bồi thường, chi trả tiền ở một số dự ánvẫn còn sai sót; việc xác định tính pháp lý về đất đai, chủ sử dụng đất, nhân hộkhẩu, đối tượng hưởng các chính sách đền bù, còn thiếu chặt chẽ, còn để xẩy rasai phạm gây thức mắc khiếu nại trong nhân dân

- Trong quá trình GPMB, các nội dung về BT-HT-TĐC chưa được gắn kết chặtchẽ với nhau, trong đó việc thực hiện chính sách hỗ trợ cho người dân khi bị thu hồiđất, phải di dời đến nơi ở mới chưa được quan tâm thích đáng, nhất là việc giải quyếtđất sản xuất, việc chuyển đổi nghề nghiệp, giải quyết việc làm, do đó làm cho ngườidân băn khoăn, lo lắng khi phải bàn giao mặt bằng, di dời chỗ ở

-Sự phối hợp giải quyết những vướng mắc giữa chủ đầu tư, các ban, ngành liên quanvới Hội đồng bồi thường, TĐC, GPMB và cấp uỷ, chính quyền các cấp trong một số khâu ởmột số dự án chưa nhịp nhàng, thiếu kịp thời, có biểu hiện đùn đẩy, né tránh, ngại va chạm

- Trình độ hiểu biết và ý thức tự giác chấp hành pháp luật của một số cán bộ,đảng viên, quần chúng nhân dân trong diện được BT-HT-TĐC còn hạn chế

- Một số nội dung trong chính sách, giá cả về BT-HT-TĐC chưa sát với thực tế;thị trường giá cả biến động lớn do tác động của suy thoái kinh tế thế giới; việc giảiquyết đất sản xuất ở nơi tái định cư, việc chuyển đổi nghề nghiệp, giải quyết việc làmcòn nhiều khó khăn, làm cho nhân dân phân tâm, lo lắng

- Một số dự án do chủ đầu tư thực hiện thiếu nhất quán, phải thay đổi, bổ sunglàm đi làm lại nhiều lần như thiết kế, định vị mốc ranh giới ảnh hưởng của dự án ,tạo ra sự phức tạp trong vận động nhân dân thực hiện, gây khó khăn cho công táckiểm kê, lập phương án bồi thường, làm chậm tiến độ GPMB

- Khối lượng dự án quá lớn, phải tiến hành cùng một lúc hàng chục dự án, địabàn thực hiện quá rộng, số hộ di dời tái định cư quá nhiều; nhất là dự án khu Liênhợp gang thép và cảng Sơn Dương Formosa; trong khi các điều kiện đảm bảo chocông tác GPMB, nhất là vấn đề xây dựng các khu tái định cư, các khu nghĩa trangphục vụ cho việc di dời dân; đào tạo nghề, giải quyết việc làm đều phải tiến hànhđồng thời, gặp rất nhiều khó khăn, phức tạp

- Tiến độ thời gian nhà đầu tư yêu cầu bàn giao mặt bằng quá gấp rút, trong khi

đó quy trình thực hiện theo quy định của pháp luật phải đúng trình tự, đủ thời gian; Nếunhư vậy sẽ không thể nào bàn giao mặt bằng đáp ứng tiến độ được, do đó trong quátrình thực hiện phải bỏ qua nhiều khâu về trình tự; có khi không theo đúng trình tự quyđịnh; Mặt khác một số nhà đầu tư yêu cầu bàn giao mặt bằng trong thời gian ngắn nêntrong quá trình thực hiện có những bị động, lúng túng, làm cho việc triển khai các bướcthực hiện thu hồi đất, BT-HT-TĐC chưa đảm bảo đúng quy trình theo quy định củapháp luật, mặt khác do yêu cầu GPMB quá nhanh, phải thực hiện gấp rút, cho nên quá

Trang 19

trình thực hiện gặp nhiều khó khăn, có những nội dung dẫn đến sai phạm.

- Phạm vi thực hiện các dự án quá rộng, diễn ra trên địa bàn 9 xã, phường thuộckhu khu kinh tế Vũng Áng, trong đó dự án Formosa nằm trọn trong 5 xã thuộc vùngtrong - vùng khó khăn nhất của thị xã; số hộ di dời tái định cư quá nhiều, làm thay đổitoàn bộ cuộc sống, việc làm, tâm tư, tình cảm, truyền thống văn hóa, tập quán, mồ mả,nhà thờ, của đại bộ phận nhân dân toàn xã; tất cả các xã đều phải thay đổi về địa lý, cơ

sở vật chất hạ tầng, các thiết chế văn hóa, các mục tiêu kinh tế - xã hội phải được hoạchđịnh lại cho phù hợp với điều kiện thu hút các dự án đầu tư

- Trong hệ thống các văn bản của Nhà nước đã ban hành để thực hiện TĐC, GPMB khi thu hồi đất còn có những nội dung bất cập, chưa sát với điều kiệnbồi thường, GPMB hiện nay

BT-HT Cán bộ của Hội đồng thiếu về số lượng, hầu hết không có kiến thức chuyên môn

về đất đai, xây dựng, về luật pháp, chủ yếu là cán bộ hợp đồng, mới tốt nghiệp ratrường, chưa trải nghiệm thực tế nên sai sót nhiều trong quá trình kiểm kê, áp giá

Nguyên nhân của điểm yếu

- Một số chính sách BT-HT-TĐC của Trung ương, tỉnh ban hành chưa thực sựphù hợp với thực tiễn như chính sách về bồi thường, hỗ trợ đất do UBND tỉnh banhành hàng năm chưa phù hợp, sát đúng với thị trường

- Các chính sách về hỗ trợ sau thu hồi đất như: hỗ trợ ổn định đời sống và ổn địnhsản xuất, chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm còn mang tính tượng trưng, hình thứcchưa đi vào chiều sâu

- Nhận thức về trách nhiệm đối với công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ởmột số ban ngành, địa phương, cơ sở còn chưa thực sự đầy đủ, thiếu chủ động, chưasâu sát trong tổ chức thực hiện

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA

CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ KỲ ANH, TỈNH HÀ TĨNH

3.1 Mục tiêu của tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

của chính quyền thị xã Kỳ Anh đến năm 2020.

Thị xã Kỳ Anh đã có những bước phát triển vượt bậc, đạt được nhiều thànhtựu quan trọng trên mọi lĩnh vực Theo định hướng phát triển của Chính phủ đếnnăm 2020 thị xã Kỳ Anh sẽ trở thành trung tâm kinh tế xã hội của tỉnh Hà Tĩnh.Căn cứ vào định hướng phát triển và căn cứ vào tình hình thực tế trên địa bàn, thị

xã Kỳ Anh đã xác định trong giai đoạn 2017-2020 công tác BT-HT-TĐC là mộttrong 5 nhiệm vụ trọng tâm và là 1 trong 2 khâu đột phá của thị xã, trong đó “tậptrung giải phóng mặt bằng để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án xây dựng hạ

Trang 20

tầng kỹ thuật và xã hội” Muốn làm được nhiệm vụ này thì BT-HT-TĐC phải đượccác cấp chính quyền tại thị xã đặt lên hàng đầu và coi là nhiệm vụ chính trị quantrọng của mỗi địa phương.

Để tổ chức thực thi chính sách tốt thì cần có chính sách tốt và mục tiêu hợp lý.Trong giai đoạn từ năm 2017 đến 2020 chính quyền thị xã Kỳ Anh đã đề ra các mụctiêu như sau:

- Mục tiêu chung: Giải phóng mặt bằng phục vụ triển khai các công trình, dự án

để nhằm đạt mục tiêu thúc đẩy chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế theo hướng tăngnhanh tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ; phát triển kinh tế - xã hội bền vững; Tổ chức lạicuộc sống cho nhân dân theo hướng nông thôn mới; Tạo điều kiện đẩy mạnh việcphân bố lại dân cư; củng cố quốc phòng - an ninh, giữ vững ổn định chính trị; tạo môitrường thuận lợi để tiếp tục thu hút đầu tư

- Mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể: Tiếp tục tuyên truyền, vận động, thuyết phục,

nhất là vận động cá biệt để các hộ dân hợp tác đồng thuận kiểm kê, đảm bảo 100%

hộ dân ảnh hưởng dự án được kiểm kê, kiểm đếm đầy đủ, chính xác, kịp thời các tàisản thực tế hiện có; Tính toán giá trị bồi thường, hỗ trợ cho các hộ dân đúng chínhsách, pháp luật, dân chủ, công khai, minh bạch; đảm bảo quyền và lợi ích hợp phápcủa người dân khi bị thu hồi đất, di dời tái định cư; Hoàn thành việc trả tiền và tổchức di dời các hộ dân của 5 xã trong vùng dự án Formosa; Giải quyết dứt điểm cácvướng mắc về GPMB các khu đất thu hồi thực hiện dự án, đảm bảo mặt bằng chonhà thầu thi công; Tiếp tục triển khai kiểm kê, bồi thường, GPMB cho các dự ánđang thực hiện và các dự án mới

3.2 Phương hướng hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ,

tái định cư của chính quyền thị xã Kỳ Anh

- Dựa trên cơ sở kết hợp hài hòa lợi ích của các bên

- Đảm bảo khôi phục lại mức sống ban đầu cho người bị thu hồi đất

- Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cần có sự tương đối đồng đều giữa các dự ántrong cùng phạm vi địa phương

- Sự tham gia đóng góp ý kiến của người bị thu hồi đất và vai trò của tổ chứcquần chúng nhân dân và ý kiến của người dân trong công tác BT-HT-TĐC

3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ KỲ ANH ĐẾN NĂM 2020

- Các chương trình, kế hoạch hành động về cần sát đúng với năng lực, tiềmnăng và tình hình thực tiễn

- Tăng cường tập huấn, phổ biến nghiệp vụ về công tác BT-HT-ĐC cho cácthành viên trong Hội đồng BT-HT-TĐC, GPMB, Tổ tư vấn BT-HT-TĐC, các tổcông tác

Trang 21

- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, lồng ghépcác chương trình dự án đang triển khai

- Chủ đầu tư dự án cần phải chủ động bố trí nguồn vốn tài chính đầy đủ nhưPhương án tổng thể về BT-HT-TĐC đề ra

- Ban thường vụ Thị ủy cần nâng cao công tác lãnh đạo chỉ đạo, yêu cầu cácđơn vị liên quan thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ và gắn trách nhiệm của Thủtrưởng cơ quan vào nhiệm vụ được phân công, đẩy mạnh việc lồng ghép cácchương trình dự án giải phóng mặt bằng vào nhiệm vụ chuyên môn

- Thực hiện tốt công tác tiếp dân, nâng cao chất lượng và mở rộng hình thứcNhà nước đối thoại với nhân dân để kịp thời nắm bắt các vướng mắc, xung đột cầngiải quyết

- Phối hợp với Hội luật gia, Chi nhánh và Trung tâm trợ giúp pháp lý Nhànước tỉnh Hà Tĩnh để tổ chức tư vấn, trợ giúp pháp lý miễn phí hoặc chi phí thấp đểgiúp đỡ người dân có nhu cầu

- Các ngành Lao động thương binh, xã hội, Văn hóa Thông tin, Ngân hàngchính sách, Ngân hàng Nông nghiệp, các Trường Cao đẳng, Trung cấp nghề tại địabàn thị xã để đào tạo nghề nhằm ổn định cuộc sống, việc làm cho các đối tượng bịthu hồi đất

- Hàng quý, hàng tháng UBND các xã, phường thực hiện nghiêm chỉnh côngtác thông tin báo cáo

- Ban pháp chế, Ban kinh tế xã hội của HĐND thị xã, Ủy ban kiểm tra thị ủy,Thanh tra nhà nước thị xã nâng cao hiệu quả của công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát

3.3 KIẾN NGHỊ CÁC ĐIỀU KIỆN ĐỂ THỰC HIỆN GIẢI PHÁP

Đối với chính quyền thị xã Kỳ Anh

Để các giải pháp thực sự góp phần hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách HT-TĐC đến năm 2020 đạt hiệu quả cao Thị ủy, HĐND, UBND thị xã, các phòngban ngành, các xã phường cần xác định BT-HT-TĐC khi thu hồi đất là nhiệm vụ của

BT-cả hệ thống chính trị từ cấp thị xã đến cơ sở, từ đó có phương hướng chỉ đạo quyếtliệt, ưu tiên tập trung mọi nguồn lực để đạt mục tiêu đề ra; Thực hiện nghiêmnguyên tắc ưu tiên tuyển dụng bố trí cán bộ có trình độ, năng lực, có kinh nghiệm,

am hiểu nghiệp vụ chuyên môn tham gia công tác giải phóng mặt bằng; Đảm bảonguyên tắc tập trung, dân chủ, công khai minh bạch trong quá trình thực hiện; Xâydựng quy chế khen thưởng cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có thành tích trongcông tác giải phóng mặt bằng; Mở rộng hình thức nhà nước và nhân dân cùng làmkhi thực hiện các dự án xây dựng điện, đường, trường trạm; Bổ sung thêm thànhphần Thanh tra nhà nước thị xã vào Hội đồng BT-HT-TĐC và Tổ tư vấn BT-HT-TĐC thị xã để việc giải quyết các đơn thư khiếu nại của người dân đảm bảo kịpthời, đúng quy định của pháp luật

Đối với chính quyền tỉnh Hà Tĩnh

Trang 22

Để chính quyền thị xã tổ chức thực thi chính sách tốt thì chính quyền tỉnh HàTĩnh cần rà soát cơ chế, chính sách về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhànước thu hồi đất, kịp thời phát hiện những bất cập để điều chỉnh cho phù hợp vớitình hình thực tiễn như: đơn giá bồi thường đất và nhà cửa, vật kiến trúc; hạn mứcgiao đất ở tái định cư cho các hộ gia đình, cá nhân; chính sách hỗ trợ khác khi nhànước thu hồi đất nông nghiệp không thuộc địa giới hành chính phường.

Đồng thời cần được quy định cụ thể, chi tiết hơn chính sách đào tạo nghề, giảiquyết việc làm cho người bị thu hồi đất trong độ tuổi lao động; Cho phép chính quyềncác huyện, thị xã được ban hành các văn bản hướng dẫn đối với các chính sách cấp tỉnh

đã quy định nhưng chưa cụ thể hoặc chưa phù hợp với đặc thù của địa phương; Thànhlập Trung tâm phát triển quỹ đất để công tác thu hồi đất đảm bảo chuyên nghiệp và chủđộng theo quy hoạch được phê duyệt

Đối với cơ quan Trung ương

Thứ nhất: Giới hạn lại quyền của Nhà nước trong thu hồi đất bắt buộc: Nhà

nước chỉ thu hồi đất cho các dự án đầu tư phục vụ mục đích liên quan đến lợi íchquốc gia như cơ sở hạ tầng và an ninh quốc gia; đối với các dự vì mục đích kinhdoanh cần thực hiện theo hình thức thỏa thuận giữa nhà đầu tư và người bị thuhồi đất;

Thứ 2: Xây dựng cơ chế xác định giá bồi thường đất trong thu hồi đất bắt

buộc: Áp dụng quy định bắt buộc giao cho các tổ chức cung cấp dịch vụ định giáđất phù hợp với thị trường Tổ chức cung cấp dịch vụ giá đất cần được lựa chọndựa trên sự đồng thuận giữa những người bị thu hồi đất và các bên có liênquan.Giá bồi thường đất cần được quyết định thông qua các Hội đồng độc lậpcấp tỉnh và cấp Trung ương, dựa trên kết quả định giá đất của tổ chức cung cấpdịch vụ định giá đất

Thứ ba: Xây dựng cơ chế chia sẻ lợi ích, trong đó không chỉ đề cập đến lợi ích

của Nhà nước, nhà đầu tư, người bị thu hồi đất mà còn phải đề cập tới lợi ích củacộng đồng dân cư nơi có đất (thiết kế và vận hành dự án, các khoản đầu tư phụ trợ,tạo công ăn, việc làm)

Thứ tư: Xây dựng cơ chế góp đất và điều chỉnh đất đai: cần xây dựng quy định

về chia sẽ lợi ích giữa bên hưởng lợi và bên bị ảnh hưởng nhằm phục hồi và pháttriển kinh tế lâu dài cho những người dân bị thu hồi đất với diện tích lớn và là tưliệu sản xuất chính của gia đình

Trang 23

KẾT LUẬN

Luận văn đã hoàn thành được các mục tiêu như sau:

1 Hệ thống hoá cơ sở lý luận về tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗtrợ, tái định cư của chính quyền cấp huyện

2 Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư của chính quyền thị xã Kỳ Anh theo các giai đoạn của quá trình tổ chức thực thi

3 Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư của chính quyền thị xã Kỳ Anh

Trang 24

nguyễn ngọc sơn

tổ chức thực thi chính sách bồi thờng ,

hỗ trợ, tái định c khi nhà nớc thu hồi đất trên địa bàn thị xã kỳ anh, tỉnh hà tĩnh

Chuyên ngành: quản lý kinh tế và chính sách

Ngời hớng dẫn khoa học:

Pgs.ts đỗ thị hải hà

Hà Nội - 2017

Trang 25

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong kinh tế thị trường là nội dung cốt lõi củađường lối đổi mới đất nước Công nghiệp hóa thế tất yếu sẽ thúc đẩy đô thị hóa, cònmột trong những nhiệm vụ hàng đầu của hiện đại hóa là phải hiện đại hóa hệ thống hạtầng quốc gia Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa sẽ tác động mạnh mẽ đếnviệc quản lý và sử dụng nguồn tài nguyên đất Thực tế cho thấy, trong những năm gầnđây, việc phát triển các khu công nghiệp, các khu đô thị lớn đang diễn ra ở khắp cáctỉnh, thành phố trong cả nước Các dự án đầu tư xây dựng công nghiệp cần đất đai chotừng nhà máy hoặc cho cụm công nghiệp và khu công nghiệp Như vậy, cùng với quátrình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa, việc thu hồi đất để thực hiện các dự

án là yêu cầu tất yếu của quá trình phát triển kinh tế - xã hội Để thu hồi đất đạt hiệuquả đồng thời đảm bảo được lợi ích của người dân, xử lý hài hoà mối quan hệ lợi íchgiữa người dân và Nhà nước thì Nhà nước phải hoạch định và tổ chức thực hiện cóhiệu quả hệ thống chính sách về BT-HT-TĐC Nếu như hoạch định chính sách đúng làđiều kiện cần thì tổ chức thực thi chính sách là điều kiện đủ để chính sách thành công.Trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tếquốc tế, Hà Tĩnh là một điểm sáng về phát triển kinh tế của cả nước với tốc độ tăngtrưởng kinh tế bình quân hàng năm tương đối cao, khoảng trên 18%/năm giai đoạn2011-2016 Để tạo bước đột phá cho nền kinh tế, bên cạnh việc xây dựng một nềnnông nghiệp công nghệ cao, quy mô lớn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa,

Hà Tĩnh đã tập trung phát triển nhanh các ngành công nghiệp nặng, cơ khí, côngnghiệp phục vụ nông nghiệp và công nghiệp hỗ trợ; đầu tư phát triển các đô thị theohướng văn minh, hiện đại và đặc biệt là tập trung xây dựng các khu công nghiệp, khukinh tế có tầm cỡ quốc gia, quốc tế, trong đó có Khu kinh tế Vũng Áng thuộc địa bànthị xã Kỳ Anh Tuy nhiên, cũng như các địa phương trong cả nước, quá trình côngnghiệp hóa, hiện đại hoá và đô thị hóa ở Hà Tĩnh nói chung, thị xã Kỳ Anh nói riêng

đã đặt ra những yêu cầu mới trong việc thực thi chính sách thu hồi đất để thực hiệncác dự án, bảo đảm cho sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh

Khu kinh tế Vũng Áng, tỉnh Hà Tĩnh là một trong 5 khu kinh tế trọng điểm venbiển Quốc gia được Chính phủ ưu tiên tập trung đầu tư, phát triển nhanh với nhiều dự

Trang 26

án có quy mô lớn mang tầm quốc gia và quốc tế Những năm gần đây, sự phát triểnmạnh mẽ của Khu kinh tế Vũng Áng đã từng bước khẳng định vai trò động lực thúcđẩy sự phát triển kinh tế của tỉnh, khu vực và cả nước Từ khi có Khu kinh tế VũngÁng, kinh tế - xã hội của cả vùng đất Hoành Sơn và vùng ven biển Kỳ Anh có nhữngthay đổi rõ rệt, bắt đầu định hình những đường nét của một đô thị hiện đại trong tươnglai gần Ngày 10/4/2015, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã có Nghị quyết 903/NQ-UBTVQH13về việc thành lập thị xã Kỳ Anh, đây chính là cơ sở quan trọng để hìnhthành một thành phố công nghiệp mà trung tâm là Khu kinh tế động lực Vũng Áng.

Để nhường đất thực hiện hàng trăm dự án thuộc Khu kinh tế Vũng Áng, chínhquyền thị xã Kỳ Anh (trước đây là huyện Kỳ Anh) đã tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi di dời hàng ngàn hộ dânvà thu hồi hàng ngàn hecta đất Có thể nói đây là mộttrong những nhiệm vụ rất khó khăn, phức tạp và nhạy cảm với một khối lượng công việcrất lớn, nếu giải quyết không tốt rất dễ làm nảy sinh các vấn đề xã hội, ngược lại nếu giảiquyết tốt sẽ góp phần quan trọng trong việc ổn định đời sống và củng cố niềm trong quầnchúng nhân dân, tạo cơ sở quan trọng cho việc thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hộikhác Nhận thức được điều đó, trong thời gian qua, việc tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh đã đạt được những kếtquả rất quan trọng, góp phần đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng cho các dự án, giảiquyết tốt mối quan hệ lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người có đất bị thu hồi, đồngthời tạo ra những thay đổi mang tính đột phá trên tất cả các mặt đời sống kinh tế - xã hộicủa địa phương Tuy nhiên, việc tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC trên địa bàn thị

xã Kỳ Anh những năm qua vẫn còn bộc lộ một số nhược điểm cần khắc phục, nhất làtrong công tác tuyên truyền, vận động; xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác bồi thường;

cơ chế phối kết hợp giữa các ngành chức năng, UBND các xã, phường với Hội đồng HT-TĐC Thực tế đó đặt ra yêu cầu cần phải nghiên cứu, đánh giá một cách nghiêm túc,

BT-có tính hệ thống cả về cơ sở lý luận và thực tiễn để hoàn thiện quá trình tổ chức thực thichính sách BT-HT-TĐC của chính quyền thị xã Kỳ Anh trong thời gian tới

Là cán bộ công tác tại Ủy ban nhân dân thị xã Kỳ Anh, thông qua hoạt động thựctiễn và những kiến thức chuyên ngành Quản lý kinh tế được tiếp nhận trong quá trình

học tập tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, tôi lựa chọn và thực hiện đề tài: “Tổ

Trang 27

chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh” để làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành

Quản lý kinh tế

2 Tình hình nghiên cứu

Trong những năm gần đây, việc phát triển các khu công nghiệp, khu đô thị lớn đangdiễn ra khá nhanh ở nhiều địa phương; các dự án đầu tư xây dựng công nghiệp cần phảithu hồi đất không ngừng được triển khai thực hiện Để đáp ứng yêu cầu của sự phát triển

đó và thu hút các dự án đầu tư, phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, chínhquyền cấp huyện cần phải thu hồi đất và tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC Trongbối cảnh đó, việc nghiên cứu hoàn thiện việc tổ chức thực thi chính sách chính sách BT-HT-TĐC trở thành yêu cầu nhiệm vụ hết sức quan trọng đối với mỗi chính quyền cấphuyện Do đó, vấn đề hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách chính sách BT-HT-TĐC đãnhận được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học Qua nhiên cứu tham khảo,tác giả hệ thống một số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài như sau:

- Luận văn thạc sĩ Kinh tế nông nghiệp “Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi

thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên một số dự án của chính quyền huyện Nghi Xuân - tỉnh Hà Tĩnh”, bảo vệ năm 2009 của tác giả Lê Việt Anh,

trong đó nghiên cứu quá trình triển khai các chính sách BT-HT-TĐC tại huyện NghiXuân, tỉnh Hà Tĩnh Đề tài tập trung nghiên cứu việc thực hiện các chính sách về giáđất, giá vật kiến trúc và cây cối hoa màu, đối tượng và điều kiện được bồi thường màchưa tập trung vào việc phân tích mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan ban ngànhcũng như chưa đi sâu vào việc đánh giá ở mỗi giai đoạn cụ thể của quá trình tổ chứcthực thi chính sách của chính quyền huyện Nghi Xuân - tỉnh Hà Tĩnh

- Luận văn thạc sĩ Quản lý công về đề tài “Hoàn thiện tổ chức thực thi chính

sách thu hồi đất nông nghiệp của thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An”, bảo vệ năm 2011

của tác giả Nguyễn Hà Dân Nội dung luận văn phân tích thực trạng tổ chức thực thichính sách về thu hồi đất, xây dựng và hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách thu hồiđất nông nghiệp nói riêng tại thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An mà chưa đi sâu vào việcphân tích, đánh giá và nêu giải pháp đối với tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐCkhi Nhà nước thu đất của chính quyền cấp huyện nói chung

Trang 28

- Công trình nghiên cứu “Đánh giá việc thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi

thu hồi đất để triển khai một số dự án tại huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh” của tập thể các

tác giả Đặng Tiến Sĩ, Phạm Thị Tuyền, Đặng Hùng Võ, Đỗ Thị Tám, đăng trên Tạp chí Khoahọc và Phát triển 2015, tập 13, số 1 Trong công trình này, các tác giả đã tập trung nghiên cứu,đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại huyện Vân Đồn, trong đó tậptrung đánh giá về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của 2 dự án trọng điểm tại huyện vân đồn là

Dự án đầu tư xây dựng khu tái định cư xã Hạ Long để tạo chỗ ở ổn định cho các hộ dân thuộcdiện giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch để thực hiện các dự án đầu tư tại huyện Vân Đồn và

Dự án Đường từ khu tái định cư xã Vạn Yên đến khu công viên Phức Hợp nhằm hình thànhtrục vận tải quan trọng liên kết các khu chức năng, các khu vui chơi giải trí cao cấp tại huyệnVân Đồn Sau khi đánh giá thực trạng, chỉ ra những những ưu điểm và đặc biệt là làm rõnhững tồn tại như giá bồi thường thấp hơn giá thị trường, phương án bồi thường chủ yếu bằngtiền, chưa có định hướng sử dụng các khoản tiền bồi thường, hỗ trợ, các tác giả đã đề xuất một

hệ thống các giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khithu hồi đất để triển khai một số dự án tại huyện Vân Đồn, trọng tâm là cần thực hiện tốt côngtác quản lý đất đai, đặc biệt là đăng ký biến động đất đai; đa dạng hoá phương án bồi thường;xây dựng chính sách hỗ trợ dài hạn và tạo việc làm; có hướng dẫn sử dụng các khoản tiền bồithường, hỗ trợ một cách hiệu quả

Công trình nghiên cứu“Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng thực

hiện một số dự án tại huyện Tiền hải, tỉnh Thái bình” của các tác giả Phạm Phương Nam

và Nguyễn Thanh Trà đăng trên Tạp chí Khoa học và Phát triển 2012, Tập 10, số 2 Côngtrình này đã sử dụng các phương pháp điều tra, thu thập tài liệu, số liệu, so sánh và tổnghợp về bồi thường giải phóng mặt bằng thực hiện 3 dự án trọng điểm để tiến hành tìm hiểunhững ưu điểm, tồn tại trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại huyện Tiền Hải,tỉnh Thái Bình Kết quả nghiên cứu cho thấy: về cơ bản, bồi thường giải phóng mặt bằng

đã thực hiện đúng tiến độ, đúng pháp luật và được đại đa số người bị thu hồi đất đồng ý.Một số tồn tại là vẫn còn có sự chênh lệch diện tích theo giấy tờ và đo đạc thực tế; phương

án bồi thường chủ yếu bằng tiền, ít khi bằng đất; có dự án mới chỉ hỗ trợ ổn định đời sống,sản xuất cho những người có đất nông nghiệp bị thu hồi trên 30% diện tích; chưa có địnhhướng sử dụng các khoản tiên bồi thường, hỗ trợ Các giải pháp đề xuất là cần thực hiện tốt

Trang 29

công tác quản lý đất đai, đặc biệt là đăng ký biến động đất đai; đa dạng hoá phương án bồithường; xây dựng chính sách hỗ trợ dài hạn và tạo việc làm; có hướng dẫn sử dụng cáckhoản tiền bồi thường, hỗ trợ một cách hiệu quả

Khái quát tình hình nghiên cứu có thể thấy rằng: các tác giả đã đưa ra nội dung

và những cách tiếp cận riêng về việc tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhànước thu hồi đấtphù hợp với thực tiễn và đặc điểm của đối tượng nghiên cứu Đây làmột trong những nguồn tài liệu quan trọng để tác giảtham khảotrong quá trình thựchiện đề tài nghiên cứu của mình Tuy nhiên, có thể thấy rằng, thời điểm nghiên cứucủa nhiều công trình đã diễn ra khá lâu, do đó tính thời sự, cập nhật, cơ sở pháp lýbịhạn chế hoặc không còn phù hợp Bên cạnh đó, mỗi một địa phương có một đặc điểmriêng về điều kiện kinh tế - xã hội và những khác biệt về các nhân tố khách quan, chủquan tác động đến việc tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồiđất Mặt khác, tình hình thực tiễn không ngừng thay đổi, theo đó là sự thay đổi của cácquy định pháp luật về quản lý đất đai cũng như việc phân cấp, phân quyền cho địaphương theo Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015.Như vậy, có thể thấyrằng, đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu về quá trình tổ chức thực thichính sách BT-HT-TĐC của chính quyền thị xã Kỳ Anh.Do đó đề tài “Tổ chức thực thichính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh, tỉnh

Hà Tĩnh” không trùng lắp với bất cứ công trình khoa học nào đã thực hiện Hy vọngđây sẽ là một công trình nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn đối với chính quyền thị xã KỳAnh trong việc tổ chức thực thi chính sách thời gian tới và có giá trị tham khảo đối vớimột số huyện, thị xã có cùng điều kiện tương đồng về kinh tế - xã hội đang trong quátrình hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC

3 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là:

Thứ nhất: Xác định khung lý thuyết cho việc nghiên cứu quá trình tổ chức thực

thi chính sách BT-HT-TĐC của chính quyền cấp huyện

Thứ hai:Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà

nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh; xác định được ưu điểm, hạn chế,nguyên nhân và những kinh nghiệm trong quá trình tổ chức thực thi chính sách trênđịa bàn thị xã Kỳ Anh giai đoạn 2008 - 2016

Trang 30

Thứ ba:Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện việc tổ chức thực thi chính sách

BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội cho chínhquyền thị xã Kỳ Anh đến năm 2020

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu việc tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thuhồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu quá trình tổ chức thực thi chính sáchBT-HT-TĐC của chính quyền thị xã Kỳ Anh theo 3 giai đoạn đó là: chuẩn bị triển khaichính sách, chỉ đạo triển khai chính sách, kiểm tra thực hiện chính sách

- Về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

- Về thời gian: dữ liệu được thu thập trong giai đoạn 2008-2016, các giải pháphoàn thiện được đề xuất đến năm 2020

5 Phương pháp nghiên cứu

- Chuẩn bị triển khai chính sách;

- Chỉ đạo triển khai chính sách;

- Kiểm soát thực hiện chính sách.

Bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư

Góp phần thực hiện được mục tiêu

- Đảm bảo quyền lợi chính đáng của đối tượng bị thu hồi đất

- Giúp đỡ người

bị thu hồi đất nhằm ổn định đời sống sau khi

bị thu hồi đất

- Hỗ trợ chuyển đổi nghề, tạo việc làm, ổn định nơi ăn

Trang 31

5.2 Quy trình nghiên cứu

Bước 1: Nghiên cứu lý thuyết, các công trình nghiên cứu có liên quan để xác

định khung nghiên cứu về tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thuhồi đất của chính quyền cấp huyện

Bước 2: Thu thập số liệu về kết quả thực hiện chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà

nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh; thu thập dữ liệu về chính sách và cáchoạt động tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chínhquyền thị xã Kỳ Anh

Bước 3: Từ các dữ liệu thu thập được tiến hành phân tích thực trạng tổ chức thực thi

chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh, tìm ranhững điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân dẫn đến những điểm yếu về tổ chức thực thichính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh

Bước 4: Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách

BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh

5.3 Phương pháp thu thập số liệu

Ngoài các phương pháp luận chung, luận văn sử dụng các phương pháp cụthể như:

5.3.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

Sử dụng nguồn số liệu thứ cấp của Thị ủy, HĐND, UBND, Hội đồng TĐC thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

BT-HT-5.3.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp

- Phỏng vấn đại diện các nhà đầu tư, lãnh đạo UBND thị xã Kỳ Anh, lãnh đạo các

xã phường trên địa bàn thị xã và người dân nằm trong vùng dự án

Nội dung phỏng vấn, điều tra tập trung vào các vấn đề liên quan đến TĐC, với mục tiêu là đánh giá hiệu quả của quá trình tổ chức thực thi chính sách củachính quyền và mức độ hài lòng của nhà đầu tư, người dân đối với chính sách BT-HT-TĐC áp dụng trên địa bàn thị xã Kỳ Anh

BT-HT-5.4 Phương pháp xử lý số liệu

Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh để nghiên cứu thực tiễn

Trang 32

6 Đóng góp của luận văn

- Hệ thống cơ sở lý luận về tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhànước thu hồi đất

- Đưa ra những kết luận chính xác, khách quan, khoa học về thực trạng, ưu điểm,hạn chế, kinh nghiệm trong tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thuhồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

- Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị để hoàn thiện tổ chức thực thi chính sáchBT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kếtcấu làm ba chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi

Nhà nước thu hồi đất của chính quyền cấp huyện

Chương 2 Thực trạng tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu

hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

Chương 3 Phương hướng và giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách

BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

Trang 33

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI

CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU

HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP HUYỆN

1.1 CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP HUYỆN

1.1.1 Khái niệm chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền cấp huyện

Quyền sử dụng đất là một loại tài sản và hàng hoá đặc biệt, nhưng không phải làquyền sở hữu, được xác định cụ thể phù hợp với từng loại đất, từng đối tượng và hìnhthức giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất và nhận chuyển quyền sửdụng đất Nhà nước thực hiện quyền của chủ sở hữu thông qua việc quyết định quyhoạch, kế hoạch sử dụng đất; cho phép chuyển mục đích sử dụng và quy định thời hạn

sử dụng đất; quyết định giá đất; quyết định chính sách điều tiết phần giá trị tăng thêm

từ đất không phải do người sử dụng đất tạo ra; trao quyền sử dụng đất và thu hồi đất để

sử dụng vào các mục đích quốc phòng, an ninh, phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích côngcộng và các dự án phát triển kinh tế, xã hội theo quy định của pháp luật

Người sử dụng đất được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sửdụng đất, nhận chuyển quyền sử dụng đất để sử dụng ổn định lâu dài hoặc có thời hạn

và có các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho,thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và được bồi thường khi Nhà nước thu hồiđất, tuỳ theo từng loại đất và nguồn gốc sử dụng đất theo quy định của pháp luật.Người sử dụng đất có nghĩa vụ phải đăng ký quyền sử dụng đất, sử dụng đất đúng mụcđích, tuân thủ quy hoạch, trả lại đất khi Nhà nước có quyết định thu hồi đất, chấp hànhpháp luật về đất đai

Đứng trên góc độ pháp lý thì đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diệnquản lý, cho nên Nhà nước có quyền thu hồi đất để phục vụ cho phát triển kinh tế vàđời sống vì lợi ích quốc gia, vì lợi ích nhân dân Nhưng về mặt kinh tế khi nhà nướcthu hồi đất thì phải đền bù, hỗ trợ cho đối tượng bị thu hồi đất

Trang 34

Thu hồi đất: Thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất

của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụngđất vi phạm pháp luật về đất đai

Thu hồi đất trong quy hoạch xây dựng là việc chuyển đổi quyền sử dụng đất từmột chủ thể đang sử dụng sang một chủ thể khác, việc thu hồi đất có thể có rất nhiều

lý do, tuy nhiên thu hồi đất trong quy hoạch xây dựng là thu hồi đất do thực hiện quyhoạch xây dựng công cộng, mà cần đất để phục vụ các mục đích công cộng, quốcphòng an ninh, hoặc để phát triển kinh tế theo đồ án quy hoạch xây dựng đã được cơquan có thẩm quyền phê duyệt, trong các đặc điểm của thu hồi đất luôn gắn liền vớiviệc bồi thường

Bồi thường về đất: Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử

dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất

Bồi thường là sự đền trả lại tất cả những thiệt hại mà chủ thể gây ra một cáchtương xứng, trong quy hoạch xây dựng, thiệt hại gây ra có thể là thiệt hại vật chất hoặcthiệt hại phi vật chất trong giải phóng mặt bằng, cùng với các quy định về bồi thường

là các quy định về hỗ trợ, tái định cư

Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất: Hỗ trợ là khi nhà nước thu hồi đất là việc Nhà

nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển

Hỗ trợ nhằm trợ giúp thêm cho người bị thu hồi đất để tái lập cuộc sống mới đểchuyển đổi nghề nghiệp, để giải quyết khó khăn về mặt kinh tế

Tái định cư: Tái định cư được hiểu là quá trình định cư, ổn định và khôi phục

cuộc sống cho những người dân sau khi Nhà nước thu hồi đất hoặc bị mất chỗ sinhsống do các nguyên nhân chủ quan hoặc khách quan

Trong việc triển khai các dự án, tái định cư còn bao gồm các hoạt động nhằm hỗtrợ cho những người bị ảnh hưởng do việc thực hiện dự án gây ra, khôi phục và cảithiện mức sống, cũng như những cơ sở kinh tế và văn hóa - xã hội của họ và cộngđồng, nhằm giảm nhẹ các tác động xấu đối với bộ phận dân cư trong diện giải tỏa.Theo các quy định hiện hành của Nhà nước thì bồi thường, hỗ trợ gồm:

- Bồi thường hoặc hỗ trợ đối với toàn bộ diện tích đất Nhà nước thu hồi;

- Bồi thường hoặc hỗ trợ về tài sản có gắn liền với đất và các chi phí đầu tư vàođất bị Nhà nước thu hồi;

Trang 35

- Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất;

- Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp thu hồiđất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp; thu hồi đất ở kếthợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở;

- Hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân,người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở;

- Hỗ trợ khác

Bản chất của BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất hiện nay không chỉ đơnthuần là việc bồi thường trả lại về giá trị vật chất mà còn đảm bảo lợi ích chính đángcho người có đất bị thu hồi Nhà nước sẽ đảm bảo cho họ có một cuộc sống mới ổnđịnh, một điều kiện sống tốt hơn hoặc ít nhất bằng với điều kiện sống nơi ở cũ, hỗ trợchuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm…để họ yên tâm sinh sống, sản xuất, làm việc

và cống hiến cho xã hội ngày càng tốt hơn

Như vậy, chính sách BT-HT-TĐC là tổng thể các quan điểm, các giải pháp và công cụ mà Nhà nước sử dụng để tác động lên các đối tượng bị thu hồi đất nhằm tạo quỹ đất để xây dựng cơ sở hạ tầng cho phát triển kinh tế xã hội theo định hướng mục tiêu đề ra.

Chủ thể của chính sách là những người, tổ chức tham gia vào quá trình quản lýchính sách như: người có thẩm quyền quyết định chính sách, người chịu trách nhiệmchính đối với tổ chức thực thi chính sách, người chịu trách nhiệm đối với những hànhđộng chính sách cụ thể, người tham gia vào quá trình tổ chức thực thi chính sách,người giám sát, đánh giá chính sách, như Quốc Hội, Chính Phủ, Bộ Tài nguyên- Môitrường, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sátnhân dân tối cao và các cơ quan ban ngành liên quan; Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh,Các sở ban ngành; huyện ủy, HĐND, UBND cấp huyện; HĐND, UBND các xã,phường; các cán bộ tham gia trong việc xây dựng và tổ chức thực thi chính sách nàycủa các cơ quan từ Trung ương đến địa phương

Đối tượng của chính sách là những người, tổ chức thực hiện chính sách và chịu ảnhhưởng của chính sách, cụ thể là các cán bộ chuyên môn của các cơ quan thực hiện chínhsách bồi thường, hỗ trợ, tái định; và các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất

Trang 36

1.1.2 Mục tiêu của chính sách BT-HT-TĐC

Mục tiêu chính sách BT-HT-TĐC là đảm bảo quyền lợi chính đáng, hợp pháp của tổchức, hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất thông qua việc chi trả, bù đắp những tổn thất thiệthại về đất đai, những chi phí tháo dỡ, di chuyển nhà ở, vật kiến trúc, công trình hạ tầng kỹthuật…và các chi phí khác để ổn định đời sống, sản xuất, chuyển đổi nghề nghiệp, vị trícho người bị thu hồi đất, sở hữu tài sản trên đất khi bị thu hồi nhằm xây dựng cơ sở hạtầng cho phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng, phục vụ lợi ích quốc gia

Sơ đồ 1.1: Mục tiêu của chính sách BT-HT-TĐC

Nguồn: Tổng hợp của tác giả

1.1.3 Các nguyên tắc thực hiện mục tiêu chính sách BT-HT-TĐC

Nguyên tắc thực hiện mục tiêu của chính sách là những quan điểm chỉ đạo hành

vi của các chủ thể chính sách trong quá trình hoạch định và tổ chức thực thi chínhsách Những nguyên tắc đó được xác định trên cơ sở nhận thức yêu cầu của các quyluật khách quan chi phối quá trình chính sách và mục tiêu chính sách Trong quá trìnhthực hiện mục tiêu chính sách BT-HT-TĐC cần phải tuân thủ các nguyên tắc sau đây:

Thứ nhất: Phải thực hiện theo các quy định của Nhà nước Công tác

BT-HT-TĐC được thực hiện trong một khoảng thời gian tương đối dài, có nhiều dự án có thểlên đến vài năm; trải qua nhiều khâu, nhiều giai đoạn khác nhau; tác động đến nhiềuđối tượng do vậy việc BT-HT-TĐC cần phải tiến hành theo đúng trình tự, thủ tục pháp

lý theo quy định của Nhà nước Có như vậy mới hạn chế được sự sai sót và khiếu kiệncủa người bị thu hồi đất, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng; tạo điều kiện thuậnlợi cho việc quản lý, giám sát, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật

Mục tiêu của chính sách bồi thường, HTTĐC

Bảo đảm quyền

lợi chính đáng của đối

tượng bị thu hồi đất

Giúp đỡ người bị thu hồi đất ổn định đời sống sau khi bị thu hồi đất

Hỗ trợ chuyển đổi nghề, tạo việc làm,

ổn định nơi ăn chốn ở

Mục đích của chính sách BT-HT-TĐC

Đáp ứng nhu cầu đất phát triển kinh tế - xã hội,

an ninh quốc phòng

Trang 37

Thứ hai: Đảm bảo cân đối, hài hoà lợi ích của Nhà nước, người sử dụng đất, nhà đầu tư Nhà nước là đại diện chủ sở hữu đất đai, là người quản lý đất nước, phải

quyết định chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, quyết định giá đất, giá tài sản

để tính bồi thường đất và tài sản Đây vừa là quyền định đoạt của Nhà nước vừa làbiện pháp xử lý hài hoà lợi ích của người đang sử dụng đất với lợi ích của Nhà đầu tư

Thứ ba: Đảm bảo công khai, dân chủ, minh bạch trong thực hiện Bồi thường, hỗ

trợ và tái định cư cho người bị thu hồi đất là quan hệ giao dịch về quyền sử dụng đấtgiữa người đang sử dụng đất với nhà đầu tư có sự can thiệp của Nhà nước, không phảigiao dịch quyền sử dụng đất thông thường trên thị trường Tuy nhiên, người bị thu hồiđất chỉ chấp nhận chuyển quyền sử dụng đất của mình khi chính sách BT-HT-TĐC phùhợp với Luật đất đai và công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được thực hiện côngkhai và bàn bạc dân chủ

1.1.4 Các bộ phận cấu thành của chính sách BT-HT-TĐC

Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụngvào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triểnkinh tế, được áp dụng đối với các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để sử dụng thựchiện các dự án quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và đầu tư xâydựng khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu kinh tế,thực hiện các dự án đầu tư sảnxuất, kinh doanh, dịch vụ, du lịch thuộc nhóm A và các dự án có một trăm phần trăm(100%) vốn đầu tư nước ngoài, có nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức

Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất bao gồmnhững chính sách bộ phận cơ bản sau:

1.1.4.1 Chính sách bồi thường khi thu hồi đất

Các tổ chức được giao đất, cho thuê đất của Nhà nước thu hồi để thực hiện dự ánthì có trách nhiệm ứng trước để chi trả tiền BT-HT-TĐC; nếu được giao đất không thutiền sử dụng đất thì tiền BT-HT-TĐC tính vào vốn đầu tư của dự án, trường hợp đượcgiao đất, cho thuê đấtcó thu tiền sử dụng đất thì tiền BT-HT-TĐC được khấu trừ vào sốtiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp Riêng tổ chức, cá nhân nước ngoài, người ViệtNam định cư ở nước ngoài đầu tư vào Việt Nam thì không phải trả tiền BT-HT-TĐC

a Chính sách về bồi thường đất bị thu hồi

Người đang sử dụng đất (tổ chức, hộ gia đình, cá nhân) có quyền sử dụng đất hợppháp theo quy định của pháp luật (đủ điều kiện được bồi thường về đất) thì được bồi

Trang 38

thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng hoặc bồi thường bằng giá trị quyền sử dụngđất tại thời điểm có quyết định thu hồi, tính theo giá đất có cùng mục đích sử dụngvới đất

bị thu hồi do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quy định công bố theo quy định của Chính phủđang có hiệu lực áp dụng tại thời điểm có quyết định thu hồi đất; trường hợp giá đất do

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định tại thời điểm có quyết định thu hồi đất chưa sát với giáchuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường trong điều kiện bình thường thì

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ vào giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trênthị trường tại địa phương để quyết định mức giá cụ thể cho phù hợp; riêng đất nôngnghiệp của hộ gia đình, cá nhân nằm xen kẽ trong khu dân cư và đất vườn, ao trong cùngthửa đất ở thì được bồi thường theo giá trị quyền sử dụng đất nông nghiệp và hỗ trợ thêm

từ 20% đến 50% giá đất ở liền kề Đối với các trường hợp đang sử dụng đất của Nhà nướcgiao không thu tiền sử dụng đất hoặc có thu tiền sử dụng đất nhưng tiền sử dụng đất đãnộp có nguồn gốc từ Ngân sách nhà nước; đang sử dụng đất được Nhà nước cho thuê;đang sử dụng đất không có giấy tờ hợp pháp theo quy định của pháp luật và tại thời điểmbắt đầu sử dụng đất xác định là có vi phạm theo quy định của pháp luật; đang sử dụng đấtđược giao không đúng thẩm quyền mà chưa nộp tiền để được sử dụng đấtvà đất bị thu hồi

b Chính sách về bồi thường tài sản trên đất bị thu hồi

Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đang sở hữu tài sản gắn liền với đất bị thu hồi mà đãtạo lập hợp pháp theo quy định của pháp luật thì được bồi thường tài sản bị thiệt hại; cònnhững tài sản tại thời điểm tạo lập đã trái với mục đích sử dụng đất được xác định hoặctạo lập sau khi có quyết định thu hồi đất được công bố thì không được bồi thường Tài sản

là nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân được bồi thường bằng100% giá trị xây dựng mới theo tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương; nhà, công trình xâydựng khác của các tổ chức được bồi thường bằng giá trị còn lại cộng với một khoản tiền

hỗ trợ, nhưng mức tối đa không lớn hơn 100% giá trị xây dựng mới Riêng nhà ở của hộgia đình, cá nhân đang thuê sử dụng thuộc sở hữu Nhà nước, được bồi thường bằng việc

bố trí cho thuê nhà ở tại nơi mới; trường hợp không có nhà ở để bố trí tiếp tục cho thuê thìđược hỗ trợ tiền bằng 60% giá trị đất và 60% giá trị nhà đang thuê để tự lo chỗ ở mới Đối với cây trồng hàng năm trên đất bị thu hồi, được bồi thường bằng giá trị sảnlượng của vụ thu hoạch cao nhất của cây trồng chính tại địa phương trong 3 năm liền

kề trước năm bị thu hồi đất; cây trồng lâu năm thì được bồi thường bằng giá trị hiện cócủa vườn cây; các vật nuôi trong đất có mặt nước mà chưa đến thời kỳ thu hoạch thì

Trang 39

bồi thường theo mức thiệt hại thực tế do bị thu hồi đất phải thu hoạch sớm Giá trị sảnlượng của vụ thu hoạch hoặc giá trị hiện có của vườn cây, chi phí đầu tư, chăm sóc khitính bồi thường cho các loại cây trồng, giá trị vật nuôi trong đất có mặt nước, được lấytheo giá bán sản phẩm, giá bán vườn câyvà các mức chi phí trung bình trên thị trường

ở địa phương tại thời điểm thu hồi đất

1.1.4.2 Chính sách về các khoản hỗ trợ cho người bị thu hồi đất

Các hộ gia đình đang sử dụng đất, nhà ở trên đất khi bị thu hồi đất, được hỗ trợ chiphí di chuyển, hỗ trợ ổn định đời sống và ổn định sản xuất, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp

và tạo việc làm cho số lao động trong hộ gia đình đang ở độ tuổi lao động và một sốkhoản hỗ trợ khác trong theo một số mức nhất định phù hợp với thực tế Đối với các tổchức phải di chuyển cơ sở hoạt động thì được hỗ trợ chi phí thực tế để di chuyển, tháo dỡ

và lắp đặt cơ sở tại nơi mới

1.1.4.3 Chính sách về tái định cư cho người bị thu hồi đất

Hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở được giao đất ở mớihoặc mua nhà ở để tái định cư; Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo việcthực hiện các dự án xây dựng khu tái định cư để bảo đảm phục vụ tái định cư chongười bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở tại địa phương Việc bố trí tái định cư phảithông báo công khai cho từng hộ gia đình bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở về dựkiến phương án bố trí tái định cư Diện tích giao đất ở tại nơi tái định cư, diện tích nhà

bố trí tái định cư và giá đất tính thu tiền sử dụng đất tại nơi tái định cư, giá bán nhà táiđịnh cư do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định cho phù với thực tế tại địa phương

1.2 TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP HUYỆN

1.2.1 Khái niệm tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC của chính quyền cấp huyện

Tổ chức thực thi chính sách là giai đoạn thứ hai trong quá trình chính sách sau giaiđoạn hoạch định chính sách, nhằm biến chính sách thành hành động và kết quả trên thực tế

Tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền cấp huyện là quá trình triển khai các chính sách BT-HT-TĐC của Trung ương, tỉnh thành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy Nhà nước cấp huyện nhằm tạo quỹ đất để xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của địa phương.

Trang 40

1.2.2 Mục tiêu của tổ chức thực thi chính sách

Mục tiêu của tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC của chính quyền cấp huyện

là kết quả cần đạt được trong tương lai, nó thể hiện kì vọng của Nhà nước và chủ thểtham gia quan tâm, được xây dựng dựa trên các văn bản pháp luật, khả năng về nguồnlực để thực hiện chính sách, trình độ dân trí và tác động tâm lý của những người thamgia thực thi chính sách, cụ thể: (1) đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người sửdụng đất, người sở hữu nhà ở; (2) khuyến khích người giao đất; (3) Ổn định cuộc sống,việc làm cho những người dân bị thu hồi đất; (4) Góp phần thực hiện quy hoạch, kếhoạch sử dụng đất, xây dựng và phát triển nhà ở, phát triển kinh tế - xã hội

Sơ đồ 1.2: Mục tiêu của tổ chức thực thi chính sách BT-HT-TĐC

Các tiêu chí bảo đảm mục tiêu của tổ chức thực thi chính sách

BTHTTĐC chính quyền cấp huyện

Về bồi thường

- Diện tích đất được

bồi thường (m2);

- Diện tích đất đã phê

duyệt bàn giao được

cho chủ đầu tư;

- Tổng tiền bồi thường

về đất đai, cây cối hoa

- Số hộ gia đình, cá nhân được hỗ trợ ổn định đời sống và ổn định sản xuất; hỗ trợ

di chuyển chỗ ở.

- Số người được đào tạo nghề mới, và số người được nhận vào làm việc tại các nhà máy.

Về tái định cư

- Diện tích đất được xây dựng làm khu tái định cư (m2);

- Các tiêu chí về cơ sở

hạ tầng của khu tái định

cư đạt được so với quy định của Nhà nước;

- Số hộ gia đình nhận đất, nhà tái định cư.

- Tổng tiền sử dụng đất thu được từ tiền tái định cư để nạp vào ngân sách.

MỤC ĐÍCH CỦA TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH

BTHTTĐC Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân; tạo quỹ đất

phục vụ phát triển kinh tế xã hội, phát triển đô thị

Định dạng
Số trang	112
Dung lượng	1 MB