Kinh nghiệm hướng dẫn học sinh lớp 11a4 trường THPT thọ xuân 5 sử dụng máy tính CASIO 570VN plus chọn đáp án

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT THỌ XUÂN 5 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM KINH NGHIỆM GIÚP HỌC SINH LỚP 11A4 TRƯỜNG THPT THỌ XUÂN 5 SỬ DỤNG MÁY TÍNH CASIO FX 570VN PLUS CHỌN ĐÁP ÁN M

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT THỌ XUÂN 5

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

KINH NGHIỆM GIÚP HỌC SINH LỚP 11A4 TRƯỜNG THPT THỌ XUÂN 5 SỬ DỤNG MÁY TÍNH CASIO FX

570VN PLUS CHỌN ĐÁP ÁN MỘT SỐ DẠNG TOÁN TRẮC

NGHIỆM LƯỢNG GIÁC LỚP 11 BAN CƠ BẢN

Người thực hiện: Lê Thị Hiên Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THPT Thọ xuân 5 SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Toán

THANH HÓA NĂM 2019

1 Mở đầu 1.1 Lí do chọn đề tài.

Klaus Schwab, người sáng lập và chủ tịch điều hành Diễn đàn Kinh tếThế Giới WEF đã khẳng định về Cách mạng công nghiệp 4.0 với khái niệm như

sau: "Nếu như Cách mạng công nghiệp đầu tiên sử dụng năng lượng nước và hơi nước để cơ giới hóa sản xuất; cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 2 diễn ra nhờ ứng dụng điện năng để sản xuất hàng loạt; cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 3 sử dụng điện tử và CNTT để tự động hóa sản xuất; thì bây giờ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đang nảy nở từ cuộc cách mạng lần 3, nó kết hợp các công nghệ lại với nhau, làm mờ ranh giới giữa vật lý, kỹ thuật số và sinh học".Với xu thế phát triển của xã hội nói chung và sự phát triển của khoa

học nói riêng, con người cần phải có một trí thức, một tư duy nhạy bén Muốn

có những tri thức đó con người cần phải tự học tự nghiên cứu Hiện nay, với sựphát triển như vũ bão của khoa học - kỹ thuật nhất là cuộc cách mạng côngnghiệp 4.0 các ngành thuộc lĩnh vực công nghệ thông tin, trong đó máy tính điện

tử bỏ túi là một thành quả của những tiến bộ đó Máy tính điện tử bỏ túi đã được

sử dụng rộng rãi trong các nhà trường với tư cách là một công cụ hỗ trợ việc

giảng dạy, học tập hay cả việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện

đại như hiện nay một cách có hiệu quả

Đặc biệt, với nhiều tính năng mạnh như của các máy CASIO 570 Ms.CASIO Fx-570VN PLUS trở lên thì học sinh còn được rèn luyện và phát triểndần tư duy thuật toán một cách hiệu quả Máy tính điện tử là một công cụ hỗ trợđắc lực cho giáo viên và học sinh trong việc giải toán Nó giúp cho giáo viên vàhọc sinh giải toán một cách nhanh hơn, tiết kiệm được thời gian, nó giúp chogiáo viên và học sinh hình thành thuật toán, đồng thời góp phần phát triển tư duycho học sinh Có những dạng toán nếu không sử dụng máy tính điện tử thì việcgiải gặp rất nhiều khó khăn, có thể không thể giải được, hoặc phải mất rất nhiềuthời gian để giải

Với niềm đam mê toán học cùng với sự tìm tòi của bản thân Tôi đã gặpnhiều dạng toán mà giải chúng gặp rất nhiều khó khăn Nhưng nhờ sử dụng máytính điện tử bỏ túi việc giải bài toán dễ dàng hơn, tiết kiệm được thời gian đểgiải hơn, từ năm học 2016 – 2017, trong kì thi THPT Quốc gia có môn toán thayđổi hình thức thi từ thi tự luận sang thi trắc nghiệm Học sinh phải thay đổi cáchhọc và cách tư duy Đặc biệt với các em học sinh, tôi thấy các em có sự say mêkhi khám phá được nhiều chức năng của máy tính bỏ túi nên các em ham học,say mê tìm tòi hơn Nhưng trong khuôn khổ sách giáo khoa thì chỉ hướng dẫnviệc sử dụng máy tính bỏ túi với dòng máy tính đã lạc hậu để giải toán Nên việcgiúp các em tiếp cận với các dạng toán trắc nghiệm có sự hỗ trợ và sử dụng máytính Casio fx-570VN PLUS để chọn đáp án một số dạng toán trắc nghiệm lượnggiác và đây là cơ sở các kiến thức làm nền tảng cho các bài toán thi THPT QuốcGia như bài toán tìm tập xác định của hàm số, tìm giá trị lớn nhất giá trị nhỏnhất của hàm số, bài toán chọn đáp án đúng của phương trình Vì vậy qua quátrình giảng dạy học sinh đối tượng là học sinh theo ban xã hội hoặc học sinh yếu

kém thiếu kỹ năng lẫn ý thức Toán học Do đó tôi thấy sự cần thiết của máy tínhCasio nên tôi đã tìm hiểu nhiều tài liệu và mạnh dạn xin đưa ra một số dạng toán

sử dụng máy tính bỏ túi phù hợp Chính vì vậy tôi chọn đề tài “ Kinh nghiệm

hướng dẫn học sinh lớp 11A4 trường THPT Thọ xuân 5 sử dụng máy tính CASIO 570VN Plus chọn đáp án một số dạng toán trắc nghiệm lượng giác lớp 11 ban cơ bản.

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Giúp học sinh biết cách sử dụng thành thạo máy tính cầm tay để giải

quyết các bài tập trắc nghiệm lượng giác một cách nhanh nhất và chính xác nhấttrong quá trình giải toán

Giúp học sinh phát hiện và hiểu rõ nội dung bản chất về một số dạngphương trình cơ bản chỉ ra những kiến thức nâng cao qua năng lực đọc hiểu, từ

đó giúp học sinh nắm vững lý thuyết áp dụng vào từng dạng bài tập cụ thể đểgiải đề từ đó hình thành kỹ năng kiến thức bồi dưỡng học sinh

 Để Giáo viên cũng như học sinh nắm được các dạng toán và biết thêmnhiều bài tập giải bằng máy tính bỏ túi

 Để tất cả các em học sinh có điều kiện nắm được những chức năng cơ bảnnhất của MTĐT BT CASIO Fx-570VN PLUS, từ đó biết cách vận dụngcác tính năng đó vào giải các bài toán tính toán thông thường rồi dần đếncác bài toán đòi hỏi tư duy thuật toán cao hơn

 Tạo không khí thi đua học tập sôi nổi hơn, nhất là giáo dục cho các em ýthức tự vận dụng kiến thức đã được học vào thực tế công việc của mình

và ứng dụng những thành quả của khoa học hiện đại vào đời sống

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Sách giáo khoa , sách giáo viên, các loại sách tham khảo

Tôi chọn một số dạng phương trình lượng giác, tìm tập xác định của hàm

số lượng giác, tìm giá trị lớn nhất giá trị nhỏ nhất của hàm số lượng giác trongchương trình đại số 11 ban cơ bản để đưa ra hệ thống dạng bài tập để hình thànhphát triển các năng lực cho học sinh như: Năng lực giải quyết vấn đề; Năng lực

tư duy sáng tạo chỉ ra những nội dung cụ thể của kiến thức làm nền tảng cho cácbài toán liên quan đến đề thi THPT Quốc gia

Học sinh ở trường THPT Thọ xuân 5

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Tìm hiểu những khó khăn khi học sinh giải bài toán lượng giác bằng máytính Casio fx 570 MS và fx 570 VN PLUS

Đề tài chỉ nghiên cứu một số dạng lượng giác cơ bản Nên tôi đã sử dụng cácphương pháp sau:

- Phương pháp đọc hiểu

- Phương pháp phân tích – tổng hợp

- Phương pháp phân tích nêu vấn đề

Nghiên cứu các loại sách hướng dẫn sử dụng máy tính Casio liên quanđến hướng dẫn sử dụng máy tính casio phần lượng giác

Nghiên cứu qua các bài kiểm tra của học sinh trong chương 1 phương trìnhlượng giác sách đại số 11 ban cơ bản.

Cách thực hiện:

- Trao đổi với đồng nghiệp, tham khảo ý kiến giáo viên cùng bộ môn

- Liên hệ thực tế trong nhà trường, áp dụng đúc rút kinh nghiệm qua quátrình giảng dạy

1,Phương pháp nghiên cứu tài liệu

2, Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Nhờ máy tính bỏ túi mà việc chọn đáp án trong bài toán trắc nghiệm dễdàng hơn như các dạng toán về tìm tập xác định, tìm giá trị lớn nhất giá trị nhỏnhất của hàm số lượng giác, tìm đáp án đúng nhất của phương trình lượng giác Theo tình hình thực tế của việc giải toán của học sinh cho thấy các em cònyếu, thường không nắm vững kiến thức cơ bản, hiểu vấn đề chưa chắc, nắm bắtkiến thức còn chậm, thiếu căn cứ trong suy luận ngôn ngữ và ký hiệu toán họcchưa chính xác, thiếu thận trọng trong tính toán Vì sao dẫn đến điều này có thểchia làm hai nguyên nhân:

- Nguyên nhân khách quan:

+ Số tiết luyện tập trên lớp theo phân phối chương trình vẫn còn ít

+ Lượng kiến thức mới được phân bố cho một tiết học còn quá tải

+ Phần nhiều bài tập về nhà không có sự dẫn dắt , giúp đỡ trực tiếp của GV

- Nguyên nhân chủ quan :

+ Số lượng học sinh trên lớp khá đông nên thời gian giáo viên hướng dẫncho những học sinh yếu thường gặp phải khó khăn còn hạn chế

+ Một số học sinh không có máy tính để thực hành

+ Một bộ phận nhỏ học sinh chưa chăm chỉ, lơ là trong việc học, chưa tựgiác khắc phục những kiến thức mình bị hổng trong quá trình giải bài tập

2.2 Thực trạng của vấn đề

Trường THPT Thọ xuân 5 là một trường có tuổi trường còn non trẻ và nằmtrên địa bàn có vùng tuyển sinh phần lớn thuộc các xã miền núi như xuân Thắng,Xuân Phú, Thọ Lâm nên số học sinh là con em dân tộc thuộc khu đặc biệt khókhăn chiếm tỉ lệ khá cao do đó việc đầu tư về thời gian và dụng cụ học tập còn

hạn chế gây ảnh hưởng đến kết quả học tập của các em mặt khác các em học lớp11A4 là lớp theo khối xã hội nên khả năng tư duy về toán học còn nhiều hạn chế Với kinh nghiệm dạy học môn toán nhiều năm ở trường THPT với đốitượng học sinh trường THPT Thọ xuân 5 điểm đầu vào còn thấp nên nhận thứccòn chậm đặc biệt các bài toán liên quan đến lượng giác rất phong phú và đadạng, đây là những bài toán cơ bản làm cơ sở cho các bài toán trong các đề thiTHPT Quốc Gia những năm tới, các em sẽ gặp một lớp các bài toán giải phươngtrình và tìm tập xác định, tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất của hàm số củachương trình lớp 12 do đó trong khi trình bày giáo viên cần có phương pháp cụthể cho từng dạng toán để học sinh nắm được bài tốt hơn

Trong quá trình giảng dạy ở lớp 11 tôi thấy khi học sinh giải các bài toánliên quan đến lượng giác thì học sinh thường nhầm lẫn trong quá trình biến đổigiải phương trình như sai dấu, nhầm lẫn công thức giữa các công thức lượnggiác với nhau dẫn đến kết quả nghiệm sai Từ thực trạng trên nên trong quá trìnhdạy tôi đã dần dần hình thành phương pháp bằng cách trước tiên học sinh cầnnắm vững lý thuyết về phương trình lượng giác cơ bản có sự hổ trợ của máy tínhCASIO từ đó áp dụng vào bài toán cơ bản đến bài toán ở mức độ khó hơn Do

đó trong giảng dạy chính khoá cũng như dạy bồi dưỡng, tôi thường trang bị đầy

đủ kiến thức phổ thông và phương pháp giải toán đại số cho học sinh Như vậykhi giải bài toán về phương trình học sinh có thể tự tin lựa chọn một phươngpháp để giải phù hợp

2.3 Giải pháp để giải quyết vấn đề.

Muốn đạt kết quả cao trong thực hành giải toán bằng máy tính thì các emphải nắm vững các chức năng cơ bản của máy tính bằng hướng dẫn trực tiếpthông qua máy tính giả định trình chiếu trên màn hình ti vi để cả lớp cùng theodõi và thực hành

Để sử dụng được máy tính cầm tay để kiểm tra nghiệm chọn đáp án đúngtrước tiên ta phải biết các chức năng cơ bản của máy tính và sử dụng máy tínhthành thạo Do đó phải hướng dẫn học sinh các chức năng của máy tính

Các chức năng của máy tính CASIO FX 570VN PLUS.

MODE 2 Tính toán với số phức

MODE 5 Giải phương trình và hệ phương trình

MODE 7 Tính toán bảng giá trị của một hàm hoặc hai hàm số

Các chỉ báo hiển thị.

Hai nút lệnh điều khiển cần chú ý trên máy tính CASIO fx-570VN PLUS

đó là

Nút lệnh nhãn SHIFT

Nút lệnh SHIFT : khi ấn nút lệnh SHIFT cùng với các nút có ghi chú bên cạnh

có lệnh màu vàng thì máy sẽ thực hiện các lệnh ghi chú bên nút đó (ví dụ nút

CALC bên trên có ghi SOLVE màu vàng, khi ấn tổ hợp phím SHIFT CALC máy

sẽ thực hiện lệnh SOLVE giải phương trình)

Nút lệnh nhãn ALPHA :

Nút lệnh ALPHA có màu đỏ, khi ấn phím ALPHA rồi ấn phím này để đưa vàohàm biến số, hằng số hay kí hiệu áp dụng được (các biến màu đỏ bên cạnh cácnút trên bàn phím)

cần chuyển sang đơn vị độ bấm SHIFT MODE 3 khi đó trên màn hình hiển thị

CÁC KIẾN THỨC VÀ KỸ NĂNG CẦN NHỚ.

1/ DẠNG 1: Tìm tập xác định của hàm số lượng giác.

Phương Pháp: CALC ( Thay x )

Bước 1: Nhập hàm số f x( )

Bước 2: CALC 4 đáp án (thử với k 0 và k 1)

chính xác

Chú ý: Có nhiều đáp án có phần nghiệm giống nhau nhưng chu kì khác nhau và

Ta chia làm hai trường hợp:

Trường hợp 1: Hàm số cho trên một đoạn xác định a b;  ta thực hiện như sau:Bước 1: Nhấn MODE 7 (TABLE)

Bước 2: Nhập biểu thức f x( ) vào máy

Bước 3: Ấn  sau đó nhập giá trịStarta, nhấn phím  End b;

10

End Start

Step  nếu ta để ở chế độ gồm 2 hàm f x( ) và g x( ) (tức là

20 10

End Start

End Start

Step  nếu chúng ta để ở chế độ chỉ có một hàm f x( ) (tức là

30 20

A miny 2,maxy 4 B miny 2,maxy 4

C miny 2,maxy 3 D miny 1,maxy 4

Cách 2: Sử dụng máy tính Casio fx-570 VN PLUS

Ta thấy bài toán thuộc trường hợp 2 nên ta chọn đoạn là    ; 

Bước 1: vào chức năng MODE 7

Bước 2: Nhập biểu thức ( ) 1 3sin(2 )

và giá trị nhỏ nhất của hàm số

đối chiếu với đáp án ta chọn đáp án A

Bài tập tương tự:

Bài 2.2 Tìm tập giá trị nhỏ nhất, giá trị lớn nhất của hàm số sau y  3 2 cos 3 2 x

A miny 1,maxy 2 B miny 1,maxy 3

C miny 2,maxy 3 D miny 1,maxy 3

Bài 2 3: Tìm tập giá trị nhỏ nhất, giá trị lớn nhất của hàm số sau 

A maxy 6,miny 2 B maxy 4,miny 4

C maxy 6,miny 4 D maxy 6,miny 1

Bài 2 6: Tìm tập giá trị nhỏ nhất, giá trị lớn nhất của hàm số sau

 4 sin 6  3 cos 6

A miny 5, maxy 5 B miny 4,maxy 4

C miny 3, maxy 5 D miny 6, maxy 6

Bài 2.7: Tìm tập giá trị nhỏ nhất, giá trị lớn nhất của hàm số sau

 4 sin 3  3 cos 3  1

A miny 3; maxy 6 B miny 4; maxy 6

C miny 4; maxy 4 D miny 2; maxy 6

Bài 2.8: Tìm tập giá trị nhỏ nhất, giá trị lớn nhất của hàm số sau

 3 cos  sin  4

A miny 2; maxy 4 B miny 2; maxy 6

C miny 4; maxy 6 D miny 2; maxy 8

Bài 2.9: Tìm tập giá trị nhỏ nhất, giá trị lớn nhất của hàm số sau

x 4 ) 20 ta được kết quả hiển thị trên máy tính

Đối chiếu với các đáp án ta chọn đáp án A

Bài 2.11: GTLN và GTNN của hàm số y sin 2x trên ;

Bước 1:Nhập phương trình vào màn hình

Bước 2: CALC Thay 4 đáp án

Bước 3: Đáp án nào cho kết quả bằng 0là đáp án đúng

Chú ý:

1) Khi giải bài toán lượng giác ta phải chọn đơn vị đo ( bài toán để ở đơn vị

là radian ta phải bấm SH T MODE 4IF , bài toán cho đơn vị độ ta bấm

SHIFT MODE 3 )

2) Chuyển tất cả các số hạng sang vế trái, để vế phải bằng 0

3) Khi nhiều đáp án cùng có kết quả bằng 0 ta chọn đáp án nào có chu kì bénhất

4) Có thể thử các đáp án với hai giá trị của k (k 0; k 1) đều đúng thì đó

Bài 3.2: Nghiệm của pt tanx cotx 2 là:

Lưu ý: khi sử dụng máy tính mà bài toán có hàm cotsử dụng máy tính ta nhậphàm cot bằng hai cách cot 1

x k k Z

C  3     

2 , 4

, 4

k x

k x

k x

k x

Bước 1:Nhập phương trình vào màn hình.

Bước 2: CALC Thay 4 đáp án

Bước 3: Đáp án nào cho kết quả bằng 0là đáp án đúng

Chú ý:

5) Khi giải bài toán lượng giác ta phải chọn đơn vị đo ( bài toán để ở đơn vị

là radian ta phải bấm SH T MODE 4IF , bài toán cho đơn vị độ ta bấm

SHIFT MODE 3 )

6) Chuyển tất cả các số hạng sang vế trái, để vế phải bằng 0

7) Khi nhiều đáp án cùng có kết quả bằng 0 ta chọn đáp án nào có chu kì bénhất

8) Có thể thử các đáp án với hai giá trị của k (k 0; k 1 ) đều đúng thì đó là đáp án cần tìm.

Hoạt động 1:

Muốn ấn đơn vị đo độ hay rad ta nhấn

thế nào ?

Chú ý: Khi kiểm tra nghiệm phương

trình lượng giác ta thử hai giá trị k 0

và k 1và hai đáp án có phần nghiệm

giống nhau chu kì khác nhau thì đáp án

nào có chu kì nhỏ ta kiểm tra trước

+) Một học sinh lên bảng thực hiện trên

máy tính giả lập trên máy chiếu, cả lớp

thực hành

Ấn SHIFT MODE 3 lúc này trên màn hình xuất hiện chữ D (đơn vị đo độ) hoặc ấn SHIFT MODE 4 lúc này màn hình xuất hiện chữ R (đơn vị

đo rad)

+) Một học sinh lên bảng thực hiện

trên máy tính giả lập trên máy chiếu,

cả lớp thực hành và theo dõi kết quả.+) đơn vị rad

+) Đáp án B và D có phần nghiệm giống nhau chỉ khác nhau chu kì ta thử đáp án B trước với hai giá trị k 0

và k 1.nhập máy tính sin ALPHA )  1