Kinh nghiệm ôn thi HSG cấp tỉnh môn vật lí đạt nhiều giải cao ở trường THPT triệu sơn 2

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁTRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 2 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM KINH NGHIỆM ÔN THI HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH MÔN VẬT LÍ ĐẠT NHIỀU GIẢI CAO Ở TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 2 Người thự

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 2

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

KINH NGHIỆM ÔN THI HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH MÔN VẬT LÍ ĐẠT NHIỀU GIẢI CAO Ở TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 2

Người thực hiện: Hồ Sỹ Phúc Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THPT Triệu Sơn 2 SKKN thuộc môn: Vật lí

THANH HÓA NĂM 2018

M ỤC LỤC Trang

1.1 Lí do chọn đề tài ……… 1

1.2 Mục đích nghiên cứu … 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu ……… 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu……… ………… 2

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 3 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nhiệm 3

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4

2.2.1 Thuận lợi 4

2.2.2 Khó khăn 4

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 4

2.3.1 Tuyển chọn nguồn học sinh vào đội tuyển 4

2.3.2 Truyền “lửa đam mê” cho học sinh 5

2.3.3 Xây dựng kế hoạch ôn luyện đội tuyển 5

2.3.4 Xây dựng hệ thống kiến thức ôn tập 6

2.3.5 Công tác dạy đội tuyển 16

2.3.6 Công tác kiểm tra, đánh giá, sàng lọc đội tuyển 17

2.3.7 Công tác phối hợp 17

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 19

3 Kết luận, kiến nghị. 20 - Kết luận…… 20

- Kiến nghị 20 THƯ MỤC THAM KHẢO

PHỤ LỤC 1

PHỤ LỤC 2

DANH MỤC CÁC ĐỀ TÀI SKKN ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG ĐÁNH

GIÁ XẾP LOẠI CẤP SỞ GD&ĐT XẾP LOẠI TỪ LOẠI C TRỞ LÊN

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài.

Thế kỉ XXI là thế kỉ của khoa học kỹ thuật – công nghệ Cuộc cách mạngcông nghiệp 4.0 đưa loài người tiến xa vượt bậc trong mọi lĩnh vực kỹ thuật – khoahọc – văn hóa – y tế Để theo kịp với tốc độ phát triển như vũ bão này, đòi hỏi đấtnước chúng ta phải có một đội ngũ nhân lực có trình độ cao Đội ngũ này đóng vaitrò tiên phong, nòng cốt quyết định sự phát triển của đất nước Nhưng để có đượcnhững kỹ sư tài năng, những bái sĩ nội trú, những tiến sĩ trẻ tuổi, những nhà khoahọc giỏi thì chúng ta phải có nguồn là những học sinh giỏi(HSG) ở các cấp học phổthông đặc biệt là bậc trung học phổ thông(THPT)

Môn Vật lí là môn khoa học cơ bản có tính ứng dụng thực tiễn rất cao đặcbiệt là trong lĩnh vực khoa học - công nghệ Hầu hết các trường, các khoa, cácngành kỹ thuật ở các trường đại học, cao đẳng, trung cấp đều tuyển sinh các khốiA(Toán, Lí, Hóa), khối A1(Toán, Lí, Anh) Vì thế nguồn HSG Vật lí ở bậc THPT sẽ

là nguồn sinh viên chất lượng cao ở các trường đại học sau này Thực tế có nhiều

em học sinh giỏi Vật lí của tôi đang là các sinh viên ở các lớp chất lượng cao ở cáctrường đại học danh tiếng như Học viện Kỹ thuật quân sự, ĐH Bách khoa Hà Nội,

ĐH Quốc gia Hà Nội, ĐH Quốc gia TP Hồ Chí Minh

Cùng với việc giáo dục toàn diện cho học sinh, việc đào tạo bồi dưỡng HSG

là nhiệm vụ hàng đầu trong chương trình, kế hoạch giáo dục của các nhà trườngTHPT Chất lượng thi HSG cấp tỉnh chính là một tiêu chí đánh giá xếp loại của cácnhà trường Chất lượng HSG là kết quả của quá trình nỗ lực của giáo viên, học sinhđội tuyển, cấp ủy, BGH và các tổ bộ môn Có thể nói chất lượng HSG là thước đotài năng của người thầy, làm nên uy tín của người thầy Chất lượng HSG là uy tín,thương hiệu của nhà trường

Trong những năm qua Trường THPT Triệu Sơn 2 là một trong những điểnhình tiêu biểu của công tác bồi dưỡng HSG Năm học 2015-2016 xếp thứ 7 toànTỉnh, năm học 2016-2017 xếp thứ 5 toàn Tỉnh, năm học 2017- 2018 xếp thứ 11toàn Tỉnh Trong thành tích chung của nhà trường môn Vật lí luôn là môn dẫn đầutrường và nhiều năm dẫn đầu Tỉnh (Năm học 2015-2016, năm học 2016-2017 xếpthứ Nhất toàn Tỉnh)

Bản thân tôi được BGH nhà trường tín nhiệm giao nhiệm vụ đứng đội tuyểnliên tục nhiều năm Trong quá trình ôn luyện tôi đã tích lũy những kinh nghiệmmang tính ứng dụng thực tiễn cao Vì vậy tôi muốn chia sẻ với các đồng nghiệp

“Kinh nghiệm ôn thi HSG cấp Tỉnh môn Vật lí đạt nhiều giải cao ở trường THPT Triệu Sơn 2”.

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Thực hiện đề tài này, người viết muốn chia sẻ với đồng nghiệp môn Vật lí vàcác giáo viên ôn thi HSG nói chung những kinh nghiệm ôn thi HSG có hiệu quảcao mà bản thân đúc kết từ thực tiễn ôn luyện đội tuyển HSG môn Vật lí tại trườngTHPT Triệu Sơn 2 trong nhiều năm qua

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

- Đối tượng là học sinh THPT đặc biệt là học sinh các lớp chọn Khối A ở TrườngTHPT Triệu Sơn 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Nghiên cứu tài liệu

- Tổng hợp kinh nghiệm thực tế

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

“Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”(Thân Nhân Trung) Bồi dưỡng HSG làbước đi đầu tiên để tạo nhân tài cho đất nước Đây cũng là một nhiệm vụ quantrọng của ngành giáo dục Đào tạo học sinh giỏi (HSG) ở bậc Trung học Phổ thông

là một quá trình mang tính khoa học nghiêm túc, không thể chỉ một vài tháng màphải có tính chiến lược dài hơi trong suốt cả ba năm học Chỉ có quá trình này mớicung cấp được tương đối đầy đủ các kiến thức cần thiết cho học sinh và phát hiệnchính xác khả năng học tập của các em, từ đó mới có thể thành lập các đội tuyểntham dự kỳ thi HSG các cấp

* Về mục tiêu bồi dưỡng HSG:

Theo quan điểm của tôi, mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng HSG, là đào tạo cho các em:

- Có kiến thức khoa học cơ bản mang tính hệ thống Biết vận dụng để giải quyết các bài tập nâng cao trong các kì thi HSG

- Có tính tự lập và khả năng nhận thức ở mức độ cao

- Rèn luyện tư duy và kĩ năng để phát triển toàn diện

* Yêu cầu chung với người thầy:

Trong công tác giảng dạy và bồi dưỡng HSG, nhiệm vụ tối quan trọng củangười Thầy là phải dạy cho các em tiếp cận kiến thức một cách tự nhiên, chủ động

và sáng tạo, Người Thầy phải luôn thắp sáng ngọn lửa mê say môn học mà học sinhđang theo đuổi, phải dạy cho các em biến ước mơ thành hiện thực, biết chấp nhậnkhó khăn để cố gắng vượt qua, biết rút kinh nghiệm sau những thất bại hay thànhcông trong từng giai đoạn mà mình phấn đấu Học sinh khi tham gia vào các độituyển phải chịu khá nhiều áp lực, do đó giáo viên khi giảng dạy phải lưu ý nhữngđiều sau đây:

- Tuyệt đối không được nhồi nhét kiến thức cho các em một cách thụ động

- Đừng hiểu nhầm HSG, cái gì các em cũng biết, cũng dễ dàng tiếp thu

- Đừng giao cho các em những nhiệm vụ quá khó

* Yêu cầu đối với học sinh khi tham gia đội tuyển HSG

- Phải yêu thích, đam mê môn học

- Học sinh khi tham gia các đội tuyển phải có trách nhiệm trong việc học tập,rèn luyện của mình

- Ngoài việc học tập trên lớp các giờ chính khóa, học sinh phải tham gia đầy

đủ các buổi học bồi dưỡng ngoài giờ, tham gia giải các bài tập trong sách nâng cao,trong các chuyên đề, trong các tài liệu tham khảo

- Học cách học tập chủ động, tích cực

* Cần phải có sự phối kết hợp của các tổ chức trong nhà trường và sự giúp

đỡ, động viên của phụ huynh học sinh

Như vậy, việc bồi dưỡng HSG là nhiệm vụ quan trọng cũng là một nhiệm vụrất khó khăn Muốn đạt hiệu quả cao trong công tác ôn thi HSG cần phải có sựđồng bộ của nhiều khâu Việc vận dụng các yêu cầu trên vào thực tiễn đạt đến mức

độ như thế nào là do năng lực, kinh nghiệm của bản thân người giáo viên Bản thântôi đã vận dụng hiệu quả những nguyên tắc này vào thực tiễn ôn luyện đội tuyểnHSG môn Vật lí tại trường THPT Triệu Sơn 2

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

Việc bồi dưỡng HSG ở các trường THPT vừa kế thừa những kết quả bồidưỡng HSG ở cấp trung học cơ sở(THCS) đồng thời phát hiện, bồi dưỡng các nhân

tố mới và nâng tầm chât lượng cho các học sinh có năng lực giỏi Thực tế dạy họccho thấy nhiều học sinh (đặc biệt là học sinh nam) đến bậc THPT mới thực sự

“trưởng thành” về thể chất và về năng lực Nhiều em đến bậc THPT mới bộc lộ tốchất năng lực nổi bật của mình Đây chính là nguồn HSG cho các trường THPT màgiáo viên phải nhạy bén để phát hiện ra

Riêng bộ môn Vật lí việc bồi dưỡng HSG ở bậc THPT nói chung và ởtrường THPT Triệu Sơn 2 nói riêng còn có những thuận lợi và khó khăn sau:

2.2.1 Thuận lợi.

- Được sự quan tâm và tạo điều kiện mọi mặt của Ban giám hiệu nhà trường

- Sự đoàn kết, tương trợ của các thành viên trong tổ bộ môn

- Sự nhiệt tình của các giáo viên đứng đội tuyển

- Sự đam mê, tích cực của các em học sinh và sự ủng hộ của phụ huynh họcsinh

2.2.2 Khó khăn.

- Nguồn HSG môn Vật lí ở cấp THCS trên địa bàn phía nam huyện Triệu Sơn(khu vực tuyển sinh của Trường Triệu Sơn 2) có rất ít Có những năm không có bất

kì một học sinh nào đã từng là HSG cấp Huyện, cấp Tỉnh ở THCS

- Mặt khác môn Vật lí là môn học khó, có đặc thù riêng nên nhiều học sinh còn

e ngại Đa số các em học sinh khá, giỏi thích chọn môn Toán, Hóa, Sinh vì nhữngmôn ấy có vẻ dễ đạt giải hơn

- Trong quá trình dạy đội tuyển kiến thức nền tảng Vật lí của học sinh vẫn cònnhiều “lỗ hổng” nên giáo viên phải mất rất nhiều thời gian và công sức

- Nắm rõ đặc điểm, tình hình dạy ôn thi HSG Vật lí ở trong các nhà trường nóichung và trường THPT Triệu Sơn 2 nói riêng Từ khi được Ban giám hiệu giaonhiệm vụ đứng đội tuyển bản thân tôi đã có những mạnh dạn đổi mới trong côngtác bồi dưỡng HSG và đã đạt được nhiều thành tích cao

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

2.3.1 Tuyển chọn nguồn học sinh vào đội tuyển.

- Chọn những học sinh đã từng tham gia thi và đạt giải Vật lí cấp Huyện, cấp Tỉnh

ở cấp THCS(nếu có)

- Động viên các em đã từng thi và đạt giải HSG cấp Huyện, cấp Tỉnh môn Toán ởTHCS.

- Không nên chọn quá nhiều, nếu có 5 học sinh dự thi thì chỉ chọn 7 hoặc 8 họcsinh vào trong đội tuyển Ở Trường Triệu Sơn 2 mấy năm gần đây do không cónhiều nguồn nên chúng tôi chỉ chọn 6 hoặc 7 học sinh tham gia học đội tuyển

2.3.2 Truyền “lửa đam mê” cho học sinh.

Muốn đạt giải cao thì việc ôn tập, bồi dưỡng phải là một hành trình “dài hơi”

Để chịu được “nhiệt” từ quá trình tôi rèn, bồi dưỡng này đòi hỏi học sinh phải có ýchí, kiên trì và có quyết tâm Hiểu được điều này ngay từ khi chọn được học sinhvào đội dự tuyển, tôi đã chú trọng “thắp lửa đam mê” Vật lí cho các em bằng nhiềubiện pháp:

+ Chỉ cho các em thấy được học môn Vật lí lí thú như thế nào

+ Tặng cho mỗi em một quyển sách: “Vật lí vui” Điều này giúp các em kích thíchtính tò mò về các hiện tượng Vật lí rất gần với đời sống hàng ngày

+ Kể chuyện về các nhà bác học Vật lí cho học sinh nghe

+ Kể những tấm gương anh, chị HSG Vật lí các khóa trước về cách học, những kỷniệm vui, buồn trong quá trình học tập Kể về những trường Đại học danh tiếng màcác anh chị đã học và những thành công trong sự nghiệp hiện tại của các anh chị ấy.+ Giáo dục về truyền thống đội tuyển HSG Vật lí của Trường THPT Triệu Sơn 2cho các em nghe

Những việc này phải được thực hiện lồng ghép khéo léo trong những thờiđiểm giải lao của các buổi ôn tập hay gắn liền với một nội dung bài học nào đó cóliên quan Điều đáng lưu ý là hiệu quả của quá trình “truyền lửa đam mê” này lạinằm ở chính người thầy Học sinh sẽ học theo thầy, “làm theo thầy làm” chứ khôngchỉ “nghe” thầy nói Tôi đã đem chính sự nhiệt huyết, đam mê trong công việc củachính mình và uy tín của bản thân để nêu gương cho học sinh Có những học sinhnăng lực tốt nhưng đầy cá tính như em Lê Đình Dũng lớp 11C2- Giải Nhất Vật lí

11 năm học 2017 – 2018 tôi phải kiên trì và từng bước “thu phục” và “nắn” em họctheo đúng phương pháp của mình đề ra Khi các em trong đội tuyển đã thực sựđam mê Vật lí và thực sự tin tưởng Thầy thì cũng là lúc hành trình ôn tập cần tăngtốc

Trong toàn bộ quá trình ôn tập việc nuôi dưỡng đam mê và truyền quyết tâmchiến thắng cho học sinh là vô cùng quan trọng Chính khát khao được khẳng địnhmình là động lực để các em nỗ lực, thi đua và chiến thắng Thực tế nhiều năm ôntập HSG Vật lí ở Trường THPT Triệu Sơn 2 tôi đã chứng kiến những cuộc bứt phángoạn mục và đạt kết quả cao của nhiều học sinh Tiêu biểu như em Lê Thị Trang-Lớp 12C2(2015 – 2016): khi thi vào đội tuyển và các lần khảo sát đội tuyển trường

em chỉ xếp thứ 5/5 với điểm trung bình 10,5 điểm Khi thi HSG máy tính cầm taychỉ đạt giải KK(Xếp thứ 5 trong đội), em đã khóc rất nhiều nhưng nhờ có sự động

viên kịp thời của tôi, em đã nỗ lực hết mình nên khi thi HSG văn hóa em được17,75 điểm, đạt giải Nhì, xếp thứ 2 trong đội tuyển

2.3.3 Xây dựng kế hoạch ôn luyện đội tuyển.

Việc xây dựng kế hoạc ôn tập là điều hết sức quan trọng Cơ sở lập kế hoạchphải căn cứ vào:

+ Chương trình, nhiệm vụ trong các năm học của nhà trường

+ Chương trình, nội dung thi

+ Đối tượng học sinh

+ Thời gian của giáo viên đứng đội tuyển

Kế hoạch ôn tập phải có tính liên tục, theo một lộ trình từ lớp 10 đến khi thi

Số lượng buổi ôn tập: 2 buổi/ tuần( Chiều Thứ 2 và chiều Thứ 5) Trước lúc thi 2tháng có thể tăng cường thêm các buổi sau giờ dạy thêm buổi chiều

(Kế hoạch cụ thể - PHỤ LỤC 1)

2.3.4 Xây dựng hệ thống kiến thức ôn tập.

- Việc xây dựng hệ thống kiến thức ôn tập cho học sinh có ý nghĩa quyết định đếnkết quả thi HSG của học sinh Tôi thấy rằng việc lập kế hoạch, chương trình ôn tậpcho học sinh nhiều giáo viên, nhiều trường cũng đã làm nhưng hiệu quả vẫn chưacao Điều quan trọng nhất là ở từng chuyên đề giáo viên đã dạy những gì cho họcsinh và học sinh thực hành những bài tập đó như thế nào Nhiều giáo viên cũng hỏitôi làm thế nào mà dạy học sinh được nhiều giải cao thế Thực ra tôi cũng chẳng có

bí quyết gì đặc biệt Điều mà tôi đã làm là dạy cho học sinh một nền tảng kiến thứcvững chắc, có trọng tâm, trọng điểm và cập nhật các dạng đề thi HSG ở từng phầncho học sinh thực hành Việc làm này đòi hỏi giáo viên đứng đội tuyển phải có kiếnthức, có tầm nhìn, có kinh nghiệm trong công tác ôn luyện

- Khi xây dựng chương trình ôn luyện chúng ta nên xây dựng theo các chuyên đề,bám sát cấu trúc đề thi theo quy định của Sở GD và ĐT Trong mỗi chuyên đề cầnbiên soạn khoa học thành từng phần, từng mục, sắp xếp theo trình tự:

+ Kiến thức lí thuyết trọng tâm

+ Các dạng bài tập cơ bản

+ Các bài tập nâng cao

- Mấu chốt của việc ôn tập theo chuyên đề là giáo viên phải hệ thống được cácdạng bài tập để học sinh thực hành Bài tập trên các trang mạng thì rất nhiều phảilựa chọn được các bài tập phù hợp với học sinh và phù hợp với chương trình thihọc sinh giỏi cấp Tỉnh Sau đây là ví dụ về một chuyên đề mà tôi đã ôn luyện choHSG môn Vật lí ở Trường THPT Triệu Sơn 2

- Áp suất: p (N/m 2 , Pa, atm, at, mmHg, torr, bar)

1Pa = 1 N/m 2 , 1 atm = 1,033 at = 760 mmHg = 1,01325.10 5 Pa,

1 mmHg = 1 torr, 1 bar = 10 5 Pa.

b) Định luật Sac-lơ Nhiệt độ tuyệt đối

- Phát biêu: Với một lượng khí có thể tích không đổi thì áp suất p phụ thuộc vào

nhiệt độ t của khí theo côn thức sau:

1

T

p T

p



- Đường đẳng tích:

c) Phương trình trạng thái của khí lí tưởng Định luật Gay-luy-xac

1 1

T

V p T

V p



+ Định luật Gay-luy-sac: p = const => T V =const hay

2

2 1

1

T

V T

II Phân loại bài tập và cách giải.

1 Quá trình đẳng nhiệt Định luật Bôi lơ – Mariốt.

* Bài tập cơ bản

Bài 1: Nén khí đẳng nhiệt từ thể tích 9(l) đến thể tích 6 (l) thì thấy áp suất tăng lên

một lượng  p 40kPa Hỏi áp suất ban đầu của khí là bao nhiêu?

Bài 2: Xi lanh của một ống bơm hình trụ có diện tích 10cm2, chiều cao 30 cm,

dùng để nén không khí vào quả bóng có thể tích 2,5 (l) Hỏi phải bơm bao nhiêu lần để áp suất của quả bóng gấp 3 lần áp suất khí quyển, coi rằng quả bóng trước khi bơm không có không khí và nhiệt độ không khí không đổi khi bơm.

H H

F

Bài 1 : Ở chính giữa một ống thủy tinh nằm ngang, tiết diện nhỏ, chiều dài L =

100cm, hai đầu bịt kín có một cột thủy ngân dài h = 20cm Trong ống có không khí Khi đặt ống thẳng đứng cột thủy ngân dịch chuyển xuống dưới một đoạn l = 10cm Tìm áp suất của không khí trong ống khi ống nằm ngang ra cmHg và Pa

Coi nhiệt độ không khí trong ống không đổi và khối lượng riêng thủy ngân là ρ = 1,36.10 4 kg/m 3

Áp dụng ĐL Bôilơ–Maríôt cho từng lượng khí Ta có:

Bài 2: Cho một ống tiết diện S nằm ngang

được ngăn với bên ngoài bằng 2 pittông

Pittông thứ nhất được nối với lò xo như hình

vẽ Ban đầu lò xo không biến dạng, áp suất

khí giữa 2 pittông bằng áp suất bên ngoài p 0

Khoảng cách giữa hai pittông là H và bằng

2 1

chiều dài hình trụ Tác dụng lên pittông thứ 2 một lực F để nó chuyển động từ từ sang bên phải Tính F khi pittôn thứ 2 dừng lại ở biên phải của ống trụ

Hướng dẫn:

Điều kiện cân bằng : Piston trái : p 0 S – pS – kx = 0 (1)

x độ dịch chuyển của piston trái, p áp suất khí giữa hai piston.

Piston phải : F + pS – p 0 S = 0 (2)

Định luật Bôilơ : p 0 SH = p(2H –x)S (3)

Từ (3)

x H

H p p

kH p p

Bài 3 : Bơm không khí ở áp suất P 1 = 1at vào một quả bóng bằng cao su, mỗi lần nén pittông thì đẩy được V1 125cm 3 Nếu nén 40 lần thì áp suất khí trong bóng là bao nhiêu? Biết dung tích bóng lúc đó là V = 2,5lít Cho rằng trước khi bơm trong quả bóng không có không khí và khi bơm nhiệt độ không đổi.

2 Quá trình đẳng tích Định luật Sáclơ.

Giải ra ta được T 1 = 360K hay t 1 = 87 o C.

* Bài tập nâng cao

Bài 1 : Một chai chứa không khí được nút kín bằng một nút có trọng lượng không đáng kể,

tiết diện 2,5cm 2 Hỏi phải đun nóng không khí trong chai lên tới nhiệt độ tối thiêu bằng bao

nhiêu để nút bật ra ? Biết lực ma sát giữa nút và chai có độ lớn là 12 N, áp suất ban đầu của không khí trong chai bằng áp suất khí quyển và bằng 9,8.10 4 Pa, nhiệt độ ban đầu của không khí trong chai là -3 0 C.

Hướng dẫn:

Trước khi nút bật ra, thể tích khí trong chai không đổi và quá trình đun nóng là quá trình đẳng tích Tại thời điểm nút bật ra, áp lực không khí trong chai tác dụng lên nút phải lớn hơn áp lực của khí quyển và lực ma sát:

Phải đun nóng tới nhiệt độ ít nhất là T 2 = 402 K hoặc : t 2 = 129 0 C.

Bài 2: Một nồi áp suất có van là một lỗ tròn diện tích 1 cm 2 luôn được áp chặt bởi một lò xo có độ cứng k = 1300 N/m và luôn bị nén 1 cm, Hỏi khi đun khí ban đầu ở

áp suất khí quyển p 0 = 10 5 Pa, có nhiệt độ 27 0 C thì đến nhiệt độ bao nhiêu van sẽ

mở ra?

3 Quá trình đẳng áp Định luật Gay-Luysắc.

* Bài tập cơ bản

Bài 1 : Một khối khí đem giãn nở đẳng áp từ nhiệt độ t 1 = 32 o C đến nhiệt độ t 2 =

117 o C, thể tích khối khí tăng thêm 1,7lít Tìm thế tích khối khí trước và sau khi giãn nở.

Vậy + thể tích lượng khí trước khi biến đổi là V 1 = 6,1 lít;

+ thể tích lượng khí sau khi biến đổi là V 2 = V 1 + 1,7 = 7,8lít.

Bài 2 : Có 24 gam khí chiếm thể tích 3lít ở nhiệt độ 27 o C, sau khi đun nóng đẳng

áp, khối lượng riêng của khối khí là 2g/l Tính nhiệt độ của khí sau khi nung.

* Bài tập nâng cao

Bài 1: Một áp kế gồm một bình cầu thủy tinh có thể tích 200cm 3 gắn với ống

nhỏ AB nằm ngang có tiết diện 0,15 cm 2 Trong ống có một giọt thủy ngân Ở 0 0 C giọt thủy ngân cách A 25 cm, hỏi khi nung bình đến 15 0 C thì giọt thủy ngân di chuyển một khoảng bao nhiêu? Coi dung tích của bình không đổi, ống AB đủ dài

để giọt thủy ngân không chảy ra ngoài.

4 Phương trình trạng thái.

* Bài tập cơ bản

Bài 1: Một lượng khí đựng trong một xi lanh có pittông chuyển động được Các thông số

trạng thái của lượng khí này là: 2 atm, 300K Khi pit tong nén khí, áp suất của khí tăng lên tới 3,5 atm, thể tích giảm còn 12l Xác định nhiệt độ của khí nén.

Bài 2 : Một bóng thám không được chế tạo để có thể tăng bán kính lên tới 10m khi bay ở

tầng khí quyển có áp suất 0,03atm và nhiệt độ 200K Hỏi bán kímh của bong khi bơm, biêt bóng được bơm khí ở áp suất 1 atm và nhiệt độ 300K ?

Hướng dẫn:

3 3

4 0,03 .10 300

* Bài tập nâng cao

Bài 1: Một xi lanh có pittong cách nhiệt và nằm ngang.

Pittong ở vị trí chia xi lanh thành hai phần bằng nhau, chiều

dài của mỗi phần là 30cm Mỗi phần chứa một lượng khí

như nhau ở nhiệt độ 17 o C và áp suất 2 atm Muốn pittong

dịch chuyển 2cm thì phải đun nóng khí ở một phần lên thêm bao nhiêu ? Áp suất cuả khí pittong đã dịch chuyển là bao nhiêu.

Ta có:

1

' 2

' 2 2

2 2 1

1

1

T

V p T

V p T

1

2 2

2 1

l l T T

S l l p T

S l l p T

l l

l T

T l l

l l T

T

02 , 0 3 , 0

02 , 0 2 2

1 1

1 1

Bài 2: Một ống nghiệm tiết diện đều có chiều dài 76cm, đặt thẳng

đứng chứa một khối khí đến nửa ống, phía trên của ống là

một cột thủy ngân Nhiệt độ lúc đầu của khối khí là 0 0 C

áp suất khí quyển là 76cmHg Để một nửa cột thủy ngân

trào ra ngoài thì phải đun nóng khối khí lên đến nhiệt độ bao nhiêu?

5 Phương trình Clapeyron –Mendeleep.

1 Tính thể tích khối khí trước khi đun nóng;

2 Tính nhiệt độ khối khí sau khi đun nóng.

Hướng dẫn:

1 Tìm thể tích khối khí trước khi đun nóng.

Ta áp dụng phương trình Clapeyron – Mendeleev: