Việc dạy văn học ở nhà trường nói chung và dạy thơ trữ tình trung đại theo hướng tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh là một vấn đề đã vàđang được nhiều nhà nghiên cứu về phương p
Trang 12.1.1 Thơ trung đại trong chương trình lớp 10 3
2.3 Các giải pháp đã vận dụng để giải quyết vấn đề 8
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo
dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
Trang 21 MỞ ĐẦU
Văn thơ trung đại Việt Nam là bộ phận văn học gắn liền với một giaiđoạn cực kì quan trọng trong lịch sử đất nước - giai đoạn nhà nước phong kiếnViệt Nam được thành lập, phát triển tới cực thịnh rồi suy thoái dần đến hết vaitrò lịch sử Có thể nói, giai đoạn văn học này là một di sản vô cùng quý báu, đồ
sộ về số lượng, phong phú, đa dạng về nội dung và đạt tới nhiều đỉnh cao vềnghệ thuật Qua việc nghiên cứu, tìm hiểu di sản này, chúng ta càng thêm gắn bó
với truyền thống cao đẹp của dân tộc Bởi lẽ “Mỗi tác giả với thiên tài của mình
và giới hạn của thời đại, phản ánh một thời kì lịch sử, đánh dấu một bước tiến của văn học, làm giàu thêm cho tư tưởng, tình cảm và tiếng nói Việt Nam”
(Phạm Văn Đồng) Những di sản văn học này giúp ta nhìn lại quá khứ vinhquang nhưng không ít phần gian khó của dân tộc, để rồi từ đó có thể nhìn nhậnhiện tại thấu đáo hơn và hướng về tương lai một cách tin tưởng hơn Đối với nhàtrường THPT, Di sản văn học này đóng vai trò rất quan trọng trong việc giáodục, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, đạo đức, quan điểm, lí tưởng thẩm mĩ chohọc sinh, thông qua những thành quả nổi bật của người xưa trong lĩnh vực sángtạo nghệ thuật ngôn từ, kết tinh trong các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu
Việc dạy văn học ở nhà trường nói chung và dạy thơ trữ tình trung đại theo hướng tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh là một vấn đề đã vàđang được nhiều nhà nghiên cứu về phương pháp dạy học văn cũng như nhiềugiáo viên giảng dạy văn học quan tâm
1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Để dạy – học Văn trong nhà trường đạt hiệu quả cao có nhiều phương pháptruyền thống đã được vận dụng có hiệu quả Nhưng theo xu thế phát triển của xãhội hiện đại, dạy học môn Văn cũng đặt ra vấn đề đó là phải phát huy sự năngđộng, năng lực sáng tạo của mỗi chủ thể học sinh Để đạt được mục tiêu xâydựng được những con người năng động và có năng lực sáng tạo, một trongnhững PPDH hiện đại được vận dụng đó là PPDH tích cực
Nghị quyết Hội nghị lần thứ II BCH TW Đảng khóa VIII cũng đã nêu rõ:
“Đổi mới phương pháp GD-ĐT, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học”; “Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng lòng say mê học tập và chí vươn lên” Vì thế trong những năm gần đây việc đổi
mới PPDH luôn được các cấp quản lí quan tâm, đặc biệt ở các trường THPTđang tiến hành thực hiện khá mạnh mẽ Nhưng trên thực tế việc đổi mới phươngpháp dạy học đang gặp rất nhiều khó khăn Đặc biệt với bộ môn Văn, đổi mớiphương pháp đặt ra với nhiều yêu cầu, trong đó có thể nói việc vận dụng cácPPDH mới bên cạnh các PP dạy truyền thống để có hiệu quả vào một trườngmiền núi như THPT Cẩm Thủy 3 không phải dễ
Ở trường THPT Cẩm Thủy 3 chúng tôi cũng gặp nhiều khó khăn trong quá trìnhđổi mới phương pháp Một trong những bài khó dạy hay và hiệu quả là các bài
thơ trữ tình thời trung đại như các bài: Tỏ lòng, Cảnh ngày hè, Đọc Tiểu Thanh Kí” bởi do khoảng cách về thời gian, ngôn ngữ - chữ viết và ý thức hệ tư
tưởng trong khi thời gian dành cho các tiết đó thường ngắn, chỉ có 1 tiết để
Trang 3Đọc –hiểu Do vậy GV khá lúng túng và thường là sa vào thuyết giảng, hoặc sẽdạy lướt qua không khắc sâu được ấn tượng về cái hay cái đẹp của những tácphẩm đó càng không thấy hết được vẻ đẹp tâm hồn của cha ông qua các tác
phẩm trên Bởi vậy, tôi xác định muốn dạy tốt bài Đọc văn “ Cảnh ngày hè”
cuả Nguyễn Trãi cũng như các bài thơ trữ tình trung đại ngoài cần nắm chắckiến thức, có phương pháp kết hợp các phương tiện dạy học hiệu quả để giúp HSchủ động có cái nhìn bao quát về vị thế của tác giả, giá trị của tác phẩm trongmột giai đoạn văn học nhất định, chủ động tái hiện, bổ xung và mở rộng kiếnthức về tác giả - tác phẩm được học cần phải có phương pháp hiệu quả kíchthích được sự chủ động tích cực của học sinh Chính vì lí do trên mà tôi đã lựachọn đề tài này nhằm chia sẻ một kinh nghiệm nhỏ trong thực tế của bản thân
trong việc giảng dạy tiết 37 Đọc văn “ Cảnh ngày hè” của Nguyễn Trãi.
1.2 Mục đích nghiên cứu Nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh
trong việc tập môn Ngữ văn, nhất là các văn bản thơ thữ tình trung đại; để nângcao chất lượng và hiệu quả dạy – học môn Ngữ văn của nhà trường
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng học sinh lớp 10A trường THPT Cẩm Thủy 3
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu và xử lí tài liệu
- Phương pháp thực nghiệm
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN.
2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN.
2.1.1 Thống kê các văn bản thơ trữ tình trung đại lớp 10:
Dạy Đọc- hiểu thơ trữ tình, đặc biệt thơ trữ tình trung đại đòi hỏi một cách tiếpcận riêng khác với dạy các văn bản tự sự hay nghị luận Cho nên, trước khi dạy,người thầy cần nắm được hệ thống các văn bản thơ trữ tình trung đại trongchương trình Ngữ văn 10 để từ đó có định hướng, cách khai thác riêng cho từngcụm bài, từng bài Ta có thể hệ thống lại các tác phẩm thơ trữ tình trung đại lớp
10 như sau:
1 Tỏ lòng Phạm Ngũ Lão Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
2 Cảnh ngày hè Nguyễn Trãi Thất ngôn xen lục ngôn
3 Nhàn Nguyễn Bỉnh Khiêm Thất ngôn bát cú Đường luật
4 Đọc “Tiểu Thanh kí” Nguyễn Du Thất ngôn bát cú Đường luật
5 Bài đọc thêm: Đỗ Pháp Thuận Ngũ ngôn tứ tuyệt
Trang 4Mãn Giác thiền sư Thể kệ
7 Bài đọc thêm:Hứng trở về Nguyễn Trung Ngạn Thất ngôn tứ tuyệt
Như vậy, phần lớn các bài thơ Trung Đại Việt Nam thời kì này chịu ảnh hưởngmạnh mẽ bởi thi pháp thơ Đường của Trung Quốc Chính vì vậy, trong quá trìnhdạy, cần bám sát đặc trưng thể loại, các tín hiệu nghệ thuật (chủ yếu là các thểthơ cổ điển, nghệ thuật đối, hình ảnh ước lệ, cách sử dụng từ ngữ) để trên cơ sở
đó, dẫn dắt học sinh đi tìm cái hay, cái đẹp trong tư tưởng và nghệ thuật của tácphẩm
2.1.2 Phương pháp dạy học tíc cực.
Luật Giáo dục, điều 24.2, đã ghi: "Phương pháp giáo dục phổ thông phải
phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặcđiểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩnăng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui,hứng thú học tập cho học sinh"
Có thể nói cốt lõi của đổi mới dạy và học là hướng tới hoạt động học tập chủđộng, chống lại thói quen học tập thụ động
Một số phương pháp dạy học tích cực có thể sử dụng trong dạy –học bài “Cảnh ngày hè” (và có thể vận dụng trong dạy- học Văn ở trường THPT Cẩm Thủy 3)
a Phương pháp vấn đáp
Vấn đáp ( đàm thoại ) là phương pháp trong đó giáo viên đặt ra câu hỏi để học
sinh trả lời, hoặc học sinh có thể tranh luận với nhau và với cả giáo viên; qua đóhọc sinh lĩnh hội được nội dung bài học Căn cứ vào tính chất hoạt động nhậnthức, người ta phân biệt các loại phương pháp vấn đáp:
- Vấn đáp tái hiện: giáo viên đặt câu hỏi chỉ yêu cầu học sinh nhớ lại kiến thức
đã biết và trả lời dựa vào trí nhớ, không cần suy luận Vấn đáp tái hiện khôngđược xem là phương pháp có giá trị sư phạm Đó là biện pháp được dùng khicần đặt mối liên hệ giữa các kiến thức vừa mới học
- Vấn đáp giải thích – minh hoạ : Nhằm mục đích làm sáng tỏ một đề tài nào
đó, giáo viên lần lượt nêu ra những câu hỏi kèm theo những ví dụ minh hoạ đểhọc sinh dễ hiểu, dễ nhớ Phương pháp này đặc biệt có hiệu quả khi có sự hỗ trợcủa các phương tiện nghe – nhìn
- Vấn đáp tìm tòi (đàm thoại Ơxrixtic): giáo viên dùng một hệ thống câu hỏi
được sắp xếp hợp lý để hướng học sinh từng bước phát hiện ra bản chất của sựvật, tính quy luật của hiện tượng đang tìm hiểu, kích thích sự ham muốn hiểubiết Giáo viên tổ chức sự trao đổi ý kiến – kể cả tranh luận – giữa thầy với cảlớp, có khi giữa trò với trò, nhằm giải quyết một vấn đề xác định Trong vấn đáp
Trang 5tìm tòi, giáo viên giống như người tổ chức sự tìm tòi, còn học sinh giống nhưngười tự lực phát hiện kiến thức mới Vì vậy, khi kết thúc cuộc đàm thoại, họcsinh có được niềm vui của sự khám phá trưởng thành thêm một bước về trình độ
tư duy
b Phương pháp đặt và giải quyết vấn đề.
Có thể phân biệt bốn mức trình độ đặt và giải quyết vấn đề:
Mức 1: Giáo viên đặt vấn đề, nêu cách giải quyết vấn đề Học sinh thực hiện
cách giải quyết vấn đề theo hướng dẫn của giáo viên Giáo viên đánh giá kết quảlàm việc của học sinh
Mức 2: Giáo viên nêu vấn đề, gợi ý để học sinh tìm ra cách giải quyết vấn đề.
Học sinh thực hiện cách giải quyết vấn đề với sự giúp đỡ của giáo viên khi cần.Giáo viên và học sinh cùng đánh giá
Mức 3: Giáo viên cung cấp thông tin tạo tình huống có vấn đề Học sinh phát
hiện và xác định vấn đề nảy sinh, tự đề xuất các giả thuyết và lựa chọn giảipháp Học sinh thực hiện cách giải quyết vấn đề Giáo viên và học sinh cùngđánh giá
Mức 4 : Học sinh tự lực phát hiện vấn đề nảy sinh trong hoàn cảnh của mình
hoặc cộng đồng, lựa chọn vấn đề giải quyết Học sinh giải quyết vấn đề, tự đánhgiá chất lượng, hiệu quả, có ý kiến bổ sung của giáo viên khi kết thúc
Trong dạy học theo phương pháp đặt và giải quyết vấn đề, học sinh vừa nắmđược tri thức mới, vừa nắm được phương pháp lĩnh hội tri thức đó, phát triển tưduy tích cực, sáng tạo, được chuẩn bị một năng lực thích ứng với đời sống xã
hội, phát hiện kịp thời và giải quyết hợp lý các vấn đề nảy sinh.
c Phương pháp hoạt động nhóm
Lớp học được chia thành từng nhóm nhỏ từ 4 đến 6 người Tuỳ mục đích, yêucầu của vấn đề học tập, các nhóm được phân chia ngẫu nhiên hay có chủ định,được duy trì ổn định hay thay đổi trong từng phần của tiết học, được giao cùngmột nhiệm vụ hay những nhiệm vụ khác nhau
Nhóm tự bầu nhóm trưởng nếu thấy cần Trong nhóm có thể phân công mỗingười một phần việc Trong nhóm nhỏ, mỗi thành viên đều phải làm việc tíchcực, không thể ỷ lại vào một vài người hiểu bết và năng động hơn Các thànhviên trong nhóm giúp đỡ nhau tìm hiêu vấn đề nêu ra trong không khí thi đuavới các nhóm khác Kết quả làm việc của mỗi nhóm sẽ đóng góp vào kết quảhọc tập chung của cả lớp Để trình bày kết quả làm việc của nhóm trước toànlớp, nhóm có thể cử ra một đại diện hoặc phân công mỗi thành viên trình bàymột phần nếu nhiệm vụ giao cho nhóm là khá phức tạp
Phương pháp hoạt động nhóm có thể tiến hành :
- Phân công trong nhóm
- Cá nhân làm việc độc lập rồi trao đổi hoặc tổ chức thảo luận trongnhóm
Trang 6- Cử đại diện hoặc phân công trình bày kết quả làm việc theo nhóm
· Tổng kết trước lớp
- Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả
- Thảo luận chung
- Giáo viên tổng kết, đặt vấn đề cho bài tiếp theo, hoặc vấn đề tiếp theotrong bài
Phương pháp hoạt động nhóm giúp các thành viên trong nhóm chia sẻ các bănkhoăn, kinh nghiệm của bản thân, cùng nhau xây dựng nhận thức mới Bằngcách nói ra những điều đang nghĩ, mỗi người có thể nhận rõ trình độ hiểu biếtcủa mình về chủ đề nêu ra, thấy mình cần học hỏi thêm những gì Bài học trởthành quá trình học hỏi lẫn nhau chứ không phải là sự tiếp nhận thụ động từ giáoviên
Thành công của bài học phụ thuộc vào sự nhiệt tình tham gia của mọi thànhviên, vì vậy phương pháp này còn gọi là phương pháp cùng tham gia Tuy nhiên,phương pháp này bị hạn chế bởi không gian chật hẹp của lớp học, bởi thời gianhạn định của tiết học, cho nên giáo viên phải biết tổ chức hợp lý và học sinh đãkhá quen với phương pháp này thì mới có kết quả Cần nhớ rằng, trong hoạtđộng nhóm, tư duy tích cực của học sinh phải được phát huy và ý nghĩa quantrọng của phương pháp này là rèn luyện năng lực hợp tác giữa các thành viêntrong tổ chức lao động.Cần tránh khuynh hướng hình thưc và đề phòng lạmdụng, cho rằng tổ chức hoạt động nhóm là dấu hiệu tiêu biểu nhất của đổi mớiPPDH và hoạt động nhóm càng nhiều thì chứng tỏ phương pháp dạy học càngđổi mới
d Kĩ thuật “khăn trải bàn”?
Là hình thức tổ chức hoạt động mang tính hợp tác kết hợp giữa hoạt động cánhân và hoạt động nhóm nhằm:
- Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực
- Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân HS
- Phát triển mô hình có sự tương tác giữa HS với HS
Cách tiến hành kĩ thuật “Khăn trải bàn”
Trang 7- Hoạt động theo nhóm (4 người / nhóm) (có thể nhiều người hơn)
- Mỗi người ngồi vào vị trí như hình vẽ minh họa
- Tập trung vào câu hỏi (hoặc chủ đề, )
- Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến của bạn (về chủ đề ) Mỗi
cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút
- Kết thúc thời gian làm việc cá nhân, các thành viên chia sẻ, thảo luận và thốngnhất các câu trả lời
- Viết những ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa tấm khăn trải bàn (giấy A0)
2.2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ.
Chương trình Ngữ Văn 10 có khá nhiều những văn bản thuộc thể loại thơtrữ tình trung đại Đó là các văn bản nghệ thuật được các nhà thơ Việt Nam sángtác trong thờ kì phong kiến Các tác giả thơ trữ tình trung đại đó phần lớn là củacác thi nhân nổi tiếng, tâm hồn mang nặng những nỗi đau đời Làm thơ đối với
họ là mượn cảnh, mượn việc để kí thác tâm sự, bày tỏ nỗi lòng nhân thế
Qua thực tế giảng dạy các tác phẩm thơ trữ tình trung đại Việt Nam ởTHPT tôi nhận thấy, đây là thể loại Văn học rất hay nhưng cũng rất khó dạy chohọc sinh thấy hết cái hay ấy Hơn nữa các tác phẩm văn học từ thế kỉ X đến hếtthế kỉ XIX đã cách chúng ta hơn mười thế kỉ, đến với thế hệ trẻ trong nhà trườngphổ thông thế kỉ XXI này đã có một khoảng cách rất xa về thời gian, về ý thức
hệ tư thưởng và khác biệt về cả ngôn ngữ, chữ viết Vì thế, giáo viên gặp khókhăn trong soạn giảng, nhiều HS không mấy hứng thú, không tích cực trong giờhọc những tác phẩm văn học cổ Vấn đề đặt ra là phải có được phương pháphiệu quả để giúp GV và HS hứng thú ttrong dạy – học thơ trữ tình trung đại
Với điều kiện của nhà trường Cẩm Thủy 3 còn nhiều khó khăn, cơ sở vậtchất và các phương tiện dạy học, tài liệu tham khảo, băng đĩa, tranh ảnh còn rất
ít, nên giáo viên dạy văn chủ yếu là dạy “chay”; PPDH cũng thường là truyềnthụ kiến thức một chiều, chủ yếu là PP truyền thống như thuyết trình hoặc cóvấn đáp xong chủ yếu chỉ là vấn đáp tái hiện Chính vì vậy hiệu quả giảng dạychưa cao, học sinh tiếp thu kiến thức còn thụ động máy móc
Các tác phẩm thơ trữ tình trung đại đều viết bằng ngôn ngữ Hán văn cổhay chữ Nôm có phần xa lạ với ngôn ngữ Tiếng Việt hiện đại ngày nay Vì vậytìm hiểu, phân tích một tác phẩm văn học Trung đại là việc làm không đơn giản.Trong những năm vừa qua đội ngũ giáo viên dạy văn của trường cũng đã đượctrang bị nhiều phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực, đã tiến hành áp dụng vàothực tế giảng dạy có hiệu quả Mặc dù vậy vẫn còn rất hạn chế trong cách vậndụng các phương pháp mới Vì đa dạng và phức tạp của văn học Trung đại thìhiệu quả dạy phần văn học này vẫn không tránh khỏi những hạn chế
Về phía HS: chủ yếu thuộc các dân tộc thiểu số, ít được tiếp xúc với các loạisách vở, tài liệu, độ nhanh nhạy còn hạn chế khiến các em rất thụ động
Thể loại, thi pháp văn học cổ có nhiều xa lạ với thi pháp văn học hiện đạinên đó là điều khó khăn cho học sinh tiếp nhận Vốn sống kinh nghiệm thực tế
Trang 8học sinh còn ít, học sinh khó khăn khi tái hiện hoàn cảnh xã hội, hiểu các điểntích, điển cố được sử dụng trong tác phẩm văn học cổ.
Về phía phụ huynh điều kiện sống còn nhiều khó khăn, nhiều gia đình bố mẹ đilàm ăn xa nên cũng không quan tâm được nhiều đến việc học của con em
2.3 CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUẾT VẤN ĐỀ:
Thiết kế tiết dạy: Đọc văn “ Cảnh ngày hè” của Nguyễn Trãi
Chuẩn kiến thức kỹ năng
- Hiểu được những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ trong chủ
đề thơ trung đại từ thế kỷ X đến nửa đầu thế kỷ XIX
- Qua bài thơ học sinh hiểu một số đặc điểm cơ bản của thơ trung đại từ thế kỷ Xđến nửa đầu TK XIX
- Qua bài thơ học sinh nhận biết một số phương diện như đề tài, cảm hứng, thểloại, ngôn ngữ văn học trung đại
- Qua đọc hiểu bài thơ học sinh biết cách đọc hiểu một văn bản thơ trữ tình trungđại tương tự ngoài chương trình SGK
- Phát triển các năng lực:
+ Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản
+ Năng lực giải quyết những tình huống đặt ra trong các văn bản
+ Năng lực đọc hiểu thơ trung đại theo đặc điểm thể loại
+ Năng lực trình bày suy nghĩ cảm nhận của cá nhân về ý nghĩa của văn bản.+ Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về nội dung và nghệ thuật của vănbản
Bảng mô tả các mức độ đánh bài “ Cảnh ngày hè” theo định hướng năng lực.
Vận dụng thấp Vận dụng cao
- Nêu thông tin về
tác giả (cuộc đời,
- Vận dụng hiểubiết về tác giả(cuộc đời, conngười), hoàn cảnh
ra đời của tácphẩm để lí giảinội dung và nghệthuật của bài thơ
- Vận dụng đặcđiểm thi pháp nghệthuật của các tácphẩm thơ vào hoạtđộng tiếp nhận vănbản
cơ bản của thểthơ
- Vận dụng hiểubiết về đề tài cảmhứng thể thơ vàophân tích, lí giảigiá trị nội dung vànghệ thuật
- Từ đề tài, cảmhứng, thể thơ…tựxác định được cáchphân tích một vănbản mới cùng thểtài (thể loại, đề tài)
- Hiểu tâm trạng, - Biết đánh giá - Biết bình luận,
Trang 9tinh cảm của tácgiả trong bài thơ.
- Phân tích được
ý nghĩa của ngônngữ trong thểhiện tình cảm,cảm xúc của nhàthơ
tâm trạng, tìnhcảm của nhân vật,tác giả
- Khái quát hoá
về đời sống tâmhồn nhân cáchcủa nhà thơ
- So sánh tìmtrạng của các nhàthơ cùng và khácthời
- Giải thích đượctâm trạng, cảmxúc của tác giả
đánh giá đúng đắnnhững ý kiến nhậnđịnh về các tácphẩm đó được học
- Liên hệ vớinhững giá trị sốnghiện tại của bảnthân và nhữngngười xung quanh
- Biết cách tự nhậndiện, phân tích vàđánh giá thế giớitâm trạng của nhânvật trong nhữngbài thơ khác tương
- Đánh giá giá trịnghệ thuật của tácphẩm
- Khái quát giá trịnội dung, nghệthuật, những đónggóp của tác phẩmđối với thể loại,nghệ thuật thơ
- So sánh với cácđặc trưng nghệthuật của thơ cacùng thời và khácthời
- Tự phát hiện vàđánh giá, giá trịnghệ thuật của cáctác phẩm tương tựkhông có trongchương trình
- Đọc diễn cảmtoàn bộ tác phẩm(thể hiện đượctỡnh cảm, cảmxúc của nhà thơtrong tác phẩm)
- Đọc sáng tạo(không chỉ thể hiệntình cảm, cảm xúccủa tác giả màcũng bộc lộ nhữngcảm nhận, cảmxúc, trải nghiệmriêng của bảnthân)
Câu hỏi/Bài tập
Văn bản : Cảnh ngày hè ( Nguyễn Trãi)
Trang 10Nhận biết Thông hiểu Vận dụng
- Những hình ảnh nào, âmthanh nào được NguyễnTrãi miêu tả trong bức tranhthiên nhiên, cuộc sống ngàyhè?
- Tác giả dùng nhiều động
từ diễn tả trạng thái củacảnh ngày hè Đó là nhữngđộng từ nào, trạng thái củacảnh được diễn tả ra sao?
- Phân tích, chứng minhcảnh vật thiên nhiên và cuộcsống con người có sự hàihòa về âm thanh và màusắc, cảnh vật và con người?
-
Tác giả đã huy động các
giác quan nào để cảm nhận
và miêu tả bức tranh thiênnhiên, cuộc sống cảnh ngàyhè?
Nhận xét khái quát vềnhững nét đặc sắc trong nộidung và nghệ thuật của bàithơ?
- Em có nhậnxét gì về bứctranh thiênnhiên, cuộcsống đượcNguyễn Trãimiêu tả?
- Đọc diễn cảmbài thơ?
- Vẻ đẹp của
Nguyễn Trãiqua câu đầu?
Vẻ đẹp của tâmhồn Nguyễn Trãi qua 2 câu kết?
- Tình yêu nướccủa Nguyễn Trãitrong Cảnh ngày
hè có gì giống vàkhác với tinhthần yêu nướctrong Tỏ lòngcủa Phạm NgũLão?
- Viết một đoạnvăn về tấm lòngcủa Nguyễn Trãiđối với dân vớinước?
- Qua tìm hiểubài thơ em thấymình cần phảilàm gì cho bảnthân, gia đình,quê hương đấtnước?
Giúp học sinh:
Trang 11a Về Kiến thức:
- Vẻ đẹp độc đáo của bức tranh ngày hè được gợi tả một cách sinh động
- Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi : nhạy cảm với thiên nhiên, với cuộc sống đờithường của nhân dân, luôn hướng về nhân dân với mong muốn “Dân giàu đủkhắp đòi phương”
- Nghệ thuật thơ Nôm độc đáo, những từ láy sinh động và câu thơ lục ngôn tựnhiên yêu nhân dân, đất nước của Nguyễn Trãi
ra những bài học về lí tưởng sống, cách sống từ những bài thơ đã đọc và liên hệ,vận dụng vào thực tiễn cuộc sống của bản thân
* Thái độ
– Yêu thiên nhiên, con người, yêu Tổ quốc.
– Có ý thức xác định lẽ sống, lí tưởng sống cao đẹp Trong mọi hoàn cảnh của cuộc đời luôn giữ được tâm hồn và nhân cách trong sáng, cao đẹp
– Có ý thức trách nhiệm đối với đất nước trong hoàn cảnh hiện tại
B- PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
- Sách giáo khoa, sách giáo viên, chuẩn kiến thức kỹ năng, bài soạn
- Một số sơ đồ ngữ liệu và sơ đồ tư duy
- Thiết bị dạy học: Máy chiếu, bảng, phấn
- Học liệu: Bài tập tình huống
- Sử dụng kĩ thuật “khăn trải bàn” HS chủ động giải quyết vấn đề từ đógiành được kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo
D- TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định tổ chức lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới: