Giáo dục trí tuệ cảm xúc(EQ) cho học sinh THPT qua việc dạy học nghữ văn trong nhà trường

Trong bối cảnh biến đổi không ngừng của Thế giới hiện nay, con người chúng ta đã và đang chịu tác động mạnh mẽ đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm nhất là ở lứatổi học sinh THPT - lứa tuổi

Phần 1: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài

Trong đời sống, con người tác động đến thế giới khách quan cải tạo thế giới,cải tạo xã hội nhằm phục vụ đời sống, đồng thời cũng cải tạo chính bản thân mình.Không những thế, con người còn tỏ thái độ của mình với Thế giới Khi nghe một bảnnhạc, một bài thơ hay, chứng kiến một hình ảnh thương tâm con người đều có nhữngrung động của riêng mình Khi thỏa mãn hay không được thỏa mãn những nhu cầucủa bản thân, con người cũng có những cảm xúc tương ứng Những hình ảnh tâm líbiểu lộ những rung động, những thái độ của con người đối với sự vật, hiện tượng đógọi là cảm xúc và tình cảm

Trong bối cảnh biến đổi không ngừng của Thế giới hiện nay, con người chúng

ta đã và đang chịu tác động mạnh mẽ đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm nhất là ở lứatổi học sinh THPT - lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơham hiểu biết, thích tìm tòi, thích khám phá, song còn thiểu hiểu biết sâu sắc về xãhội, chưa có đủ kinh nghiệm sống để đứng vững trước những đổi thay không ngừngcủa xã hội, dễ bị lôi kéo, kích động, sa ngã, bắt trước những thói hư tật xấu Ở lứatuổi này, nếu được trang bị đầy đủ kiến thức và đúng phương pháp các em sẽ có khảnăng giao tiếp tốt, có thể bình tĩnh và đưa ra những quyết định đúng đắn trong bất kìtình huống khó khăn nào Nhưng nếu không được định hướng đúng các em có thểlầm đường, lạc lối, hoặc chán nản bi quan, thiếu khả năng giao tiếp ứng xử là điềurất dễ xảy ra Điều này liên quan đến một loại năng lực mà xã hội hiện nay gọi là trítuệ cảm EQ Emotional Quotient.Khác với IQ, EQ có thể tăng lên dần qua quátrình học hỏi, tích lỹ kinh nghiệm của mỗi người Vì vậy việc đưa giáo dục về EQvào trường học hiện nay đang là một vấn đề được quan tâm của toàn xã hội

Là một giáo viên dạy Ngữ văn, bản thân tôi luôn ý thức được sức mạnh và sứmạng của văn học nhà trường trong bối cảnh đất nước hiện nay Bởi văn học là mộttrong số ít những môn học có khả năng phát triển trí tuệ cảm xúc cho học sinh Vănhọc là một nơi chứa đựng một kho tàng các tình huống cảm xúc của con người, lànơi giúp con người hướng thiện và có thêm niềm tin yêu đối với cuộc đời Văn học lànơi có thể giúp học sinh phát triển năng lực ngôn ngữ, khả năng giao tiếp, nhận thức

về con người và xã hội, bồi dưỡng năng lực tư duy, làm giàu cảm xúc thẫm mĩ, giúphọc sinh hoàn thiện nhân cách Tuy nhiên có rất nhiều ý kiến cho rằng hiện nay nềngiáo dục của nước ta còn để ngỏ vấn đề này Càng ngày tình trạng bạo lực trong nhà

trường càng trở nên nghiêm trọng và có xu hướng gia tăng, ý thức đạo đức của một

bộ phận học sinh ngày càng đi xuống Đó là biểu hiện của tình trạng thiếu đượcquan tâm phát triển trí tuệ cảm xúc

Bởi vậy,trong quá trình giảng dạy tôi đã ý thức được rất rõ vấn đề trên và

mạnh dạn lựa chọn đề tài nghiên cứu: " Giáo dục trí tuệ cảm xúc EQ cho học sinh THPT qua việc dạy học Ngữ văn trong Nhà trường"

2 Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm

- Giáo dục trí tuệ cảm xúc cho học sinh thông qua văn hóa đọc, đáp ứng nhucầu phát triển của con người trong xã hội hiện nay

- Đưa bộ môn Ngữ văn trở về với vị trí, vai trò vốn có của nó trong thực tế đờisống của người học không chỉ ở hiện tại mà còn trong suốt cả hành trình cuộc đời

3 Phương pháp nghiên cứu

Khi thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm này, tôi đã sử dụng các phươngpháo sau:

- Phương pháp thu thập thông tin lí luận

- Phương pháp điều tra thực tế

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục

- Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm

- Phương pháp thống kê

Phần 2: NỘI DUNG.

I Cơ sở lí luận của vấn đề

1 Khái niệm trí tuệ cảm xúc

Như chúng ta đã biết xúc cảm là hoạt động trí tuệ, chịu sự chi phối và kiểmsoát của trí tuệ Trí tuệ dẫn đường cho cảm xúc biểu hiện một cách hợp lí, giải phóngnhững cảm xúc tiêu cực, hướng đến cảm xúc tích cực và có lợi cho hành động củachủ thể và những người xung quanh, làm thành động lực cho hoạt động của chủ thể.Goleman là một trong những người đầu tiên nâng co nhận thức về trí tuệ cảmxúc, là tác giả cuốn "Emotional Intelligence" một cuốn sách đột phá xuất hiện vàonăm 1995 Ông đã chứng minh được tầm qua trọng của trí tuệ cảm xúc EQ như sau:Trí tuệ cảm xúc dự đoán thành công trong tương lai Bởi nó ảnh hưởng tới các mốiquan hệ, sức khỏe và chất lượng cuộc sống

Trí tuệ cảm xúc EQ ảnh hưởng đến:

Sức khỏe Hạnh phúc Mức độ tinh thông nghề nghiệpÔng ước tính rằng chỉ số IQ chiếm 20 các yếu tố quyết định thành công trongcuộc đời, còn lại các yếu tố khác như EQ, tính khí, nền tảng gia đình và sự may mắnthuần túy tạo nên sự cân bằng Và điều này có nghĩa là IQ được làm tròn bằng các kĩnăng xã hội - cảm xúc như động cơ, sự kiên trì, kiểm soát xung đột, cơ chế đối phó ,thuộc về EQ

Tóm lại, trí tuệ cảm xúc hay trí thông minh cảm xúc được hiểu là gì? Lànăng lực nhận biết và bày tỏ xúc cảm, hòa xúc cảm vào suy nghĩ để hiểu, suy luận vềcảm xúc để điều khiển, kiểm soát cảm xúc của mình và của người khác

2 Các cấp độ và yếu tố cấu thành trí tuệ cảm xúc

+ Quản lí cảm xúc: Khả năng tự quản lí được cảm xúc của mình, cư xử hợp lí

+ Có niềm tin vào cuộc sống

+ Có các kĩ năng về xã hội nhận thức xã hội: Nắm được các kiến thức về xãhội và các kĩ năng: Thuyết trình; ra quyết định; giao tiếp; đàm phán; thương lượng;giải quyết mâu thuẫn

3.Vai trò, tác dụng của trí tuệ cảm xúc

- Giúp phát triển khả năng lãnh đạo: Tăng khả năng ảnh hưởng và kết nốinhóm

- Giúp bản thân ít bị stress, có sức khoe tốt, thành công trong công việc, cânbằng công việc và cuộc sống

- Giúp cho tổ chức thành công: Nhân viên có trí tuệ cảm xúc cao sẽ làm việchiệu quả hơn và đem lại thành công cho tổ chức

- Giúp cho đội, nhóm gắn kết hòa hợp và làm việc có hiệu quả

- Giúp gia đình hiểu nhau hơn và sống vui vẻ, hạnh phúc

Như vậy chỉ số EQ cao sẽ giúp cho học sinh phát triển tốt kỹ năng giao tiếp,diễn đạt, hòa đồng với bạn bè, thích ứng nhanh với cuộc sống Điều này sẽ tạo chocác em có một nền tảng tốt về nhân cách cũng như những kỹ năng cần thiết trongcuộc sống để có thể thành công vững chắc sau này

4 Sức mạnh và sứ mạng của văn học trong nhà trường đối với việc bồi dưỡng giáo dục trí tuệ cảm xúc cho học sinh.

Văn học là một phương tiện giáo dục hết sức tinh tế, có khả năng tác động sâusắc vào tâm hồn, tư tưởng và nhận thức của con người Từ lâu người ta đã nhận thấyvăn học là nguồn suối không bao giờ cạn của tri thức và kinh nghiệm sống mà conngười cần tiếp thu và phát triển Người ta cũng thấy rõ vị trí, sức mạnh riêng của tác

phẩm văn học trong sự nghiệp giáo dục nói chung Nó trở thành nội dung và phươngtiện hữu hiệu để giáo dục thế hệ trẻ Nhà nghiên cứu phê bình văn học Nga

V.G.Bieelinxki đã từng nói: "Một tác phẩm viết cho thiếu nhi là để giáo dục mà giáo

dục là một sự nghiệp vĩ đại vì nó quyết định số phận con người"  V.G.Bieelinxki toàn

tập, tập IV, Matxcơva, NXB Viện hàn lâm khoa học Liên Xô, 1974, trang 79

Nói đến chức năng của văn học là nói đến mục đích, ý nghĩa xã hội của vănhọc Mĩ học và lí luận nghệ thuật Macxit hiện nay cho rằng văn học có nhiều chứcnăng, song có các chức năng chủ yếu sau: Chức năng nhận thức, chức năng giáo dục

và chức năng thẫm mĩ Với các chức năng ấy, văn học có ưu thế đặc biệt trong việcthực hiện các nhiệm vụ giáo dục học sinh ở lứa tuổi học đường Mỗi một bài thơ,một truyện ngắn đều có thể phản ánh cuộc sống xã hội và con người với nhiều mốiquan hệ, cả những tình huống những mâu thuẫn phức tạp Học văn giúp học sinh cóđược lượng tri thức và kinh nghiệm sống đáng kể có thể nâng cao được trí tuệ cảmxúc như: Tự nhận thức về suy nghĩ và hành vi của mình; tự kiểm soát cảm xúc tiêucực; hiểu được cảm xúc của những người xung quanh, có được kỹ năng giao tiếp, kỹnăng thuyết trình, thương lượng, đàm phán, ra quyết định và giải quyết được nhữngmâu thuẫn trong cuộc sống

II Thực trạng của vấn đề.

1 Thực trạng.

Nếu giá trị then chốt của văn hóa là tâm hồn, là trí tuệ của con người thì chúng

ta không thể trông chờ, ỷ lại vào công nghệ, kĩ thuật Bởi vì khoa học công nghệ chỉ

là phương tiện để nâng cao giá trị con người chứ không phải để con người lệ thuộcvào nó Vì vậy phải quan tâm đến việc giáo dục tâm hồn, tình cảm, trí tuệ xúc cảmcho con người - nhất là thế hệ trẻ hiện nay Và để làm được điều đó văn học có mộtvai trò hết sức quan trọng Bởi văn học là một công cụ, một phương tiện hữu hiệugiúp con người không bị máy móc hóa, không bị chai lì cảm xúc, không bị chai cứngtâm hồn Trong nhà trường phổ thông hiện nay môn văn chỉ được xem như là mộtmôn công cụ, rèn luyện cho học sinh bốn kỹ năng nghe-nói-đọc-viết với mục tiêu đểgiao tiếp, chưa chú ý nhiều đến giáo dục tư tưởng, thái độ, tình cảm, đạo đức của họcsinh Trong khi đó mục tiêu cuối cùng của dạy học văn là phát triển năng lực văn chohọc sinh Năng lực văn là một hệ thống phức tạp bao gồm nhiều phương diện cóliên quan chặt chẽ với nhau: Năng lực đọc-hiểu, năng lực phân tích-khái quát, nănglực cảm thụ thẫm mĩ, năng lực trình bày, diễn đạt tư tưởng và cảm xúc của mình

bằng nói, viết và cuối cùng là năng lực vận dụng vào thực tiễn, nhân thức xã hội,giải quyết các mối quan hệ và các vấn đề trong cuộc sống Thế nhưng vấn đề dạyhọc văn hiện nay chủ yếu vẫn là truyền thụ kiến thức để đáp ứng với thi cử Lối họctầm chương trích cú, không coi trọng thực tiễn vẫn tồn tại ở giáo dục nước ta Điềunày càng khiến môn văn ngày càng xa rời cuộc sống.

Học sinh đi học là để học cách sống, để có một cái đầu logic, một trái tim nhân

ái và một lối sống hòa thuận với người khác Chung qui lại là học sinh cần phải đượcgiáo dục, bồi đắp trí tuệ cảm xúc Nhưng thực tế việc dạy học văn hiện nay lại khôngphát huy được thế mạnh của văn học, khiến cho việc phát triển trí tuệ cảm xúc củahọc sinh phổ thông có phần bị hạn chế Điều này dẫn đến tình trạng học sinh ngàycàng chán ghét học văn Môn văn không những đang mất dần vị thế vốn có mà cònkhông thực hiện được mục tiêu giáo dục của môn học như đã nói ở trên Hơn thếnữa, chính việc không phát huy được vai trò của môn học cũng như sức mạnh và sứmạng của văn học trong nhà trường đã trở thành một trong những yếu tố dẫn đếnnhững hệ lụy vô cùng đau xót trong việc hình thành nhân cách, đạo đức, kỹ năngsống của giới trẻ hiện nay

Thời gian qua nhiều vụ việc vô nhân đạo, phản nhân văn, hay phi nhân tínhtrong đời sống xã hoioj cũng như trong học đường diễn ra rất n hiều GS.Phan Trọng

Luận đã viết "Chúng ta phải bận tâm nhiều việc như mưu sinh hàng ngày, nhà chụng

cư 18 tầng bị cháy, công nhân rơi từ tầng cao, đường sá mắc kẹt hàng ngày, mỡ lợn lòng lợn thiu thối bán ra thị trường hàng ngày, kẹo phát sáng tran lan trong học đường Nhưng nỗi đau tinh thần này, cái gốc của mọi nỗi đau, mọi mất mát kia có khi lại bị coi nhẹ hay chưa được quan tâm sâu sắc đúng mức Chúng ta không thể dửng dưng, không thể bàng quan, không thể không cùng nhau góp sức hãm phanh nạn xuống cấp đạo đức này Vì đây là sinh mệnh lâu dài của dân tộc, là bản chất tốt đẹp của một xã hội văn minh, là động lực đi lên của đất nước "

Gần đây việc dùng hóa chất để tẩy rửa thực phẩm thiu thối, ngâm ủ rau quả,hay dùng pin Con Ó để làm giả cà phê, hồ tiêu bán kiếm lời đang là những vấn đềgây bức xúc trong dư luận Hàng ngày mỗi khi đọc báo thấy rất ít tin bài biểu dươngngười tốt, việc tốt Đa số chỉ thấy đưa tin rất nhiều các vụ cướp của, giết người, tựvẫn Đau lòng hơn trong xã hội ngày nay căn bệnh trầm cảm ở người lớn, tự kỉ ở trẻ

em ngày một gia tăng Bởi con người ta phải trải qua quá nhiều áp lực mà khôngđược học cách làm thế nào để tự mình thoát khỏi căng thẳng Hiện tượng này xảy ra

ở cả lứa tuổi học sinh - lứa tuổi vô lo vô nghĩ, hồn nhiên yêu đời nhất: ngày

1-4-2010, một em học sinh quận Tân Bình, TP Hồ Chí Minh nhảy lầu tự tử Ngay sau đó

là một sinh viên trường cao đẳng Tuy Hòa đốt xăng giết bạn tình rồi tự tử Gần đâyhơn là một nam sinh trường Nguyễn Khuyến, TP Hồ Chí Minh cũng đã tìm đến cáichết do áp lực học hành, một nữ sinh ở Bắc Giang bị giết ngay tại cổng trường vìchia tay với người yêu và rất nhiều vụ việc đau lòng khác như mẹ giết con, con giết

mẹ, con đánh bố, chồng giết vợ rồi tự tử, cả gia đình cùng chết Rõ ràng, cơn lốcbạo lực đang có chiều hướng gia tăng trong xã hội và trong cả học đường hiện nay.Vậy, nguyên nhân là do đâu?

2 Nguyên nhân

2.1 Nguyên nhân khách quan ngoài bộ môn

Do xã hội hiện đại mọi thứ đều thay đổi đên chóng mặt Nhịp sống quá nhanh,quá gấp gáp đôi khi khiến con người rơi vào tình trạng căng thẳng, không được thưgiãn, nghỉ ngơi, dẫn đến những suy nghĩ và hành vi tiêu cực Điều này cũng đã ảnhhưởng không nhỏ đến lứa tuổi học trò vì ngày càng phải chứng kiến lối sống tiêu cựccủa người lớn Thêm vào đó là sự phát triển của công nghệ thông tin, nhiều trangmạng xã hội ra đời Bất cứ tiêu cực nào của đời sống cũng được đưa lên báo mạng,lên Facbook, Zalo đã khiến cho giới trẻ dần quen, dần trở nên trơ lì về cảm xúc

Về phía gia đình, nhiều bậc cha mẹ chỉ lo kiếm tiền, không quan tâm đến concái Ở thành thị thì phó mặc con cho người giúp việc, cho nhà trường, còn ở nôngthôn thì phó mặc con cho ông bà, họ hàng Nhiều bậc cha mẹ còn bỏ đi làm ăn xa, đểcon cái ở nhà tự xoay sở Điều này còn khiến con cái rơi vào tình trạng cô đơn hoặcthiếu sự định hướng, dễ dẫn đến những suy nghĩ và hành vi tiêu cực

2.2.Nguyên nhân chủ quan

Về phía ngành giáo dục: ở đây tôi không bàn đến phương diện quản lí của

ngành Bởi vấn đề ấy ở cấp độ vĩ mô hơn nhiều Tôi chỉ nhận thấy một điều: cuộcsống xã hội diễn biến phức tạp , có bao nhiêu biến đổi trên mọi lĩnh vực kinh tế,chính trị, xã hội , văn hóa, nghệ thuật Những biến động và biến đổi biến đổi gaygắt , dữ dội bao nhiêu thì những hạn chế trong giảng dạy của văn học nhà trườngcàng được bộc lộ rõ rệt Văn học nhà trường đã đi quá chậm so với thành tựu củamột số ngành khác, lại đang đứng trước một sự khủng hoảng về phương pháp Đã córất nhiều nghiên cứu và ứng dụng thay đổi phương pháp đối với việc dạy văn - họcvăn, nhưng vẫn không thể phù hợp được với tất cả đối tượng học sinh Dễ đến 20

năm hô hào thay đổi phương pháp nhưng đa số học sinh bước vào nhà trường THPTvẫn không chọn môn văn như một môn học yêu thích Một môn học đáng lẽ khơi gợinhiều tình cảm, cảm xúc nhất ở học sinh thì lại trở thành một môn học ''cực hình'' Vìcác em vẫn giữ thói quen từ THCS, đó là phụ thuộc vào văn mẫu, học thuộc văn mẫu

để đối phó với các kì thi Nhiều học sinh tâm sự với tôi, rằng các em phải thuộckhông sót một từ nào, không chỉ một mà nhiều bài văn mẫu, để làm theo ý cha mẹ,thầy cô Nghe chuyện này, tôi bất giác rùng mình vì các em đang dần bị biến thànhnhững cỗ máy ghi nhớ

Thêm một vấn đề nữa, tâm lí học sinh ngày nay đã dữ dội, mãnh liệt và quyếtliệt hơn xưa Đòng thời, họ cũng sống sòng phẳng hơn, thẳng thắng hơn Họ dámbiểu hiện thái độ trực tiếp Nhiều vấn đề xã hội , chính trị, văn hóa, nghệ thuật trongsách vở, nhà trường quá ư lạc hậu, xa lạ và bức bối với họ Làm sao cứ buộc học sinhnghe một chiều lời ca ngợi những điều lí tưởng hóa trong khi chung quanh nhannhản những điều tiêu cực, khác xa những gì sách vở, nhà trường ca ngợi Và đây làmột vấn đề gây ra bởi nội dung chương trình sách giáo khoa của chúng ta chưa phùhợp

Về phía người học: Thái độ lạnh lùng, thờ ơ của học sinh trước những nỗi đau

buồn của con người trong cuộc đời cũng như trong văn chương là điều khiến mỗichúng ta phải trăn trở, suy nghĩ Tiếng kêu xé lòng của nàng Kiều, sự hi sinh củanhững người lính Tây Tiến đã chẳng thể làm các em mảy may rung cảm, xúc động

Đó là những dấu hiệu không lành mạnh trong tâm hồn, tình cảm của học sinh Đâykhông phải là chuyện chữ nghĩa, văn chương, mà là vấn đề nhân văn, là chất lượngphát triển tình cảm, tâm hồn học sinh Điều đáng lo ngại là sự sa sút về nhân vănkhông phải là hiện tượng lẻ tẻ, thưa thớt, mà đã trở thành một thứ tâm lí của học sinhngày nay Nhiều giáo viên phàn nàn là trước những hành vi cao thượng, xả thân vìnghĩa lớn của nhân vật anh hùng, nhiều học sinh không cso thái độ cảm phục, xúcđộng mà có khi còn giễu cợt, nhạo báng sự lạnh lùng, vô cảm của học sinh trước cáchình tượng văn học tất cũng sẽ dấn đến sự lạnh lùng vô cảm trước các hiện tượngngoài đời Và bởi thế, trí tuệ cảm xúc từ đó mà bị ăn mòn, giảm sút

Từ những nguyên nhân kể trên, có thể tựu chung lại rằng môn văn trong Nhàtrường đang mất đi vị trí và vai trò như nó vốn có Mà một khi đã mất đi chỗ đứngthì làm sao có thể thực hiện được mục tiêu giáo dục của một môn học đặc thù: Giáodục nhân cách, bồi dưỡng tình cảm Và đó cũng chính là nguyên nhân khiến cho học

sinh của chúng ta nói riêng, người Việt Nam nói chung không phát triển về trí tuệcảm xúc, dẫn đến nhiều vấn đề tiêu cực nảy sinh, làm đảo lộn môi trường xã hội, làmkìm hãm sự phát triển của con người.

III Giải pháp và biện pháp giải quyết vấn đề

Trước một thực tế xã hội với những mặt tích cực và cả những mặt tiêu cực đềutăng theo cấp số nhân, thì giá trị then chốt của văn hóa xã hội vẫn là tâm hồn và trítuệ của con người Vì vậy, xã hội chúng ta ngày nay càng cần phải quan tâm đến việcgiáo dục, phát triển tâm hồn, tính cách, trí tuệ cảm xúc cho con người, đặc biệt là thế

hệ trẻ Và trước nhu cầu ấy của một xã hội hiện đại, là một giáo viên dạy môn ngữvăn, tôi luôn ý thức rất rõ về vị trí của môn ngữ văn, về vai trò của một giáo viên mônngữ văn Bởi văn học là một công cụ, một phương tiện hữu hiệu để giúp con ngườikhông bị máy móc hóa, không bị trơ lì cảm xúc, tâm hồn không bị động cứng, đặcbiệt là không để con người ta rơi vào trạng thái tiêu cực Và để làm được điều đó,trong quá trình giảng dạy tôi đã nghiên cứu, áp dụng một số giải pháp và biện phápsau:

1 Nắm vững các cảm xúc, tình cảm được giáo dục trong mỗi bài học Ngữ văn để định hướng mục tiêu bài học hiệu quả:

Ở mỗi bài học Ngữ văn, giáo viên cần căn cứ vào mục tiêu cần đạt về kiếnthức, kĩ năng và thái độ ở mỗi bài học để xác định

Ví dụ: Mục tiêu cần đạt của bài học "Thông điệp nhân ngày Thế giới phòng

chống AIDS 1.12.2003" của C.Annan SGK Ngữ văn 12 là:

Về kiến thức: Giúp học sinh:

- Nhận thức được: Đại dịch HIV/AIDS là một hiểm họa mang tính toàn cầunên việc phòng chống HIV/AIDS là vấn đề có ý nghĩa bức thiết và tầm quan trọngđặc biệt, là trách nhiệm của mỗi người và mỗi quốc gia

- Thấy rõ sức thuyết phục mạnh mẽ của bản thông điệp, tầm nhìn, tầm suy nghĩsâu rộng của tác giả

- Hiểu được những ý nghĩa sâu sắc và những cảm xúc chân thành của tác giả

- Hiểu được những suy nghĩ sâu sắc và những cảm xúc chân thành của tác giả

Về kĩ năng: Biết trao đổi, trình bày ý kiến cá nhân về hiện trang, về giải pháp

để đấu tranh chống nguy cơ lây lan đại dịch HIV/AIDS để xây dựng một thế giớilành mạnh

Về thái độ: Nhận thức rõ ý thức trách nhiệm của từng cá nhân trong việc sát

cánh, chung tay đẩy lùi hiểm họa HIV/AIDS

Trên cơ sở mục tiêu bài học này, giáo viên giúp học sinh hình thành trí tuệ cảmxúc trên các phương diện sau:

- Nhận biết cảm xúc, thấu hiểu cảm xúc và tạo ra cảm xúc: Thông qua bài họchọc sinh thấy được niềm thống thiết của C.Annan trước hiểm họa HIV/AIDS trêntoàn cầu Từ đó đồng cảm, lắng nghe và chia sẻ

- Suy nghĩ và sáng tạo: Biết suy nghĩ, đánh giá, bình luận về hiện trạng vànguy cơ của đại dịch HIV/AIDS Từ đó có thể đưa ra những giải pháp và việc làmcần thiết của cá nhân và cộng đồng để đẩy lùi đại dịch ấy

- Giao tiếp: Biết trình bày ý tưởng của cá nhân, biết lắng nghe, phản hồi tíchcực về hiện trạng và giải pháp để đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi nguy cơ lây lan củađại dịch HIV/AIDS

- Ra quyết định: Đưa ra những quyết định đúng đắn về những việc làm cụ thểcủa các cá nhân và xã hội vì một thế giới không HIV/AIDS

Việc nhận thức rõ khả năng có thể bồi dưỡng trí tuệ cảm xúc cho học sinhtrong mỗi bài học sẽ giúp giáo viên linh hoạt, lựa chọn các phương pháp dạy học phùhợp với đối tượng học sinh và lựa chịn các tình huống học tập trong mỗi bài học hợp

lí hơn để giáo dục trí tuệ cảm xúc chọ học sinh

2 Sử dụng phương pháp đọc diễn cảm để khơi gợi cảm cúc, tình cảm của học sinh

Đọc diễn cảm là thể hiện sáng tạo tác phẩm văn học trong giọng đọc nhằm tácđộng đến những người nghe Nếu như các biện pháp khác thông thường tác động đến

lý trí thì đọc diễn cảm, trước hết và chủ yếu tác động đến tình cảm Bởi vì, về thựcchất đọc diễn cảm thuộc nghệ thuật trình diễn, nó có những điểm tương đồng vớingâm thơ hoặc trình diễn ca khúc Nếu giáo viên đọc diễn cảm tốt thì sẽ tạo nên bầukhông khí tươi mát trong giờ học Người học, trong chừng mực nào đó, có thểthưởng thức giọng đọc và dễ sản sinh những ấn tượng, xúc động tự nhiên về văn bản

Có thể thấy rất rõ rằng trên thực tế học sinh ở nhà đã tiếp xúc với văn bản không chỉmột lần; việc lên lớp đọc lại văn bản nếu không tạo được sự khác biệt thì dễ gâynhàm chán và mất tập trung Do đó, bằng hình thức đọc diễn cảm, giáo viên có thể