SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT QUAN HÓA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM GIẢNG DẠY BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG NGỮ VĂN 12 – TẬP 1, CHƯƠNG TRÌNH CÓ BẢN THEO QUAN ĐIỂM TÍCH
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT QUAN HÓA
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIẢNG DẠY BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG (NGỮ VĂN 12 – TẬP 1, CHƯƠNG TRÌNH CÓ BẢN)
THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP ĐỂ PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG, SÁNG TẠO VÀ NÂNG CAO Ý THỨC PHÒNG TRÁNH CÁC TỆ NẠN XÃ HỘI CHO HỌC SINH
TRƯỜNG THPT QUAN HÓA
Người thực hiện: Phạm Thị Dịu Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn SKKN thuộc môn: Ngữ văn
THANH HÓA NĂM 2018
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, vấn đề dạy học theo hướng tích hợp liên môn
đã trở thành một vấn đề “nóng” được cả xã hội quan tâm Ngành giáo dục đàotạo đã có những hành động thiết thực bổ ích như tổ chức tập huấn giáo viên,tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, tổ chức cuộc thi dạy họctheo chủ đề tích hợp dành cho giáo viên hàng năm để cho đội ngũ nhà giáo nóiriêng và xã hội nói chung hiểu rõ, hiểu đúng vấn đề Bởi vậy đến nay có thể nói,vấn đề dạy học tích hợp không còn là vấn đề xa lạ đối với đội ngũ các thầy côgiáo Tuy nhiên từ hiểu đến vận dụng và vận dụng có hiệu quả vào thực tế giảngdạy là cả một vấn đề, nhất là đối với những giáo viên dạy môn Ngữ văn
Trong chương trình bậc THPT cấu tạo của môn Ngữ văn gồm có 3 phânmôn: Văn học- Tiếng Việt và Làm văn Mỗi phân môn có những đặc trưng riêngbiệt về nội dung nên giáo viên bộ môn sẽ có những phương pháp dạy học tối ưunhất cho từng phân môn và cho từng bài dạy, tiết dạy để nâng cao hứng thú họctập và sự chủ động, tích cực của học sinh Trong quá trình trực tiếp giảng dạy,bản thân tôi nhận thấy trong ba phân môn Ngữ văn thì khi giảng dạy phần Làmvăn là khó hơn cả bởi vì với các tiết Làm văn thường kết hợp giữa lý thuyết vàthực hành đòi hỏi học sinh phải vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã tiếp thu được
để vận dụng viết đoạn văn, bài văn Do đó trong các tiết Làm văn các em thườngkhông hứng thú học so với các tiết đọc văn và Tiếng Việt Vậy làm thế nào đểhọc sinh yêu thích và hứng thú với những tiết Làm văn? Đó là một điều mà tôiluôn trăn trở, suy nghĩ và không ngừng tìm tòi đổi mới phương pháp giảng dạy
để nâng cao hiệu quả, tạo hứng thú học tập cho học sinh
Từ những lí do trên, tôi chọn đề tài “Giảng dạy bài Nghị luận về một hiện tượng đời sống (Ngữ văn 12- tập 1 Chương trình cơ bản) theo quan
điểm tích hợp để phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và nâng cao ý thức phòng tránh các tệ nạn xã hội cho học sinh trường THPT Quan Hóa”
để nghiên cứu với mong muốn góp phần vào việc khắc phục những khó khăn khidạy học các tiết Làm văn trong nhà trường; qua đó đề xuất một hướng mới tronggiảng dạy để việc giảng dạy, học tập môn Ngữ văn ngày càng hiệu quả, gắn liềnvới đời sống hơn
1.2 Mục đích nghiên cứu
Với đề tài “Giảng dạy bài Nghị luận về một hiện tượng đời sống (Ngữ
văn 12- tập 1, Chương trình cơ bản) theo quan điểm tích hợp để phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và nâng cao ý thức phòng tránh các tệ nạn
xã hội cho học sinh trường THPT Quan Hóa” chúng tôi nhằm hướng đến các
mục đích sau:
- Đối với giáo viên:
+ Giúp cho giáo viên khi giảng dạy bài Nghị luận về một hiện tượng đời sống (Ngữ văn 12- tập 1, Chương trình cơ bản) sẽ có một thêm một cách dạy
mới Đồng thời làm cho giờ học sinh động, hấp dẫn dễ đi vào tâm trí và tình cảmcủa học sinh
+ Qua bài dạy, giáo viên nắm bắt được năng lực tiếp nhận và khám phá,lĩnh hội kiến thức của học sinh; hiểu biết của các em về các vấn đề bức thiết của
Trang 4đời sống xã hội (căn bệnh AIDS, tình trạng nghiện ma túy, bạo lực học đường, ônhiễm môi trường…) Từ đó, giáo viên có những điều chỉnh cần thiết trong việclựa chọn nội dung tích hợp, phương pháp giảng dạy để đạt được hiệu quả caonhất.
+ Góp phần đổi mới hình thức tổ chức dạy học, đổi mới phương pháp dạyhọc, đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập; tăng cường hiệuquả sử dụng thiết bị dạy học
- Đối với học sinh:
+ Tạo điều kiện cho học sinh được thực hành vận dụng giải quyết vấn đềnội dung mang tính tích hợp; tạo điều kiện để các em có cơ hội liên hệ, vậndụng, phối hợp những kiến thức, kỹ năng của nhiều lĩnh vực vào giải quyếtnhững vấn đề thực tế của đời sống; tăng cường khả năng vận dụng tổng hợp, khảnăng tự học, tự nghiên cứu của học sinh Từ đó giúp các em có lòng say mê,kích thích sự tìm tòi, hứng thú trong học tập và yêu thích bộ môn Ngữ văn hơn.Thông qua bài học giúp các em nâng cao ý thức phòng tránh các tệ nạn xã hội,chọn cho mình lối sống lành mạnh, có ý thức học tập tư dưỡng rèn luyện đạođức
+ Rèn cho học sinh khả năng kết hợp việc học tập với việc vận dụng, thựchành những điều đã học vào thực tế cuộc sống một cách hiệu quả
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là vận dụng quan điểm tích hợp và giảng dạy bài Nghị luận về một hiện tượng đời sống để phát huy tính tích cực, chủ
động, sáng tạo và nâng cao ý thức phòng tránh các tệ nạn xã hội
Học sinh lớp 12 được phân công giảng dạy ở trường THPT Quan Hóa
1.4 Phương pháp nghiên cứu
1.4.1 Về lý thuyết
- Tìm hiểu về quan điểm dạy học tích hợp và dạy học tích hợp trong mônNgữ văn
- Tìm hiểu, nghiên cứu kiểu bài Nghị luận xã hội về hiện tượng, đời sống
- Các tài liệu nghiên cứu, các thiết kế giáo án về bài: Nghị luận xã hội về hiện tượng, đời sống của đồng nghiệp, qua mạng internet
1.4.2 Về thực tiễn
- Dự giờ các tiết dạy: Nghị luận xã hội về hiện tượng, đời sống của đồng
nghiệp để có thêm kinh nghiệm, tư liệu khi giảng dạy
- Thực nghiệm triển khai đề tài trong giờ bài: Nghị luận xã hội về hiện tượng, đời sống theo quan điểm tích hợp với học sinh lớp 12a2 trường THPT
Quan Hóa
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận
Quan điểm của Ban chỉ đạo đổi mới chương trình, sách giáo khoa sau năm
2015 cho rằng: Dạy học tích hợp được hiểu là giáo viên tổ chức để học sinh huyđộng đồng thời kiến thức, kỹ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giảiquyết các nhiệm vụ học tập, thông qua đó hình thành những kiến thức, kỹ năngmới, từ đó phát triển năng lực cần thiết trong đó có năng lực vận dụng kiến thức
để giải quyết có hiệu quả các tình huống thực tiễn [1]
Trang 5Trên tinh thần đó thì dạy học tích hợp đòi hỏi việc học tập ở nhà trườngphổ thông phải được gắn với các tình huống của cuộc sống sau này mà học sinh
có thể phải đối mặt và chính vì thế trở nên có ý nghĩa đối với học sinh Như vậy,dạy học tích hợp sẽ phát huy tối đa sự trưởng thành và phát triển cá nhân mỗihọc sinh, giúp các em thành công trong vai trò người chủ gia đình, người côngdân, người lao động trong tương lai [1]
Tùy thuộc phạm vi tri thức được vận dụng, để giải quyết vấn đề trong cáctình huống khác nhau mà có các dạng dạy học tích hợp sau:
- Tích hợp nội dung trong một môn học, khi đó, vừa gắn kết đảm bảo tính
đồng bộ giữa các nội dung có liên quan trong môn học, vừa đặt ra những tìnhhuống đòi hỏi học sinh vận dụng các kiến thức kỹ năng môn học để giải quyết
- Lồng ghép các nội dung giáo dục cần thiết nhưng không thành một môn
học như tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống; giáo dục pháp luật; giáo dục chủquyền quốc gia về biển đảo, biên giới; giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm vàhiệu quả; bảo vệ môi trường; an toàn gia thông…) nội dung tích hợp tùy theođặc trưng của từng môn
- Tích hợp liên môn là tích hợp theo các chủ đề, ở đó chứa đựng các nội
dung gần nhau của các môn học
- Tích hợp xuyên môn là tích hợp bằng cách thiết kế các môn học tích hợp
nhiều lĩnh vực khoa học
Trên cơ sở các kiểu tích hợp trên, giáo viên trong quá trình giảng dạy phảibiết tìm tòi, phân tích nội dung bài học, môn học để thiết kế các hoạt động saocho khi thực hiện học sinh biết vận dụng kiến thức, kỹ năng ở các phạm vi khácnhau để giải quyết vấn đề phù hợp với bối cảnh của quá trình dạy học Qua đóphát triển năng lực và rèn kĩ năng tự học, tìm tòi, khám phá ở học sinh [1]
2.2 Thực trạng vấn đề
Trường THPT Quan Hóa là một trường miền núi cao của tỉnh Thanh Hóa.Học sinh của trường đa phần (hơn 80%) là con em đồng bào dân tộc thiểu sốMường, Thái, H’Mông, điều kiện kinh tế địa phương, gia đình còn nhiều khókhăn, nhiều gia đình thuộc diện hộ nghèo Sau khi tốt nghiệp THCS vào họcTHPT do từ nhà đến trường đường xá đi lại xa xôi, khó khăn nên các em đềuphải lựa chọn giải pháp ở trọ nhà dân Xa gia đình, phải ở lại trọ nhà dân, điềukiện sinh hoạt thiếu thốn, thiếu tình cảm gia đình, không có người nhắc nhở kèmcặp, quản lý lại đang ở lứa tuổi mới lớn, tâm sinh lý chưa ổn định, suy nghĩ chưachín chắn nên nhiều em có biểu hiện ham chơi, lơ là học tập, thiếu ý chí nghị lựcnên rất dễ bị rủ rê lôi kéo vào các tệ nạn xã hội Vì vậy trong những năm họcqua, ngoài việc chú trọng truyền đạt kiến thức đến các em học sinh đội ngũ giáoviên nhà trường còn rất quan tâm đến việc giáo dục đạo đức cho các em bằngnhiều hình thức khác nhau trong đó có lồng ghép trong các tiết dạy, bài dạy
Kiểu bài văn nghị luận xã hội là kiểu bài thường bàn đến các vấn đề như:một vấn đề chính trị; một tư tưởng đạo lí; một hiện tượng đời sống Với học sinhphổ thông, đề tài nghị luận về một hiện tượng đời sống thường lấy một hiệntượng gần gũi với đời sống và sát hợp với trình độ nhận thức của học sinh như:tai nạn giao thông, hiện tượng môi trường bị ô nhiễm, đại dịch AIDS, những tiêucực trong thi cử, nạn bạo hành, những tấm gương người tốt việc tốt…để bàn
Trang 6bạc Từ hiện tượng này, người nghị luận phải phân tích, tìm ra ý nghĩa xã hội về
tư tưởng, đạo đức mà bàn bạc, đánh giá Đây là kiểu bài văn không chỉ có ýnghĩa xã hội mà còn có tác dụng giáo dục tư tưởng, đạo lí, cách sống đúng đắn,tích cực và tránh xa các tệ nạn xã hội đối với học sinh, thanh niên [2]
2.3 Các giải pháp đã thực hiện
Trên cơ sở tìm tòi, thể nghiệm, tôi đã vận dụng kiến thức tích hợp liên
môn vào dạy bài: Nghị luận về một hiện tượng đời sống (Ngữ văn 12- tập 1
Chương trình cơ bản) theo quan điểm tích hợp để phát huy tính tích cực, chủđộng, sáng tạo và nâng cao ý thức phòng tránh các tệ nạn xã hội cho học sinhtrường THPT Quan Hóa Cụ thể như sau:
Tên bài: Nghị luận về một hiện tượng đời sống
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
- Nắm được cách làm bài nghị luận về một hiện tượng đời sống
- Cách thức triển khai bài nghị luận về một hiện tượng đời sống
2 Kĩ năng
- Nhận diện được hiện tượng đời sống được nêu ra trong văn bản.
- Huy động kiến thức và những trải nghiệm của bản thân để viết bài nghịluận về một hiện tượng đời sống
3 Giáo dục kĩ năng sống cơ bản
- Ra quyết định: Xác định được các hiện tượng nghiện ma túy, nhiễmHIV/AIDS, nạn bạo hành trong gia đình và tìm cách tiếp cận, phân tích, bày tỏchính kiến của cá nhân một cách đúng đắn, phù hợp
- Tự nhận thức về hiện tượng đời sống từ những mặt tốt, xấu, đúng, sai,tích cực, tiêu cực; có ý thức và thái độ đúng khi tiếp thu những hiện tượng đúngđắn và phê phán những hiện tượng xấu, sai lầm
B Phương pháp dạy học
1 Thảo luận nhóm: Tìm hiểu, phân tích đề, lập dàn ý đề văn nghị luận về
một hiện tượng đời sống: nghiện ma túy, nhiễm HIV/AIDS, nạn bạo hành tronggia đình
2 Động não: Suy nghĩ và nêu những việc cá nhân cần làm về những hiện
tượng đời sống trên
3 Thực hành: Nhận ra và phân tích cách tiếp cận các hiện tượng đời sống
hàng ngày, triển khai các đề nghị luận về một hiện tượng đời sống
C Phương tiện dạy học
1 Các tư liệu (bài viết, tranh ảnh,….) về hiện tượng xã hội như: nạn bạohành trong gia đình, tệ nạn ma túy, HIV/AIDS
2 Các tranh ảnh, video… về các hiện tượng xã hội như: nghiện ma túy,nhiễm HIV/AIDS, nạn bạo hành…
3 Máy chiếu, giấy A0, bút lông,…
D Thiết kế bài dạy:
Hoạt động 1 Kiểm tra bài cũ
(hình thức: vấn đáp)
Hoạt động 2
Trang 7HƯỚNG DẦN TÌM HIỂU CÁC HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG
I Hiện tượng nghiện ma túy, nhiễm HIV/AIDS hiện nay
1 Hiện tượng nghiện ma túy
Thao tác 1:
+ Giáo viên nêu hiện tượng thông qua tư liệu, tranh ảnh về tình trạng nghiện
ma túy, HIV/AIDS trong xã hội hiện nay Học sinh nhận diện được các hiện tượng đó.
+ Giáo viên hỏi: Em hãy trình bày những hiểu biết của mình về tình hình
nghiện ma túy, nhiễm HIV/AISD hiện nay ở nước ta?
+ Học sinh suy nghĩ, trả lời.
+ Giáo viên nhận xét, khái quát.
+ Định hướng:
HIV/AIDS, ma túy, mại dâm, luôn là mối hiểm họa đối với con người Tệnạn này có những ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh, trật tự, sự phát triển kinh tế -
xã hội… Nó còn ảnh hưởng đến đạo đức, thuần phong mỹ tục, sức khỏe và sự
tồn vong của giống nòi
Số liệu thống kê cho thấy, hiện nay cả nước có 180.000 đối tượng nghiện
ma túy, tăng 8.260 người so với năm 2012; có 206.000 người nhiễm HIV, trong
đó có 59.000 người đã chuyển sang giai đoạn AIDS, 6.000 người tử vong Tìnhhình hoạt động mại dâm cũng có những diễn biến phức tạp Toàn quốc hiện cókhoảng 31.000 gái mại dâm tập trung ở các thành phố lớn, các thị xã, thị trấn,trung tâm du lịch Quan Hoá là một huyện miền núi của tỉnh Thanh Hóa cũng là
“điểm nóng” vế các tệ nạn ma tuý, HIV/AIDS
Thao tác 2:
+ Giáo viên hỏi: Em hiểu như thế nào về ma túy? Các loại ma túy thường gặp hiện nay?
+ Học sinh vận dụng hiểu biết của bản thân về ma túy trả lời
+ Giáo viên cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về ma túy, HIV/AIDS.
+ Định hướng:
* Khái niệm ma túy: Hiện có nhiều định nghĩa khác nhau về ma tuý.
Nhưng nhìn chung khi nói tới ma tuý là nói tới các chất có nguồn gốc tự nhiênhay tổng hợp, khi được đưa vào cơ thể (bằng cách tiêm, chích, hút, hít, nhai,nuốt ) nó sẽ làm thay đổi trạng thái ý thức và sinh lý của người đó Ma túy
dùng để chỉ các chất gây nghiện thuộc loại nguy hiểm nhất Đó là: thuốc phiện (là nhựa lấy từ quả cây thuốc phiện), morphine (là chất được trích ra từ thuốc phiện), heroin (còn gọi là bạch phiến, là chất được chế biến tổng hợp từ morphine), cocain (là chất được trích từ lá coca, ở nước ta người nghiện ít dùng
nhất), là một số thuốc tổng hợp có tác dụng tương tự morphine được sử dụngtrong điều trị y tế nhưng nếu người nghiện lạm dụng thì cũng được xem là matúy, đó là pethidine (tên biệt dược: Dolosal, Dolargan) v.v
* Một số loại ma túy thường gặp hiện nay
a Thuốc phiện (anh túc)
Cây thuốc phiện (cây anh túc) là loại cây thân cỏ, thân thẳng đứng, cao từ1-1,5m, mọc ở nơi khí hậu mát, thích hợp với đất sét vôi Nó có từ 8 - 12 nhánh
Trang 8phụ, mỗi nhánh có 1 bông hoa nhiều màu sắc, từ hoa sinh ra quả Nhựa từ quảgọi là thuốc phiện sống.
Nơi trồng cây anh túc Cây anh túc
Quả chuẩn bị khai thác Nhựa thuốn phiện thường dùng để hút Lúc đầu hút vào thấy có sự khoáilạc, tạo cảm giác hưng phấn, làm giảm đau nhức, mệt mỏi Nhưng càng hút thìcàng ngày càng phải tăng liều mới đạt được cảm giác như lần trước Dần dầnngười hút bị suy sụp, mất hết nghị lực, ý chí và cả cảm giác không còn Hơn thế,
ở người sử dụng ma tuý hút thuốc phiện còn xuất hiện các biến chứng như: viêm
dạ dày, viêm ruột mãn tính, táo bón dai dẳng, phát ban ngoài da, tiểu tiện raabumin, thường hay bị sưng phổi, mạch đập chậm và không đều Nguy hiểmhơn là khi không có thuốc, người sử dụng ma tuý phải nạo xái trong ống thuốc
ra để hút, hút xái độc hơn vì nó có khoảng 80 - 90% chất morphin
b Mooc phin (morphin)
Là chất được dùng làm chất giảm đau và nguyên liệu bán tổng hợp để sảnxuất thuốc trị ho, giảm đau, ỉa chảy Morphin có tác dụng chọn lọc và trựctiếp tới tế bào thần kinh trung ương, nhất là vỏ não làm cho thần kinh trungương bị ức chế (như trung tâm đau, trung tâm hô hấp, trung tâm gây ho) và một
số trung tâm bị kích thích gây nôn, co đồng tử, chậm nhịp tim
Người sử dụng Morphin có mắt bị phù, móng tay và môi thâm tím; bị rối loạntâm lý, nói không thật, lười biếng, ít chú ý đến vệ sinh thân thể, thường hay ngáp
Trang 9vặt, co đồng tử, thiếu máu, chán ăn nên sút cân, mất ngủ, già trước tuổi, nôn, vã
mồ hôi, chảy nước mắt, đau thắt ngực, trầm cảm, thần kinh bị kích thích Saukhi tiêm vào cơ thể khoảng 24 giờ thì 85 - 90% lượng Mor phin được thải ra từ
cơ thể theo nước tiểu
c Heroin
Thường được chế biến thành 02 loại: Loại bột trắng hồng, xốp như bônggọi là "Heroin 4" (còn gọi là bạch phiến) dùng để chích vào tĩnh mạch Loại bộtmàu nâu hồng gọi là "Heroin 3" dùng để hút, hít
Dùng Heroin lần đầu sẽ có cảm giác mơ màng, khoan khoái, quên mọikhổ đau, sầu não, bi thương Nhưng khi cơn nghiện đến mà không có Heroinngười sẽ bị đau co thắt Nếu dùng quá liều Heroin thì người sẽ bị tê liệt thầnkinh, hôn mê và có thể chết sau vài phút Nghiện Heroin làm cho con người thayđổi về tính cách, trở nên cô độc, thù ghét đồng loại, mất khả năng sinh dục; dễgây ra các hành vi vi phạm pháp luật
sử dụng lâu, người sẽ trở nên gầy gò ốm yếu, ủ dột, có thể loạn thần kinh
Cây cần sa (ảnh minh họa)
e Ma tuý tổng hợp (ATS)
Là chất ma tuý được điều chế bằng phương pháp tổng hợp hoá học toànphần từ các hoá chất (được gọi là tiền chất) Điển hình là amphetamine Nhìnchung, các chất ma tuý tổng hợp có tác dụng kích thích mạnh và nhanh hơn cácchất ma tuý tự nhiên và bán tổng hợp Chúng có tác dụng kích thích nhất thời hệthống thần kinh trung ương gây hưng phấn và ảo giác hoang tưởng Do vậychúng còn gọi là "các chất loạn thần", "ma tuý điên", " ma tuý bạo lực" Hiệnnay các chất ma tuý này được coi là những chất ma tuý nguy hiểm nhất
Trang 10
Thao tác 3:
+ Giáo viên kiểm tra hiểu biết của học sinh về dấu hiệu của người nghiện
ma túy.
+ Các nhóm thảo luận, trả lời.
+ Giáo viên nhận xét, khái quát.
Các d u hi u ấu hiệu đặc trưng của nghiện ma túy: ệu đặc trưng của nghiện ma túy: đặc trưng của nghiện ma túy:c tr ng c a nghi n ma túy:ưng của nghiện ma túy: ủa nghiện ma túy: ệu đặc trưng của nghiện ma túy:
Loại ma túy Khi đói thuốc (cơn ghiền) Khi no thuốc (cơn "phê")
- Thích êm dịu, trầm tư
- Thích quan hệ tình dục tậpthể
- Mắt long lanh, mặt hớnhồng, vẻ ngây dại, uốngnhiều nước, đồng tử teonhỏ
- Thích ở một mình, sợtiếng ồn, tỏ ra siêng làmviệt vặt, kể chuyện huyênthuyên, lộn xộn
- Ngứa như có kim châmnhẹ trên da, nóng trong cơthể…
Cần sa
- Buồn chán, kém tập trung tưtưởng, bồn chồn tìm mọi cách rakhỏi nhà, ngang bướng, phản ứngvới người trong nhà
- Nhức đầu, vã mồ hôi, mặt nhợtnhạt, tim đập mạnh
- Thích nghe nhạc mạnh,nói năng, ca hát huyênthuyên, cười khóc tự nhiên,
tự hủy hoại thân thể
- Mặt đỏ, mắt đỏ, mùi khétđặc biệt ở gáy và miệng
- Ngáp vặt, chảy nước mắt, nướcmũi, vã mồ hồi, tiêu chảy, đồng tử
nở lớn
- Hưng phấn, kích động mất
tự chủ, dễ sinh sự đánhnhau, tự hoại thân thể
- Mặt đỏ, mắt đỏ, ngườinóng, uống nhiều nước
Thao tác 4:
+ Giáo viên hỏi: Hãy trình bày những tác hại của nghiện ma túy?
Trang 11+ HS suy nghĩ, trả lời
+ Định hướng:
Tác hại của nghiện ma túy:
a Tác hại đối với cơ thể
* Đối với hệ hô hấp: Các chất ma túy kích thích hô hấp gây tăng tần số
thở trong thời gian ngắn, sau đó sẽ gây ức chế hô hấp, nhất là khi dùng quá liều.Nhiều trường hợp ngưng thở nếu không cấp cứu kịp thời sẽ dẫn đến tử vong, đôikhi ngưng thở rất đột ngột
Ngoài ra, sau khi dùng ma túy (nhất là cocaine) có thể gây phù phổi cấp,tràn khí màng phổi, tràn khí trung thất, xuất huyết phế nang, viêm tiểu phế quảntắc nghẽn, viêm phổi, lên cơn hen phế quản
* Đối với hệ tim mạch: Các chất ma túy sẽ kích thích làm tăng nhịp tim,
ảnh hưởng trực tiếp lên tim, gây co thắt mạch vành tạo nên cơn đau thắt ngực,nặng hơn có thể gây nhồi máu cơ tim Chúng cũng là nguyên nhân của các rốiloạn nhịp đe dọa tính mạng người dùng ma túy Ngoài ra còn gây nên tình trạng
co mạch làm tăng huyết áp
* Đối với hệ thần kinh: Ngoài tác dụng kích thích thần kinh giai đoạn đầu
gây hưng phấn, sảng khoái, lệ thuộc thuốc…, cũng có thể gây các tai biến như:
co giật, xuất huyết dưới nhện, đột quị
* Đối với hệ sinh dục: Không như người ta thường lầm tưởng, dùng ma
túy sẽ làm tăng khả năng tình dục Ở người nghiện ma túy, khả năng tình dụcsuy giảm một cách rõ rệt, và hậu quả này vẫn tồn tại sau khi ngưng dùng thuốcmột thời gian khá lâu Ở những nam giới dùng ma túy trong thời gian dài sẽ bịchứng vú to (gynecomastia) và bất lực Còn ở phụ nữ sẽ bị rối loạn chu kỳ kinhnguyệt, rong kinh, tăng tiết sữa bất thường và vô sinh
Ngoài ra, người dùng ma túy còn phải chịu những tác hại khác như: hoại
tử tế bào gan, ảo thính, ảo thị
b Ma túy gây nên những tác hại cho cá nhân người nghiện, gia đình, người thân và xã hội
* Đối với bản thân
Ma túy dạng hít gây viêm mạc vùng mũi
Ma túy dạng hút làm tổn thương đường hô hấp, làm phổi suy yếu dễ mắccác bệnh nhiễm trùng phổi
Ma túy dạng chích dễ dàng làm lây các bệnh qua đường máu như sốt rét,viêm gan siêu vi B, AIDS (SIDA)
Ma túy chích tại các ổ chích, tụ điểm chích còn bị pha thêm một số chấtbẩn dễ gây áp-xe nơi chích phải cưa cụt chân tay, hoặc gây nhiễm trùng máu cóthể đưa đến chết người
Ma tuý tổng hợp có khả năng gây hoại tử, suy giảm hệ thống miễn dịchDùng ma túy quá liều có thể tim ngừng đập, ngưng thở dẫn đến chết người.Người nghiện lâu ngày cơ thể gầy ốm, da xám xịt, môi thâm, tóc tai xơ xác Người nghiện lâu ngày còn bị tổn thương về mặt tinh thần, kém tập trungsuy nghĩ, giảm nghị lực, mất ý chí vươn lên khiến bỏ ma túy cũng khó hơn Người mới nghiện heroin, khi "phê" (ngay sau khi sử dụng ma túy) thườnggia tăng kích thích tình dục dẫn đến hành vi tình dục không an toàn, có thể bị lây
Trang 12nhiễm AIDS Nhưng đặc biệt nếu sử dụng heroin trong một thời gian dài làmsuy yếu khả năng quan hệ tình dục.
Giới nữ nghiện ma túy có khi phải bán thân để có tiền sử dụng ma túy Nghiện ma túy là đánh mất tuổi trẻ, phá hủy tương lai của chính mình
Ma tuý làm huỷ hoại sức khoẻ, làm mất khả năng lao động, học tập, làm chothần kinh người nghiện bị tổn hại Dùng ma tuý quá liều có thể dẫn đến cái chết
Tiêm chích ma tuý dùng chung bơm kim tiêm không tiệt trùng dẫn đếnlây nhiễm viêm gan vi rut B, C, đặc biệt là HIV (dẫn đến cái chết) Tiêm chích
ma tuý là một trong những con đường lây nhiễm HIV phổ biến nhất tại ViệtNam Người nghiện ma tuý có thể mang vi rut HIV và lây truyền cho vợ/bạntình và con cái họ
Thoái hoá nhân cách, rối loạn hành vi, lối sống buông thả, dễ vi phạmpháp luật Mất lòng tin với mọi người, dễ bị người khác lợi dụng; làm việc, họctập giảm sút hoặc bỏ học, ảnh hưởng đến tương lai tiền đồ, nếu đã có việc làmthì dễ bị mất việc làm
Ma tuý còn gây tác hại lâu dài cho con cái, nòi giống: các chất ma tuý ảnhhưởng đến hệ thống hoocmon sinh sản, làm giảm khả năng sinh hoạt tình dục,ảnh hưởng đến quá trình phân bào hình thành các giao tử, tạo cơ hội cho cácgien độc có điều kiện hoạt hoá, dẫn tới suy yếu nòi giống
b Tác hại đối với gia đình
Mất mát tài sản, ảnh hưởng về mặt tài chính vì người nghiện phung phítiền bạc, của cải để mua ma túy
Tan vỡ hạnh phúc gia đình nếu chồng hay vợ nghiện ma túy Con cái bị bỏ bê
Tai tiếng, xấu hổ với hàng xóm láng giềng và bà con thân tộc vì trong nhà
có người nghiện
Tốn tiền bạc công sức và thời gian chăm sóc khi người mắc những chứngbệnh do sử dụng các chất gây nghiện
Tốn thời gian thăm nuôi khi người nghiện phải vào tù vì phạm pháp
d Tác hại đối với xã hội
Gây mất trật tự an toàn xã hội, gia tăng các tệ nạn xã hội: lừa đảo, trộmcắp, giết người, mại dâm, băng nhóm
Ảnh hưởng đến đạo đức, thuần phong mỹ tục lâu đời của dân tộc Làmgiảm sút sức lao động sản xuất trong xã hội Tăng chi phí ngân sách xã hội chocác hoạt động ngăn ngừa, khắc phục, giải quyết các hậu quả do ma tuý đem lại
Ma tuý còn là nguồn gốc, là điều kiện nảy sinh, lan truyền đại dịch HIV/AIDS Nghiện ngập là đầu mối dẫn đến những tệ nạn xã hội Để có tiền thoả mãncơn nghiện, người nghiện không từ một hành vi nào để kiếm tiền Những hành
vi phạm pháp như: trộm cắp, móc túi, giật đồ thậm chí giết người họ cũngdám làm
Do tác hại ảo giác của một số loại ma túy người nghiện có thể có hành vihung hãn, gây hấn, quậy phá gây mất trật tự an ninh xã hội, có khi nỗi máu "anhhùng xa lộ" đua xe lạng lách gây tai nạn giao thông
Thao tác 5:
+ Giáo viên hỏi: Để xây dựng nhà trường, gia đình không có ma túy, theo em cần phải làm gì?