Một số kinh nghiệm giúp học sinh đọc hiểu đoạn trích chiến thắng mtao mxa trích sử thi đăm săn nhằm giáo dục văn hóa vùng dân tộc thiểu số cho học sinh

Sử thi thuật ngữ châu Âu: épos, épic là khái niệm đượctiếp nhận từ các nền học thuật chịu ảnh hưởng quan niệm văn học và mỹ học thuộc truyền thống châu Âu dưới hai phạm vi rộng và hẹp: n

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

THIỂU SỐ CHO HỌC SINH

Người thực hiện: Lê Thị Châu Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THPT THỌ XUÂN 5 SKKN thuộc môn: Ngữ văn

THANH HOÁ NĂM 2018

2.5.2 Đoạn trích “Chiến thắng Mtao Mxây” 192.6 Dạy đọc – hiểu kết hợp với đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

1.1 Xã hội hiện đại, nhu cầu cuộc sống của con người cũng thay đổi, văn

học cũng phải thay đổi nhu cầu thảm mĩ riêng để hòa nhịp chung cùng quỹ đạovăn học thế giới Văn học có vai trò và xứ mệnh giáo dục nhận thức và thẩm mĩ,cung cấp cho các em kho tri thức phong phú về lịch sử phát triển của văn họcViệt Nam cũng như các quốc gia trên thế giới Chương trình Ngữ Văn lớp 10giành phần lớn thời lượng để truyền tải đến các em tri thức về văn học dân gian– nền văn học gắn bó với nhiều truyền thống và những nét văn hóa của dân tộc

ta từ ngàn đời xưa Ở giai đoạn văn học này đem đến cho học sinh nhiều hứngthú và sự say mê, nhưng lại đẩy lùi thời gian, và có nhiều thể loại văn học dângian có đặc trưng riêng dẫn đến việc cảm thụ của các em với các tác phẩm vănhọc cũng hạn chế

1.2 Ở chương trình Ngữ văn Tiểu học và THCS có các thể loại như:

truyền thuyết, truyện cổ tích, truyện cười, tục ngữ và ca dao vv được họcsinh làm quen, thì đến lớp 10 các em mới được làm quen thêm thể loại sử thi.Đây là loại hình dân gian ra đời từ rất sớm có cách tư duy, cách xây dựng nhânvật đặc trưng theo thể loại Vì vậy rất dễ đánh đồng việc đọc hiểu văn bản sử thivới các thể loại tự sự dân gian khác

1.3 Mặt khác do sự đổi mới nội dung chương sách giáo khoa, chương

trình ngữ văn hiện nay sắp xếp các văn bản thành cụm thể loại tạo nên nét khácbiệt trong phương pháp dạy và học

Trước những yêu cầu của việc dạy và học trong thời điểm mới, cùng vớimong muốn học sinh thêm yêu quý gắn bó với nền văn học truyền thống của dântộc, nên tôi quan tâm đến việc thay đổi phương pháp dạy đọc – hiểu văn bản sửthi trong nhà trường THPT để tạo nên hiệu quả hơn trong việc dạy học tác phẩmvăn học dân gian cũng như gây hứng thú cho học sinh tiếp cận loại hình văn bảnnày

2 Mục đích nghiên cứu

Từ thực tế việc dạy và học đọc – hiểu môn Ngữ Văn lớp 10 thông qua các

tác phẩm văn học, chúng tôi mạnh dạn đóng góp Một số kinh nghiệm giúp học sinh đọc hiểu đoạn trích “Chiến thắng Mtao Mxay” trích sử thi “Đăm Săn” nhằm giáo dục văn hóa vùng dân tộc thiểu số cho học sinh để học sinh có thể

hiểu sâu sắc về tác phẩm, đồng thời tăng thêm tính hấp dẫn, lôi cuốn cho bàihọc

3 Đối tượng nghiên cứu

- Một đoạn trích sử thi trong chương trình SGK Ngữ Văn lớp 10 tập I

- Phương pháp dạy đọc - hiểu tác phẩm sử thi

- Học sinh lớp 10a1, 10a6, 10a2 trường THPT Thọ Xuân 5

4 Phương pháp nghiên cứu

1 Nghiên cứu tài liệu:

- SGK, SGV, sách hướng dẫn chuẩn kiến thức kĩ năng Ngữ Văn lớp 10

- Tài liệu tham khảo

- Tranh ảnh minh họa

1.1 Sử thi hay trường ca là thuật ngữ văn học dùng để chỉ những tác phẩm

theo thể tự sự, có nội dung hàm chứa những bức tranh rộng và hoàn chỉnh về đờisống nhân dân với nhân vật trung tâm là những anh hùng, dũng sĩ đại diện chomột thế giới nào đó Sử thi (thuật ngữ châu Âu: épos, épic) là khái niệm đượctiếp nhận từ các nền học thuật chịu ảnh hưởng quan niệm văn học và mỹ học

thuộc truyền thống châu Âu dưới hai phạm vi rộng và hẹp: nghĩa rộng: chỉ một

thể loại tự sự, một trong ba loại thể văn học phân biệt với kịch và trữ tình;

phạm vi hẹp: hiện nay tương đối phổ biến trong các nền văn học dân tộc nói

chung, chỉ thể loại sử thi anh hùng [11]

Sử thi anh hùng dân gian: Là sử thi thần thoại kể về những bậc thủy tổ

-những anh hùng văn hóa, về các tích truyện dũng sĩ; xa xưa hơn nữa là cáctruyền thuyết lịch sử, các bài tụng ca Ra đời từ thời đại tan rã của chế độ cônghữu nguyên thủy và phát triển trong xã hội cổ đại, phong kiến, miêu tả về quan

hệ xã hội như quan hệ dòng máu, tông tộc với tất cả các chuẩn mực luật lệ, tậptục Ở dạng cổ xưa nhất của sử thi, còn hiện diện trong vỏ bọc thần thoại hoangđường (các dũng sĩ không chỉ có sức mạnh chiến đấu mà còn có năng lực siêunhiên, ma thuật, kẻ địch thì luôn hiện diện dưới dạng quái vật giả tưởng) Những

đề tài chính được sử thi cổ xưa miêu tả: chiến đấu chống quái vật (cứu ngườiđẹp và dân làng), người anh hùng đi hỏi vợ, sự trả thù của dòng họ

Sử thi cổ điển: Các nhân vật thường là các dũng sĩ kiêm thủ lĩnh và các chiến

binh đại diện dân tộc ở tầm lịch sử; các kẻ thù của họ thường được đồng nhấtvới bọn xâm lược, những kẻ áp bức, ngoại bang và dị giáo (như người Turk,người Tartar với sử thi Slavơ) Thời gian sử thi ở đây khác với sử thi dân gian,không còn là thời đại sáng chế các thần thoại, mà là quá khứ vinh quang trongbuổi bình minh của lịch sử dân tộc Được ca ngợi trong các dạng sử thi cổ điển

là các nhân vật và biến cố lịch sử (hoặc ngụy lịch sử), mặc dù bản thân sự miêu

tả các chất liệu lịch sử bị phụ thuộc vào sơ đồ cốt truyện truyền thống, đôi khicòn sử dụng cả mô hình nghi lễ thần thoại Các nền sử thi thường là các cuộcđấu tranh của hai bộ lạc hoặc bộ tộc, sắc tộc ít nhiều tương ứng với sự thật lịch

sử (như cuộc chiến Troia trong Iliad, việc tranh đoạt Sampo trong Kalevala).Quyền lực được tập trung trong các nhân vật trung tâm có hành động tích cực làcác ông vua của thế giới sử thi (như Karl Đại Đế trong bản Anh hùng caRoland), hay các dũng sĩ Các nhân vật nổi loạn, cách mạng xung đột với quyềnlực (Akhillos trong Iliad, Đăm San trong khan Êđê, Robin Hud trong thiênballade của Anh, các nhân vật trong Thủy hử ở Trung Hoa) xuất hiện ít ỏi tronggiai đoạn tan rã hình thức cổ điển của sử thi anh hùng [2]

Sử thi anh hùng: Những anh hùng ca, với cỡ lớn, thể hiện sự tương quan giữa

yếu tố cá nhân anh hùng và yếu tố sử thi tập thể rõ rệt, đủ để bộc lộ tính tích cực

cá nhân, đã trở thành công cụ đắc lực cho sự biểu hiện yếu tố toàn dân, toàn dân

tộc Trường ca sử thi " Khi bản thân cái cá nhân được giải phóng khỏi khối vẹn toàn dân tộc khởi thủy với trạng thái chung, lối nghĩ lối cảm chung, hoạt động và số phận chung, thì thay cho thơ ca sử thi những cái sẽ phát triển chín muồi hơn cả một mặt là thơ và mặt khác là kịch" (Hegel) [2].

*Tác phẩm tiêu biểu: Iliad, Odysseus của Hy Lạp cổ đại, Mahabharata,

Ramayana của Ấn Độ cổ đại; dưới dạng truyền miệng như Sử thi Gilgamesh,Dzangar, Alphamysh, Manas, Đăm Săn, Đẻ đất đẻ nước; hoặc các bài ca sử thingắn (bulina của Nga, junas của Nam Tư) được xâu chuỗi phần nào thành liên

hoàn [1].

1.2 Ở Việt Nam, sử thi đóng một vai trò rất quan trọng trong đời sống văn hóa

của đồng bào thiểu số Hướng tiếp cận các tác phẩm sử thi Tây Nguyên từ cácphương diện như ngữ văn dân gian, nghệ thuật dân gian, tri thức dân gian, tínngưỡng, phong tục và lễ hội đã được đặt ra, song hầu như chưa được tiến hànhđồng bộ và chuyên sâu, trong đó nhiều vấn đề mới chỉ là những bước gợi mởban đầu Mỗi tác phẩm sử thi Tây Nguyên tổng hòa trong nội dung và hình thứccủa nó cả phương diện nhận thức thẩm mĩ của nhân dân về thực tại, cả cácphương diện khác bao trùm mọi lĩnh vực của đời sống vật chất và đời sống tinhthần của xã hội Tây Nguyên như lịch sử, tín ngưỡng, tâm lý, triết lý, những kiếnthức địa lý, kiến thức về thiên nhiên, những kiến thức về ứng xử trong gia đình,công đồng,… Tuy nhiên ngày nay được phản ánh theo kiểu sao chụp nguyên xi

mà thảy đều bị khúc xạ, biến dạng đi bởi quan điểm thẩm mỹ của người TâyNguyên

2 Cơ sở thực tiễn:

2.1 Dạy đọc - hiểu theo thể loại:

Theo GS Võ Quang Nhơn trong công trình Văn học dân gian các dân

tộc ít người ở Việt Nam , đã nói tới thể loại “Sử thi anh hùng của các dân tộc Tây Nguyên”, tuy nhiên đây chưa phải là một khái niệm với ý nghĩa đầy đủ và

chặt chẽ của nó Mãi tới năm 1997, trong Hội thảo khoa học được tổ chức ởBuôn Ma Thuột, nhân dịp kỷ niệm 70 năm phát hiện và công bố sử thi khanĐăm Xăn, và sau đó nội dung của nó được công bố trong tập sách Sử thi TâyNguyên, xuất bản năm 1998, thì cái tên này mới dần dần được dùng một cáchchính thức và bắt đầu hàm chứa nội dung học thuật tương đối rõ ràng Về thểloại của sử thi Tây Nguyên là chúng đều thuộc sử thi cổ sơ, phân biệt với sử thi

cổ đại, trong đó, theo phân loại của nhà Folklore học nổi tiếng nước Nga làBêialínky thì mỗi loại phản ánh những đặc trưng thời đại khác nhau [11]

Vậy, khái niệm Sử thi Tây Nguyên cần được hiểu như thế nào? Đó là mộtdạng tự sự dân gian, nằm trong khuôn khổ thể loại mà các nhà học giả thế giớigọi là Epic, Epope ( dịch sang tiếng Việt là “Sử thi”), gắn với những đặc thù TâyNguyên về môi trường tự nhiên, truyền thống các dân tộc bản địa, trình độ pháttriển kinh tế xã hội và các đặc trưng văn hóa, tạo nên sự thống nhất thể loại [1].Tồn tại và lưu truyền thông qua hình thức diễn xướng hát kể, tức nghệ nhân vừahát vừa kể, trong đó hát là chính Hình thức diễn xướng này, tuỳ theo mỗi dân

tộc có tên gọi khác nhaunhư :Khan của người Êđê, Hmon của người Ba na, OtNdrông của người Mnông, Hri của người Gia rai, Akha Juca của ngườiRaglai Thể loại sử thi có thể chia ra làm 2 loại: sử thi anh hùng và sử thi thần

thoại “Sử thi thần thoại kể về nguồn gốc và sự hình thành vũ trụ, con người và

xã hội “ Sử thi anh hùng “kể về chiến công và sự nghiệp của người anh hùng đối với toàn thể cộng đồng” [16].

Sử thi anh hùng ra đời gắn với thời đại - chế độ “dân chủ quân sự” khi mà chế

độ thị tộc tan rã, trước khi nhà nước xuất hiện Trong xã hội đã có sự phân hóa

về kinh tế đến mức tầng lớp quý tộc tự tách ra khỏi đời sống cộng đồng Sở hữutập thể công xã đã được thay thế bằng tư hữu, trước hết là tư hữu của tầng lớp

trên Đây cũng là giai đoạn chiến tranh diễn ra thường xuyên “Chiến tranh diễn

ra như cơm bữa” (Ăng-ghen) Đó là chiến tranh giữ đất, cướp người đẹp, trả thù,

đòi nợ… Thời kì mà cộng đồng đã bừng tỉnh, sống một cuộc sống không phẳnglặng, là thời kì anh hùng của cộng đồng, anh hùng trong lao động, sống chiếnđấu chống lại kẻ thù, sức mạnh và danh dự của thủ lĩnh cũng chính là sức mạnh,danh dự của cộng đồng (thủ lĩnh mang tinh thần danh dự của cộng đồng)

2.2 Hệ thống cốt truyện, nội dung và cách xây dựng nhân vật:

Sử thi Tây Nguyên đều tập trung phản ánh về xã hội xưa, chiến tranhthường xuyên, từ đó xuất hiện các nhân vật anh hùng đại diện cho cộng đồng đểthiết lập các trật tự xã hội Đó là Đăm Xăn, Xinh Nhã, Khinh Dú của dân tộcÊđê, Tiăng, Lênh của người Mnông, Duông, Giông của người Ba na, Xơđăng Nội dung của sử thi nhằm kể về cuộc đời, chiến công hào hùng trongxây dựng và đặc biệt là trong chiến đấu chống lại kẻ thù đối kháng để thành lậpmột cộng đồng giàu về vật chất – mạnh về thể chất và tinh thần Ví như ĐămSan kể về những cuộc giao chiến đầy cam go của người anh hùng Đăm San, làphản ánh quang cảnh xây dựng làm cho buôn làng giàu mạnh, thể hiện nhữngước mơ, hành động muốn đi tới tận cùng của nhân vật anh hùng để trở thànhngười thủ lĩnh hùng mạnh nhất (đoạn trích: Chiến thắng Mtao Mxay)

Để thể hiện được một nội dung lớn như vậy, nghệ nhân dân gian đã phải

sử dụng tới những biện pháp nghệ thuật như: Nhân vật anh hùng có một quá khứtuyệt đối, là một nhân vật lý tưởng hoàn tất, toàn vẹn về mọi mặt, ví như chàng

Đăm San, Xinh Nhã, … Nhà lý luận Bakhatin đã từng nói “giữa bản chất thật của nó và sự biểu hiện bên ngoài của nó không có mảy may sự khác biệt Quan điểm của nó về bản thân nó trùng hợp hoàn toàn với những quan điểm của những người khác về nó” Như vậy, hình tượng người anh hùng trong sử thi

chính là hình mẫu về ước muốn của cộng đồng những con người chứ khôngriêng gì một con người

Nhân vật sử thi anh hùng ngay từ khi xuất hiện đã có một địa vị xã hộikhác hẳn, họ là con, cháu của thần linh, con cháu của những tù trưởng, thủ lĩnhcủa cộng đồng trước đây Ví dụ nhân vật Đăm San, Xinh Nhã, Kinh Dú trongnhững tác phẩm cùng tên Nhân vật anh hùng đẹp toàn diện Người anh hùngtrước tiên phải là người đẹp, đẹp về hình thức, trang phục Nhân vật anh hùng đãchứng tỏ được: trời cho cái giàu, thần cho cái sang Trang phục của nhân vậtluôn thỏa mãn hai yêu cầu: yêu cầu đẹp, đa dạng, kiểu cách, nhiều màu sắc; biểuhiện sức mạnh, sự giàu sang, tỏ rõ một trang tù trưởng giàu mạnh Hành động

của nhân vật trong giao tranh đều là những hành động anh hùng Tất cả mọihành động trong nhân vật đều được chứng tỏ, ước mơ cho cộng đồng mạnh lên,

uy tín của cộng đồng vang dội Hôn nhân trong sử thi không đơn thuần phản ảnhviệc thành lập gia đình mà để thể hiện sức mạnh cộng đồng Nhân vật anh hùnglúc nào cũng xuất hiện trên một môi trường “tinh thần đặc biệt”: nhân vật xuấthiện trên nền cộng đồng; xuất hiện trên nền điều kiện địa lý, phong tục, tập quáncủa cộng đồng; nhân vật xuất hiện trên đầm lầy; cánh rừng sử thi; nhân vật anhhùng trong sử thi xuất hiện trong nhiều mối quan hệ: quan hệ với người đẹp, với

kẻ thù đối kháng, quan hệ với cộng đồng Ở mối quan hệ nào thì nó cũng bộc lộ

là một nhân vật phi thường đầy tính cách, phóng túng, tự do vì cộng đồng

2.3 Thi pháp kể chuyện sử thi

Hình thức nghệ thuật tiêu biểu của sử thi Tây Nguyên là tính ngoa dụ,phóng đại tạo nên tính kỳ vĩ, thần kỳ, huyền thoại, nhất là trong xây dựng tínhcách và hành động của các nhân vật anh hùng, khung cảnh chiến tranh giữa cáccộng đồng Sử thi thường sử dụng biện pháp phóng đại (phóng đại trong sosánh, trong miêu tả, trong cảm nhận, trong đánh giá…) Ví dụ: khi miêu tả vềthiên nhiên và người anh hùng chúng ta nhận thấy, thiên nhiên để cho người anhhùng xuất hiện thường là một thiên nhiên kì vỹ (một bãi đất lớn, một đồi cỏgianh, một khu rừng rậm, một con suối lớn, một cánh đồng thẳng cánh diều bay,

…) Hình ảnh người anh hùng trước kẻ thù đối kháng thường được miêu tả dướibút pháp tô đậm, phóng đại Biện pháp này phục vụ mục đích sử thi nhằm miêu

tả không gian hào hùng, sự tích anh hùng của người anh hùng để dựng lên mộtmôi trườngtinh thần đặc biệt cho người anh hùng xuất hiện Trong sử thi tất cảphải là tuyệt đối chỉ có những giá trị tuyệt đối mới có những hình tượng tuyệtđối Biện pháp phóng đại đã nhằm giúp cho sử thi vươn tới những mục đích củanghệ thuật đó

Thi pháp sử thi còn hay sử dụng những mẫu hình quen thuộc có sẵn trong

tự nhiên, thường gặp trong đời sống hay những vật dụng thường dùng để sosánh: So sánh thiên nhiên với con người (cái đẹp, ánh mắt của nữ thần mặt trời,đoàn quân của Đăm San đi lên rẫy, đi bắt cá… Hay so sánh thiên nhiên với thiênnhiên (cảnh sắc nơi trần thế - cảnh sắc nơi ông trời ở; cảnh sắc nơi nữ thần mặttrời sinh sống với cảnh sắc nơi buôn làng mà tù trưởng Đăm San lãnh đạo…) Ngôn ngữ trong sử thi cũng là khía cạnh thể hiện tính đa dạng Nếu nhưtrong sử thi khan Êđê ngôn ngữ đã được chau chuốt, tinh tế, thể hiện các sắc độtình cảm, tính cách, hành động của các nhân vật, thì sử thi Ot’ Nđrông của ngườiMnông, Hmon, Hri của Ba na, Xơđăng có phần còn thô phác, nặng về diễn tảhành động hơn là diễn biến tâm lý nhân vật Sử thi Tây Nguyên thuộc loại hìnhvăn học truyền miệng, do vậy ngôn ngữ thể hiện bao giờ cũng có ý nghĩa hàngđầu Ngôn ngữ sử thi là ngôn ngữ lời nói vần, tức hình thức trung gian giữangôn ngữ thường ngày và ngôn ngữ thơ ca Điều này cũng dễ hiểu bởi vì với cáctộc người chưa có chữ viết thì văn học truyền miệng thông qua phương thức lờinói vần là phương tiện dễ nhớ, dễ lưu truyền Cấu tạo của những lời nói vầnthường là đối âm, đối nhịp Ngôn ngữ của sử thi là ngôn ngữ ví von, giầu hìnhảnh, nhạc điệu, mượn hình ảnh cây cỏ, chim thú để nói về con người và tâmtrạng của con người Có lẽ vì vậy mà dù văn bản có độ dài hàng trăm, hàng ngàn

câu, nhưng vẫn có các cụ già thuộc lòng Như vậy, sử thi Tây Nguyên vẫn sốngđời sống riêng của nó trong lòng đời sống cộng đồng Đó cũng là nét độc đáo, làvốn quý của Tây Nguyên

2.4 Đọc hiểu sử thi theo tích hợp liên môn

Tích hợp kiến thức các môn học có liên quan đến nhau hiện nay đang làmột phương pháp được sử dụng trong việc đổi mới phương pháp dạy học mônNgữ văn trong trường THPT Bên cạnh việc tích hợp ba phân môn của môn NgữVăn : đọc văn, tiếng Việt và làm văn, giáo viên cần đưa thêm những kiến thức

về văn hóa, xã hội, con người vào bài học để gia tăng thêm kiến thức thực tế, tạonên sự hiểu biết toàn diện cho học sinh, với phương pháp tích hợp kiến thức liênmôn không chỉ giúp giáo viên truyền tải nội dung bài học phong phú, mà còngiúp học sinh đi vào khám phá tác phẩm, từ đó thấy hết được cái hay cũng như

vẻ đẹp riêng của sử thi so với các thể tự sự dân gian khác

2.4.1 Góc độ Lịch sử - Địa lý

Tây Nguyên là vùng cao nguyên, phía bắc giáp tỉnh Quảng Nam, phíađông giáp các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận,Bình Thuận, phía nam giáp các tỉnh Đồng Nai, Bình Phước, phía tây giáp vớicác tỉnh Attapeu (Lào) và Ratanakiri và Mondulkiri (Campuchia) Trong khiKon Tum có biên giới phía tây giáp với cả Lào và Campuchia, thì Gia Lai, ĐắkLắk và Đắk Nông chỉ có chung đường biên giới với Campuchia Còn Lâm Đồngkhông có đường biên giới quốc tế Nếu xét diện tích Tây Nguyên bằng tổng diệntích của 5 tỉnh ở đây, thì vùng Tây Nguyên rộng 54.641,0 km².[3]

Trước thế kỷ XIX, vùng đất Tây Nguyên từ xưa vốn là vùng đất tự trị, địabàn sinh sống của các bộ tộc thiểu số, chưa phát triển thành một quốc gia hoànchỉnh, chỉ có những quốc gia mang tính chất sơ khai của người Ê Đê, Gia Rai,Mạ vua Lê Thánh Tông thân chinh đi đánh Chiêm Thành, phá được thành ChàBàn, bắt sống vua Champa là Trà Toàn, sáp nhập 3 phần 5 lãnh thổ Champa thời

đó vào Đại Việt Các Chúa Nguyễn và nhà Tây Sơn, rất nhiều chiến binh thuộccác bộ tộc thiểu số Tây Nguyên gia nhập quân Tây Sơn [3] Trong cuốn Đại Việt

địa dư toàn biên, Phương Đình Nguyễn Văn Siêu có viế t: Thủy Xá, Hỏa Xá ở ngoài cõi Nam Bàn nước Chiêm Thành Bấy giờ trong Thượng đạo tỉnh Phú An

có núi Bà Nam rất cao Thủy Xá ở phía Đông núi ấy, Hỏa Xá ở phía Tây núi

ấy, phía Tây tiếp giáp với xứ Sơn Bốc sở nam nước Chân Lạp, phía Nam thì là Lạc man (những tộc người du cư) Phía trên là sông Đại Giang, phía dưới là sông Ba Giang làm giới hạn bờ cõi hai nước ấy Thời Pháp thuộc, sau khi

người Pháp nắm được quyền kiểm soát Việt Nam, họ đã thực hiện hàng loạt cáccuộc thám hiểm và chinh phục vùng đất Tây Nguyên Năm 1891, bác sĩAlexandre Yersin mở cuộc thám hiểm và phát hiện ra cao nguyên Lang Biang

Từ đó người Pháp quyết định chọn Đà Lạt làm thành phố nghỉ mát, bắt đầu sựcan thiệp trực tiếp trên cao nguyên

Sử thi Tây Nguyên tồn tại không phải dưới dạng những tác phẩm sángtạo truyền miệng đơn lẻ hay là hiện tượng văn hoá của một vài dân tộc riêngbiệt, mà nó là một trong bảy vùng văn hóa của Việt Nam, mà còn la vùng thểloại văn hóa, trong đó coi sử thi Tây Nguyên là một trong các vùng thể loại văn

hóa của Việt Nam [4] Ở các dân tộc bản địa Tây Nguyên còn lưu truyền số

lượng lớn đã sưu tầm được hơn 800 tác phẩm sử thi, trong đó có 173 tác phẩm

đã phiên âm và dịch nghĩa, 75 tác phẩm đã được xuất bản Trong hơn 800 tácphẩm sử thi đã sưu tầm, Mnông có gần 300 tác phẩm, Êđê có 54 tác phẩm, Xơđăng có 105 tác phẩm, Ba na và Gia rai có 238 tác phẩm, Raglai có 33 tác phẩm.Các tác phẩm sử thi đã phát hiện nằm trên hầu khắp địa bàn Tây Nguyên , NamTrường Sơn và các vùng phụ cận, trong đó tập trung hơn cả ở 5 tỉnh TâyNguyên : Kon Tum, Gia Lai, Đắc Lắc, Đắc Nông, Lâm Đồng Ngòai ra, ở cácdân tộc thiểu số sống ở các vùng kế cận với 5 tỉnh nêu trên cũng phát hiện được

sử thi Các dân tộc bản địa sinh sống trên địa bàn trên là chủ nhân đích thực của

sử thi Tây Nguyên , trong đó tiêu biểu là các dân tộc Êđê, Mnông, Răglai, Giarai, Ba na, Xơdăng [5]

2.4.2 Góc độ văn hóa – sinh hoạt của các dân tộc Tây Nguyên

Tây Nguyên được biết đến như là miền đất huyền thoại, là nơi cư trú củacác dân tộc thiểu số: Ê đê, Mnông, Gia Rai, Ba Na… Trong kho tàng văn hóaphong phú của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, bên cạnh những giá trị lịch

sử, văn hóa tinh thần vô giá như cồng chiêng, rượu cần, đàn Tơrưng…, thì

không thể không nhắc đến giá trị của sử thi Cho đến nay, sử thi Tây Nguyên

được biết là có đến hơn hai trăm bộ đã được sưu tầm, ghi chép và đang được tổchức biên soạn Đây đích thực là một kho tàng văn học dân gian khổng lồ, mộtkho lịch sử - văn hóa vô giá có thể so sánh với kho thần thoại Hi Lạp nổi tiếng.Nhưng điều hơn hẳn (so với thần thoại Hi Lạp) là ở dung lượng của nó Bêncạnh các tác phẩm sử thi riêng rẽ, độ dài vừa phải như Đăm San (2077 câu),Khinh Dú (5880 câu), thì nay đã phát hiện thấy loại sử thi liên hoàn, gồm nhiềutác phẩm, liên quan với nhau về nhân vật, chủ thể, phong cách thể hiện, như các

sử thi: Ốt Drông của người Mnông, Dông của người Ba Na và Dăm Diông củangười Xê Đăng, sánh ngang với những tác phẩm sử thi hoành tráng của nướcngoài như Ramayana, Kalevala [8]

Sống đời sống riêng trong lòng đời sống cộng đồng Sử thi Tây Nguyên làdạng văn hoá phi vật thể, sáng tạo, lưu truyền thông qua truyền miệng, tiềm ẩntrong trí nhớ của người dân, chỉ khi nào có dịp như cưới xin, hội hè, mừng nhàmới, đón tiếp khách quý, mừng trẻ nhỏ đầy năm, đầy tháng thì nghệ nhân mớihát kể sử thi, lúc đó sử thi mới hiện hữu Như vậy, sử thi gắn với nghệ nhân, gắnvới sinh hoạt cộng đồng, tức là gắn với con người và xã hội con người Khihướng dẫn đọc hiểu sử thi Đăm Săn, giáo viên có thể cung cấp cho học sinhnhững quan niệm trong băn hóa dân gian của người Ê đê Đó là tục lệ “ Nốidây” trong hôn nhân xưa, là sinh hoạt mang văn hóa cồng chiêng của nhân dânTây Nguyên

Văn minh Ấn Độ xuất hiện và tồn tại từ rất lâu đời với những nét đẹptruyền thống rất riêng Người Ấn Độ luôn soi chiếu mỗi cá nhân dưới góc độđạo lí và tôn giáo Vì vậy Ra ma quên đi nguy hiểm để cứu Xi Ta nhưng cũngchính chàng hi sinh tính mạng để chứng minh sự trong sáng, danh tiết của mộtngười phụ nữ thủy chung

Những nghệ nhân kể sử thi là những “kho tàng sống”, góp phần lưu giữnhững giá sẵn sàng ruồng bỏ Xi ta để làm tròn bổn phận một vị vua mẫu mực

Xi ta sẵn sàng trị tinh thần vô giá của người Tây nguyên, và đêm đêm bên bếp

lửa nhà sàn vẫn chậm rãi kể cho con cháu nghe, thường phải kể hàng chục đêmmới xong… Để có thể thuộc lòng áng sử thi như vậy, đòi hỏi người kể sử thiphải có tình yêu thiết tha và lòng say mê đối với vốn văn hóa vô giá của dân tộc.Với họ mỗi lần kể sử thi là mỗi lần được nhập cuộc, được sống lại cái không khícuộc sống cộng đồng cách nay hàng trăm năm… Mặt khác, cái khung cảnhhuyền ảo của màn đêm, của không gian núi rừng như tạo nên một không - thờigian huyền thoại mà cũng rất thực và sống động lạ thường… Nếu ai đã đượcnghe kể sử thi thì hẳn không quên được cái ấn tượng của những đêm TâyNguyên khi bên bếp lửa bập bùng và bên ché rượu cần giữa nhà rông hay nhàdài, nghệ nhân hát kể sử thi và xung quanh con cháu, buôn làng ngồi nghe nhưnuốt từng lời, như hòa vào cái không gian huyền ảo, lung linh, lặng thầm cuộcsống [4].

2.5 Sử thi “Đam Săn” và đoạn trích “Chiến thắng Mtao Mxây”

2.5.1 Sử thi “Đam Săn”

Tên gọi đầy đủ là "Bài ca chàng Đam Săn" (Kbi khan Y Đam Săn) [3] Thiên sử thi đã kể về cuộc đời với những chiến công lẫy lừng, những khát vọng

tự do chói lọi của một tù trưởng trẻ tuổi lỗi lạc của bộ lạc Ê-Đê tên là Đam Săn.Đam San Đăm Săn là một người anh hùng trong sử thi "Bài ca chàng Đăm Săn"(phiên âm tiếng Ê Đê: Klei khan y Đam San) của người Ê Đê ở Tây Nguyên Lànhân vật chính trong trường ca, sử thi Bài ca về chàng Đăm Săn Bộ sử thi dàiĐăm Săn (2077 câu), thể hiện nét lịch sử văn hóa của người đồng bào TâyNguyên Tác phẩm được nhiều người sưu tầm, tuy lời kể có khác nhau ít nhiều,nhưng cốt truyện tương đối giống nhau Sử thi đã được in thành sách và tái bảnnhiều lần [3]

Tóm tắt nội dung: Theo tục nối dây trong chế độ mẫu hệ, Đăm Săn phải

lấy hai chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị làm vợ Đăm Săn cưỡng lại Trời "đã chốnggậy hèo đến thu xếp việc cưới hỏi" Đăm Săn phải khuất phục trước sức mạnhcủa tập tục Nhưng khi về đến nhà vợ, chàng vẫn tiếp tục chống lại cuộc hônnhân đó Chàng trễ nải công việc nhà vợ, không chăm sóc vợ và bỏ về nhà chịruột Hành động tiêu biểu nhất là Đăm Săn chặt cây smuk, một thứ cây thần, cây

"linh hồn", cây "tổ tiên", cây "sinh ra Hơ Nhị và Hơ Bhị" Do những hành độngtrên của Đăm Săn, Hơ Nhị và Hơ Bhị đã 2 lần chết Song khi vợ chết, chàngkhóc thương "người vợ mà thần linh ban cho chàng", để chàng "có người nấucơm, sắm thức ăn, dệt khố áo" Chàng đã xin thần linh ban phép cho vợ chàng

sống lại Là 1 tù trưởng anh hùng, Đăm Săn đã lập nên những kì tích trong lao

động như thuần phục voi dữ, làm rẫy, bắt cá, Kì tích lẫy lừng hơn cả của ĐămSăn là chiến thắng 2 tù trưởng thù địch là Mtao Grư và Mtao Mxây (2 tù trưởng

đã cướp vợ Đăm Săn) Đăm Săn chiến thắng, tôi tớ và dân làng của tù trưởngthù địch tự nguyện đi theo mang của cải đi theo Cứ mỗi lần như vậy, Đăm Sănlại thêm giàu mạnh, sức uy tín càng cao Với khát vọng trở thành tù trưởng hùngmạnh, vươn tới cuộc sống phóng khoáng, Đăm Săn đi cầu hôn Nữ thần Mặt Trờinhưng thất bại và bị chết trong rừng sáp đen Sau khi chết, chàng biến thành conruồi và chui vào mồm chị gái mình Chị gái Đăm Săn sinh ra Đăm Săn cháu tiếptục đi trên con đường của cậu mình

Sử thi Đam Săn gồm có 7 khúc ca:

– Khúc ca 1 và 2: kể chuyên làm chồng theo tục lệ nối dây và hành độngchống lại tục nối dây của Đam Săn.

– Khúc ca 3 và 4: kể chuyện Đam Săn làm tù trưởng đưa buôn làng đi làmnương rẫy, săn bắn, bắt cá và cuộc chiến tranh bộ lạc, đánh thắng hai tù trưởngthù địch hùng mạnh là Mơ-tao Grư và Mơ tao Mơ-xây để bảo vệ và làm giàucho bộ tộc

– Khúc ca 5 và 6: kể chuyện Đam Săn chặt cây thần và đi bắt nữ thần MặtTrời Việc cầu hôn không thành, chàng trở về và bị chết lún trong rừng ma đấtđen

– Khúc ca 7: kể chuyện Đam Săn đầu thai trong bụng chị gái Hơ âng Đứa bé

ra đời lại mang cái tên Đam Săn, lớn nhanh như thổi, tiếp tục nối dây với 2 nàng

Hơ Nhí và Hơ Bhí, trở thành một tù trưởng lý tưởng đi tiếp con đường vinhquang mà cậu chàng đã đi

Sử thi Đam Săn đã khắc họa một cách đậm nét nhân vật Đam Săn, một anhhùng xuất chúng theo kiểu anh hùng thời thị tộc – bộ lạc Những hành động vàchiến công của Đam Săn trong thiên sử thi này xoay quanh hai chủ đề chính:– Một là, chủ đế đấu tranh để thoát khỏi những ràng buộc của tập tục hôn nhânnối dây theo chế độ mẫu quyền

– Hai là, chủ để đấu tranh chống lại những tư tưởng thù địch để bảo vệ sự sốngcòn và làm cho bộ tộc trở nên giàu có, cường thịnh [3]

2.5.2.Về đoạn trích “ Chiến thắng MtaoMxay”:

Đoạn trích thuộc phần giữa của tác phẩm được tóm tắt như sau: Đam Sanđột nhập vào nhà và gọi Mtao Mxây xuống đánh Mtao Mxây múa kiếm trướcnhưng vụng về đâm không trúng Đam San Ông trời bày cho Đam San dùngchày giã gạo đâm vào vành tai của Mtao mxây Đam San làm theo Mtao Mxâyngã Đam san cắt đầu Mtao Mxây cắm trên cọc Dân làng tôi tớ đi theo Đam Sanmang theo của cải voi ngựa của Mtao Mxây Lễ cúng thần linh ăn mừng chiếnthắng Đại ý : Miêu tả cuộc đọ sức giữa Đam San và mtao Mxây đê giành lại

vợ , thể hiện niềm tự hào về người anh hùng của dân làng [13]

Đối thủ của Đăm Săn là Mtao Mxây, một đối thủ ngang tầm: Tuy võ

nghệ không thuộc hàng cao thủ nhưng Mtao Mxây là một kẻ "túc trí đa mưu", lấy

sự sắc sảo, khôn ngoan làm sức mạnh cho mình Không tin vào bản thân thì làmsao dám táo tợn cướp vợ của Đăm Săn! Và khi biết Đăm Săn tới để làm gì rồi

mà còn khiêu khích "Ta không xuống đâu, diêng ơi Tay ta đang còn bận ôm vợ hai chúng ta " Thái độ nghênh chiến của Mtao Mxây khá đàng hoàng: "Bà con xem, khiên hắn tròn như đầu cú, gươm hắn óng ánh như cái cầu vồng Trông hắn dữ tợn như một vị thần" Có thể nói, đó là tư thế tự tin Tự tin nhưng thận

trọng Hai lần Mtao Mxây nhắc Đăm Săn không được đâm mình khi Mtao Mxây

đi xuống và lúc đi xuống rồi vẫn còn do dự, đắn đo Cách ứng xử của Mtao

Mxậy theo lối "quân tử phòng thân" luôn đề phòng bất trắc

Bước vào cuộc chiến, Mtao Mxây nhường cho Đăm Săn múa khiên trướcvới một thái độ khiêm tốn giả vờ Giả vờ nói rằng võ nghệ của mình kém cỏi:

"Ta như gà làng mới mọc cựa kliê, như gà rừng mới mọc cựa êchăm, chưa ai giẫm phải mà đã gãy mất cánh" Võ nghệ ấy là chắp vá: "Có cậu, ta học cậu Có bác, ta học bác Có thần Rồng, ta học thần Rồng" Nhưng từ sự giả vờ ấy đã lộ

ra một câu nói thật: "Thế ngươi không biết ta đây là một tướng đã quen đi đánh thiên hạ, bắt tù binh, đã quen đi xéo nát đất đai thiên hạ hay sao?" Không phải

vô tình mà câu kể khan của người dẫn truyện ngay từ đầu đã phác ra cái vẻ sangtrọng, tôn nghiêm, bề thế của Mtao Mxây, một tù trưởng giàu mạnh trong vùng.Mặc cho Đăm Săn khinh bỉ, mặc cho mình múa khiên không đẹp (múa "kêu lạchxạch như quả mướp khô"), tốc độ lại chậm chạp, nặng nề ("bước cao bướcthấp") nhưng Mtao Mxây không nản lòng Y rắp tâm chờ cơ hội Và khi cơ hộiđến, hành động của Mtao Mxây nhanh hơn một chớp mắt: đâm lén Đăm Săn.Khi Mtao Mxây "chém phập một cái", chắc chắn Đăm Săn không khỏi giậtmình May cho Đăm Săn là nhát chém quá nhanh và không ngờ ấy của địch lợihại "chỉ vừa trúng một cái chão cột trâu" [13]

Hai trợ thủ cuối cùng của Mtao Mxây là miếng trầu của Hơ Nhị và cái áogiáp che thân Đăm Săn chỉ vô hiệu hóa được con bài thứ nhất, đến con bài thứhai thì Đăm Săn đã bất lực hoàn toàn Đùi Mtao Mxây bị đâm trúng nhưngkhông thủng, người Mtao Mxây cũng thế Nếu không có sự giúp sức của ÔngTrời thì Đăm Săn chắc chắn sẽ trắng tay, cả danh dự và quyền uy vì chàng sẽ làngười bại trận Nhìn chung cách khắc họa nhân vật (cả Mtao Mxây và Đăm Săn)của đoạn trích là kết hợp hai yếu tố: đối thoại giữa các nhân vật và lời người dẫntruyện

Riêng với nhân vật Đăm Săn, chàng là người cương trực, thẳng thắn,không đê tiện, nhỏ nhen Bởi vậy khi chạm vào những ý nghĩa hèn hạ, mờ ámcủa Mtao Mxây, Đăm Săn như người đụng phải lửa Hai lần Mtao Mxây cấttiếng ("không được đàm ta khi ta đang đi xuống") là hai lần Đăm Săn như thấylòng tự trọng bị tổn thương Qua đối thoại của chàng, ta cảm nhận được sự khinh

khi, tức giận: "Ngươi xem, đến con lợn nái của nhà ngươi dưới đất, ta cũng không thèm đâm nữa là!" Và đối lập với những ý nghĩ vẩn đục của Mtao Mxây,

tâm hồn của Đăm Săn thật là trong sáng Mặc dù đến nhà Mtao Mxây để gâychiến vì Đăm Săn có lí do khiêu chiến, nhưng chàng không vội ra tay Phải bìnhtĩnh đến mức nào đó để không làm cho cơn giận bùng lên, Đăm Săn mới nhườngcho Mtao Mxây múa khiên trước Chỉ thực sự gai mắt khi chứng kiến lời nói củađối thủ, khoác lác huênh hoang mà thực tài kém cỏi, Đăm Săn mới thực sự rungkhiên

Vốn là một tù trưởng giàu mạnh, Đám Săn có trách nhiệm với bộ tộc đãđành Chính vì danh dự của Đăm Săn bị xúc phạm (Mtao Mxây cướp vợ cùaĐăm Săn)cũng là danh dự của bộ tộc bị xúc phạm mà chàng đã dấy binh Chiếnthắng kẻ thù rồi, danh dự được bảo vệ rồi, trách nhiệm của Đăm Săn tăng lêngấp đôi Biện pháp nghệ thuật ở đây là hình thức tiếng vang Một câu nói củaĐăm Săn truyền đi, một câu trả lời vọng lại để rồi một câu hỏi từ đó lại lan xa từ

nhà này qua nhà khác Câu hỏi thứ nhất (của Đăm Săn): "ơ nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói! ơ tất cả tôi tớ bằng này! Các ngươi có đi với ta không?" Câu trả lời

thứ nhất (của dân làng): "Không đi sao được! Tù trưởng chúng tôi đã chết, lúa

chúng tôi đã mục, chúng tôi còn ở với ai?" Câu hỏi thứ hai (của Đăm Săn): "ơ tất cả dân làng này, các ngươi có đi với ta không? Tù trưởng các ngươi đã chết, lúa các ngươi đã mục Ai đi chăn ngựa hãy đi bắt ngựa! Ai giữ voi hãy đi bắt voi! Ai giữ trâu hãy đi lùa trâu về!" Cứ như thế một cuộc chạy tiếp diễn ra tạo

nên sự kết tinh, hòa đồng gắn bó hai bộ tộc của Đăm Săn và Mtao Mxây làmmột.

Lễ mừng chiến thắng nó mang một ý nghĩa kép: vừa chiến thắng kẻ thùvừa nhân lên gấp đôi sức mạnh của bộ tộc Nó rộn rã âm thanh của các loạichiêng có tiếng đồng tiếng bạc cùng với vòng nhạc rung lên làm cho tất cả mọigiống loài phải im tiếng để nhường chỗ cho một sự kiện trang nghiêm chưa từng

có bao giờ “Lươn trong hang, giun trong bùn, rắn hổ, rắn mang đều chui lên nằm trên cao sưởi nắng" Ếch nhái cũng hoan hỉ, vui mừng, cùng kì nhông ngoài bãi "kêu lên inh ỏi suốt ngày đêm" Không gian cứ mở rộng ra đến cùng trời cuối

đất Không gian của niềm vui và không gian của danh tiếng Đăm Săn: "NhàĐăm Săn đông nghịt khách Các khách tù trưởng đều từ phương xa đến" Lại

nữa: "Danh vang đến thần, tiếng lừng khắp núi, đông tây đâu đâu cũng nghe danh tiếng Đăm Săn".

Trong bối cảnh nhộn nhịp tưng bừng ấy, hình tượng Đăm Săn hiện lênnhư một vị thần: oai phong về ngoại hình và đầy sức sống tiền tàng nội lực Lúc

Đăm Săn nằm trên võng nghỉ ngơi "tóc thả trên sàn, hứng tóc chàng ở dưới đất

là một cái nong hoa" Còn khi xuất hiện trước đám đông thì rực rỡ với "Ngực quấn chéo một tấm mên chiến, mình khoác một tấm áo chiến, tai đeo nụ, sát bên minh nghênhngang đủ giáo gươm, đôi mắt long lanh như mắt chim ghếch ăn hoa tre" Đăm Săn, trong con mắt của tôi tớ, dân làng, khách khứa là một sức

mạnh vô địch, "một trang tù trưởng mới giàu lên, đang tràn đầy sức trai, tiếngtăm lừng lẫy"

Về nghệ thuật kể chuyện trong đoạn văn có những đặc điểm nổi bật như

kể chuyện kết hợp với miêu tả tạo nên hứng thứ của cảm giác liền mạch nhưnglại có điểm dừng, vừa bao quát vừa đi sâu vào từng chi tiết Ở đây còn một sựkết hợp thứ hai giữa câu chuyên được kể và người kể nhằm cá thể hóa vai tròchủ quan vừa tạo không khí đang diễn ra vừa gây được sự đồng cảm của nhữngngười nghe trong hình thức diễn xướng Có điều chắc chắn là với cách kể ấy,với ngôn ngữ ấy, ta được lắng nghe một thứ phối hợp của nhiều thể loại, một thứhòa thanh của nhiều nhạc cụ, làm thức dậy nhiều giác quan Sức hấp dẫn của nó

là không thể nào cưỡng nổi Đó là dấu hiệu của một tác phẩm sử thi đạt tới đỉnhcao trong sự sáng tạo tuyệt vời

2.6 Kết hợp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

Nhằm mục đích tăng thêm hiệu quả tích cực cho giờ dạy đồng thời có thểđánh giá năng lực học sinh thường xuyên định kì sau từng bài giảng, giáo viên

có thể đầu tư thời gian soạn những dạng câu hỏi ngăn, bài tập tái hiện kiến thứchoặc những câu hỏi mang tính chất chất giải quyết tình huống để đánh giá nănglực của học sinh

2.6.1 Hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan:

Sau mỗi một bài học giáo viên có thể tiến hành kiểm tra nhanh mức độtiếp thu bài học của học sinh bằng những câu hỏi trắc nghiệm lựa chọn cácphương án có sẵn, hoặc hình thức câu hỏi đúng sai Ở dạng kiểm tra này giáoviên có thể vừa tóm tắt, tái hiện lại nội dung bài học, học sinh cũng có thể ôntập, tự kiểm tra lại kiến thức sau một tiết học Đối với thể loại sử thi với nội

dung tác phẩm dài, hình thức văn bản đồ sộ, phương pháp kiểm tra này rất cầnthiết để đánh giá được năng lực tư duy thực tiễn của học sinh.

2.6.2 Hệ thống câu hỏi thông qua câu hỏi mở:

.Với đoạn trích “ Chiến thắng Mtao Mxây” giáo viên có thể đưa ra cácdạng câu hỏi như

- Trận đánh nhau với Mtao Mxây được miêu tả qua những chặng nào?

Để trả lời câu hỏi này, giáo viên có thể gợi ý học sinh bằng những câu hỏi nhỏ :

- Diễn biến của hiệp đấu thứ nhất như thế nào? Thái độ và tài năng của Đăm Săn và Mtao Mxây được thể hiện thế nào?

- Cảnh hai người múa khiên được miêu tả đối lập như thế nào? Tại saoĐăm Săn không múa khiên trước mà để Mtao Mxây múa trước?

- Theo em tài nghệ của Mtao Mxây có đúng như hắn khoe khoang hay không?

Hoặc giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu diễn biến của hiệp đấu thứ 2 bằngcác câu hỏi:

- Ở hiệp đấu thứ 2, ai là người múa khiên trước?

- Chi tiết miếng trầu của Hơ Nhị quăng cho Mtao Mxây nhưng Đăm Săn lại giành được nói lên điều gì?

- Ý nghĩa của chi tiết ông trời mách kế cho Đăm Săn là gì?

Với những phương pháp này chẳng những vai trò của người học trở nênchủ động tích cực mà bản thân giáo viên cũng tìm thấy hứng thú trong việcgiảng dạy và truyền đạt Giờ đọc – hiểu sẽ trở nên hấp dẫn, không khuôn sáo,khô khan, mang lại hiệu quả tích cực hơn

HIỆU QUẢ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

10A1 41 8 = 19,518% 30 = 73,97% 3= 7,32% 0

10A2 37 6= 16,21% 28= 75,67% 3= 8,12% 0

10A6 43 0 9= 20,93% 27 = 62,79% 7 = 6,28%

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Sử thi là một thể loại văn học khó, tiến trình lịch sử lùi rất xa, lại ảnhhưởng văn hóa chính của đồng bào dân tộc thiểu số Vì vậy việc cảm thụ đượcđúng ý nghĩa và giá trị của một tác phẩm văn học dân gian có ý nghĩa tích cựctrong việc hình thành nên nhận thức của học sinh về môn học là khó Việctruyền thụ kiến thức khoa học cho học sinh vùng miền xuôi đồng bằng lại cònkhó hơn Để dạy và giáo dục ý thức và niềm tự hào về truyền thống bản sắc vănhóa dân tộc Việt Nam đòi hỏi giáo viên phải am hiểu rất nhiều Mong lãnh đâọcác cấp cho giáo viên chúng tôi và học sinh có điều kiện giao lưu thực tế để viếtbài thu hoạch Cấp thêm tài liệu về thể loại văn học này cho các thư viện nhàtrường Tổ chức các diễn đàn văn hóa về văn học các vùng dân tộc thiểu số chohọc sinh hứng thú nắm bắt rõ hơn về loại hình văn học này

Với những kinh nghiệm đọc hiểu của cá nhân, tôi mong muốn được đónggóp thêm một kiến giải nhỏ để bổ sung, hoàn thiện hơn nữa phương pháp dạyđọc – hiểu văn bản văn học tự sự dân gian Mong hội đồng khoa học, xem xéttạo điều kiện góp ý, để tôi hoàn thiện hơn nữa cho việc giảng dạy của mình

Xác nhận của cơ quan đơn vị Cam đoan của người viết

Tôi cam đoan không sao chép

Lê Thị Châu