Hình thành 5 phẩm chất, 10 năng lực cho HS THPT qua chuyên đề “nghị luận về một hiện tượng đời sống

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁTRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NHƯ THANH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM HÌNH THÀNH 5 PHẨM CHẤT, 10 NĂNG LỰC CHO HS THPT QUA CHUYÊN ĐỀ “NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG Đ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NHƯ THANH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

HÌNH THÀNH 5 PHẨM CHẤT, 10 NĂNG LỰC

CHO HS THPT QUA CHUYÊN ĐỀ

“NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG”

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị: Trường THPT Như Thanh SKKN thuộc môn: Ngữ Văn

THANH HOÁ THÁNG 5 NĂM 2019

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Điểm mới của đề tài 2

NỘI DUNG 3

1 Cơ sở lí luận 3

2 Cơ sở thực tiễn 6

3 Các giải pháp thực hiện: 7

3.1 Hình thành phẩm chất: 7

3.2 Hình thành năng lực 14

3.2.1 Hình thành năng lực chuyên môn 14

3.2.2 Hình thành những năng lực chung 16

4 Hiệu quả của sáng kiến 18

KẾT LUẬN 19

1 Kết luận 19

2 Kiến nghị 19

THƯ MỤC THAM KHẢO 20

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Sức sống của mỗi quốc gia trong mọi giai đoạn lịch sử là tạo được bản sắcvăn hóa truyền thống dân tộc, nó luôn là nền tảng tinh thần của xã hội, là độnglực và mục tiêu phát triển của mỗi quốc gia Vì vậy, để giữ gìn, phát huy bản sắcvăn hóa dân tộc thì môn Ngữ văn đóng vai trò quan trọng trong công cuộc xâydựng và phát triển đất nước

Mục tiêu giáo dục phổ thông được khẳng định trong Luật giáo dục: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp HS phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho HS tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc” (Điều 23, Luật giáo dục) Như vậy, yêu cầu đặt ra của việc đổi

mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực là: gắn lí luận với thực tiễn, nhàtrường với xã hội, lấy HS làm trung tâm nhằm phát huy tính tích cực chủ động

và sáng tạo của HS

Đổi mới dạy học nói chung, dạy học môn Ngữ văn trong nhà trường nóiriêng trở thành một yêu cầu cấp bách để xóa đi khoảng cách giữa bộ môn giảngdạy trong nhà trường và sự phát triển chóng mặt của kinh tế Từ đó, tạo nênnhững lớp HS năng động, sáng tạo, có tiềm năng cạnh tranh trí tuệ trong quátrình hội nhập quốc tế

Hơn nữa, từ khi Bộ giáo dục tiến hành thay sách giáo khoa theo tiêuchí tích hợp và đồng tâm, nghị luận xã hội trở thành mảng kiến thức quan trọngvới học sinh trung học các cấp, và là một bộ phận không thể thiếu trong cấu trúc

đề thi THPT quốc gia Nghị luận xã hội trong nhà trường thường xoay quanhcác vấn đề về tư tưởng, đạo đức, lối sống (nghị luận về một tư tưởng, đạo lí) gầngũi đối với tuổi trẻ, hay bày tỏ ý kiến về hiện tượng tốt xấu, đáng quan tâm trongđời sống xã hội (Nghị luận về một hiện tượng đời sống) Vì vậy, đổi mới trongdạy học nghị luận xã hội là một nhu cầu thiết yếu của quá trình dạy học Ngữvăn

Tuy nhiên việc dạy học môn Ngữ văn nói chung ở nhà trường hiện nay cómột thực trạng là học sinh chưa hoàn toàn đóng vai trò chủ động, tích cực trongtìm hiểu và lĩnh hội tri thức; các em chưa đóng vai trò trung tâm và cũng chưavận dụng tốt những kiến thức liên môn mà đặc biệt là công nghệ thông tin vàogiải quyết vấn đề môn học Với việc dạy phần nghị luận xã hội nói riêng, đây làphần kiến thức cần học trò phải bày tỏ tư tưởng, chính kiến của mình; phải biếtcách lập luận; đặc biệt là phải có được những dẫn chứng xác thực - nhất là cácdẫn chứng từ thực tiễn cuộc sống nên càng đòi hỏi tính tích cực, chủ động củahọc trò trong học tập, nhất là kĩ năng sưu tầm, chọn lọc tài liệu mà Internet làcông cụ hữu hiệu

Với đặc trưng của một môn khoa học xã hội và nhân văn, bên cạnh nhiệm

vụ hình thành và phát triển ở học sinh năng lực sử dụng tiếng Việt , năng lựctiếp nhận văn bản văn học và các loại văn bản khác, môn Ngữ văn còn giúp HS

có những hiểu biết về xã hội, văn hóa, văn học, lịch sử, đời sống nội tâm của conngười Với tính chất giáo dục thẩm mĩ, môn Ngữ văn giúp HS bồi dưỡng năng

lực tư duy, làm giàu xúc cảm thẩm mỹ Với tính chất là một môn học công cụ,môn Ngữ văn giúp HS có năng lực ngôn ngữ để học tập, giao tiếp và nhận thức

về xã hội và con người Học tốt Ngữ văn sẽ có tác động tích cực đến môn họckhác Chất lượng dạy học môn Ngữ văn ở trường THPT có quan hệ trực tiếp đếnnăng lực ngôn ngữ, năng lực tư duy của thế hệ trẻ, trực tiếp ảnh hưởng đến vậnmệnh văn hóa Việt Nam Học sinh THPT đang trên con đường hoàn thiện vềnhân cách, trí tuệ…nên rất cần được định hướng đúng đắn trong việc sử dụngngôn ngữ , xử lí thông tin, bày tỏ chính kiến Văn chương vốn là lĩnh vực củasáng tạo bởi vậy sẽ không dễ dàng gì khi bồi đắp cho các em những năng lựccần thiết khi học bộ môn này Bản thân người viết SKKN này cũng đang vừadạy, vừa học, vừa đọc thêm …từ nhiều nguồn thông tin để tích lũy kinh nghiệmlàm giàu cho vốn hiểu biết của mình

Học là một quá trình kiến tạo Công việc dạy học của người thầy là tổchức hoạt động nhận thức cho HS, giúp các em tìm tòi, xử lí thông tin, hìnhthành nên những phẩm chất, năng lực đáng quí cần có trong mỗi con người

Từ ý nghĩa khoa học và thực tiễn trên, tôi xin trình bày sự trăn trở và thực

nghiệm của bản thân về đề tài: Hình thành 5 phẩm chất, 10 năng lực cho HS THPT qua chuyên đề “Nghị luận về một hiện tượng đời sống”

2 Mục đích nghiên cứu

- Nhằm nâng cao nhận thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành thái độ

và hành vi đúng đắn cho học sinh trong việc viết văn nghị luận xã hội

- Vận dụng một cách linh hoạt các kiến thức về bài nghị luận đểlàm tốt câu nghị luận xã hội trong đề thi THPT quốc gia

=> Từ đó, hình thành cho HS THPT những phẩm chất, năng lựctheo định hướng chung về yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thôngnăm 2018

3 Đối tượng nghiên cứu

- HS khối 12 (12A6) của trường THPT Như Thanh năm học 2018-2019

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp so sánh, đối chiếu

- Phương pháp lập luận

- Phương pháp khảo sát, thống kê

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

5 Điểm mới của đề tài

Đề tài mà tôi nghiên cứu và thể nghiệm là một đề tài mới theo định

hướng xây dựng chương trình giáo dục phổ thông - chương trình tổng thể

của Bộ GD & ĐT năm 2017; với mục tiêu cụ thể: phát triển toàn diện cả vềphẩm chất và năng lực, hài hòa đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năngcủa mỗi học sinh

NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận

1.1 Mục tiêu của đổi mới giáo dục

Sau 30 năm đổi mới, đất nước ta đã vượt qua nhiều khó khăn, thách thức,đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử Nước ta đã thoát ra khỏitình trạng kém phát triển, bước vào nhóm nước đang phát triển có thu nhậptrung bình Tuy nhiên, những thành tựu về kinh tế của nước ta chưa vững chắc,chất lượng nguồn nhân lực và sức cạnh tranh của nền kinh tế chưa cao, môitrường văn hóa còn tồn tại nhiều hạn chế, chưa hội đủ các nhân tố để phát triểnnhanh và bền vững

Cũng trong 30 năm qua, thế giới chứng kiến những biến đổi sâu sắc vềmọi mặt Các cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba và lần thứ tư nối tiếp nhau

ra đời, kinh tế tri thức phát triển mạnh đem lại cơ hội phát triển vượt bậc, đồngthời cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đối với mỗi quốc gia, nhất là cácquốc gia đang phát triển và chậm phát triển Mặt khác, những biến đổi về khíhậu, tình trạng cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường, mất cân bằng sinh thái

và những biến động về chính trị, xã hội cũng đặt ra những thách thức có tínhtoàn cầu Để bảo đảm phát triển bền vững, nhiều quốc gia đã không ngừng đổimới giáo dục để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, trang bị cho các thế hệtương lai nền tảng văn hóa vững chắc và năng lực thích ứng cao trước mọi biếnđộng của thiên nhiên và xã hội Đổi mới giáo dục đã trở thành nhu cầu cấp thiết

và xu thế mang tính toàn cầu

Trong bối cảnh đó, Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương ĐảngCộng sản Việt Nam (khóa XI) đã thông qua Nghị quyết về đổi mới căn bản, toàndiện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trongđiều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế;Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 88/2014/QH13 về đổi mới chương trình,sách giáo khoa giáo dục phổ thông, góp phần đổi mới căn bản, toàn diện giáodục và đào tạo Ngày 27/3/2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định

số 404/QĐ-TTg phê duyệt Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dụcphổ thông Mục tiêu đổi mới được Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội quy

định: “Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả

về phẩm chất và năng lực, hài hòa đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh.” Thực hiện các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội và

Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, chương trình giáo dục phổ thông mới đượcxây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của người học, tạomôi trường học tập và rèn luyện giúp học sinh phát triển hài hoà về thể chất và tinhthần; trở thành người học tích cực, tự tin, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học 4tập suốt đời; có những phẩm chất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trở thành ngườicông dân có trách nhiệm, người lao động có văn hóa, cần cù, sáng tạo, đáp ứng nhucầu phát triển của cá nhân và yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nướctrong thời đại toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp mới

Môn Ngữ văn có vị trí đặc biệt trong việc thực hiện mục tiêu chung củaTHCS góp phần hình thành những con người có trình độ học vấn cơ bản Khôngnhững thế mà môn Ngữ văn giúp cho học sinh có ý thức tự tu dưỡng, biết yêuthương quý trọng gia đình, bạn bè, có lòng yêu nước, biết hướng tới những tìnhcảm tốt đẹp đồng thời nâng cao ý thức giữ gìn sự giàu đẹp của tiếng Việt…Giúpcon người nhận thức được cái hay, cái đẹp chuẩn mực của cuộc sống, giúp conngười có bản lĩnh, có suy nghĩ, ứng xử, lối sống đúng đắn, lành mạnh Nếu thiếu

văn học, con người có thể rơi vào bi kịch, như một nhà văn Mê-hi-cô đã nói: “Bi kịch của thời đại chúng ta là thừa trí tuệ, thiếu tâm hồn” Với đặc trưng của một

môn khoa học xã hội và nhân văn, bên cạnh nhiệm vụ hình thành và phát triển ởhọc sinh năng lực sử dụng tiếng Việt , năng lực tiếp nhận văn bản văn học và cácloại văn bản khác, môn Ngữ văn còn giúp HS có những hiểu biết về xã hội, vănhóa, văn học, lịch sử, đời sống nội tâm của con người Với tính chất giáo dục thẩm

mĩ, môn Ngữ văn giúp HS bồi dưỡng năng lực tư duy, làm giàu xúc cảm thẩmmỹ

Với tính chất là một môn học công cụ, môn Ngữ văn giúp HS có năng lựcngôn ngữ để học tập, giao tiếp và nhận thức về xã hội và con người Học tốt Ngữvăn sẽ có tác động tích cực đến môn học khác Là một môn học công cụ nên mônNgữ văn có thể kết hợp nhiều nội dung giáo dục trong quá trình dạy học Ngoài các nội dung giáo dục mang tính chất ổn định của môn học là các nội dung giáodục mang tính xã hội: Giáo dục tình cảm nhân văn, trách nhiệm của thanh thiếuniên, học sinh trong sự nghiệp công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nước, giáo dục vềtruyền thống dân tộc về tình bạn, tình yêu và gia đình; về vấn đề lập nghiệp; về họctập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; giáo dục bảo vệ môi trường,phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục sức khoẻ, giáo dục giới tính nhằm đáp ứngyêu cầu hình thành ở HS quan hệ ứng xử đúng đắn với những vấn đề của cuộc sốngđất nước, thời đại; giúp HS có đủ bản lĩnh hội nhập trong xu thế toàn cầu hoá

1.2 Năm phẩm chất, mười năng lực cần đạt của HS

* Chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ hình thành và phát triển cho họcsinh 5 phẩm chất, 10 năng lực

+ năng lực giao tiếp và hợp tác,

+ năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

- Những năng lực chuyên môn, được hình thành, phát triển chủ yếu thôngqua một số môn học và hoạt động giáo dục nhất định:

Chúng ta có thể ghi nhớ bởi sơ đồ dưới đây:

5 phẩm chất và 10 năng lực của học sinh cần đạt được

2 Cơ sở thực tiễn

Theo cấu trúc đề thi do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định, ở tất cả các kìthi Học sinh giỏi cấp tỉnh, cấp Quốc gia, Olympic cho đến thi tốt nghiệp THPT

và thi vào đại học, cao đẳng từ năm 2009, trong đề thi môn Ngữ văn sẽ có mộtcâu hỏi (chiếm khoảng 30%) yêu cầu vận dụng kiến thức về xã hội đời sống đểviết bài nghị luận xã hội về một tư tưởng ,đạo lí; một hiện tượng đời sống xãhội.

Việc đưa nghị luận xã hội vào cấu trúc đề thi là hợp lý, bởi kiểu bài nàyđòi hỏi học sinh phải có ý thức học một cách nghiêm túc ; có thói quen chủ độnggiải quyết nhiều tình huống bất ngờ, đa dạng trong cuộc sống; rèn luyện tư duynhanh nhạy, biết gắn việc học lí thuyết với thực tiễn đời sống xã hội Kiểu bàinày khá hay, có ích và phân loại đúng trình độ người học

Xin được dẫn lời của Giáo sư, TS Trần Đình Sử về vai trò của văn nghị

luận: “ Thực tế làm văn nghị luận là rất cần thiết cho mỗi người, dù ta có học nghề gì trong tương lai Bởi làm văn nghị luận là rèn luyện tư duy bằng ngôn ngữ, cách diễn đạt chính xác, cách dùng từ đúng chỗ, cách thuyết phục người khác Thiếu năng lực thuyết phục thì khó mà thành đạt trong cuộc sống”.

Việc đưa văn nghị luận xã hội trở thành một nội dung trong các bài

thi, bài kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn các cấp là một chủ trương đúng “Văn nghị luận xã hội thực sự là một kiểu bài rất có khả năng kích thích tính tư duy sáng tạo của cả người dạy và người học”- (TS Nguyễn Văn Tùng)

Trường THPT Như Thanh là ngôi trường có bề dày lịch sử và thành tích,với 50 năm xây dựng và trưởng thành trường luôn là cánh chim đầu đàn trongphong trào thi đua “dạy tốt, học tốt” của giáo dục huyện nhà, những năm gầnđây nhà trường nỗ lực vươn lên và đã có nhiều đóng góp cho giáo dục TỉnhThanh Hoá

- Về phía GV: GV trong trường phần đa là những người có trình độ nănglực chuyên môn vững vàng, ham học hỏi và cầu thị Luôn sẵn sàng tiếp nhậnnhững cái mới trong phương pháp dạy học tích cực để tạo hiệu quả cao tronggiảng dạy Tổ Ngữ văn có 10 GV đều nhiệt tình và tâm huyết, tất cả đều đang ởgiai đoạn “độ tuổi vàng” của tuổi nghề với trình độ và kinh nghiệm chín muồi.Tuy nhiên, ở một số GV vẫn còn tình trạng chưa thực sự nhạy bén, bắt nhịpcùng với yêu cầu đổi mới của Bộ GD & ĐT trong giai đoạn hiện tại: quá trìnhdạy học cần phải hướng tới mục đích hình thành những phẩm chất và năng lựccho HS

- Về phía HS:

Tuy đã được trang bị những kiến thức nghị luận xã hội nhất định, nhưng

đa phần HS đều lúng túng trước một vấn đề nghị luận xã hội, đặc biệt là trongcách bày tỏ suy nghĩ và sử dụng những dẫn chứng thực tế vào trong bài viết Các

em đồng thời cũng hạn chế trong việc sử dụng công nghệ thông tin để tìm kiếmnhững vấn đề xã hội hoặc thờ ơ với những vấn đề chính trị - xã hội của đấtnước Bởi vậy, nghị luận xã hội trở thành câu hỏi “khó nhằn” trong đề thi THPTquốc gia

Từ cơ sở lí luận và thực tiễn trên, cá nhân tôi sau nhiều trăn trở và tìm tòi

mạnh dạn đề xuất những biện pháp thực nghiệm sau nhằm Hình thành 5 phẩm chất, 10 năng lực cho HS THPT qua chuyên đề “Nghị luận về một hiện

tượng đời sống” Từ đó góp phần nhỏ bé của mình vào việc nâng cao chất

lượng giáo dục bộ môn Ngữ Văn cho HS THPT tỉnh nhà

Lòng nhân ái chính là tình yêu thương giữa người với người Lòng nhân

ái xuất phát từ trái tim mỗi người, không ép buộc, không cưỡng cầu, không đòihỏi phải nhận lại những gì Bởi rằng đối với nhiều người thì khi trao đi yêuthương họ thấy bản thân được thanh thản và bình yên

Ở phần Tìm hiểu đề và lập dàn ý, Giáo viên trình chiếu ngữ liệu SGK,

chia nhóm cho học sinh làm cho đại diện các nhóm lên trình bày; cùng thảo luận

và sửa chữa các câu hỏi liên quan đến việc tìm hiểu đề

Các câu hỏi định hướng:

+ GV: Yêu cầu học sinh đọc tư liệu tham khảo “Chia chiếc bánh của

mình cho ai?”

+ GV: Đề bài yêu cầu nghị luận về hiện tượng gì?

+ GV: Em dự định trong bài viết của mình gồm có những luận điểm nào? + GV: Bài viết sẽ sử dụng những dẫn chứng nào?

+ GV: Cần vận dụng những thao tác lập luận nào?

HS đại diện nhóm trả lời, các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung Gv chốt ý

- Đề bài yêu cầu bày tỏ ý kiến: việc làm của anh Nguyễn Hữu Ân - vì

tình thương “dành hết chiếc bánh thời gian của mình” chăm sóc cho hai người

+ Bên cạnh đó, còn một số người có lối sống ích kỉ, vô tâm, đáng phê

phán, “lãng phí chiếc bánh thời gian vào những việc vô bổ”.

+ Bài học: Tuổi trẻ cần dành thời gian tu dưỡng, lập nghiệp, sống vị tha

để cuộc đời ngày một đẹp hơn

- Dẫn chứng:

+ Một số việc làm có ý nghĩa của thanh niên ngày nay tương tự nhưNguyễn Hữu Ân: dạy học ở các lớp tình thương, giúp đỡ người tàn tật có hoàncảnh neo đơn, tham gia phong trào tình nguyện…

+ Một số việc làm đáng phê phán của thanh niên học sinh: bỏ học rangoài chơi điện tử, đánh bi a, tham gia đua xe…

- Thao tác nghị luận: phân tích, chứng minh, bình luận, bác bỏ.

Từ Hoạt động tìm hiểu đề giáo viên hình thành cho học sinh phẩm chất nhân ái:

Lòng nhân ái không phải là những điều gì quá xa xôi Nó tồn tại ngay trong chính cuộc sống của mỗi người Từng biểu hiện của chúng ta dành cho nhau, cử chỉ, lời nói, hành động Trong gia đình, lòng nhân ái biểu hiện qua sự kính trọng, yêu thương lẫn nhau của các thành viên Ngoài xã hội, lòng nhân ái

là những hành động tương trợ giúp đỡ lẫn nhau khi có khó khăn, hoạn nạn Có biết bao việc làm thấm đẫm tinh thần nhân ái của con người Nhân ái là sẵn sàng cứu giúp người khó khăn trong bão lũ Nhân ái là tạo công ăn việc làm cho người thất nghiệp Nuôi dạy trẻ mồ côi cơ nhỡ, chăm sóc người già neo đơn,… chính là biểu hiện sâu sắc của đức tính này.

Cuộc sống luôn cần có những tấm lòng nhân ái để cùng san sẻ những bất hạnh khổ đau của người khác, giúp họ vượt qua nghịch cảnh và tìm lấy cuộc sống tốt đẹp hơn.

Khi đất nước có giặc ngoại xâm, lòng nhân ái biến thành tinh thần yêu nước, thương dân Vì căm ghét kẻ thù mà quyết đánh giặc để bảo vệ non sông đất nước Lòng nhân ái trở thành lòng yêu nước và tinh thần nhân đạo cao cả.

Khi đất nước hòa bình, lòng nhân ái biểu hiện trong những hành động tương thân, tương ái, giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống Nó chính là các hành động cảm thông chia sẻ, giúp đỡ những số phận bất hạnh, khổ đau trong cuộc sống Chính lòng nhân ái của mọi người giúp họ vượt qua nghịch cảnh xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn.

Qua chuyên đề “Nghị luận về một hiện tượng đời sống”, giáo viên muốn truyền tới học sinh một thông điệp: Lòng nhân ái là một giá trị văn hoá lớn của dân tộc ta Nó đã tạo nên một nét độc đáo trong chủ nghĩa nhân văn truyền thống Việt Nam Trong bối cảnh đất nước phát triển vượt bậc theo hướng hiện đại hóa, con người có thể bị cuốn theo vòng quay của xã hội mà lạnh lùng thờ ơ với nhau, khi vô cảm – cái chết của tâm hồn đang ngày càng lan rộng, khi thói vô trách nhiệm ở giới trẻ đang như một thứ axit ăn mòn xã hội, thì hình thành cho học sinh phẩm chất nhân ái là điều

vô cùng ý nghĩa Chính lòng nhân ái sẽ khởi nguồn cho những phẩm chất tốt đẹp khác Bởi vậy mỗi người phải tự bồi đắp, rèn giũa tâm hồn, nhân ái với người khác và nhân ái với chính mình Để mỗi ngày cuộc sống của chúng ta thêm giá trị.

3.1.2 Trách nhiệm.

* Trong phần Tìm ý và lập dàn ý, GV chia nhóm cho HS lần tìm ý và

lập dàn ý cho những đề bài cụ thể, cho đại diện các nhóm lên trình bày; cùngthảo luận và sửa chữa

Một bài nghị luận về một hiện tượng đời sống, thường gồm những bướcsau:

Bước 1: Trình bày thực trạng – Mô tả hiện tượng đời sống được nêu

ở đề bài

Bước 2: Phân tích những nguyên nhân – tác hại của hiện tượng đời sống đã nêu ở trên.

Bước 3: Bình luận về hiện tượng ( tốt/ xấu, đúng /sai…)

Bước 4: Đề xuất những giải pháp:

Để tìm ý cho những bước trên, Giáo viên hướng dẫn cho HS tìm ý bằngcách ghi nhớ một số từ tiếng Anh

- What? Cái gì, là gì?

→ Giải thích từ ngữ, ý kiến, bài học, nêu biểu hiện của thực trạng cụ thể

- Why? Tại sao

→ Đánh giá ý kiến hoặc hiện tượng: đúng hay sai, tiêu cực hay tích cực, lígiải tại sao cặn kẽ

- Who / When / Where? Ai, khi nào, ở đâu?

Hs thảo luận, tìm ý, lập dàn ý

* Thực trạng thực phẩm bẩn

- Thực phẩm bẩn, không rõ nguồn được bày bán, tiêu thụ khắp mọi nơi, ởđâu có thực phẩm ở đó có các chất độc hại

- Các chất độc hại như thuốc bảo vệ thực vật, thuốc kích thích tăng trưởng

để cây phát triển nhanh, các loại thuốc tăng trọng, chất bảo quản, chất chống

ẩm mốc, được sử dụng tràn lan, không đúng liều lượng, thời gian quy định

- Công nghệ chế biến ngày càng tinh vi với hàng loạt các sản phẩm phụgia như chất tạo màu chất làm tươi thực phẩm VD: có thể làm ra cả thịt giả,trứng giả, gạo giả, nội tạng động vật hôi thối được dùng hóa chất để biến thànhthực phẩm tươi sống

* Nguyên nhân

- Người sản xuất chỉ quan tâm đến lợi nhuận, coi thường sức khỏe củacộng đồng, chỉ nghĩ cái lợi trước mắt, không nghĩ đến cái lợi lâu dài Đó chính

là tính hẹp hòi, ích kỉ, sự xuống cấp về mặt đạo đức

- Chính quyền cơ sở làm ngơ trước tình trạng thực phẩm bẩn

- Một bộ phận người tiêu dùng chưa thực sự quan tâm đến sức khỏe củamình và gia đình, chỉ chú ý đến những thực phẩm bắt mắt, có giá rẻ

* Hậu quả

- Xuất hiện nhiều căn bệnh lạ do thực phẩm bẩn gây ra: ngộ độc thựcphẩm, ung thư, biến đổi gen,