Mục tiêu của việc đẩy mạnh công tác sinh hoạt chuyên đề chuyên môn trong tổ / nhóm chuyên môn là hướng tới việc hình thành một đội ngũ giáo viên có khảnăng tự học, tự bồi dưỡng , sáng tạ
Trang 1MỤC LỤC
1 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài
1.2 Mục đích nghiên cứu
1.3 Đối tượng nghiên cứu
1.4 Phương pháp nghiên cứu
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận
2.1 1.Quy trình biên soạn đề kiểm tra
2.1.2 Kĩ thuật viết câu hỏi trắc nghiệm khách quan
2.1.3 Nhiệm vụ , vai trò của Tổ trưởng chuyên môn và tổ chuyên môn
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.3 Các giải pháp tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề của tổ
toán tại trường THPT Quảng Xương I
2.3.1 Cách tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn theo chuyên đề theo lối cũ
2.3.2 Điều kiện thực hiện tốt sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề
2.3.3 Nội dung – cách thức thực hiện sinh hoạt chuyên môn theo chuyên
đề
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với
bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
444556
67815
19 20
Trang 21 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài.
Mục tiêu của việc đẩy mạnh công tác sinh hoạt chuyên đề chuyên môn trong
tổ / nhóm chuyên môn là hướng tới việc hình thành một đội ngũ giáo viên có khảnăng tự học, tự bồi dưỡng , sáng tạo , biết chia sẽ và hợp tác là tấm gương trongviệc rèn đức luyện tài
Trong nhiều năm qua công tác sinh hoạt chuyên đề ở tổ toán trường THPTQuảng Xương I đã được tổ chức thực hiện và duy trì thường xuyên giúp cho giáoviên nâng cao được trình độ tác nghiệp của bản thân, hình thành các mối quan hệđồng nghiệp tốt đẹp, xây dựng môi trường học tập và tự học Từ đó góp phầnkhông nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường Là một giáo viêntrong nhà trường, trực tiếp đứng trên bục giảng, đồng thời là tổ trưởng chuyên môn
tổ toán trường THPT Quảng Xương I Tôi nhận thấy rằng việc sinh hoạt chuyênmôn theo chuyên đề vẫn còn những tồn tại hạn chế sau:
- Các hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn còn mang nặng về hành chính :Phần nhiều tập trung vào việc triển khai học tập các văn bản chỉ đạo về chuyênmôn của cấp trên, phổ biến các kế hoạch , kiểm điểm thi đua ,góp ý giờ dạy Nộidung sinh hoạt chuyên đề chiếm tỉ lệ thấp trong nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn
- Việc xác định nội dung sinh hoạt chuyên đề chưa thật sát với những vấn đềgiáo viên còn khó khăn hạn chế trong thực tế giảng dạy hiện nay như: Vấn đề khaithác sử dụng SGK trong dạy học, vấn đề cải tiến và đổi mới các phương pháp và kỉthuật dạy học sao cho có hiệu quả, vấn đề dạy học tích hợp- xây dựng và dạy học
các chủ đề liên môn, kiểm tra đánh giá học sinh,ứng dụng CNTT vào dạy học
- Hình thức sinh hoạt chuyên đề còn đơn điệu, nội dung này thường được giaocho các đồng chí giáo viên có kinh nghiệm và năng lực chuyên môn tốt tự mìnhxây dựng thành các báo cáo chuyên đề hay sáng kiến kinh nghiệm sau đó báo cáotại tổ chuyên môn.Việc làm trên mang tính đơn lẻ gói gọn trong tổ chuyên môn,chưa có tính tập thể lan tỏa trong nhà trường , chưa phát huy hết khả năng năng lựccủa tất cả các đồng chí trong tổ dẫn đến nhiều giáo viên thờ ơ thụ động
- Chất lượng các buổi sinh hoạt chuyên đề chưa cao, các chuyên đề sinh hoạt
tổ chuyên môn còn nặng về nghiên cứu lí thuyết , thiếu nội dung đánh giá triển khai
áp dụng vào thực tế giảng dạy trên các lớp học của các đc giáo viên
Vì vậy trong những năm học gần đây, tôi luôn trăn trở là làm thế nào để sinhhoạt tổ chuyên môn theo chuyên đề đạt hiệu quả cao nhất , thiết thực nhất đối tất
cả các đồng chí giáo viên trong tổ và sản phẩm của sinh hoạt chuyên môn phảiđược áp dụng ngay trên lớp mình dạy và đặc biệt đáp ứng được chủ trương đổi mới
Trang 3phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá của BGD&ĐT mà các SGD&ĐT cũngnhư các trường học đã đang triển khai và thực hiện.
Từ những trải nghiệm và kết quả đạt được trong sinh hoạt chuyên đề của tổ chuyên
môn tôi mạnh dạn thực hiện đề tài: “ Tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn theo chuyên đề của tổ Toán trường THPT Quảng Xương I”
- Phát huy tối đa năng lực, vai trò của mỗi giáo viên trong tổ; tăng cường khảnăng làm việc nhóm và sự hợp táccủa các giáo viên trong tổ
- Tăng cường quá trình tự học, tự bồi dưỡng; động viên, khuyến khích giáo viênnghiên cứu khoa học, viết sáng kiến kinh nghiệm Đặc biệt coi trọng và đề cao nhữngnăng lực riêng biệt của giáo viên trong giảng dạy, giáo dục
- Đáp ứng với hình thức thi trắc nghiệm môn toán của BGD&ĐT từ năm học 2016-2017
- Nâng cao chất lượng bộ môn Toán nói riêng và góp phần năng cao chất lượng giáo dục của trường THPT Quảng Xương I
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
- Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Các chuyên đề ôn thi THPTQG Tổ Toántrường THPT Quảng Xương I
- Thời gian nghiên cứu : Ba năm học 2016-2017, 2017-2018 và 2018-2019
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
+ Nghiên cứu tài liệu tập huấn tổ trưởng chuyên môn cấp trung học phổ thông.+ Nghiên cứu tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý tổ trưởng tổ chuyên môntrường trung học
+ Nghiên cứu tài liệu hội thảo –tập huấn đổi mới tổ chức và quản lý hoạt độnggiáo dục ở trường THPT theo định hướng phát triển năng lực học sinh
+ Nghiên cứu tài liệu tập huấn cán bộ quản lý và giáo viên về biên soạn đềkiểm tra và câu hỏi kiểm tra đánh giá
+ Nghiên cứu điều lệ trường trung học - Bộ Giáo dục và Đào tạo và nội quycủa trường THPT Quảng Xương I… Một số tài liệu tham khảo khác trênInternet…
Trang 4+ Sử dụng phương pháp điều tra; phương pháp tổng hợp, phân tích, thống kê,
xử lý số liệu…
2 NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lí luận
2.1.1 Quy trình biên soạn đề kiểm tra [1]
( Công văn số 8773 /BGDĐT-GDTrH ngày 30/12/2010 cảu BGDĐT về việc hướng dẫn soạn đề kiểm tra với các câu hỏi TNKQ)
Bước 1: Xác định mục đích của đề kiểm tra
Bước 2: Xác định hình thức đề kiểm tra ( Tự luận, trắc nghiệm, cả tự luận
B5: Tính số điểm cho mỗi chủ đề tương ứng với tỉ lệ %B6: Tính tỉ lệ %, số điểm và quyết định số câu hỏi cho mỗi chuẩntương ứng
B7: tính tổng số điểm và số câu hỏi cho mỗi cộtB8:Tính tỉ lệ % tổng số điểm phân phối cho mỗi cộtB9: Đánh giá lại ma trận và chỉnh sữa nếu cần thiếtBước 4: Biên soạn câu hỏi theo ma trận
Bước 5: Xây dựng hướng dẫn chấm và thang điểm
Bước 6: Xem xét lại việc biên soạn đề kiểm tra
2.1.2 Kỉ thuật viết câu hỏi trắc nghiệm khách quan[1]
1 Giới thiệu chung về TNKQ
Các loại câu hỏi TNKQ:
- Trắc nghiệm nhiều lựa chọn
- Trắc nghiệm Đúng ,Sai
- Trắc nghiệm điền khuyết
- Trắc nghiệm ghép đôi
2 Quy trình biên soạn câu hỏi TNKQ
3 Câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn – xây dựng phương án nhiễu
Trang 52.1.3 Nhiệm vụ , vai trò của Tổ trưởng chuyên môn và tổ chuyên môn [2].
-Tổ trưởng chuyên môn phải xây dựng đội ngũ GV đầu đàn về đổi mới hoạtđộng giáo dục; chuẩn bị các chuyên đề ,các hoạt động, sinh hoạt ngoại khóa phục
vụ đổi mới hoạt động giáo dục
-Các tổ chuyên môn phải thường xuyên tổ chức dự giờ, thao giảng,tổ chứcsinh hoạt chuyên môn với nội dung phong phú,thiết thực, động viên tinh thần cầuthị trong tự bồi dưỡng của giáo viên, giáo dục ý thức khiêm tốn học hỏi kinhnghiệm và sẵn sàng chia sẽ kinh nghiệm với đồng nghiệp
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.2.1 Thuận lợi
- Bộ giáo dục và đào tạo , Sở GD&ĐT Thanh Hóa đã tổ chức nhiều lớp tậphuấn, cho cán bộ quản lý, giáo viên về kỉ thuật xây dựng ma trận và biên soạn câuhỏi trắc nghiệm- phương án nhiễu và kỉ thuật đảo đề thi
- Trường THPT Quảng Xương I đã thực hiện việc yêu cầu mỗi giáo viên phảixây dựng một ma trận đề kiểm tra và biên soạn đề kiểm tra ứng với ma trận đó
- Các đồng chí giáo viên tổ Toán đều thành thạo kỉ năng xây dựng ma trận, kỉnăng biên soạn câu hỏi trắc nghiệm khách quan, kỉ năng đảo đề thi trắc TNKQ
- Đội ngũ giáo viên tổ Toán đông ( 15 đồng chí) , trẻ nhiệt huyết và say mêchuyên môn
- Sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề trước khi thực hiện đề tài này(từ nămhọc 2015-2016 về trước ) hầu như chỉ giao cho một người làm thường là các đclàm sáng kiến kinh nghiệm
Bảng số liệu các chuyên đề tự luân thực hiện từ trước năm học 2016-2017
2014-2015 1 Phát triển tư duy cho HS thông qua các
Trang 64 Một số bài toán tìm điều kiện để hàm
số đơn điệu , đạt cực trị trên khoảngkhông chứa 0
Nguyễn Hữu Long
2015-2016 1 Phát triển tư duy cho HS thông qua bài
toán ứng dụng tích phân để tính diện tíchhình phẳng
2 Giải hệ phương trình bằng cách xéthàm độc lập
3 Phương pháp tách biến để tìm giá trịlớn nhất nhỏ nhất của biểu thức nhiềubiến
4 Giải các bài toán hình học không gian bằng phương pháp tọa độ hóa
NguyễnThanh Bình
Trần Văn NamNgô Văn Sơn
“ Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm theo chuyên đề”
2.3.1 Cách tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn theo chuyên đề theo lối cũ.
Cách thức tổ chức sinh hoạt chuyên đề theo lối cũ diễn ra theo trình tự sauđây:
- Đầu năm học tổ trưởng yêu cầu các thành viên trong tổ đăng kí báo cáo mộtchuyên đề mà mình tâm huyết trước tổ Nếu không có ai đăng kí hoặc số đăng kí ítlúc đó tổ trưởng động viên và chỉ định các đồng chí có chuyên môn tốt và nhiềukinh nghiệm tham gia báo cáo Đôi khi tổ trưởng là người gương mẫu làm trước
- Tổ trưởng thống nhất với các đồng chí báo cáo về thời gian chuẩn bị và thờiđiểm báo cáo trước tổ
- Tại buổi họp tổ , báo cáo viên trình bày nội dung báo cáo chuyên đề củamình trước tổ Tổ thảo luận và đóng góp ý kiến cho báo cáo Tổ trưởng thống nhất
ý kiến của các thành viên trong tổ và yêu cầu báo cáo viên hoàn chỉnh báo cáo đểlàm nguồn tài liệu tham khảo chung cho tổ Việc triển khai sản phẩm trên các lớphọc tùy theo nhu cầu cần thiết của các tổ viên
Như vậy hạn chế của cách sinh hoạt chuyên đề theo lối cũ ở trên đó là : Thiếutính chuyên nghiệp, mang tính thời vụ chộp giật, các thành viên trong tổ hay ỷ lại
Trang 7không chịu vận động đổi mới, không phát huy được sức mạnh tập thể , thiếu sựchia sẽ hợp tác Hệ thống chuyên đề rời rạc mà cơ bản việc triển khai trên các lớphọc chưa được quản lí và quan tâm đúng mức
2.3.2 Điều kiện thực hiện tốt sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề
Đổi mới điều hành của TTCM trong một buổi sinh hoạt chuyên môn: Tập hợpđược sự ủng hộ đồng thuận của anh em và dành tối đa thời gian cho sinh hoạtchuyên đề
Thời gian một buổi SHCM : 150 phút -180 phút
Bước 1(3-5 phút): Ổn định nề nếp , nêu công việc của tổ và kết quả phải
đạt được trong buổi SHCM
Bước 2(20 phút): Nhận xét , đánh giá các công việc của tổ trong thời gian 2
tuần trước cụ thể
+ Về chuyên môn ( Nề nếp chuyên môn; Hồ sơ giáo án; Công tác bồidưỡng HS khá giỏi , HS lớp 27, HS ôn TN, luyện đề cho HS khối 12)
+ Các công việc về chuyên môn tổ đã phân công
+ Công tác phối hợp với các tổ chức khác trong trường( Công đoàn,đoàn thanh niên,chủ nhiệm, ,các hoạt động tập thể.)
Biểu dương các mặt tích cực Các tồn tại được chỉ rõ và yêu cầu hướng khắcphục cụ thể
Bước 3(135 phút): Sinh hoạt chuyên đề có kế hoạch trước ( trọng tâm ) Bước 4: (5 phút) : Công việc chuyên môn và phân công nhiệm vụ cho hai
tuần tiếp theo
Bước 5(15 phút) : Thông báo các công việc hành chính của nhà trường và
ý kiến thành viên trong tổ ( Các ý kiến có thể xử lí được ở góc độ tổ chuyên mônthì tổ trưởng chủ động phân tích và giải thích còn các ý kiến khác thì tổ trưởng traođổi với BGH tìm hướng giải quyết thích hợp)
Cần khắc phục tối đa hiện tượng đi chậm các buổi họp tổ; nói chuyện riêng và làmviệc riêng trong buổi họp tổ; không có ý kiến trong các buổi họp tổ nhưng ra bênngoài bình luận ý kiến này nọ gây dị nghị mất đoàn kết nội bộ cơ quan
Mục tiêu của đổi mới điều hành trong SHCM: hướng tới “ Hợp tác –chia sẽ ; cộng đồng trách nhiệm; thống nhất giữa ý chí và hành động của các thành viên
trong tổ chuyên môn”
2.3.3 Nội dung – cách thức thực hiện sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề.
Trang 82.3.3.1 Xây dựng kế hoạch chuyên đề : Đầu năm học tổ trưởng cùng các
thành viên trong tổ căn cứ kế hoạch năm học và điều kiện tình hình thực tiễn của tổ
và học sinh xây dựng và lựa chọn nội dung sinh hoạt chuyên đề trong năm họcđảm bảo các nguyên tắc sau:
- Nội dung chuyên đề phải được bắt nguồn từ việc giải quyết các vấn đềkhó hoặc các vấn đề mới phát sinh trong thực tế giảng dạy
- Nội dung sinh hoạt chuyên đề cần bám sát vào định hướng đổi mới PPDH
và KTĐG hiện nay
- Nội dung phải mang tính phổ biến , khả thi , thiết thực đối với giáo viên
và tổ đủ điều kiện thực hiện được
- Hợp lí về số lượng chuyên đề , nội dung trọng tâm cho học sinh khối
10-11 đặc biệt ưu tiên học sinh khối 12 thi THPT QG Phát huy sở trường năng lực củagiáo viên và từng bước khắc phục được các khó khăn tồn tại mà giáo viên cần sựgiúp đỡ , chia sẽ trong chuyên môn
Cụ thể : Trong 3 năm học : 2016-2017,2017-2018 và 2018-2019 tổ đã xây dựng và thực hiện được 20 chuyên đề trọng tâm và hệ thống xuyên suốt chương trình cấp học.
*Năm học 2016-2017 : Năm đầu tiên môn toán áp dụng hình thức thi
TNKQ trong kì thi THPTQG , tổ đã tập trung ưu tiên xây dựng các chuyên đề lớp
12 phục vụ cho học sinh ôn thi THPTQG năm học 2016-2017 :
Thời gian
thực hiện
9/2016 Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm về Hàm số
và các bài toán liên quan
10/2016 Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm về mũ –
logarit và các bài toán thực tế
11/2016 Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm về Khối đa
diện-thể tích khối đa diện
12/2016 Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm về hình học
giải tích Oxyz
1/2017 Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm về Khối
tròn xoay và các bài toán thực tế
3/2017 Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm về nguyên
hàm –tích phân-ứng dụng.
4/2017 Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm về số phức
và các bài toán liên quan
Trang 9* Năm học 2017-2018: Năm học thứ hai áp dụng hình thức thi TNKQ
trong kì thi THPTQG với nội dung thi thuộc chương trình lớp 11 và 12.Năm học2017-2018 tổ thống nhất tập trung xây dựng các chuyên đề lớp 11 phục vụ cho họcsinh ôn thi THPTQG năm học 2017-2018 và học sinh ôn khối :
Thời gian
thực hiện
9/2017 Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm về lượng
9/2018 Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm về Véc tơ
– các bài toán ứng dụng véc tơ
10/2018 Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm về Hàm số
bậc nhất và hàm số bậc hai – các bài toán liên quan
11/2018 Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm về Hệ thức
lượng trong tam giác và các bài toán ứng dụng thực tế
12/2018 Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm về Hình
học giải tích Oxy và các bài toán liên quan
Trang 103/2018 Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm về Phương
trình , bất phương trình và hệ phương trình
2.3.3.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch: Gồm 4 bước cụ thể như sau:
Bước 1: Chuẩn bị và phân công nhiệm vụ
Chuẩn bị ma trận , chuẩn bị phân công nhiệm vụ và thống nhất chuẩn trìnhbày
- Xây dựng khung ma trận cho từng chuyên đề : Tổ thống nhất xây dựnghai ma trận cho một chuyên đề : Một ma trận áp dụng cho học sinh khá giỏi cáclớp nâng cao ( lớp T và các lớp trọng điểm khối A,B,A1,D) và ma trận còn lại ápdụng cho học sinh các lớp cơ bản và ôn thi tốt nghiệp
- Chia tổ Toán thành hai nhóm mỗi nhóm thực hiện nhiệm vụ trên một matrận Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên trong nhóm : người thựchiện và người phản biện
- Thống nhất thời gian hoàn thành và chuẩn trình bày cho chuyên đề
Ví dụ : Công việc chuẩn bị cho thực hiện chuyên đề :
“Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm về Hình học giải tích Oxy và các bài toán liên quan”
Chuẩn bị ma trậnthứ nhất và phân công nhiệm vụ cho nhóm 1
MA TRẬN CHUYÊN ĐỀ HÌNH HỌC GIẢI TÍCH OXY VÀ CÁC BÀI TOÁN
LIÊN QUAN ( CHƯƠNG 3 – HH 10)
Đề A - Nhóm 1-TỔ TOÁN THPT QXI THANH HÓA
Dành cho HS khá giỏi
ST
T
Chủ đề Chuẩn KTKN
Cấp độ tư duy
Cộn g
Nhận biết
Thông hiểu
Vận dụng thấp
Vận dụng cao
1 Phương trình Câu 1, 2, Câu 16 , Câu 36, Câu 46