Một số biện pháp nâng cao hiệu quả ôn tập trắc nghiệm lịch sử 12 chương trình chuẩn tại trường THPT lê lai

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LÊ LAI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÊN ĐỀ TÀI " MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÔN TẬP TRẮC NGHIỆM LỊCH SỬ 12 - CHƯƠNG TRÌNH CHUẨ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LÊ LAI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI

" MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÔN TẬP TRẮC NGHIỆM LỊCH SỬ 12 - CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN

TẠI TRƯỜNG THPT LÊ LAI"

Người thực hiện: Nguyễn Thị Dậu Chức vụ: Giáo viên môn Lịch Sử SKKN thuộc lĩnh vực (môn):Lịch sử

THANH HOÁ NĂM 2019

MỤC LỤC

1.MỞ ĐẦU……… ……1

1.1 Lí do chọn đề tài……… ……1

1.2 Mục đích nghiên cứu……… 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu……… 1

1.4 Phương pháp nghiên cứu……… 2

2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN……… ……… 2

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến……… 3

2.3 Một số biện pháp nâng cao hiệu quả ôn tập trắc nghiệm Lịch sử 12-chương trình chuẩn……… 3

2.4 Hiệu quả của sáng kiến……… 18

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ……… 19

3.1.Kết luận……… 19

3.2 Kiến nghị……… 19

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Trong các bộ môn ở trường trung học phổ thông, môn Lịch sử có vai tròquan trọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ Lịch sử giúp học sinh có được “nhữngkiến thức cơ bản, cần thiết về lịch sử dân tộc và lịch sử thế giới, góp phần hìnhthành ở học sinh thế giới quan khoa học, giáo dục lòng yêu quê hương đấtnước, lòng tự hào dân tộc và tình đoàn kết quốc tế” [3; trang 24] Học lịch sửcòn bồi dưỡng năng lực tư duy, hành động và thái độ ứng xử đúng đắn trongcuộc sống của các em

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, môn Lịch sử đang bị bộ phậnkhông nhỏ học sinh xem nhẹ, thờ ơ Môn Lịch sử nói riêng, các môn khoa học-

xã hội nói chung đang bị “quay lưng” trong việc lựa chọn khối thi, nghành thicủa học sinh trung học phổ thông Việc học sinh ngại học sử, thi sử là một sựthật bởi nhiều căn nguyên khác nhau Có thể do cách học thực dụng, do quanniệm chưa đúng đắn của phụ huynh và học sinh Có thể do xu thế chuộng cácmôn khoa học-tự nhiên, xem nhẹ các môn khoa học-xã hội, trong đó có mônLịch sử… nhưng theo tôi một nguyên nhân vô cùng quan trọng là học lịch sử cónội dung kiến thức nhiều, nặng nề về số liệu, sự kiện thời gian diễn ra dài và trảitrên một không gian rộng lớn làm cho học sinh rất vất vả trong quá trình ôn tập

Bắt đầu từ kỳ thi Trung học phổ thông Quốc gia 2017, Bộ Giáo dục vàĐào tạo quy định Lịch sử là một môn thi trắc nghiệm 100% trong tổ hợp khoahọc-xã hội thay cho bài thi truyền thống tự luận 180 phút Việc chuyển đổi hìnhthức thi hy vọng là “luồng gió mát” đến bộ môn vì hình thức thi trắc nghiệmkhách quan giảm nhẹ áp lực học tập của học sinh

Nhằm giúp học sinh ôn tập kiến thức lịch sử theo hình thức trắc nghiệm

và đáp ứng yêu cầu đổi mới kiểm tra đánh giá hiện nay của Bộ Giáo dục và

Đào tạo, tôi chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả ôn tập trắc

nghiệm Lịch sử 12-chương trình chuẩn tại trường THPT Lê Lai” làm sáng

kiến kinh nghiệm

1.2 Mục đích nghiên cứu

Lựa chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả ôn tập trắc nghiệmLịch sử 12-chương trình chuẩn tại trường THPT Lê Lai ” làm sáng kiến kinhnghiệm, trước hết giúp bản thân tôi hoàn thiện kỹ năng, phương pháp dạy họctheo tinh thần đổi mới của Bộ Giáo dục &Đào tạo đồng thời tìm ra những biệnpháp ôn tập Lịch sử có hiệu quả cho học sinh lớp 12 C5,12 C8 Từ đó góp phầnnâng cao chất lượng học tập Lịch sử của học sinh trung học phổ thông

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Trong đề tài, tôi tập trung nghiên cứu về các biện pháp nhằm nâng caohiệu quả ôn tập trắc nghiệm Lịch sử 12-chương trình chuẩn Do hạn chế về tàiliệu và năng lực bản thân nên tôi chỉ chọn học sinh lớp 12 C5,12C8 để thựcnghiệm đề tài

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu lí lý luận: để nghiên cứu đề tài, bản thân tìm hiểu các tài liệucủa Đảng, Nhà nước về đổi mới giáo dục, công trình nghiên cứu về lý luận dạyhọc hiện đại của các nhà giáo dục

- Phương pháp điều tra thực tế, thu thập thông tin qua việc điều tra, quansát tình hình dạy học ở trường trung học phổ thông, trao đổi ý kiến, thăm dògiáo viên và học sinh trong việc sử dụng các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả

ôn tập lịch sử theo hình thức thi trắc nghiệm khách quan

- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu trong quá trình làm sáng kiến kinhnghiệm

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: tôi tiến hành ôn tập 1 số chủ đề theocác biện pháp của đề tài ở 2 lớp: 12 C5,12C8, để thấy rõ hiệu quả của đề tàitrong ôn tập lịch sử theo hình thức thi trắc nghiệm khách quan

2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến

Trắc nghiệm khách quan “là phương pháp kiểm tra đánh giá bằng hệthống câu hỏi trắc nghiệm khách quan, cách cho điểm hoàn toàn khách quankhông phụ thuộc vào người chấm” [4; trang 6] Vì vậy đảm bảo tính khách quan

và khoa học trong đánh giá kết quả học tập của học sinh

Từ các đề thi minh họa của Bộ Giáo dục & Đào tạo công bố đã cho thấykiến thức các câu hỏi đề thi trắc nghiệm rải đều trên tất cả các phần, các chươngcủa chương trình sách giáo khoa Lịch sử 12 hiện hành Các câu hỏi sẽ có các cấp

độ từ nhận biết đến thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao Đề thi sẽ có sự phânhóa từ thấp đến cao, dễ đến khó

Việc đề ra những biện pháp ôn tập cho học sinh lớp 12 ôn tập lịch sử theohình thức thi trắc nghiệm như trên là một vấn đề hết sức thiết thực, vì “Trongdạy học nói chung, dạy Lịch sử nói riêng, việc tổ chức cho học sinh ôn tập đểcủng cố, nâng cao kiến thức có vai trò quan trọng” [4; trang 3]

Để giúp học sinh có thể ôn tập tốt kiến thức Lịch sử dưới hình thức thitrắc nghiệm, nhiều nhà sư phạm, nhà nghiên cứu đã cho xuất bản nhiều tác phẩmnhư: Bài tập trắc nghiệm lịch sử 12-Nguyễn Ngọc Đạo, Nhà xuất bản giáo dục2017; Đề kiểm tra theo chuẩn kiến thức, kỹ năng lịch sử 12- Nguyễn XuânTrường (chủ biên), Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, 2011; Hướng dẫn ôn tậptrắc nghiệm lịch sử 12- PGS.TS Hà Thị Thu Thủy-TS Nguyễn Thị Bích, Nhàxuất bản Đại học Thái Nguyên, 2017; Câu hỏi trắc nghiệm khách quan ôn thitrung học phổ thông Quốc gia môn Sử … và rất nhiều bài đăng trên các tạp chí

có liên quan Đây là những tài liệu bổ ích, giúp giáo viên và học sinh khai thác,

sử dụng trong quá trình giảng dạy và ôn tập lịch sử

Tuy nhiên, viết riêng về biện pháp ôn tập lịch sử theo hình thức thi trắcnghiệm thì chưa có một đề tài nào hoàn thiện một cách có hệ thống Vì thế khiviết sáng kiến này, bản thân tôi đúc rút dựa trên kinh nghiệm tích lũy trong quátrình giảng dạy là chủ yếu

2.2 Thực trạng của sáng kiến

Đối với giáo viên: Giai đoạn 2006-2009, Nghành giáo dục từng phátđộng, đưa hình thức trắc nghiệm vào trong các bài đánh giá kết quả học tập củahọc sinh Giáo viên đã từng dạy và kiểm tra theo hình thức này Vì thế, đội ngũgiáo viên Lịch sử sẽ có đủ kinh nghiệm để ứng phó với phương pháp dạy chohọc sinh theo hình thức trắc nghiệm Tuy nhiên, để hướng dẫn học sinh ôn tậptheo hình thức kiểm tra đánh giá này thật sự có hiệu quả thì không ít giáo viênlàm được vì phần thiếu tài liệu tham khảo, phần do tích lũy kinh nghiệm giảngdạy theo hình thức kiểm tra đánh giá trắc nghiệm khách quan chưa nhiều Vì thế,mỗi giáo viên cần tìm ra biện pháp ôn tập có hiệu quả để học sinh không phải áplực khi học Lịch sử

Đối với học sinh: Với hình thức thi trắc nghiệm, các em không phải thuộclòng quá nhiều kiến thức lịch sử trong sách giáo khoa, chỉ cần khai thác tốt sáchgiáo khoa, hiểu bài và biết kết nối các vấn đề, suy luận để lựa chọn các đáp án là

có thể hoàn thiện bài thi Nhưng để làm được điều này, các em nhất là học sinhlớp 12 trước ngưỡng cửa của kỳ thi Trung học phổ thông Quốc gia cần cóphương pháp ôn tập thật hữu hiệu

Xuất phát từ thực trạng trên đây, tôi chọn đề tài “Một số biện pháp nâng

cao hiệu quả ôn tập trắc nghiệm Lịch sử 12-chương trình chuẩn tại trường THPT Lê Lai làm sáng kiến kinh nghiệm là rất cần thiết với bản thân và để

hướng dẫn học sinh 12 ôn tập Lịch sử theo hình thức thi trắc nghiệm khách quan

2.3 Một số biện pháp nâng cao hiệu quả ôn tập trắc nghiệm Lịch sử chương trình chuẩn.

12-Để nâng cao hiệu quả ôn tập trắc nghiệm Lịch sử 12-chương trình chuẩn,tôi xin đề ra một số biện pháp sau:

Thứ nhất : Nắm vững kiến thức cơ bản sách giáo khoa Lịch sử 12-chương trình chuẩn và ôn tập theo từng chủ đề lịch sử cụ thể hoặc một nhóm các sự kiện lịch sử có liên quan với nhau.

Việc nắm vững kiến thức cơ bản Lịch sử 12-chương trình chuẩn là điềukhông đơn giản Vì Lịch sử 12-chương trình chuẩn có dung lượng kiến thứclớn, bao gồm toàn bộ lịch sử thế giới hiện đại từ 1945 đến 2000 và lịch sử ViệtNam từ 1919-2000 Để ôn tập một cách hiệu quả, học sinh cần hệ thống kiếnthức thành các vấn đề và xâu chuỗi vấn đề, tránh nắm sự kiện lịch sử một cáchrời rạc, chắp vá

Trước khi ôn tập từng nội dung cụ thể Lịch sử lớp 12-chương trìnhchuẩn, học sinh cần nắm một cách khái quát về tiến trình lịch sử với những sựkiện lịch sử chính

Phần Lịch sử thế giới hiện đại từ 1945 đến 2000, giáo viên hướng dẫnhọc sinh học và ôn theo từng vấn đề với 6 nội dung chủ yếu: Sự hình thành trật

tự thế giới mới sau Chiến tranh thế giới thứ hai; Liên Xô, các nước Đông Âu

(1945-2000); Mỹ, Tây Âu và Nhật Bản (1945-2000); Quan hệ quốc tế trong vàsau Chiến tranh lạnh; Cách mạng khoa học công nghệ và xu thế toàn cầu hóa

Ở mỗi nội dung, giáo viên cho học sinh nắm bắt các sự kiện chính mộtcách ngắn ngọn xúc tích nhất Chẳng hạn, khi ôn tập: Quan hệ quốc tế trong vàsau Chiến tranh lạnh, hướng dẫn học sinh xác định những sự kiện cơ bản sau:

12-3-1947 Tổng thống Truman gửi thông điệp đến Quốc hội Mỹ

6-1947 Mỹ đề ra kế hoạch Mácsan phục hồi kinh tế các nước Tây Âunhằm ràng buộc các nước này.4-4-1949 Mỹ thành lập Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (Nato)

1-1949 Liên Xô và các nước Đông Âu thành lập Hội đồng tương trợkinh tế.5-1955 Liên Xô và các nước Đông Âu thành lập Tổ chức hiệp ướcVacsava

Sự ra đời của Nato và Vácsava đánh dấu sự xác lập cục diện hai cực, hai phe.Chiến tranh lạnh bao trùm toàn thế giới

9-11-1972 Hiệp định về những cơ sở của quan hệ giữa Đông Đức và TâyĐức được ký kết giữa hai nước Đức.

1972 Liên Xô và Mỹ thỏa thuận về việc hạn chế vũ khí chiến lược8-1975 33 nước châu Âu cùng với Mỹ và Canada ký Định ướcHenxink.12-1989 Liên Xô và Mỹ tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh

Chiến tranh lạnh chấm dứt đã mở ra chiều hướng và những điều kiện giảiquyết hòa bình các vụ tranh chấp, xung đột diễn ra trên thế giới

Phần Lịch sử Việt Nam từ 1919-2000, giáo viên hướng dẫn học sinh họctheo từng giai đoạn lịch sử trong một quá trình liên tục theo trình tự thời gian:Giai đoạn 1919-1930; Giai đoạn 1930-1945; Giai đoạn 1945-1954; Giai đoạn1954-1975; Giai đoạn 1975-2000

Dựa vào sự phân kỳ lịch sử này, học sinh tiến hành xác định những sựkiện lịch sử chính gắn liền với từng giai đoạn lịch sử cụ thể

Ví dụ: Ôn tập giai đoạn 1919-1930, giáo viên hướng dẫn học sinh xácđịnh những sự kiện chính sau:

6-1919 Nguyễn Ái Quốc gửi đến Hội nghị Vécxai bản yêu sách của nhân dân An Nam

1919 Phong trào chấn hưng nội hóa, bài trừ ngoại hóa của giai cấp tư sản dân tộc

1920 Công nhân Sài Gòn – Chợ Lớn thành lập Công hội đỏ

7-1920 Nguyễn Ái Quốc đọc Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương vềvấn đề dân tộc và thuộc địa của V.I Lênin.12-1920 Nguyễn Ái Quốc bỏ phiếu tán thành gia nhập Quốc tế Cộng sảnvà tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp tại Đại hội Tua

1921 Hội Liên hiệp thuộc địa ở Pari thành lập

1923 Phong trào chống độc quyền cảng Sài Gòn và xuất khẩu lúa gạo Nam Kì của tư sản dân tộc.6-1923 Nguyễn Ái Quốc dự Đại hội Quốc tế nông dân ở Liên Xô

6-7/1924 Nguyễn Ái Quốc dự Đại hội V Quốc tế Cộng sản

11-1924 Nguyễn Ái Quốc đến Quảng Châu (Trung Quốc)

8-1925 Công nhân thợ máy xưởng Ba Son đấu tranh, đánh dấu bước tiếnmới của phong trào công nhân6-1925 Thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên

25-12-1927 Việt Nam Quốc dân đảng ra đời

1928 Phong trào vô sản hóa của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên2-1929 Tổ chức ám sát tên trùm mộ phu Badanh ở Hà Nội

3-1929 Chi bộ Cộng sản đầu tiên ở Bắc Kì ra đời

17-6-1929 Đông Dương Cộng sản đảng được thành lập

8-1929 Thành lập An Nam Cộng sản đảng

9-1929 Thành lập Đông Dương Cộng sản Liên đoàn

6/1-8/2/1930 Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản thành Đảng cộng sản ViệtNam.9-2-1930 Khởi nghĩa Yên Bái bùng nổ và thất bại

Việc xác định được các mốc sự kiện từng nội dung, từng thời kỳ sẽ giúphọc sinh nắm vững được kiến thức cơ bản của chương trình Lịch sử 12 mộtcách dễ dàng nhất

Giáo viên cũng có thể hướng dẫn học sinh nắm kiến thức cơ bản bằngviệc học theo chủ đề lịch sử cụ thể có cùng đặc điểm, liên quan với nhau Lịch

sử 12-chương trình chuẩn nhiều mảng kiến thức có thể xếp ôn theo chủ đề như:

“Vai trò của Nguyễn Ái Quốc đối với cách mạng Việt Nam từ 1919-1945”;

“Các hình thức mặt trận của Đảng từ 1930-1945”; “Chủ trương đấu tranh củaĐảng từ 1939-1945”; “Chủ quyền dân tộc qua các hiệp định: Hiệp định Sơ bộ,Hiệp định Giơne vơ và Hiệp định Pari”; “Các chiến lược chiến tranh xâm lượccủa Mỹ ở Nam Việt Nam từ 1954-1975”; “Quan hệ quốc tế sau Chiến tranh thếgiới thứ hai”; “Những chuyển biến của chủ nghĩa tư bản sau Chiến tranh thếgiới thứ hai”; “Phong trào giải phóng dân tộc ở Á, Phi, Mỹ latinh sau Chiếntranh thế giới lần thứ hai”…

Ví dụ: Ôn tập chủ đề “Vai trò của Nguyễn Ái Quốc đối với cách mạngViệt Nam từ 1919-1945”, giáo viên có thể hướng dẫn học sinh nắm đượcnhững nội dung sau:

- Nguyễn Ái Quốc là người Việt Nam đầu tiên đến với Chủ nghĩa Lênin, tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc

Mác Người chuẩn bị về tư tưởng chính trị (1920Mác 1924) và tổ chức (1925Mác 1927) cho việc thành lập một chính đảng vô sản ở Việt Nam

(1925 Trực tiếp chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản tháng 2-1930,sáng lập ra Đảng Cộng sản Việt Nam và soạn ra Cương lĩnh đầu tiên của Đảng,đặt cơ sở cho đường lối cách mạng Việt Nam từ đó về sau

- Người chủ trì và hoàn chỉnh chủ trương đặt nhiệm vụ giải phóng dântộc ở Hội nghị 8 (5-1941)

- Cùng với toàn Đảng, toàn dân xây dựng chính trị (sáng lập Mặt trậnViệt Minh ngày 19-5-1941), lực lượng vũ trang ( thành lập Đội Việt Nam tuyêntruyền giải phóng quân ngày 22-12-1944), căn cứ địa cách mạng (thành lậpKhu giải phóng Việt Bắc ngày 4-6-1945)

- Chớp thời cơ và lãnh đạo nhân dân giành chính quyền trong Tổng khởinghĩa Cách mạng tháng Tám 1945

- Đọc Tuyên ngôn Độc lập (2-9-1945), khai sinh ra nước Việt Nam Dânchủ Cộng hòa

Đặc điểm của lịch sử là diễn ra liên tục, kết quả của sự kiện trước có liên

hệ đến sự kiện sau Do đó, nếu giáo viên định hướng cho học sinh học cả mộtchuỗi sự kiện có liên hệ với nhau trong cùng một giai đoạn lịch sử là một cáchgiúp học sinh ôn tập có hiệu quả hơn

Ví dụ: Cách mạng Việt Nam từ 1939-1945 xoay quanh 4 sự kiện lớn làHội nghị Trung ương 6 (11/1939), Hội nghị Trung ương 8 (5/1941), Hội nghịBan Thường vụ Trung ương Đảng (9/3/1945) và Hội nghị toàn quốc của Đảng(14->15/8/1945) Nếu nhóm 4 sự kiện này lại (từ bối cảnh đến nhận định tìnhhình, xác định kẻ thù, đề ra chủ trương và quá trình triển khai các chủ trương)thì học sinh sẽ thấy được quá trình phát triển liên tục của cách mạng Việt Nam

từ 1939-1945: từ chỗ bảo toàn lực lượng (chủ trương của Hội nghị Trung ương6) đến chuẩn bị lực lượng (chủ trương của Hội nghị 8), khởi nghĩa từng phần(chủ trương của Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương Đảng 9/3/1945) và tiếnlên Tổng khởi nghĩa giành chính quyền (chủ trương của Hội nghị toàn quốc 14-

>15/8/1945)

Hoặc trong kháng chiến chống Pháp (1945-1954), giáo viên hướng dẫnhọc sinh nhóm 4 kế hoạch của giặc Pháp: Bôlaec (1947), Rơve (1949), ĐờlátTát xinhi (1950), Na va (1953) Các em sẽ thấy mỗi kế hoạch đều bị quân dân

ta đánh bại bằng những chiến thắng cụ thể và thấy được thực trạng các kếhoạch của Pháp đề ra theo kiểu “thua keo này, bày keo khác” Sau một lần thất

bại của kế hoạch trước, thực dân Pháp thay tướng và đưa ra một kế hoạch mớinhưng rốt cục đều bị quân dân ta đánh bại, buộc phải ký Hiệp định Giơnevơ(1954) rút quân về nước.

Thực tế giảng dạy của bản thân cho thấy, việc hướng dẫn học sinh học và

ôn tập theo cách học chủ đề lịch sử cùng đặc điểm hoặc nhóm những sự kiệnlịch sử có liên hệ với nhau là biện pháp hữu hiệu giúp học sinh ghi nhớ lịch sửtốt hơn

Thứ hai : Vận dụng công thức 5W Và 2H

Trong quá trình dạy và ôn thi môn Lịch sử cho học sinh lớp 12 nhiềunăm qua theo tôi với hình thức thi trắc nghiệm, học sinh nên vận dụng côngthức 5W và 2H, không phải thuộc lòng quá nhiều mà quan trọng là phải tư duy,hiểu rõ bản chất của từng mốc lịch sử Theo đó, thí sinh sẽ trả lời lần lượt:What - Sự kiện lịch sử gì đã diễn ra?, When - Diễn ra khi nào?, Where - Diễn ra

ở đâu?, Who - Gắn liền với nhân vật lịch sử nào?, Why - Vì sao lại xảy ra?,How: Đánh giá, bình luận, liên hệ

Ví dụ cụ thể: Sự kiện ngày 2/09/1945: Where - Diễn ra tại quảng trường

Ba Đình Hà Nội.Who - Gắn liền với lãnh tụ Hồ Chí Minh.Why - Tại quảngtrường Ba Đình lịch sử Bác Hồ đọc bản tuyên ngôn độc lập, khai sinh nướcViệt nam dân chủ cộng hòa.How học sinh đưa ra đánh giá, bình luận, nhận xét

sự kiện ngày 2/9/1945

Theo phương pháp này, học sinh sẽ nắm được các nội dung trọng tâmtrong chương trình, nắm vững kiến thức cơ bản, ghi nhớ và hiểu những sự kiệncốt yếu gắn với thời gian, địa danh, nhân vật lịch sẽ giúp các em ôn thi đạt hiệuquả cao và chính xác về sự kiện

Thứ Ba: Ôn tập trắc nghiệm Lịch sử với kỹ năng khái quát hóa, hệ thống hóa kiến thức bằng các bảng niên biểu.

Trong dạy học Lịch sử, phương pháp lập bảng hệ thống hóa kiến thức cóvai trò hết sức quan trọng vì lập bảng niên biểu sẽ tạo hứng thú học tập, khắcsâu kiến thức, phát triển các thao tác tư duy và khả năng sáng tạo lịch sử chohọc sinh Hệ thống kiến thức bằng bảng niên biểu giúp HS nắm chắc kiến thức,tạo điều kiện cho tư duy lôgic, liên hệ tìm ra bản chất của sự kiện, nội dung củalịch sử [5] Từ đó, các em vận dụng làm tốt các bài tập đòi hỏi kỹ năng tư duy,tổng hợp kiến thức

Có 3 dạng niên biểu mà giáo viên thường sử dụng hướng dẫn học sinh ôntập là: Niên biểu tổng hợp, niên biểu chuyên đề và niên biểu so sánh

Niên biểu tổng hợp: Là bảng liệt kê những sự kiện lớn xảy ra trong thờigian dài Loại niên biểu này không chỉ giúp học sinh ghi nhớ những sự kiệnchính mà còn nắm được các mốc thời gian đánh dấu mối quan hệ của các sựkiện quan trọng

Ví dụ: Ôn tập giai đoạn kháng chiến chống Pháp (1946-1954), giáo viên

có thể sử dụng bảng niên biểu tổng hợp về những thắng lợi tiêu biểu trên mặttrận quân sự, chính trị, ngoại giao của nhân dân ta như sau:

10/1947->12/1947

Chiến dịch Việt Bắc thu-đông

- Loại khỏi vòng chiến đấu hơn 6000 giặc, cơquan đầu não của ta được bảo toàn

- Buộc giặc Pháp phải chuyển từ “đánh nhanhthắng nhanh” sang “đánh lâu dài”

9/1950->10/1950

Chiến dịch Biên giới thu-đông-Tiêu diệt được hơn 8000 giặc, giải phóng biêngiới Việt Trung, chọc thủng hành lang Đông-Tây, làm phá sản kế hoạch Rơve

- Khai thông con đường liên lạc của ta với cácnước chủ nghĩa xã hội Quân dân ta giành quyềnchủ động trên chiến trường chính

Đông-Xuân

Các chiến dịch Lai Châu, Trung Lào, ThượngLào, Bắc Tây Nguyên

1953-1954 Chuẩn bị về vật chất và tinh thần cho ta mở cuộc

tiến công quyết định vào Điện Biên Phủ

3/1954->5/1954

Chiến dịch Điện Biên Phủ-Tiêu diệt được 16200 tên địch Kế hoạch Nava bịphá sản

- Giáng đòn quyết định vào ý chí xâm lược củagiặc Pháp, làm xoay chuyển cục diện chiến tranh

ở Đông Dương, tạo điều kiện thuận lợi cho cuộcđấu tranh ngoại giao của ta giành thắng lợi

Chính

trị 11->19/2/1951

Đại hội đại biểu lần thứ hai của Đảng diễn ra

Là “Đại hội kháng chiến thắng lợi”

Ngoại

giao

1950 Các nước chủ nghĩa xã hội lần lượt công nhận vàđặt quan hệ ngoại giao với Việt Nam.

21/7/1954

Thực dân Pháp ký Hiệp định Giơnevơ

- Là văn kiện pháp lý quốc tế ghi nhận cácquyền cơ bản của nhân dân Đông Dương

-Pháp chấm dứt chiến tranh xâm lược, rút quân

về nước Mỹ thất bại trong âm mưu kéo dài, mởrộng, quốc tế hóa chiến tranh xâm lược ĐôngDương

=>Đánh dấu cuộc kháng chiến của nhân dân tathắng lợi

Từ bảng niên biểu tổng hợp trên, học sinh sẽ nắm chắc được sự pháttriển, thấy rõ mối liên hệ giữa các mặt trận quân sự, chính trị và ngoại giao củacuộc kháng chiến chống Pháp (1946-1954)

Niên biểu chuyên đề: Niên biểu này đi sâu trình bày một vấn đề quan

trọng nổi bật nào đó của một thời kỳ lịch sử nhất định, nhờ đó học sinh hiểuđược bản chất sự kiện một cách toàn diện, đầy đủ Ví dụ: Lập niên biểu về quátrình hình thành, phát triển và vai trò của Liên minh châu Âu (Ôn tập bài 7.TâyÂu) Giáo viên hướng dẫn học sinh lập bảng:

Sự hình thành

Thời gian Sự kiện chính

18/4/1951 Cộng đồng than thép châu Âu ra đời

25/3/1957 Cộng đồng năng lượng nguyên tử châuÂu và Cộng đồng kinh tế châu Âu ra đời1/7/1967 Ba tổ chức trên hợp nhất thành Cộngđồng châu Âu.7/12/1991 Hiệp ước Manxtrich, có hiệu lực từ

1/1/1993 đổi tên thành Liên minh châu

Là tổ chức liên kết chính trị-kinh tế lớnnhất hành tinh, chiếm ¼ GPD của thếgiới

Qua việc ôn tập bằng bảng niên biểu trên, học sinh sẽ ghi nhớ sâu nhấtđược những kiến thức về Liên minh châu Âu

Niên biểu so sánh: Dùng để đối chiếu so sánh các sự kiện xảy ra cùng 1

lúc trong lịch sử hoặc thời gian khác nhau nhưng có điểm tương đồng, khác biệt

để làm nổi bật bản chất, đặc trưng của các sự kiện đó hoặc để rút ra một kết luậnkhái quát Trong chương trình Lịch sử 12-chương trình chuẩn, giáo viên sử dụngniên biểu so sánh để hướng dẫn học sinh ôn tập trong nhiều bài có hiệu quả

Ví dụ 1: Ôn tập bài 4 Các nước Đông Nam Á và Ấn Độ), mục I.2.a.

Nhóm 5 nước sáng lập Asean Giáo viên hướng dẫn học sinh so sánh chiếnlược hướng nội với chiến lược hướng ngoại bằng bảng:

Nội dung Chiến lược hướng nội Chiến lược hướng ngoại

Thời gian Thập niên 50-60 của thế kỷXX Thập niên 60-70 trở đi

Mục tiêu

Xóa bỏ nghèo nàn, lạc hậu,xây dựng nền kinh tế tựchủ

Khắc phục hạn chế chiến lượchướng nội

Nội dung

Đẩy mạnh phát triển cánghành công nghiệp sản xuấttiêu dùng nội địa thay thếhàng nhập khẩu, lấy thịtrường trong nước làm chỗdựa để phát triển sản xuất…

Tiến hành “mở cửa” nền kinh

tế, thu hút vốn đầu tư và kỹthuật của nước ngoài, tập trungsản xuất hàng hóa để xuấtkhẩu, phát triển ngoại thương

Thành tựu

Sản xuất đáp ứng được nhucầu của nhân dân trongnước, phát triển 1 sốnghành chế biến, chế tạo

Tổng kim ngạch xuất khẩu đạt

130 tỉ, tốc độ tăng trưởng cao.Vấn đề tăng trưởng và côngbằng xã hội được giải quyết…