Đổi mới phương pháp dạy học nói chung và đổi mới phương pháp dạy học lịch sử nói riêng là một quá trình được thực hiện thường xuyên, phát huy tính tích cực, chủ động, tạo hứng thứ học tậ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
Trang 2PHẦN 1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài.
Đổi mới phương pháp dạy học nói chung và đổi mới phương pháp dạy học lịch sử nói riêng là một quá trình được thực hiện thường xuyên, phát huy tính tích cực, chủ động, tạo hứng thứ học tập của học sinh, nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục là: "Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏa, thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội "
Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 của BCH Trung ương Đảng khóa
XI về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa phổ thông; Quyết định 404/QH-TT ngày 37/3/2015 của thủ tướng chính phủ về phê duyệt đề
án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông Thực hiện triệt để việc tổ chức dạy học nhằm định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, tăng cường các kĩ năng, đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học
Nhận thức được tầm quan trọng của việc đổi mới, trong những năm qua Bộ giáo dục và đào tạo đã tập trung chỉ đạo đổi mới nhằm tạo sự chuyển biến căn bản
về tổ chức hoạt động dạy học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong các trường trung học phổ thông
Để thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục theo tinh thần của các Nghị quyết của Đảng, chủ trương chung của Bộ giáo dục và đào tạo và những hướng dẫn của Sở Giáo dục Thanh Hoá trong việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Thực tế giảng dạy tại Trường THPT Hậu Lộc I đã thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo hướngdẫn của Sở giáo dục Thanh Hoá, bằng việc sử dụng các phương pháp dạy học tích cực và đã mạng lại những hiệu quả nhất định, để sử dụng có hiệu quả hơn nữa
những phương pháp dạy học tích cực, tôi mạnh dạn xin trình bày đề tài: " Dạy học
theo chuyên đề: Những chiến lược chiến tranh thực dân kiểu mới của đế quốc
Mĩ ở miền Nam Việt Nam từ 1954-1973 trong Lịch sử 12 cơ bản"
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Nhằm hoàn thiện hơn kinh nghiệm giảng dạy của bản thân phát triển tư duy, khơi dậy tính chủ động, hứng thú và sáng tạo, nắm vững hệ thống kiến thức,rèn luyện kĩ năng phân tích, so sánh, khái quát, tổng hợp của học sinh
1.3 Đối tượng nghiên cứucủa đề tài:
Đối tượng tôi áp dụng là học sinh lớp 12A6, 12A7 của trường THPT Hậu Lộc I
1.4 Các phương pháp nghiên cứu của đề tài.
Sử dụng phương pháp nghiên cứu của phép biện chứng duy vật: logic, lịch sử, phân tích, so sánh, thống kê, điều tra……để giải quyết nội dung đề tài
1.5 Điểm mới của đề tài.
Trang 3Sử dụng phương pháp dạy học theo chuyên đề: Những chiến lược chiến tranh thực dân kiểu mới của đế quốc Mĩ ở miền Nam Việt Nam từ 1954-1973 trong Lịch
sử 12 cơ bản"để thấy được những điểm giống và khác nhau, mối quan hệ, vai trò, vịtrí, ý nghĩa, bước phát triển của cuộc kháng chiến chhống Mĩ
PHẦN 2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Dạy học lịch sử là một quá trình giáo viên cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản của lịch sử loài người nói chung và lịch sử dân tộc nhằm phục vụ cho việc giáo dục học sinh phát triển toàn diện, lịch sử vốn tồn tại khách quan và diễn
ra trong quá khứ nên muốn học sinh tiếp thu được vấn đề đòi hỏi giáo viên phải lựachọn các phương pháp dạy học tích cực khác nhau để đạt hiệu quả cao
Việc dạy học theo chuyên đề: Những chiến lược chiến tranh thực dân kiểu mới
của đế quốc Mĩ ở miền Nam Việt Nam từ 1954-1973 trong Lịch sử 12 cơ bản" sẽ phát huy được tính sáng tạo của học sinh, người học sẽ nhận thấy những nét giống nhau và khác nhau về hoàn cảnh, âm mưu, thủ đoạn, những thắng lợi của quân và dân ta trên các mặt trận từ đó cũng nhận thức được bước phát triển của cuộc kháng chiến Vì vậy tôi đã thực hiện chuyên đề này giúp học sinh chủ động lĩnh hội kiến thức, ham học môn lịch sử, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Từ thực tế giảng dạy ở trường THPT Hậu Lộc I, tôi nhận thấy trong các tiết dạy theo tiến trình sách giáo khoa hiện hành học sinh vẫn còn thụ động trong việc nắm bắt các sự kiện, nhân vật lịch sử ở từng giai đoạn, các em chưa nắm được kiến thức một cách hệ thống, chưa thấy được mối quan hệ logic giữa các sự kiện lịch sử trong cùng một không gian, thời gian lịch sử nhất định
Theo sách giáo khoa Lịch sử 12 cơ bản, những chiến lược thực dân kiểu mới của đế quốc Mĩ từ 1954 -1973 được trình bày trong hai bài khác nhau với những nội dung, tiết học riêng biệt, khi học tập học sinh khó thấy được những vấn đề chung, mối quan hệ với nhau, những điểm giống và khác nhau về hoàn cảnh, âm mưu, thủ đoạn và nghệ thuật chỉ đạo quân sự của Đảng trong từng chiến lược, kết quả, ý nghĩa, vai trò, vị trí của từng chiến thắng trên các lĩnh vực của quân và dân
ta Vì vậy, làm cho học sinh e ngại môn Lịch sử, khiến cho vị thế bộ môn bị suy giảm
Vì vậy, trong đổi mới phương pháp dạy học thì dạy học theo chuyên đề đảm bảo được yêu cầu về chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ mà điều quan trọng phát huy tínhchủ động nắm bắt kiến thức của học sinh, đáp ứng yêu cầu đổi mới dạy học theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:
2.3.1.Quy trình xây dựng chuyên đề dạy học.
Trang 4Mỗi chuyên đề dạy học phải giải quyết trọn vẹn một vấn đề học tập Vì vậy chuyên đề dạy học cần thực hiện theo các bước sau:
a, Xác định tên chuyên đề.
Căn cứ vào nội dung chương trình và sách giáo khoa của bộ môn, giáo viên xácđịnh các nội dung kiến thức liên quan với nhau thể hiện ở một số bài/tiết hiện hành,
từ đó xây dựng thành một vấn đề chung tạo thành một chuyên đề dạy học
b, Xác định chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ:
Theo chương trình hiện hành và các hoạt động theo dự kiến sẽ tổ chức cho học sinh
c, Xây dựng nội dung chuyên đề.
Căn cứ vào tiến trình sư phạm của phương pháp dạy học tích cực được sử dụng
để tổ chức hoạt động học cho học sinh, dự kiến nhiệm vụ học tập, xác định nội dung chuyên đề, lựa chọn các nội dung của chuyên đề từ các bài/tiết trong sách giáo khoa của bộ môn để xây dựng chuyên đề dạy học
d, Thiết kế tiến trình dạy học chuyên đề thành các hoạt động học.
Việc thiết kế tiến trình dạy học chuyên đề thành các hoạt động học được tổ chức cho học sinh có thể thực hiện ở trên lớp và ở nhà Trong quá trình tổ chức hoạt động dạy học mỗi chuyên đề theo phương pháp dạy học tích cực, học sinh được đặt vào các tình huống xuất phát gần gũi với đời sống, dễ cảm nhận và các em
sẽ tham gia giải quyết các tình huống đó.Từ đó có những hiểu biết mà nếu chỉ có những hoạt động, thao tác riêng lẻ không đủ tạo nên Các hoạt động này làm cho các chương trình học tập được nâng cao lên và dành cho học sinh một phần tự chủ khá lớn Mục tiêu chính của quá trình dạy học là giúp học sinh chiếm lĩnh dần dần các kiến thức lịch sử học sinh được thực hành
Những yêu cầu mang tính nguyên tắc nói trên của phương pháp dạy học tích cực là sự định hướng quan trọng cho việc lựa chọn các chuyên đề dạy học
2.3.2 Tiến hành thực hiện đề tài:" Dạy học theo chuyên đề: Những chiến lược
chiến tranh thực dân kiểu mới của đế quốc Mĩ ở miền Nam Việt Nam từ
1954-1973 trong Lịch sử 12 cơ bản" (Thực hiện trong 3 tiết)
NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ
A Bảng thống kê nội dung chuyên đề:
Nội dung Chiến tranh đơn
phương
Chiến lược chiến tranh đặc biệt
Chiến lược chiến tranh cục bộ
Chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh và Đông Dương hoá chiến tranh Thời
- Sau phong trào "Đồng
- Thất bại trong
- Sau thất bại của
"Chiến tranh cục
Trang 5miền nam thay
chân Pháp dựng
lên chính quyền tay
sai Ngô Đình Diệm
với âm mưu biến
miền Nam Việt
Nam thành căn cứ
quân sự và thuộc
địa kiểu mới âm
mưu chia cắt lâu
dài Việt Nam
7/11/1954 Mĩ cử
tướng Cô-lin sang
làm đại sứ với âm
mưu biến miền
ra chiến lược toàn cầu" Phảnứng linh hoạt"
được thí điểm
ở miền Nam Việt Nam dướihình thức"
Chiến tranh đặc biệt"
"Chiến tranh đặc biệt" từ giữu năm
1965 chínhquyền Giôn-xơn
đã chuyển sang thực hiện chến lược
"Chiến tranh cục bộ" ở miền Nam Việt Nam và mởrộng chiến tranh phá hoại miền Bắc
bộ" đầu năm
1969 Mĩ chuyển sang thực hiện chiến lược "Việt Nam hoá chiến tranh" đồng thời
mở rộng chiến tranh ra tồn Đông Dương thực hiện"Đông Dương hoá chiếntranh"
Âm mưu - Âm mưu tìm
- "Chiến tranh cục bộ" là loại hình chiến tranh xâm lược thực dân mới được tiến hành bằng lực lượng
-"Việt Nam hoáchiến tranh" và
"Đông Dương hoá chiến tranh"
là hình thức chếntranh thực dân kiểu mới của Mĩ được tiến hành bằng quân đội Sài Gòn là chủ
Trang 6XHCNở Đông
Nam Á
sự chỉ huy của
hệ thống cố vấn Mĩ và vũ khí, trang bị, phương tiện chiến tranh của Mĩ nhằm chống lại phong trào cách mạng củanhân dân
- Âm mưu
cơ bản " Dùng người Việt đánh người Việt"
quân Mĩ (chủ yếu), quân đồng minh và quân đội tay sai
- Âm mưu nhanhchóng tạo
ra ưu thế
về binh lực
và hoả lực
để áp đảo quân chủ lực của ta, giành lại thế chủ động trên chiến trường, đẩyquân ta vàothế phòng ngự, tiến tới kết thúcchiến tranh
yếu, có sự phối hợp của hoả lực
và không quân
Mĩ, vẫn do Mĩ chỉ huy bằng hệ thống cố vấn giảm xương máucủa người Mĩ trên chiến trường, tận dụng xương máu của người Việt
-Thực chất là tiếp tục thực hiện
âm mưu "Dùng người Việt đánh người Việt"
cải cách điền địa
nhằm lấy lại ruộng
đất mà cách mạng
đã giao cho nhân
- Từ năm 1961-1963 Mĩ
đề ra kế hoạch Xtalây-Tay lo bình định miềnNam trong vòng 18 tháng
- Từ
1964-1965 Giôn xơn
đề ra kế hoạch Giôn xơn-Macnamara bình định miền
N am có trọng điểm trong 2
- Ồ ạt đưa quân vào miền Nam
và mở rộngchiến tranhphá hoại miền Bắc
- Với ưu thế về quân
sự Mĩ cho
mở các cuộc hành quân " tìm diệt" vào Vạn Tường
-Tăng cường viện trợ kinh tế
và quân sự cho chính quyền Sài Gòn
- Mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc, Lào, Cam puchia
- Mĩ tìm cách thoả hiệp với Trung Quốc, hoàhoãn với Liên
Xô nhằm hạn
Trang 7sự cho chính quyền Diệm đưa cố vấn Mĩ
và lực lượng
hỗ trợ chiến đấu vào miền Nam, lập bộ chỉ huy quân
sự Mĩ Tăng cường lực lượng nguỵ quân tiến hànhdồn dân lập"
Ấp chiến lược được coi xương sống "
của chiến tranh đặc biệt
(Quảng Ngãi) và 2 cuộc phản công chiến lước mùa khô 1965-
1966 và 1966-1967 bằng hàng loạt cuộc hành quân
"tìm diệt"
và "bình định"
chế sự giúp đỡ của các nước nàyđối với nhân dân
ta nhằm cô lập
và bóp nghẹt cuộc kháng chiến của ta
dân mới của Mỹ –
Diệm, làm lung lay
đô thị lớn như : Huế, Đà Nẵng, Sài gòn
Nổi bật là phong trào củađội quân “Tóc dài”, các tăng
ni và phật tử
… -phong trào của học sinh, sinh viên làm vùng "Hậu cứ”
Với ý chí
“Quyết chiến,quyếtthắng giặc
Mỹ xâmlược”
quân dân
MN đã chiến đấu anh dũng
và giành những thắng lợi trên các mặt trân
- Chính trị:
Chính trị :
- Ngày 6-6-1969 Chính phủ lâm thời Cộng hòa miền Nam thành lập( Huỳnh Tấn Phát làm chủ tịch)
- Ngày
24-4-1969 hội nghị cấp cao 3 nướcĐông dương họp, hội nghị biểu thị tinhthần quyết tâm đoàn kết chống
Mỹ của nhân dân
Trang 8và suy sụp ngày 1-11-
1963 Mỹ giật dây cho tướng lĩnh ngụy làm đảo chính lật
đổ Diệm – Nhu
- Quấn Sự :
+ 1961-1962 quân ta đã đánh bại nhiềucuộc hành quân càn quét lớn của địch vào chiến khu
D, căn cứ U Minh, Tây ninh…
+2-1-1963 ta giành thắng lợivang dội ở trận
Ấp bắc (Mỹ Tho)
+Đông xuân 1964-1965 ta
mở các chiến dịch tấn công địch ở miền Đông Nam bộ với các chiến thắng : Bình giã, An lão, Bagia, Đồng xoài
→ Làm phá sản về cơ bản
Trong khắpcác thành thị diễn ra cuộc đấu tranh sôi nổi của cáctầng lớp nhân dân đòi Mỹ Cút
về nước,đòi tự
do dân chủ
→vùng giải phóng được mở rộng, uy tíncủa mặt trận dân tộc giải phóng miềnnam được nâng cao
-Quân Sự :
+18-8-1965 Thắng lợiVạn tường (Quảng ngãi)+ Đập tan 2cuộc
phảncông chiến lược mùa khô 1965-1966
và
1966-196 Đây lànhững
Đông Dương - Phong trào của các tầng lớp nhân dân diễn ra sôi nổi ở các đô thị Sài gòn, Huế,
Đà Nẵng đặc biệt
là học sinh, sinh viên với các phong trào
“Xuống đường”,
“Nói với đồngbào”,
“Nghe đồng bào tôi nói, nói cho đồngbào tôi nghe” ^_^-
Trên mặt trận quân sự :
- Từ 4→ 6-1970 quân đội
30-VN phốihợp với quân dân
Campuchia đập tan cuộchành quân xâm lược campuchia của
10 vạn quân Mỹ –ngụy
- Từ 12-2 → 3-1971 quân VN
23-và quân dân Lào đập tan cuộc hành quân “Lam sơn 719” đường
9 –Nam Lào của 4,5 vạn quânMỹ-ngụy
.-Từ 30-3-1972
→ Cuối tháng
Trang 96-chiến lược CTĐB của Mĩ
- Ấp chiến lược, bình định:-Diễn ra gay
go quyết liệt giữa ta và địchgiữa việc lập
và phá ấp chiến lược nhân dân MN với quyết tâm
“một tấc không di dời”
→ Cuối 1962 trên nửa tổng
số ấp (8000 ấp) và 70%
dân (6,5 triệu) vẫn do cách mạng kiểm soát
-Từ cuối năm
1964 ta phá vỡtừng mảng ấp chiến lược, ấp chiến lược ” xương sống”
của CTĐB bị phá sản về cơ bản
thắng lợi
có ý nghĩa chiến lược
→ làm tương quanlượng thayđôỉ có lợi cho ta
- Ấp chiến lược, bình định: Ở
các vùng nông thôn được sự phối hợp
hỗ trợ của lực lượng
vũ trang nhân đã nổidậy phá vỡ từng mảng
“Ấp chiến lược”, phá ách kìm kẹpcủa địch
1972 ta mở cuộc tiến công chiến lược khắp miền Nam, chọc thủng
3 phòng tuyến mạnh nhất của địch là Quảng trị, Tây nguyên, Đông nam bộ
- Ấp chiến lược , bình định
:+Phong trào đấu tranh chống
“Bình định” phá
“Ấp chiến lược”
→ Đầu 1971 cách mạng làm chủ thêm 3600
ấp với trên 3 triệu dân
Trang 10cuộc kháng chiến chống Mĩ của nhân dân ta và sự thất bại của Mĩ trong từng chiếnlược từ 1954-1973
- Trân trọng những thắng lợi to lớn mà những thế hệ đi trước đã không tiếc
máu xương để giành được trong cuộc kháng chiến chống Mĩ
4 Định hướng năng lực hình thành:
Thông qua chuyên đề hướng tới hình thành các năng lực:
- Thực hành bộ môn lịch sử: khai thác kênh hình có liên quan đến nội dung
II- THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY VÀ HỌC:
1.Chuẩn bị của giáo viên.
- Lược đồ phong trào "Đồng Khởi", trận Vạn Tường – Quảng Ngãi
- Tranh ảnh về chiến lược " Chiến tranh đặc biệt", "Chiến tranh cục bô", "Việt NamHoá chiến tranh"
2 Chuẩn bị của học sinh.
-SGK, vở ghi, sưu tầm tranh ảnh, tư liệu liên quan
III- TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
A HOẠT ĐỘNG TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP/ KHỞI ĐỘNG/ GIỚI THIỆU/ DẪN DẮT/ NÊU VẤN ĐỀ
1 Mục tiêu: Sử dụng hình ảnh để huy động kiến thức HS
Trang 11Quâ đội Sài Gòn Cố vấn quân sự Mĩ chỉ huy quân đội Sài Gòn
2 Phương thức: GV giao nhiệm vụ cho HS:
- Âm mưu, thủ đoạn của Mĩ và những thắng lợi của quân và dân ta chống " Chiếntranh đơn phương", “Chiến tranh đặc biệt”, "chiến tranh cục bộ", "Chiến lược Việt Nam hoá chiến tranh'
3 Gợi ý sản phẩm: Mỗi HS có thể trình bày sản phẩm với các mức độ khác nhau,
GV lựa chọn 01 sản phẩm nào đó của HS để làm tình huống kết nối vào bài mới
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Mục tiêu và phương thức hoạt động Gợi ý sản phẩm
Hoạt động1: Tìm hiểu chiến tranh đơn
phương của đế quốc Mĩ
* Mục tiêu: Học sinh nắm được hoàn cảnh, âm
mưu, thủ đoạn của Mĩ- Diểm trong chiến tranh
đơn phương
* Phương thức:
- Chuyển giao nhiệm vụ: Yêu cầu học sinh trả
lời các câu hỏi.Hoàn cảnh âm mưu, thủ đoạn
của chiến tranh đơn phương?
- Tiếp nhận nhiệm vụ: HS thực hiện yêu cầu.
- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến
HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các em
gặp khó khăn
- Báo cáo sản phẩm: HS trả lời câu hỏi.
- Nhận xét, đánh giá:GV đánh giá kết quả làm
việc của cá nhân, cả lớp
phương( 1954-1960) 1.Hoàn cảnh;
- Sau Hiệp định Giơnevơ Mỹvào miền nam thay chân Phápdựng lên chính quyền tay sai NgôĐình Diệm với âm mưu biếnmiền Nam Việt Nam thành căn
cứ quân sự và thuộc địa kiểu mới
âm mưu chia cắt lâu dài ViệtNam
- 7/11/1954 Mĩ cử tướng Cô-linsang làm đại sứ ở miền Nam ViệtNam với âm mưu biến miền namthành thuộc địa kiểu mới để làmbàn đạp tiến công miền Bắc vàngăn chặn làn sóng chiến tranh ởĐông Nam Á
- Dựa vào Mĩ, Ngô Đình Diệm
đã nhanh chóng dựng lên chínhquyền độc tài, gia đình trị ở miềnNam và ra sức chống phá cáchmạng
2 Âm mưu:
- Âm mưu tìm diệt các cán bộ và
cơ sở cách mạng của ta ở miềnNam, âm mưu biến miền Namthành thuộc địa kiểu mới để làmbàn đạp tiến công miền Bắc vàngăn chặn làn sóng cách mạngXHCN ở Đông Nam Á