SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT THẠCH THÀNH 3 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT VÀI KINH NGHIỆM LỒNG GHÉP GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC LỊCH SỬ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT THẠCH THÀNH 3
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT VÀI KINH NGHIỆM LỒNG GHÉP GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC LỊCH SỬ LỚP 12 BÀI 17: NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA TỪ SAU NGÀY 2/9/1945 ĐẾN TRƯỚC NGÀY 19/12/1946 Ở TRƯỜNG THPT
Trang 22.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm. 3->4 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề. 4 ->18
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với bản thân và đồng nghiệp và nhà
trường
18
DANH MỤC SÁNG KIẾN ĐƯỢC XẾP
Trang 3PHẦN I MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài.
Tổ chức UNESCO từng đề xướng ý tưởng: “học để biết, học để làm, học để
chung sống, học để khẳng định mình” [1] Cho nên mọi hoạt động giáo dục đều
hướng đến một mục đích lớn là đào tạo con người thành công dân ưu tú trong xãhội - khi mà người học thật sự Sự thành công của sự nghiệp giáo dục, vì vậy, phầnnào phụ thuộc vào tính tương thích của mô hình giáo dục trong nhà trường và hiệnthực cuộc sống vĩ đại nguyên khối mà giáo dục hướng đến
Văn kiện Đại hội toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã khẳng định: “Tư tưởng
Hồ Chí Minh là một hệ thống các quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề
cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạochủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triểnnhững giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tinh hoa văn hoá nhân loại Đó là tưtưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng con người, về độc lập dân tộc gắn liền vớichủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại…Tư tưởng HồChí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản
to lớn của Đảng và dân tộc ta”.[2].Trải qua quá trình thực tiễn cách mạng từ khi
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời năm 1930 cho đến nay, Đảng ta luôn quán triệt quađiểm lấy chủ nghĩa Mác –Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kimchỉ nam cho hành động
Thành công của công cuộc đổi mới đất nước từ năm 1986 là hết sức to lớn,kinh tế đất nước ta vượt qua khủng hoảng, chính trị, xã hội ổn định, đời sống nhândân không ngừng được nâng cao Tuy nhiên, mặt trái của nền kinh tế hội nhập và
xu thế toàn cầu hoá đã tác động không nhỏ đến đời sống văn hoá tinh thần của nhândân, trong đó trực tiếp và mạnh mẽ nhất là thế hệ trẻ, những công dân tương lai củađất nước Biểu hiện của những tác động đó là: truyền thống văn hoá dân tộc bị maimột, văn hoá ứng xử của thanh niên ngày càng sa sút, các tệ nạn xã hội tràn lan, lốisống buông thả, sống gấp, hưởng thụ ngày càng phổ biến
Đứng trước thực trạng trên, ngày 7/11/2006, Bộ Chính trị khoá X đã ban hành
chỉ thị 06 – CT/TW về tổ chức cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh” làm cho toàn Đảng, toàn dân nhận thức sâu sắc về những nội
dung cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng đạo đức và tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về ý thức tu dưỡng, rèn luyện và làm theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh sâu rộng trong toàn xã hội, đặc biệt trong cán bộ, đảngviên, công chức, viên chức, đoàn viên, thanh niên, học sinh nâng cao đạo đức cáchmạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chínhtrị, đạo đức, lối sống và các tệ nạn xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại
hội X của Đảng.[3]
Thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong
cách Hồ Chí Minh” ở các nhà trường ngoài tuyên truyền, giáo dục cho học sinh,
Trang 4còn có hình thức lồng ghép vào các tiết dạy của giáo viên trong quá trình lên lớp.Trong đó môn Lịch sử với đặc thù bộ môn rất thuận lợi cho việc lồng nghép giáodục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh Qua thực tiễn giáo dục tư tưởngđạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh trong các tiết dạy Lịch sử, tôi đã đúc kết được
một số kinh nghiệm, vì vậy, tôi chọn đề tài “ Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh thông qua dạy học lịch sử lớp
12 Bài 17: Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa từ sau ngày 02/09/1945 đến trước ngày 19/12/1946 ở Trường Trung học phổ thông Thạch Thành 3”.
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Trong phạm vi đề tài tôi xin đưa ra một vài kinh nghiệm của bản thân về việc
lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh trong dạy học Lịch
sử lớp 12 bài 17: Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa từ sau ngày 02/09/1945 đến trước ngày 19/12/1946” ở trường THPT Thạch Thành 3 Để giúp học sinh lớp 12
nói chung và học sinh trường THPT Thạch Thành 3 nói riêng, hiểu hơn về nhữnggiá trị đạo đức của Bác Hồ để lại, giúp các em ý thức tốt hơn về trách nhiệm họctập của bản thân, Đồng thời tích cực học tập và làm theo Bác để trở thành công dântốt trong tương lai
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
1 Tập trung nghiên cứu việc vận dụng lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh cho học sinh trong dạy học Lịch sử lớp 12 bài 17: Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa từ sau ngày 02/09/1945 đến trước ngày 19/12/1946” ở trường
THPT Thạch Thành 3
2 Đề tài thực nghiệm ở 2 lớp 12A1, 12A3 năm học 2018 – 2019 ở trườngTHPT Thạch Thành 3
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Xuất phát từ lí luận, áp dụng vào thực tiễn, từ thực tiễn rút ra bài học kinhnghiệm và quá trình dạy học tích hợp, dựa vào mục tiêu giảng dạy, đổi mới và thựctiễn dạy bộ môn Lịch sử Trường THPT Thạch Thành 3, tôi đã vạch ra kế hoạchthực hiện đề tài này
Tìm kiếm tài liệu nvề tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh nghiên cứu, sắp xếp phù hợpvới nội dung bài học
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận của đề tài.
Nhà giáo dục Liên Xô cũ Đai-ri đã từng nói: “ Dạy sử cũng như bất cứ dạycái gì đòi hỏi người thầy phải khêu gợi cái thông minh chứ không phải là bắt buộc
cái trí nhớ làm việc, bắt nó ghi chép rồi tả lại ”[1] Như vậy, mục đích của việc dạy
học lịch sử ở trường người giáo viên không chỉ giúp cho học sinh hình dung đượcnhững hình ảnh của quá khứ, biết và ghi nhớ được các sự kiện, hiện tượng của lịch
Trang 5sử mà quan trọng hơn là phải hiểu được lịch sử và thấm nhuần được các giá trị, tinhhoa văn hóa nhân loại Bên cạnh đó, dạy học lịch sử có thể giáo dục cho các em tưtưởng đạo đức của Hồ Chí Minh, thông qua đó các em tự rèn luyện bản thân mìnhvừa có tài vừa có đức, yêu đất nước, yêu hòa bình và biết trân trọng những thànhquả đạt được.
Giáo dục đạo đức cho học sinh qua tiết học lịch sử là rất quan trọng Vì mônlịch sử xuyên suốt tiến trình lịch sử của dân tộc, mỗi thời đại đều xuất hiện nhữnganh hùng dân tộc có đầy đủ phẩm chất đạo đức để giữ gìn nền độc lập của Tổ quốcđưa đất nước ta phát triển Tiêu biểu trong các vị anh hùng dân tộc đó là chủ tịch
Hồ Chí Minh vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Người đã dâng hiến cả cuộc đời cho
sự nghiệp cách mạng Người là kết tinh các phẩm chất cao đẹp của dân tộc ta suốtmấy nghìn năm dựng nước và giữ nước Người đã đi xa nhưng Người đã để lại chodân tộc một di sản tinh thần hết sức to lớn trên mọi lĩnh vực Những tư tưởng củaNgười là “ Kim chỉ nam” cho mọi hoạt động của Đảng và nhà nước ta Hiện naytoàn Đảng, toàn quân, toàn dân đang thực hiện học tập và làm theo tấm gương đạođức Hồ Chí Minh
Trước những biến động phức tạp của thế giới Một bộ phận cán bộ, đảng viên
có lối sống thiếu mẫu mực, thậm chí biểu hiện suy thoái về đạo đức Lối sống đãảnh hưởng không nhỏ đến uy tín của Đảng, niềm tin của nhân dân Vì vậy để giáodục thế hệ trẻ tin tưởng vào bản chất, truyền thống tốt đẹp của Đảng, tin tưởng vào
sự lãnh đạo của Đảng, có lối sống lành mạnh, tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xãhội thì việc lồng ghép giáo dục đạo đức tư tưởng của Bác trong dạy lịch sử ViệtNam có tác dụng to lớn, góp phần hình thành nhân cách, lối sống của học sinh
Thông qua đề tài: “Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh cho học sinh thông qua dạy học lịch sử Bài 17:Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa từ sau ngày 02/09/1945 đến trước ngày 19/12/1946 ở Trường trung học phổ thông Thạch Thành 3” Để giáo dục cho học sinh những giá trị tư
tưởng đạo đức, tác phong làm việc của chủ tịch Hồ Chí Minh
2.2.Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.
Địa bàn tuyển sinh của nhà trường (thuộc 6 xã phiá Bắc của huyện ThạchThành) còn nhiều khó khăn,phần lớn các em là dân tộc thiểu số hoặc vùng đặc biệtkhó khăn nên nhận thức, hiểu biết của người dân và học sinh chưa cao, học sinhkhông thích học bộ môn này Chính vì vậy, chất lượng học tập, tìm hiểu tư tưởngđạo đức của Hồ Chí Minh còn thấp thì việc lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đứccủa Hồ Chí Minh vẫn gặp khó khăn
Qua nắm bắt tình hình và trao đổi với đồng nghiệp về việc giảng dạy các tiếtlịch sử Việt Nam có liên quan đến Hồ Chí Minh ở trường, bản thân nhận thấy:
Trang 6* Về phía giáo viên:
Khi giảng dạy phần lịch sử Việt Nam có liên quan đến Hồ Chí Minh đa số cácđồng chí kể một số mẩu chuyện có liên quan đến bài học và không cần thể hiệntrong giáo án Tuy nhiên thông qua câu chuyện kể giáo viên chưa giáo dục cho các
em về các tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh để các em học tập và làm theo Một
số khác thì thờ ơ gần như không quan tâm và tích hợp trong tiết dạy
* Về phía học sinh:
Tâm lí lười học sử, nên không quan tâm, thầy nói gì, dạy gì trò nghe đó, khôngtìm hiểu các mẩu chuyện về Hồ Chí Minh hoặc còn thờ ơ hoặc còn chưa biết đếncác tư tưởng đạo đức của Người Vì đây là những kiến thức không có sẵn trongsách giáo khoa nên các em chưa có ý thức học tập hoặc tìm hiểu rõ tư tưởng đạođức của Bác Hồ
Các em không có thói quen tìm hiểu, sưu tầm mà chỉ quen nghe, ghi chépnhững gì mà giáo viên nói Hơn nữa chương trình lịch sử quá rộng, tư tưởng đạođức Hồ Chí Minh thì nhiều mà giáo viên chưa rút gọn được những gì cần truyềnđạt, những gì chỉ giới thiệu qua và vấn đề nào cần nhấn mạnh, giáo dục cho các em
Cụ thể qua điều tra thực tế học sinh lớp 12 các năm trước tôi thấy việc tiếp thu tư
tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh trong Bài 17: Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa
từ sau ngày 02/09/1945 đến trước ngày 19/12/1946 là chưa cao và kết quả cụ thể
qua khảo sát chất lượng về hiểu biết tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh qua bài họcnày như sau:
1.1 Xác định rõ mục tiêu của bài học
Nghiên cứu kỹ chương trình Lịch sử lớp 12 bài 17 để xác định những mụcnhững mục nào có thể vận dụng lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
và xác định được mức độ vận dụng tránh tình trạng sa đà ôm đồm…
Cần bám sát tài liệu chuẩn kiến thức kĩ năng, chương trình giảm tải, sáchgiáo khoa và trình độ nhận thức của học sinh để thiết kế bài giảng đáp ứng mục tiêuđào đạo và sát hợp với đối tượng học sinh Xác định được mức độ, cách thức sửdụng kiến thức lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh sao cho hợp lý,tránh tình trạng lạm dụng
1.2 Thiết kế nội dung bài học:
Sau khi xác định được mục tiêu bài dạy, tiến hành thiết kế bài giảng Đây làkhâu quan trọng nhất để truyền tải kiến thức đến học sinh vì vậy phải xác định
Trang 7được những bài, mục, đơn vị kiến thức nào cần sử dụng kiến thức cần lồng ghép.
1.3 Sưu tầm, chọn lọc kiến thức, những mẩu chuyện về cuộc đời hoạt động của Bác Hồ:
Nguồn tư liệu về Bác Hồ trong dạy học lịch sử hết sức phong phú: văn, thơ,
truyện… có liên quan đến những kiến thức cơ bản đã được xác định Để có đượcnguồn tư liệu phục vụ bài giảng của mình giáo viên khai thác tư liệu phù hơp Biếtđược nguồn gốc xuất sứ của tư liệu sưu tầm
1.4 Thiết kế bài giảng phù hợp:
Lựa chọn kiến thức, câu chuyện, nội dung trích dẫn phù hợp với nội dung bài
giảng
Xác định sử dụng bài giảng có sử dụng mẩu chuyện về cuộc đời hoạt động
của Bác Hồ làm phương tiện, đồ dùng dạy học, không biến bài giảng thành bài nóichuyện mà quên đi phần kiến thức bài học
Giáo viên sử dụng hợp lí các nội dung, với việc minh họa và khai thác họcsinh kiến thức trọng tâm để ghi bảng
Quan tâm đến nhiều đối tượng học sinh nhất là nhưng học sinh trung bình,yếu, yêu cầu học sinh phải khai thác được kiến thức từ tài liệu minh họa
Một số tư liệu về Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh được thể hiện trong bài 17: Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946.
a Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước của dân, do dân và vì dân:
Chủ nghĩa Mác-Lênin đã chỉ rõ: Mọi vấn đề của cuộc cách mạng là vấn đềchính quyền, giành chính quyền đã khó nhưng giữ chính quyền càng khó hơn.Muốn giữ được chính quyền phải làm cho chính quyền thực sự là của dân, do dân
và vì dân Vì vậy, những ngày đầu sau cách mạng tháng Tám, nhiệm vụ đầu tiêncủa nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà là chăm lo xây dựng, củng cố chính quyền
Xây dựng nhà nước của dân: Theo Điều 1 Hiến pháp năm 1946 đã khẳng
định: “Nước Việt Nam là một nước dân chủ cộng hoà Tất cả quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân biệt nòi giống, gái trai, giàu
nghèo, giai cấp, tôn giáo” [4] Điều 32 – Hiếp pháp năm 1946 cũng quy định:
“Những việc quan hệ đến vận mệnh quốc gia sẽ đưa ra nhân dân phúc quyết…”[4]
thực chất đó là chế độ trưng cầu dân ý, một hình thức dân chủ trực tiếp được đề rakhá sớm ở nước ta
Xây dựng nhà nước do dân: theo Hồ Chí Minh đó là nhà nước do dân lựachọn, bầu ra những đại biểu của mình, nhà nước đó do dân ủng hộ, giúp đỡ, đóngthuế để nhà nước hoạt động, nhà nước đó lại do dân phê bình, giúp đỡ Người yêucầu tất cả các cơ quan nhà nước đều phải dựa vào dân, liên hệ chặt chẽ với nhân
dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự kiểm soát của nhân dân “Nếu chính phủ làm hại dân thì dân có quyền đuổi chính phủ”, nghĩa là khi cơ quan đó không đáp ứng được
lợi ích và nguyện vọng của nhân dân thì nhân dân sẽ bãi miễn nó
Trang 8Xây dựng nhà nước vì dân: Theo Hồ Chí Minh là nhà nước phục vụ nguyệnvọng và lợi ích của nhân dân, không có đặc quyền, đặc lợi , thực sự trong sạch, cần
kiệm, liêm chính Người nói: “Cả đời tôi chỉ có một mục đích là phấn đấu cho quyền lợi tổ quốc và hạnh phúc của quốc dân Những khi tôi phải ẩn nấp nơi núi
non, hoặc ra vào chốn tù tội, xông pha sự hiểm nghèo – là vì mục đích đó” [5].
Người căn dặn: “Cán bộ là công bộc của dân, việc gì lợi cho dân ta phải hết sức
làm, việc gì hại cho dân ta phải hết sức tránh…”.[5] Người viết: “Chế độ ta là
chế độ dân chủ , nghĩa là nhân dân làm chủ, Đảng ta là đảng lãnh đạo, nghĩa là tất cả cán bộ từ trương ương đến khu, đến tỉnh, đến huyện, đến xã, bất kỳ ở cấp
nào và ngành nào - đều phải là người đầy tớ trung thành của nhân dân” [5].
b Tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền bình đẳng công dân:
Ngày 2/9/1945, trong Bản tuyên ngôn độc lập Chủ tịch Hồ Chí Minh đãkhẳng định “Mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng” Quyền bình đẳng giữacác công dân được thể hiện trong cuộc bầu cử Quốc hội đầu tiên (6/1/1946) Hồ
Chí Minh nói: “Tôi đề nghị Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc bầu cử với chế độ phổ thông đầu phiếu, tất cả công dân Việt Nam, từ 18 tuổi trở lên, không
phân biệt gái trai, đều có quyền bầu cử”.[5]
Trong quyết nghị của cử tri ngoại thành Hà Nội yêu cầu Hồ Chí Minh khôngphải ứng cử trong kỳ tuyển cử đầu tiên Đứng trước thiện tình của đồng bào, Chủtịch Hồ Chí Minh đã dùng những lời lẽ không chỉ khiêm nhường mà còn thể hiện
quyền bình đẳng công dân trước pháp luật: “Tôi rất cảm động thấy toàn thể đồng bào ngoại thành Hà Nội đã có lòng quá yêu tôi Nhưng tôi là một công dân nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà nên không thể vượt qua thể lệ Tổng tuyển cử đã định Tôi đã ứng cử ở thành phố Hà Nội, nên không thể ra ứng cử ở nơi nào khác nữa”.
Năm 1946, khi từ Pháp trở về, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kêu gọi và đưa vềnước những trí thức lớn của đất nước như Trần Đại Nghĩa, Trần Hữu Tước,… Sau
đó, với tư cách là Chủ tịch nước, Người đã ra chỉ thị cho các địa phương phải tìmngười hiền tài ra gánh vác công việc cho nước, cho dân Chúng ta có thể cảm nhậnđược chính sách “chiêu hiền đãi sĩ”, “cầu người hiền tài” của Hồ Chí Minh qua
Trang 9“Thông lệnh tìm người tài” nêu rõ: “Nước nhà cần phải kiến thiết Kiến thiết cầnphải có nhân tài Trong 20 triệu đồng bào chắc không thiếu người tài đức Các địaphương phải lập tức điều tra nơi nào có người tài đức, có thể làm việc ích nước, lợidân thì phải báo cáo ngay cho chính phủ biết” Những tên tuổi trí thức nho học vàtây học đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh chinh phục như Huỳnh Thúc Kháng, BùiBằng Đoàn, Vũ Đình Huỳnh, Hoàng Minh Giám, Lương Định Của, Phạm HuyThông, Đặng Văn Ngữ, Tôn Thất Tùng, Hoàng Xuân Sính,… đều đã trở nên nhữngngười con kiên trung cho Tổ quốc, thành vốn cán bộ quý cho Đảng, cho Nhà nước
và các đoàn thể nhân dân
d Tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh về giáo dục và bồi dưỡng thế hệ trẻ:
Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Nạn dốt là một trong những phương pháp độc
ác mà bọn thực dân dùng để cai trị nước ta, hơn 90% đồng bào chúng ta mù chữ,nhưng chỉ cần 3 tháng là đủ để học đọc, học viết tiếng nước ta theo vần Quốc ngữ,
“một dân tộc dốt là một dân tộc yếu” Vậy tôi đề nghị mở một chiến dịch để chống
lại nạn mù chữ”.[5]
Trong suốt thời gian lãnh đạo đất nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhắc nhởtoàn Đảng, toàn dân: "Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quantrọng và cần thiết" Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn tin tưởng và mong muốn các thế hệhọc sinh không ngừng cố gắng học tập và rèn luyện tốt để mai sau trở thành nhữngngười có ích cho Tổ quốc Trong thư gửi học sinh nhân ngày khai trường tháng 9
năm 1945, Người viết : "Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu
được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu"[6]
e Tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh về tình thương yêu con người:
Với cương vị là người đứng đầu Chính phủ cách mạng lâm thời, Chủ tịch HồChí Minh nói “Giặc đói, giặc dốt là bạn đồng hành với giặc ngoại xâm” TheoNgười: ''Nước nhà đã giành được độc lập tự do mà dân vẫn còn đói nghèo cực khổthì độc lập tự do không có ích gì'' Trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ ngày03/9/1945, Người nói: “Tôi đề nghị với Chính phủ là phát động một chiến dịch tănggia sản xuất… lúc chúng ta nâng bát cơm mà ăn nghĩ đến người đói khổ chúng takhông thể động lòng Vậy tôi đề nghị đồng bào cả nước mở một cuộc lạc quyên…”
Hồ Chí Minh đã gương mẫu thực hiện “Cứ 10 ngày nhịn ăn một bữa, mỗi tháng
nhịn 3 bữa Đem gạo đó mỗi bữa một bơ để cứu dân nghèo”[5] Hưởng ứng lời kêu
gọi của Hồ Chí Minh và noi gương người, ở khắp các địa phương trên cả nước, Mặttrận Việt Minh và các đoàn thể cứu quốc vận động nhân dân hưởng ứng lời phongtrào quyên góp, tổ chức “ngày đồng tâm”, “hũ gạo cứu đói” Trên tinh thần “tìnhlàng nghĩa xóm”, hoạn nạn có nhau, chỉ sau một thời gian ngắn số lương thực cứuđói thu được khá nhiều, giải quyết kịp thời nhu cầu bức thiết của đời sống nhândân
Trang 10g Tư tưởng Hồ Chí Minh về đường lối ngoại giao hoà bình, giữ vững độc lập dân tộc.
Sau khi giành độc lập, nhân dân ta chỉ có mong muốn hoà bình để xây dựngnon sông đất nước Đêm 22 rạng 23/9/1945, thực dân Pháp nổ súng đánh úp trụ sởUBND Nam Bộ chính thức xâm lược nước ta lần thứ hai Trung ương Đảng, Chínhphủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi ủng hộ Nam Bộ kháng chiến Ngày31/5/1946, trước khi sang Pháp để đàm phán với Chính phủ Pháp tại Hội nghịPhôngtennơbôlô, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho đồng bào Nam bộ nêu rõ
“Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một, sông có thể cạn, núi có thể mòn,
song chân lý đó không bao giờ thay đổi” [5].
Đối với quân Trung Hoa dân Quốc vào nước ta với dã tâm “Diệt cộng, cầmHồ”, chúng đã sử dụng bọn tay sai Việt Quốc, Việt Cách phá hoại ta Để nhânnhượng quân Trung Hoa Dân quốc ta đã nhường cho chúng 70 ghế trong quốc hội,
4 ghế bộ trưởng, cung cấp lương thực, thực phẩm [7].
Đầu năm 1946, Hiệp ước Hoa –Pháp ký kết buộc nhân dân ta phải lựa chọnmột trong hai con đường: Hoặc là đánh Pháp, hoặc là hoà hoãn với Pháp Ta chọngiải pháp hoà hoãn với Pháp, chiều ngày 6/3/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký vớiPháp Hiệp định sơ bộ và sau đó là Bản tạm ước 14/9/1946 Để đẩy 20 vạn quânTrung Hoa Dân quốc ra khỏi miền Bắc, tranh thủ thời gian hoà bình củng cố lực
lượng.[7]
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi lời kêu gọi các nước Anh, Trung Quốc, Hoa
Kỳ, Liên Xô, trong đó nêu rõ thiện chí hoà bình và ý chí quyết chiến đấu đến cùng
để bảo vệ độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước Hồ Chí Minh cũng gửi thưcho chính phủ, Quốc hội, Thủ tướng Pháp tìm cách cứu vãn hoà bình, tránh đổmáu, song mọi cố gắng của Hồ Chí Minh đều vô hiệu Trong cuốn hồi ký “Chuyện
một nền hoà bình bị bỏ lỡ” ông Xanhtơni viết “Quả thật đáng tiếc nước Pháp đã không đánh giá đúng tầm cỡ ông Hồ Chí Minh, không hiểu nổi vai trò của ông và
sức mạnh mà ông có trong tay”[5] Nhà sử học Xô viết Côbơléc viết” “Hồ Chí
Minh nhà yêu nước vĩ đại Việt Nam đã chân thành giơ bàn tay hữu nghị cho Đờgôn
nhưng Đờgôn đã không nắm lấy bàn tay ấy”.[5]
2 Vận dụng Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học bài 17 Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa từ sau ngày 02/09/1945 đến trước ngày 19/12/1946
Ví dụ 1:
Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước của dân, do dân và vì
dân để minh chứng Giáo viên Sử dụng tư liệu dạy mục (II): khai thác sự kiện
ngày 6/1/1946: Bầu cử Quốc hội đầu tiên
- Yêu cầu đạt được:
+ Học sinh nhận thức được đây là lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc nhân dân
ta được thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân Thắng lợi của Tổng tuyển cửbầu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp đã đập tan âm mưu chia rẽ, lật đổ và
Trang 11xâm lược của bọn đế quốc, tay sai Góp phần nâng cao uy tín của nước Việt Namdân chủ cộng hòa trên trường quốc tế, khơi dậy tinh thần yêu nước, ý thức làm chủcủa mỗi người dân Biểu hiện sức mạnh và ý chí sắt đá của khối đoàn kết toàn dântộc xung quanh Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh, quyết tâm bảo vệ độclập tự do của dân tộc Tạo cơ sở pháp lý vững chắc của một nhà nước cách mạng
để thực hiện nhiệm vụ đối nội và đối ngoại trong tình hình mới đầy chông gai thửthách
+ Đồng thời thấy được bản chất của các cuộc bầu cử ở nước ta là theo lối phổthông đầu phiếu, mọi công dân bình đẳng có quyền ứng cử và bầu cử
Ví dụ 2:
Tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh về chính sách đoàn kết dân tộc và trọng dụng nhân tài khi dạy mục II phần 1về xây dựng chính quyền cách mạng.
- Yêu cầu đạt được:
+ Học sinh hiểu được Chính phủ Nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa có sự tham giacủa các giai cấp, tầng lớp và nhân sĩ yêu nước, thể hiện khối đại đoàn kết dân tộc.Tạo nên sức mạnh to lớn, đập tan mọi âm mưu chia rẽ của kẻ thù Đồng thời thấyđược chính sách trọng dụng nhân tài của Chủ tịch Hồ Chí Minh
+ Bồi dưỡng tinh thần đoàn kết dân tộc, đoàn kết lương giáo, cảnh giác với các thủđoạn thù địch của kẻ thù
Ví dụ 3: Tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh về tình thương yêu con người:
Khai thác kênh hình 45 sách giáo khoa lịch sử 12 trang 124 của nhà xuất bản giáodục Việt Nam: Nhân dân Nam Bộ quyên góp gạo cứu đồng bào bị đói ở Bắc Bộ
Giáo viên khai thác tư liệu Mục II phần 2 về giải quyết nạn đói
- Yêu cầu đạt được:
+ Học sinh thấy được chính sách bóc lột của thực dân Pháp và phát xít Nhật đã dẫnđến nạn đói nghiêm trọng cuối năm 1944 đầu 1945 làm hơn 2 triệu đồng bào bịchết đói Sau khi tuyên bố độc lập thì nạn đói mới đang de dọa nghiêm trọng dohạn hán, lũ lụt
+ Nhờ các biện pháp sáng suốt của chủ tịch Hồ Chí Minh đã dấy lên phong tràođồng cam cộng khổ, chia sẻ khó khăn của toàn dân tộc Vì vậy chỉ trong thời gianngắn nạn đói cơ bản bị đẩy lùi
+ Bồi dưỡng học sinh truyền thống đoàn kết, tương thân tương ái, sẵn sàng giúp đỡmọi người
Ví dụ 4 Khai thác một đoạn tư liệu về tư tưởng Hồ Chí Minh để làm nổi bật
sự kiện lịch sử Mục II phần 3 giải quyết nạn dốt.
Khi dạy sự kiện “giải quyết nạn dốt”, nhân dịp khai giảng năm học đầu tiên dưới
chế độ mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư cho các em học sinh
Giáo viên đọc một đoạn thư, hoặc chiếu kết hợp đọc đoạn thư trên màn hình
"Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới