Sử dụng phối hợp 2 hình thức tổ chức dạy học xêmina và dạy học theo nhóm trong dạy học công nghệ 10

Sử dụng phối hợp 2 hình thức dạy học “xêmina” và “ dạy học theo nhóm trong bài “ Ảnh hưởng xấu của thuốc hóa học bảo vệ thực vật đến quần thể sinh vật và môi trường” ………8 a.. - Nghiên cứ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

Phần 1: Mở đầu ……… 3

1.1.Lý do chọn đề tài………3

1.2.Mục đích ngiên cứu……….4

1.3 Đối tượng nghiên cứu……… 4

1.4 Phương pháp nghiên cứu………4

Phần 2: Nội dung sáng kiến khinh nghiệm………5

2.1.Cơ sở lí luận……….5

a khái quát về hình thức tổ chức dạy học……….5

b.Hình thức dạy học theo nhóm………5

c Hình thức tổ chức dạy học xêmina………6

d Các bước tổ chức thực hiện……… 7

2.2.Thực trạng dạy học công nghệ 10 ở trường THPT……… 7

2.3 Sử dụng phối hợp 2 hình thức dạy học “xêmina” và “ dạy học theo nhóm trong bài “ Ảnh hưởng xấu của thuốc hóa học bảo vệ thực vật đến quần thể sinh vật và môi trường” ………8

a Giáo án soạn theo hình thức tổ chức dạy học lớp-bài………8

b Giáo án soạn theo hình thức tổ chức dạy học xêmina kết hợp với hình thức dạy học theo nhóm……… 15

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm………27

3 Kết luận……… 30

Tài liệu tham khảo……… 31

1 MỞ ĐẦU:

1.1) Lý do chọn đề tài:

Năm học 2008-2009, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thay sách giáo khoabậc trung học phổ thông đến khối lớp 12 ở tất cả các môn học Trong đó, nộidung chương trình môn công nghệ nông nghiệp được sử dụng đào tạo cho họcsinh khối 10, và chương trình của sách giáo khoa được biên soạn với tinh thầnđổi mới phương pháp dạy - học theo hướng tích cực, nhằm phát huy tính chủđộng, sáng tạo của học sinh khi lĩnh hội tri thức

Môn công nghệ nói chung và công nghệ 10 nói riêng là một môn khoa họcứng dụng, nghiên cứu việc vận dụng những quy luật tự nhiên và các nguyên lýkhoa học nhằm đáp ứng các nhu cầu vật chất và tinh thần của con người Nộidung trong sách giáo khoa (SGK) Công nghệ 10 là những kiến thức cơ bản vềnông, lâm, ngư nghiệp và tạo lập doanh nghiệp Trong khi đó, trường THPT3Cẩm Thủy là một trường ở khu vực miền núi nên học sinh chủ yếu là con củanhững gia đình làm nghề sản xuất nông nghiệp, vì vậy học sinh dễ liên hệ kiếnthức bài học với thực tiễn sản xuất Do đó nếu người dạy không có hình thức tổchức dạy học phù hợp theo hướng cho học sinh (HS) tìm tòi khám phá, từ đó tìm

ra tri thức và tiếp nhận tri thức một cách chủ động mà cứ sử dụng các hình thức

tổ chức dạy học truyền thống sẽ gây nhàm chán cho học sinh

Qua 7 năm liên tục dạy chương trình công nghệ 10 tại trường THPT3 CẩmThuỷ tôi cũng thấy rõ được thực tế đó, và đặc biệt hơn là đối với một môn đặcthù như môn công nghệ thì càng phải tìm ra những hình thức tổ chức dạy họcmới để lôi cuốn học sinh và làm cho học sinh yêu thích môn học Vì: Môn côngnghệ là môn không có trong nội dung thi tốt nghiệp cũng như thi đại học, dẫnđến tâm lý buông lõng ở học sinh khi học môn học này

Xác định được nhiệm vụ trên, tôi đã tìm hiểu một số hình thức tổ chứcdạy học làm các em hứng thú và yêu thích môn học hơn Trong số những hìnhthức tôi đã thực hiện, trong đề tài này tôi xin được trình bày việc:

Sử dụng phối hợp 2 hình thức tổ chức dạy học “ xêmina” và “ hình thức

dạy học theo nhóm” trong dạy học công nghệ 10.

1.2) Mục đích nghiên cứu:

Sử dụng phối hợp 2 hình thức tổ chức dạy học “xêmina” và “ hình thức dạyhọc theo nhóm” khi giảng dạy công nghệ 10 nhằm:

- Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh

- Giúp học sinh liên hệ nội dung học tập với thực tiễn sản xuất tại địaphương

- Tạo cho học sinh hứng thú học tập Từ đó, làm cho học sinh không còn suynghĩ xem nhẹ việc học những môn phụ

1.3) Đối tượng nghiên cứu:

Các hình thức tổ chức dạy học: xêmina và hình thức dạy học theo nhóm

1.4) Phương pháp nghiên cứu:

a Nghiên cứu lý thuyết:

- Nghiên cứu tài liệu và các công trình nghiên cứu đổi mới PPDH theohướng tích cực, chủ động, sáng tạo ( Phần các hình thức tổ chức dạy học)của các tác giả GS.TSKH.Nguyễn Văn Hộ và PGS.TS.Hà Thị Đức và một

số tài liệu khác về giáo dục học, nghề bảo vệ thực vật, …

- Nghiên cứu về cấu trúc và nội dung chương trình Công nghệ 10 (PhầnNông, Lâm, Ngư nghiệp)

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về các phương pháp, biện pháp thiết kế và sửdụng hình thức tổ chức dạy học Xêmina và hình thức dạy học theo nhóm khithực hiện nội dung bài “ Ảnh hưởng xấu của thuốc hóa học bảo vệ thực vậtđến quần thể sinh vật và môi trường-Công nghệ 10” theo hướng phát huytính tích cực học tập của học sinh

- Gặp gỡ, trao đổi, tiếp thu ý kiến của các đồng nghiệp để tham khảo ý kiếnlàm cơ sở cho việc nghiên cứu đề tài

b Thực nghiệm sư phạm:

Sử dụng phương pháp đối chứng , phiếu thăm dò

- Sử dụng 2 hình thức tổ chức dạy học khác nhau áp dụng cho 2 lớp có lựchọc đồng đều nhau:

Lớp 1 : Sử dụng phối hợp 2 hình thức tổ chức dạy học “ Xêmina” và “ hình

thức dạy học theo nhóm” ( lớp thực nghiệm)

Lớp 2 : Sử dụng hình thức tổ chức dạy học “ lớp – bài”.( lớp đối chứng)

-Giáo viên nhận xét

-Phát phiếu thăm dò cho lớp 2 để lựa chọn hình thức tổ chức dạy học ưuviệt nhất, gây đựơc hứng thú cho học sinh nhiều nhất

* Phạm vi áp dụng : Đề tài này đã áp dụng có hiệu quả cho đối tượng là học

sinh khối 10 tại trường THPT3 Cẩm Thuỷ– Thanh Hoá

* Giới hạn đề tài: Trong đề tài này tôi chỉ trình bày sự phối hợp 2 hình thức

tổ chức dạy học xêmina và hình thức dạy học theo nhóm ở nội dung bài 19: “ Ảnh hưởng xấu của thuốc hóa học bảo vệ thực vật đến quần thể sinh vật vàmôi trường”

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm:

a Khái quát về hình thức tổ chức dạy học:

Hình thức tổ chức dạy học là cách tổ chức sắp xếp và tiến hành quá trình dạyhọc Hình thức tổ chức dạy học còn được coi là cách sắp xếp tổ chức các biệnpháp sư phạm thích hợp, nó thay đổi tùy thuộc:

- Mục đích, nhiệm vụ dạy học,

- Mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh ,

- Quan hệ giữa học sinh với nhau,

- Theo số lượng người học,

- Theo không gian diễn ra quá trình dạy học,

- Theo cơ sở vật chất,

- Thiết bị kĩ thuật phục vụ cho quá trình dạy học

Trong hình thức tổ chức dạy học, yếu tố tổ chức là cực kì quan trọng, bởi nóphản ánh trình tự sắp xếp tương hỗ và sự liên hệ qua lại giữa các yếu tố tồn tạitrong một bài học hay quá trình dạy học nói chung Như vậy, trong quá trình dạyhọc nếu sử dụng hình thức tổ chức dạy học phù hợp thì sẽ tạo được mối liên hệchặt chẽ giữa các yếu tố trong quá trình dạy học, giúp nâng cao hiệu quả củanhiệm vụ dạy học, giúp học sinh có hứng thú hơn trong việc lĩnh hội tri thức

- Hình thành không khí tích cực học tập trong nhóm: Khuyến khích, độngviên các thành viên trong nhóm luôn có ý thức sưu tầm tài liệu, tích cực tư duysáng tạo để chuẩn bị phát biểu, tranh luận, bồi dưỡng khả năng trình bày bằngngôn ngữ nói.

- Hình thành và phát triển thói quen tự giác, tích cực, độc lập và ý thức tráchnhiệm đối với tập thể

- Hình thành và phát triển một số kĩ năng: Tự học, tự nghiên cứu,

* Hạn chế:

- Nếu tổ chức không tốt:

+) Dễ là mất thời gian mà hiệu quả lại thấp

+) Dễ tạo nên sự ỉ lại vào bạn bè

c Hình thức tổ chức dạy học “ Xêmina”:

Đây là hình thức tổ chức dạy học đòi hỏi học sinh phải chuẩn bị ý kiến vềnhững vấn đề nhất định có liên quan đến nội dung học tập, để báo cáo rồi thảoluận, tranh luận trước tập thể

Hình thức “ Xêmina” thường có phạm vi và mức độ vấn đề nêu ra rộng vàsâu, đồng thời khi tiến hành bắt buộc phải có giáo viên điều khiển

Thực tế giảng dạy môn Công nghệ 10 ở trường THPT cho thấy phần lớn docác giáo viên ở các bộ môn khác đảm nhận nên sự “đầu tư” giảng dạy chưa cao.Việc sử dụng các hình thức tổ chức dạy học truyền thống càng làm cho học sinh

có cách nhìn tiêu cực về môn học này, và nhiều học sinh ngày càng “ngán” mônCông nghệ Để tránh hiện tượng nhàm chán cho học sinh việc mạnh dạn sử dụnghình thức xêmina vào dạy học Công nghệ 10 là rất cần thiết, đặc biệt trongnhững năm gần đây với chương trình thay sách, xêmina là hình thức tổ chức dạyhọc đáp ứng được mục tiêu lấy học sinh làm chủ trong quá trình dạy học

d Các bước tổ chức thực hiện:

- Bước 1: Chuẩn bị

+) Về phía giáo viên:

Công bố cho học sinh biết trước khi thực hiện tiết học khoảng 1 tuần về tên

đề tài xêmina, mục đích yêu cầu chung, đồng thời chia lớp thành nhóm nhỏ vàgiao đề tài cho từng nhóm

Giới thiệu các tài liệu cần phải đọc, các công việc cụ thể trong quá trìnhchuẩn bị

Công bố kế hoạch và thời gian tiến hành xêmina

- Bước 2: Tiến hành xêmina

+) Bắt đầu buổi trao đổi, giáo viên kiểm tra tình hình chuẩn bị của từngnhóm, sau đó nhắc lại ngắn gọn một số mục đích, yêu cầu của buổi xêmina dướidạng nêu vấn đề nhằm tạo tâm thế và định hướng cho học sinh

+) Công bố tiến hành buổi xêmina, danh sách và thứ tự đại diện học sinh củacác nhóm sẽ lần lượt báo cáo, các nhóm còn lại đặt câu hỏi cho nhóm bạn để đàosâu kiến thức

+) Giáo viên điều khiển về mặt thời gian, hướng nội dung vào trọng tâm cầnthảo luận

+) Học sinh tham gia trao đổi và tranh luận

- Bước 3: Tổng kết ý kiến đã phát biểu, định hướng cho những ý kiến chưa thống nhất.

Giáo viên nêu lên một cách xúc tích và có hệ thống những ý kiến thống nhất

và những ý kiến bất đồng Tham gia ý kiến về những vấn đề chưa thống nhất và

bổ sung thêm những ý kiến cần thiết

Đánh giá các báo cáo và những ý kiến phát biểu

Nhận xét tinh thần, thái độ làm việc chung của tập thể và riêng của các cánhân

Tổng kết và nêu lên một số vấn đề cho học sinh về nhà tiếp tục suy nghĩ

2.2 Thực trạng dạy học công nghệ 10 ở trường THPT:

Môn công nghệ nói chung và công nghệ 10 nói riêng là môn học có nội dungluôn gắn liền với thực tiễn sản xuất, đặc biệt là học sinh trường THPT 3 CẩmThủy đa số là con em của gia đình làm nông nghiệp, nên khi học nội dung côngnghệ 10 học sinh dễ liên hệ với thực tế

Cùng với thuận lợi đó, môn công nghệ lại là môn không có trong chươngtrình thi tốt nghiệp cũng như thi đại học, vì thế học sinh thường có suy nghĩbuông lõng và xem môn công nghệ là môn phụ Mặt khác, tại nhiều trườngTHPT môn công nghệ 10 vẫn do giáo viên dạy sinh học kiêm nhiệm vì thiếu

giỏo viờn chuyờn về KTNN, dẫn đến việc đầu tư cho mụn cụng nghệ chưa đượcquan tõm như cỏc mụn học chớnh.

Là giỏo viờn dạy cụng nghệ 10 liờn tục trong 7 năm tại trường THPT3 CẩmThủy, tụi nhận thấy rừ những thuận lợi cũng như khú khăn khi dạy học mụncụng nghệ Từ thực trạng đú, tụi mạnh dạn “ sử dụng phối hợp 2 hỡnh thức tổchức dạy học xờmina và hỡnh thức dạy học theo nhúm trong dạy học mụn cụngnghệ 10” , nhằm xúa bỏ sự nhàm chỏn của học sinh đối với mụn cụng nghệ 10

2.3 Sử dụng phối hợp 2 hỡnh thức tổ chức dạy học “ Xờmina” và “dạy học theo nhúm” trong bài 19: “ Ảnh hưởng xấu của thuốc húa học bảo vệ thực vật đến quần thể sinh vật và mụi trường”:

a Giỏo ỏn soạn theo hỡnh thức tổ chức dạy học lớp-bài:

T iết 21:

ẢNH HƯỞNG XẤU CỦA THUỐC HểA HỌC BẢO VỆ THỰC

VẬT ĐẾN QUẦN THỂ SINH VẬT VÀ MễI TRƯỜNG

Sau khi học xong bài này, HS cần:

- Nêu đợc ảnh hởng xấu của thuốc hoá học bảo vệ thực vật đến quần thể sinh vật và môi trờng

- Trỡnh bày được nguyờn nhõn dẫn đến những ảnh hưởng xấu của thuốc húa học bảo vệ thực vật đến quần thể sinh vật và mụi

Mỏy chiếu và các tài liệu liên quan đến nội dung bài học

III Hoạt động dạy - học:

Hoạt động 1 : Tìm hiểu ảnh hởng xấu của thuốc hoá học bảo vệ thực vật đến

quần thể sinh vật và mụi trường:

- Mục tiờu : Nờu được ảnh hưởng xấu của thuốc húa học bảo vệ thực vật đến

quần thể sinh vật và mụi trường

- Thời gian:25 phỳt.

- Hỡnh thức tiến hành: hệ thống cõu hỏi.

GV: Thuốc hoá học bảo vệ TV

có mặt tích cực Tuy nhiên việc

sử dụng chúng cũng có những

mặt hạn chế nhất định

GV: “Nói: Thuốc hoá học bảo vệ

thực vật có ảnh hởng xấu đến

quần thể sinh vật” Em hóy xem

đoạn phim sau và cho biết những

ảnh hưởng xấu của thuốc húa

học bảo vệ thực vật đến quần thể

sinh vật và nguyên nhân của các

ảnh hởng xấu trên?

GV: cho học sinh xem một đoạn

phim về việc sử dụng thuốc húa

học bảo vệ thực vật

HS: Quan sỏt để tiếp nhận thụng

tin và trả lời cõu hỏi

HS: Quan sỏt và trả lời cõu hỏi

GV: Nhận xột cõu trả lời của học

đến giảm năng suất và chất lợng nông sản

Ruộng lỳa bị chỏy, tỏp lỏ

- Có tác động xấu đến quần thể sinh vật có

GV: Tại sao sử dụng thuốc húa

học bảo vệ thực vật khụng đỳng

cỏch lại phỏ vỡ thế cõn bằng sinh

thỏi?

HS: Trả lời cõu hỏi

GV: Sử dụng thuốc húa học bảo

vệ thực vật như thế nào sẽ làm

xuất hiện cỏc quần thể sõu bệnh

khỏng thuốc

HS: Trả lời cõu hỏi

GV: Thuốc húa học bảo vệ thực

vật ảnh hưởng đến hầu hết cỏc

quần thể sinh vật trờn đồng

ruộng Vậy, nú cú ảnh hưởng

như thế nào đến mụi trường

chỳng ta cựng tỡm hiểu tiếp

ích; làm phá vỡ thế cân bằng đã ổn định của quần thể sinh vật

GV: Em hãy cho biết có mấy

loại môi trường? hãy kể tên các

loại môi trường?

HS: Trả lời câu hỏi

GV: Khi sử dụng thuốc hóa học

bảo vệ thực vật, các loại môi

trường trên chịu ảnh hưởng như

Đường truyền thuốc hóa học vào môi

trường và con người Trẻ phát triển không bình thường do chịu ảnh hưởng của thuốc hóa học

GV: Nguyờn nhõn của việc sử

dụng thuốc húa học bảo vệ thực

vật dẫn đến ụ nhiễm cỏc loại mụi

trường?

HS: trả lời cõu hỏi

GV: Thuốc hoá học có ảnh hởng

xấu đến quần thể sinh vật và môi

trờng nh vậy có nên sử dụng

chúng không? Vì sao?

HS: trả lời câu hỏi

Hoạt động 2: Tìm hiểu biện pháp hạn chế những ảnh hởng xấu của thuốc hoá

học bảo vệ thực vật :

- Mục tiờu: Học sinh rỳt ra được cỏc biện phỏp hạn chế những ảnh hưởng xấu của thuốc húa học bảo vệ thực vật đến quần thể sinh vật và mụi trường

- Thời gian:10 phỳt.

- Hỡnh thức tiến hành: hệ thống cõu hỏi.

GV:Trong trường hợp phải sử dụng

thuốc húa học bảo vệ thực vật, theo

cỏc em làm thế nào để hạn chế đến

mức thấp nhất ảnh hởng xấu của

thuốc bảo vệ thực vật đến quần thể

III Biện pháp hạn chế những ảnh h ởng xấu của thuốc hoá học bảo vệ thực vật :

sinh vật và môi trờng?

HS: Nghiờn cứu tài liệu và trả lời

GV: Thế nào là thuốc cú tớnh chọn

lọc cao?

HS: Trả lời cõu hỏi

GV: Nờu cỏc quy định về an toàn

lao động và vệ sinh mụi trường khi

dựng thuốc húa học bảo vệ thực

vật?

HS: Trả lời cõu hỏi

- Chỉ dùng thuốc hoá học bảo vệ khi dịch hại tới ngỡng gây hại

- Sử dụng loại thuốc có tính chọn lọc cao; phân huỷ nhanh trong môi trờng

- Sử dụng đúng thuốc, đúng thời gian,

Những điều nờn và khụng nờn khi dựng thuốc húa học bảo vệ thực vật

Trang bị đồ bảo hộ khi sử dụng thuốc

húa học bảo vệ thực vật

GV: Giới thiệu về một số loại

thuốc trừ sâu sinh học để hạn chế

việc sử dụng thuốc hóa học

HS: Tiếp thu để mở rộng thêm kiến

HS: Dựa vào kiến thức đã được học để giải quyết vấn đề

V DÆn dß:

Häc bµi cò, tr¶ lêi c¸c c©u hái trong SGK

VI Rút kinh nghiệm giờ dạy:

Cần có hình thức tổ chức dạy học mới để làm tăng sự chủ động, sáng tạo của học sinh

b Giỏo ỏn soạn theo hỡnh thức tổ chức dạy học xờmina kết hợp với hỡnh thức dạy học theo nhúm:

T iết 21:

ẢNH HƯỞNG XẤU CỦA THUỐC HểA HỌC BẢO VỆ THỰC

VẬT ĐẾN QUẦN THỂ SINH VẬT VÀ MễI TRƯỜNG

Sau khi học xong bài này, HS cần:

- Nêu đợc ảnh hởng xấu của thuốc hoá học bảo vệ thực vật đến quần thể sinh vật và môi trờng

- Trỡnh bày được nguyờn nhõn dẫn đến những ảnh hưởng xấu của thuốc húa học bảo vệ thực vật đến quần thể sinh vật và mụi trường

- Rỳt ra được cỏc biện phỏp hạn chế những ảnh hưởng xấu của thuốc húa học bảo vệ thực vật

- Hỏi-đỏp tỡm tũi – phỏt hiện và dạy học hợp tỏc

Trong đú, cú sử dụng phối hợp 2 hỡnh thức tổ chức dạy học : Xờmina

và hỡnh thức dạy học theo nhúm

2 Phơng tiện dạy - học:

Mỏy chiếu, sỏch giỏo khoa và một số tài liệu học tập khỏc

III Hoạt động dạy - học:

1.ổ n định lớp học:

Kiễm tra sĩ số lớp học

2 Kiểm tra bài cũ:

Trỡnh bày ưu và nhược điểm của biện phỏp húa học trong phũng trừ tổng hợp dịch hại cõy trồng?