Phát huy tính tích cực của học sinh trong bài tập thực hành 9 tin hoc 12 qua các bài toán quản lí trong cuộc sống

Tuy vậy, trong quá trình giảng dạymôn Tin học 12, tôi nhận thấy đa số học sinh không hứng thú với môn học này.Nội dung chương trình tin học 12 giới thiệu cho học sinh các kiến thức về

MỤC LỤC

I-ĐẶT VẤN ĐỀ

I.1 Lí do chọn đề tài 1

I.2 Mục đích 2

I.3 Đối tượng nghiên cứu 2

I.4 Phương pháp nghiên cứu 2

II NỘI DUNG ĐỀ TÀI 2

II.1.Cơ sở lí luận 2

II.2.Thực trạng vấn đề 3

II.3 Giải quyết vấn đề 3

Hoạt động 1: Tạo bảng 12

Hoạt động 2: Liên Kết bảng……… ……… ……….14

Hoạt động 3: Tạo biểu mẫu 15

Hoạt động 4: Thiết kế mẫu hỏi 16

Hoạt động 6: Tạo báo cáo 17

II.4.Hiệu quả của đề tài : 19

III KẾT LUẬN 20

I.1 Lí do chọn đề tài

Ngày nay cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, lĩnh vựckhoa học công nghệ thông tin ngày càng có những ứng dụng vô cùng to lớn đốivới cuộc sống của chúng ta Trong thời đại ngày nay, tin học chi phối hầu hếtmọi lĩnh vực trong xã hội, các công cụ của công nghệ thông tin đang dần dầnthay thế những công cụ truyền thống, góp phần thúc đẩy sự phát triển trên tất cảcác lĩnh vực khoa học, kĩ thuật, giáo dục, kinh tế, xã hội Cũng giống như cuộccách mạng công nghiệp, cuộc cách mạng công nghệ thông tin đang dẫn đếnnhững thay đổi quan trọng trong cách sống và ngay cả cách suy nghĩ của chúng

ta Những thành tựu của ngành công nghệ thông tin đã phát triển vượt bậc và ápdụng rộng rãi trên mọi lĩnh vực vủa nền kinh tế – xã hội của mỗi quốc gia Việcứng dụng rộng rãi công nghệ thông tin đã đem lại những thành tựu to lớn trongnhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác nhau, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý lưu trữ.Tin học đã giải quyết được nhiều công việc trước kia rất phức tạp, cồng kềnhnay trở nên gọn nhẹ, đơn giản hơn, tạo ra những hiệu quả đáng kể, tăng cườngtính chính xác, đáp ứng đầy đủ các thông tin một cách nhanh chóng và hiệu quả,tiết kiệm được nhiều thời gian công sức Một trong những ứng dụng to lớn củacông nghệ thông tin đó là hiện nay trong các trường học đang áp dụng côngnghệ thông tin vào dạy học, quản lý giáo viên, quản lý thư viện quản lý hồ sơ vàđiểm học sinh và đã đạt được hiệu quả cao Tin hoc đã được đưa vào phổ cậpcho học sinh cấp ba cũng như các môn khac Tuy vậy, trong quá trình giảng dạymôn Tin học 12, tôi nhận thấy đa số học sinh không hứng thú với môn học này.Nội dung chương trình tin học 12 giới thiệu cho học sinh các kiến thức về cơ sởdữ liệu và làm quen với hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access; Nhằm giúpcho học sinh hiểu được cách tổ chức, quản lí dữ liệu trên máy tính và thông qua

hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access giúp học sinh bước đầu làm quen vớicác thao tác cơ bản để có thể xây dựng một chương trình quản lí trên máy tính.Đây là những kiến thức rất cần thiết đối với học sinh vì ngày nay các chươngtrình quản lí được sử dụng rất nhiều để giải quyết các bài toán quản lí trong xãhội Nội dung chương II giúp học sinh làm quen xây dựng với các đối tượng củaAccess Nhưng khi tìm hiểu xong một số đối tượng như Table, Form, Query,Report học sinh vẫn khó hình dung các đối tượng này được sử dụng trong mộtchương trình quản lí như thế nào Vì những lí do đó dẫn đến các em không hứngthú với môn học và hiệu quả học tập không cao Từ lí do trên, tôi xin trình bày

một sáng kiến nhỏ trong dạy học với đề tài: “Phát huy tính tích cực của học sinh trong bài tập thực hành 9 - Tin hoc 12 qua các bài toán quản lí trong cuộc sống”

I.3 Đối tượng nghiên cứu

- Phương pháp dạy học và các kiến thức về chương II- Hệ quản trị cơ sở dữliệu Microsoft access

- Các hình thức tổ chức dạy và học được tổ chức theo chủ đề, nội dung

- Học sinh của các lớp 12 của trường THPT Thọ Xuân 4

I.4 Phương pháp nghiên cứu

- Chia bài toán thành các phần nhỏ, dưới sự quản lí của giáo viên học sinh tiếpthu và lĩnh hội kiến thức

- Vận dụng các phương pháp đổi mới giáo dục vào dạy học như: vấn đáp, nêuvấn đề, thuyết trình, thảo luận nhóm

- Nội dung kiến thức sách giáo khoa, bài tập, máy chiếu, máy tính, giấy khổ lớn,phần mềm microsoft access

II NỘI DUNG ĐỀ TÀI II.1.Cơ sở lí luận

-Khi học sinh học Chương II- Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access, mụctiêu là để các em có kĩ năng cơ bản sử dụng Microsoft Access và bước đầu tạolập, cập nhật và khai thác CSDL Ban đầu học sinh khá hứng thú vì được tìmhiểu một phần mềm mới Nhưng qua các tiết học tìm hiểu các đối tượng nhưTable, Form, Query, Report, học sinh vẫn chưa hình dung được ứng dụng thực

tế của Access trong việc quản lí dữ liệu như thế nào Học Microsoft Word giúpsoạn thảo một văn bản đẹp, khoa học Học Microsoft Excel giúp tạo ra các bảngtính cho phép tính toán, thống kê nhanh chóng Pascal giúp chúng ta xử lí và giảicác bài toán Vậy học Microsoft Access sẽ được ứng dụng thế nào trong thực tế?Cái mà học sinh cần là thấy một sản phẩm cụ thể được tạo ra từ những gì mình

II.2.Thực trạng vấn đề

Học sinh của trường đa số là vùng nông thôn, điều kiện gia đình khó khăn nên

ít có điều kiện tiếp xúc với tin học Một số em có điều kiện hơn thì tiếp xúc vớitin học chủ yếu để chơi game và giải trí Từ đó các em không biết đến cácchương trình quản lí và không thấy được tầm quan trọng của việc quản lí dữ liệutrên máy tính Đối với học sinh lớp 12, tin học là môn phụ, nội dung kiến thứclại khá mới mẻ, khó tiếp thu dẫn đến các em thấy chán và lơ là với môn học.Trong mỗi bài thực hành trước mặc dù đã hướng dẫn học sinh làm rất kỹ vàthành thạo nhưng sau đó học sinh sẽ quên ngay Vì vậy việc giới thiệu với các

em các chương trình quản lí thực tế thông qua các bài học trên lớp là việc làmrất cần thiết, học sinh sẽ hiểu bài một cách sâu sắc hơn và hưng thú hơn tronghọc tập

II.3 Giải quyết vấn đề

Tuy vậy, qua nhiều năm giảng dạy môn Tin học 12, tôi nhận thấy đa số họcsinh không hứng thú với môn học này Nội dung chương trình tin học 12 cungcấp cho học sinh các kiến thức cơ bản về cơ sở dữ liệu và làm quen với hệ quảntrị cơ sở dữ liệu (QTCSDL) Microsoft Access Nhằm giúp cho học sinh hiểuđược cách tổ chức, quản lí dữ liệu trên máy tính và thông qua hệ quản trị cơ sởdữ liệu Microsoft Access giúp học sinh bước đầu làm quen với các thao tác cơbản để có thể xây dựng một chương trình quản lí trên máy tính Đây là nhữngkiến thức rất cần thiết đối với học sinh vì ngày nay các chương trình quản líđược sử dụng rất nhiều để giải quyết các bài toán quản lí ở mọi lĩnh vực trongđời sống xã hội Tuy nhiên nội dung phần chương I, III, IV là những kiến thức

về cơ sở dữ liệu khá trừu tượng và khô khan; nội dung chương II giúp học sinhlàm quen xây dựng và thao tác với các đối tượng của Access Nhưng khi tìmhiểu xong các đối tượng như Table, Form, Query, Report học sinh vẫn khó hìnhdung các đối tượng này được sử dụng trong một chương trình quản lí như thếnào

Giải pháp của tôi là Sử dụng một phần mềm quản lý thư viện minh họa để các

em làm quen với hệ QTCSDL Microsoft Access thay vì chỉ dùng giáo án điện

tử trình chiếu và dùng hệ QTCSDL Microsoft Access để mô tả trực quan chohọc sinh xem để hiểu bài và áp dụng thực hành, làm bài tập về sau Việc sử dụngphần mềm ứng dụng giới thiệu với học sinh để giúp học sinh có cái nhìn tổngquát, biết được sản phẩm mình có thể làm được sau khi tìm hiểu về cơ sở dữ liệu

và hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access Thông qua việc sử dụng các đốitượng trong phần mềm để minh họa cho bài học hoặc yêu cầu học sinh làm lạicác đối tượng đó khi thực hành Từ đó giúp học sinh cảm thấy hứng thú với mônhọc và hiệu quả học tập cao hơn

Quản lí thư viện là một sản phẩm hoàn toàn được tạo ra từ Access Sau đây làmột số hình ảnh của chương trình: Sáng kiến kinh nghiệm áp dụng cho bài tậpthực hành cuối cùng của chương nên muốn hoàn thiện thì phải hệ thống lại toàn

bộ kiến thức của Chương II - Bài 3: Giới thiệu Microsoft Access tôi đã giớithiệu chương trình với học sinh trên máy chiếu:- Đây là chương trình Quản líthư viện được làm từ Access Chương trình này có thể giúp cho người thủ thưquản lí sách trong thư viện về số lượng, thể loại, tác giả, … Có thể tìm kiếm, tracứu sách nhanh chóng, thuận tiện khi cần Chương trình có thể quản lí được việcmượn và trả sách của học sinh và giáo viên Chương trình còn cho phép thống

kê và lập một số báo cáo cần thiết Vậy sau khi các em học xong nội dungchương II thì có thể tạo ra một chương trình quản lí tương tự thế này Học sinhrất hứng thú và nhiều em thắc mắc:

- Để tạo ra được chương trình thế này thì có khó không cô và có mất nhiều thờigian không?

- Để hoàn thành chương trình này cũng không khó nhưng khá mất thời gian,không phải trong 1 tiết học hay một buổi mà có thể làm xong được Chươngtrình này có thể làm xong trong một tuần hoặc nửa tháng Đây là một chươngtrình nhỏ, đối với những chương trình lớn thì phải mất cả tháng, cả năm và cóthể cần một nhóm người cùng thực hiện.Học sinh tỏ ra rất tò mò và ngạc nhiên

- Qua các tiết học của chương hai, chúng ta đã tìm hiểu các kĩ năng cơ bản sửdụng Microsoft Access và bước đầu tạo lập, cập nhật và khai thác CSDL Họcsinh tỏ ra rất đồng tình và hứng thú Sau khi tìm hiểu Bài 4: Cấu trúc bảng, tôiđã giới thiệu với học sinh các bảng dữ liệu của chương trình Quản lí thư viện, đểcác em có cái nhìn trực quan và thấy rõ được tầm quan trọng trong việc lưu trữdữ liệu của bảng Các bảng trong chương trình cũng là các bài tập để học sinhthực hành thêm ở tiết thực hành2 và bài tập thực hành 3 Ở Bài 6: Biểu mẫu, tôicũng giới thiệu với học sinh một số biểu mẫu của chương trình để các em thấyđược sản phẩm mình có thể làm được sau khi tìm hiểu bài này Các em có thểphát huy được tính sáng tạo của mình để thiết kế được một biểu mẫu đẹp Vì vậycác em rất hứng thú khi xem một số biểu mẫu của chương trình Ở Bài 7: Liênkết giữa các bảng, qua ví dụ trong SGK/57, học sinh đã phần nào hiểu được vìsao phải lập CSDL gồm nhiều bảng rồi sau đó muốn có được thông tin đầy đủthì phải liên kết các bảng lại với nhau Để các em hiểu kĩ hơn và có được cái

bài thực hành trong SGK thì các em đã nắm được cách tạo một mẫu hỏi, nhưngcác em không hình dung được các mẫu hỏi sẽ được sử dụng như thế nào trênmột chương trình quản lí Tôi đã giải thích cho các em bằng việc tạo lại formtìm kiếm sách trong chương trình Quản lí thư viện Đối với Bài 9: Báo cáo vàkết xuất báo cáo, sau khi hướng dẫn xong nội dung các bước để tạo một báo cáo,tôi cũng giới thiệu với các em một số báo cáo của chương trình Ví dụ báo cáo

số sách chưa trả, báo cáo số sách mượn theo lớp, …Giúp các em thấy rõ đượcmục đích và ưu điểm của báo cáo và đây cũng là những mẫu báo cáo để các emthực hành thêm Bài tập thực hành 9 giúp các em thực hành lại các kiến thức đãhọc bài này rất quan trọng và đánh giá được toàn bộ kiến thức ở chương 2 Tôi đưa lên các phần mềm quản lí trong thực tế để các em quan sát và thấyđược sự quan trọng của bài toán quản lí trong thực tế như quản lí thư viện, quản

lí giáo dục, quản lí bán hàng, quản lí ngân hàng, quản lí bệnh viện…

Giới thiệu với các em sau đây là giao diện của phần mềm quản lí thư viện.muốn sử dụng được phần mềm này các em phải có tên đăng nhập và mật khẩu

để đăng nhập Nếu chưa có thì phải đăng ký ,còn nếu quên tài khoản thì các emphải làm theo hướng dẫn

Giao diện chương trình quản lí thư viện [3]

Tiếp theo giới thiệu cho các em giao diện của phần mềm quản lí giáo dục màhiện nay các trường học đang sử dụng vnedu.vn để quản lí điểm cho học sinh,quản lí cán bộ giáo viên, giáo viên có thể nhập điểm, điểm danh, liên lạc với giađình, học sinh có thể xem điểm của mình,…

Sau đây là giao diện của quản lí bán hàng[3]

Hay là một ứng dụng của ngân hàng cây rút tiền tự động[3]

Tuy nhiên ở đây cô sẽ giói thiệu cho các em hai quản lí gần gũi với các em đó

la phần mếm quản lí học sinh và quản lí thư viện Và trong sách giáo khoa cũngđã nêu hai quản lí này rồi

- Đây là chương trình Quản lí thư viện được làm từ Access Chương trình nàycó thể giúp cho người thủ thư quản lí sách trong thư viện về số lượng, thể loại,tác giả, … Có thể tìm kiếm, tra cứu sách nhanh chóng, thuận tiện khi cần.Chương trình có thể quản lí được việc mượn và trả sách của học sinh và giáoviên Chương trình còn cho phép thống kê và lập một số báo cáo cần thiết Vậysau khi các em học xong nội dung chương II thì có thể tạo ra một chương trìnhquản lí tương tự thế này

Học sinh rất hứng thú và nhiều em thắc mắc:

- Để tạo ra được chương trình thế này thì có khó không cô và có mất nhiềuthời gian không?

- Để hoàn thành chương trình này cũng không khó nhưng khá mất thời gian,không phải trong 1 tiết học hay một buổi mà có thể làm xong được Chươngtrình nhỏ có thể làm xong trong một tuần hoặc nửa tháng, đối với những chươngtrình lớn thì phải mất cả tháng, cả năm và có thể cần một nhóm người cùng thựchiện Học sinh tỏ ra rất tò mò và ngạc nhiên

- Qua các tiết học của chương II, chúng ta đã tìm hiểu các kĩ năng cơ bản sửdụng Microsoft Access và bước đầu tạo lập, cập nhật và khai thác CSDL Để các

em có cái nhìn thực tế và dễ hiểu bài thì qua tiết học này cô sẽ cùng các em tìmhiểu và xây dựng lại chương trình này

Khi nhắc lại nội dung bài 4: Cấu trúc bảng, tôi đã giới thiệu với học sinh các

bảng dữ liệu của chương trình Quản lí thư viện ở trên, để các em có cái nhìn trựcquan và thấy rõ được tầm quan trọng trong việc lưu trữ dữ liệu của bảng Dướiđây là bảng lưu dữ liệu sách trong thư viện:

Hình 2: Cửa sổ cấu trúc bảng T_sach [2]

Hình 3: Bảng danh sách sách[2]

Ôn lại Bài 6 Biểu mẫu, cô cũng giới thiệu với học sinh một số biểu mẫu của

chương trình để các em thấy được sản phẩm mình có thể làm được sau khi tìmhiểu bài này Theo tôi đây là bài thú vị nhất trong chương 2 Các em có thể pháthuy được tính sáng tạo của mình để thiết kế được một biểu mẫu đẹp Vì vậy các

em rất hứng thú khi xem một số biểu mẫu của chương trình

Hình 4: Biểu mẫu quản lý sách nhà trường[2]

Nhớ lại kiến thức bài 7: Liên kết giữa các bảng, qua ví dụ trong SGK/57, học

sinh đã phần nào hiểu được vì sao phải lập CSDL gồm nhiều bảng rồi sau đómuốn có được thông tin đầy đủ thì phải liên kết các bảng lại với nhau Để các

em hiểu kĩ hơn và có được cái nhìn trực quan, tôi đã giới thiệu và giải thích trêncửa số liên kết của chương trình Quản lí thư viện:

Hình 5: Sơ đồ liên kết của chương trình quản lý thư viện[2]

- Từ cửa sổ liên kết của chương trình ta thấy các bảng liên kết với nhau thông

qua các trường khóa cùng tên và một bảng có thể liên kết với nhiều bảng

Đối với Bài 8: Truy vấn dữ liệu, đây là bài tương đối khó Học sinh phải nắm

được các biểu thức và các hàm để tạo các mẫu hỏi Qua các ví dụ và bài thựchành trong SGK thì các em đã nắm được cách tạo một mẫu hỏi, nhưng các emkhông hình dung được các mẫu hỏi sẽ được sử dụng như thế nào trên mộtchương trình quản lí Tôi đã giải thích cho các em bằng việc tạo lại form tìmkiếm sách trong chương trình Quản lí thư viện:

Hình 6: Biểu mẫu tìm tên sách[2]

- Để tạo được form trên ta phải tạo một form con để hiển thị thông tin sách tìmđược, form con này được tạo từ mẫu hỏi như sau:

Hình 7: Mẫu hỏi ở chế độ thiết kế[2]

Ở trường tensach ta đặt điều kiện lọc là Like “*”&[timtensach], có nghĩa

là tìm sách có tên được nhập vào ở ô tìm kiếm là một Textbox có tên timtensach.

Nội dung SGK chỉ dừng lại ở mức học sinh biết cách tạo một mẫu hỏi Vì vậymục đích tôi giới thiệu với học sinh cách tạo form tìm kiếm sách trên, để các emnắm được kết quả của việc tạo mẫu hỏi sẽ được sử dụng như thế nào trongchương trình quản lí, chứ không yêu cầu các em phải hiểu và nắm đuợc cách tạomột form tìm kiếm tương tự như trên Nhưng đối với những học sinh giỏi thì sẽrất hứng thú tìm hiểu kĩ hơn để có thể xây dựng được một chương trình quản lí

Phần Báo cáo và kết xuất báo cáo tôi cũng giới thiệu với các em một số báo

cáo của chương trình Ví dụ báo cáo số sách chưa trả, báo cáo số sách mượntheo lớp, …Giúp các em thấy rõ được mục đích và ưu điểm của báo cáo và đâycũng là những mẫu báo cáo để các em thực hành thêm

Hình 8: Báo cáo thống kê sách trong thư viện[2]