Giải pháp góp phần nâng cao nhận thức, hành vi cho học sinh trong việc phòng, chống bạo lực học đường thông qua hoạt động ngoại khóa ở trường THPT 4 thọ xuân

MỞ ĐẦUSỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT 4 THỌ XUÂN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM GIẢI PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO NHẬN THỨC, HÀNH VI CHO HỌC SINH TRONG PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG THÔN

1 MỞ ĐẦU

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT 4 THỌ XUÂN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GIẢI PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO NHẬN THỨC, HÀNH

VI CHO HỌC SINH TRONG PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA Ở

MỤC LỤC

Trang 1 Mở đầu 1

1.1 Lí do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 3

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 3

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng 5

2.3 Giải pháp nâng cao nhận thức, hành vi cho học sinh thông qua Hội thi Tìm hiểu pháp luật về phòng, chống bạo lực học đường 6

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 16

3 Kết luận, kiến nghị 17

3.1 Kết luận 17

3.2 Kiến nghị 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

DANH MỤC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 20

để mỗi con người trở thành một người thiện, một công dân tốt, có ích cho xã hộithì sự tác động của xã hội, đặc biệt là quá trình giáo dục có một ý nghĩa thật tolớn Trong nhà trường, điều đầu tiên mà học sinh phải học là lễ nghĩa, phép tắcđạo đức Vì có đạo đức tốt thì mới có nền tảng để học văn hóa Phải giáo dụccho học sinh quan niệm về cái thiện, cái ác, lòng nhân ái, lương tâm, cách đốinhân xử thế, lời ăn tiếng nói

Tuy nhiên, cùng với sự ra đời và phát triển không ngừng của các loạiphương tiện, tiện nghi như máy tính, điện thoại, mạng Internet đáp ứng nhucầu của con người thì không ít học sinh lại bị ảnh hưởng bởi những tác hại, hệlụy Điển hình là tình trạng học sinh thích làm đàn anh, đàn chị, gây bè phái,

“học ít chơi nhiều”, bị cám dỗ vào những trò chơi không lành mạnh Vì thế,bạo lực học đường ngày một gia tăng cả về số lượng cũng như quy mô với hậuquả khôn lường Đây không phải là trách nhiệm của riêng một ai mà là của giađình, nhà trường và toàn xã hội

Bạo lực học đường hiện nay đang là vấn đề nóng, tạo ra những dư luận,những ảnh hưởng xấu và những bức xúc đối với ngành giáo dục Điều đáng nói

là mức độ, tần suất ngày càng gia tăng với mức báo động, ảnh hưởng không nhỏđến môi trường học tập và sự phát triển cả về thể chất và tinh thần của giới trẻ,nhất là đối với những em ở độ tuổi vị thành niên Trong năm học này, qua theodõi trên nhiều kênh thông tin và dư luận xã hội thì bạo lực học đường vẫn còn

khá phức tạp và tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến công tác giáo dục toàndiện và phát triển nhân cách, năng lực của học sinh

Mặt khác, chương trình giáo dục còn nặng về dạy kiến thức, ít có thờigian để dạy chuyên đề riêng về phòng chống bạo lực học đường Mặc dù nhàtrường đã có nhiều hình thức như: Tuyên truyền qua hệ thống loa phát thanh;lồng ghép, tích hợp trong quá trình giảng dạy bộ môn; hội thảo chuyên đề…Nhưng đó chỉ là những hình thức còn nặng về lí thuyết Vì vậy, ngoại khóa làcách sinh động hóa, đưa ra cái nhìn thực tiễn, dễ tác động đến nhận thức, hành

vi của học sinh Ngoại khóa là hình thức học quan trọng của hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông Bởi thế việc tìm ra hình thứcsinh hoạt tập thể, quan niệm nó như buổi sinh hoạt tư tưởng tạo thành động lực

để học tập và rèn luyện của học sinh

Chính vì những lí do đó, tôi mạnh dạn tiến hành sáng kiến kinh nghiệm

"

Giải pháp góp phần nâng cao nhận thức, hành vi cho học sinh trong việc phòng, chống bạo lực học đường thông qua hoạt động ngoại khóa ở trường THPT 4 Thọ Xuân".

kĩ năng thân thiện…

- Cụ thể hóa một hoạt động ngoại khóa để các đơn vị có thể tham khảo,ứng dụng vào hoạt động ngoài giờ lên lớp của mình

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung vào nghiên cứu, tổng hợp thực trạng nạn bạo lực họcđường Đồng thời nâng cao nhận thức thông qua hệ thống câu hỏi và thay đổihành vi theo chiều hướng tích cực thông qua hoạt động ngoại khóa

Đối tượng là học sinh trường THPT 4 Thọ Xuân nói riêng và toàn bộ họcsinh ở bậc THPT nói chung.

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp tham khảo tài liệu

- Phương pháp điều tra thực tế

- Phương pháp thống kê

- Phương pháp phỏng vấn

- Phương pháp lấy học sinh làm trung tâm nhằm phát huy sự tích cực chủđộng của học sinh

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

2.1.1 Khái niệm, nguyên nhân về bạo lực học đường

- Khái niệm: Bạo lực học đường là những hành vi thô bạo, ngang ngược,

bất chấp công lý, đạo lý, xúc phạm trấn áp người khác gây nên những tổnthương về tinh thần và thể xác diễn ra trong phạm vi trường học [8]

Bạo lực học đường bao gồm các hành vi bạo lực về thể chất, gồm đánhnhau giữa các học sinh hoặc các hình phạt thể chất của nhà trường; bạo lực tinhthần, bao gồm cả việc tấn công bằng lời nói; bạo lực tình dục, bao gồm hiếp dâm

và quấy rối tình dục; các dạng bắt nạt bạn học; và mang vũ khí đến trường

nhận Kỷ luật thô bạo của cha mẹ đi liền với những mức độ hung hăng cao hơn

ở thanh niên.[4]

+ Môi trường lân cận và cộng đồng cũng tạo bối cảnh cho bạo lực họcđường Các cộng đồng có tỷ lệ tội phạm và sử dụng ma tuý cao dạy thanh niênnhững hành động cư xử bạo lực và chúng lại được mang vào trường học

+ Môi trường trường học với chương trình giáo dục nặng lý thuyết, nhẹthực hành, trẻ thiếu kỹ năng ứng xử…

+ Sự tác động của mạng xã hội Theo PGS.TS Huỳnh Văn Sơn, trong xãhội công nghệ, Internet và Mạng xã hội có sức ảnh hưởng đáng kể và dễ dàngbiến các em trở thành người lệ thuộc Chưa kể mạng xã hội lan truyền các clipđánh nhau, các clip trừng phạt người thứ ba bằng hành vi bạo hành “đẳng cấp”với những cái like và comment quá vô tư Hay thậm chí ngay khi các em cóhành vi sai và đáng trách thì bị tấn công bằng những lời lẽ miệt thị, bằng kiểu đềxuất bạo hành đầy sáng tạo nên đó là minh chứng cho kiểu bạo lực đa dạng:nhanh - mạnh - đầy công nghệ

2.1.2 Vai trò của hoạt động GDNGLL trong nhà trường

Hoạt động giáo dục Ngoài giờ lên lớp là một bộ phận của công tác giáodục toàn diện học sinh, nó gắn bó hữu cơ với việc dạy và học trên lớp, nó là một

bộ phận trong kế hoạch giáo dục của nhà trường Hoạt động giáo dục Ngoài giờlên lớp do nhà trường phối hợp với các lưc lượng trong và ngoài nhà trườngquản lý và tổ chức cho tất cả các học sinh với các hình thức: Sinh hoạt tập thể,vui chơi, tham quan, du lịch, đố vui học tập, văn nghệ, thể dục thể thao… phùhợp với đặc điểm, trình độ học sinh Tiểu học Vai trò của giáo dục Ngoài giờ lênlớp là “góp phần hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu sự phát triểnđúng đắn và lâu dài về tình cảm, trí tuệ, thể chất và các kỹ năng cơ bản để họctiếp trung học hoặc đi vào cuộc sống lao động” [1] Như vậy, giáo dục Ngoàigiờ lên lớp có một vị trí rất quan trọng trong hoạt động giáo dục học sinh, nó làmột bộ phận cấu thành chủ yếu trong hoạt động giáo dục học sinh một cách toàndiện; tạo điều kiện cho học sinh hòa nhập cuộc sống với cộng đồng xã hội, rèn

luyện một số kỹ năng giao tiếp, ứng xử, tự quản, tự tổ chức các hoạt động của cánhân và tập thể; giúp nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi cho học sinh theohướng tích cực, nhân văn.

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng

2.2.1 Thuận lợi

Vấn đề phòng, chống bạo lực học đường luôn luôn được Đảng, Nhà nước,các ban ngành đặc biệt quan tâm Chính phủ đã ban hành Nghị định số 80/2017/NĐ-CP ngày 17/7/2017 của Chính phủ quy định về môi trường giáo dục an toàn,lành mạnh, thân thiện, phòng chống bạo lực học đường Ngày 12/4/2019, Bộtrưởng Bộ GDĐT Phùng Xuân Nhạ đã ký ban hành Chỉ thị số 993/CT-BGDĐT

về tăng cường giải pháp phòng chống bạo lực học đường và nhiều nghị định, chỉthị khác có liên quan Ngày 17/04/2019, Bộ GD và ĐT đã tổ chức Hội nghị trựctuyến tại 640 điểm cầu về phòng, chống bạo lực học đường Bên cạnh đó, đẩymạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ quản lý,giáo viên, nhân viên, học sinh, gia đình học sinh và cộng đồng; phát hiện, thôngbáo, tố giác, ngăn ngừa và can thiệp kịp thời đối với các hành vi bạo lực họcđường

Nhà trường đã xây dựng quy chế phối hợp với các ngành liên quan đểđảm bảo an ninh, an toàn trường học, phòng chống bạo lực học đường, tăngcường giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, giáo dục pháp luật, kiến thức,

kỹ năng cho học sinh Tổ chức chuyên đề cho giáo viên, nhân viên về đạo đứcnhà giáo, tư vấn năng lực kiểm soát cảm xúc cá nhân và kỹ năng xử lý các tìnhhuống sư phạm Thường xuyên đôn đốc, kiểm tra, phát hiện và ngăn chặn kịpthời những hiện tiện nguy cơ gây ra bạo lực Tiến hành cho học sinh kí cam kếtnói không với bạo lực học đường

2.2.2 Khó khăn

Thực tế cho thấy, tình trạng bạo lực học đường đang có xu hướng gia tăng

cả về số vụ việc, mức độ nghiêm trọng cũng như tính chất Theo thống kê trongnăm 2018, toàn quốc phát hiện khoảng 2.000 vụ bạo lực học đường (BLHĐ),

trong đó hơn 53% số vụ xảy ra tại trường học Chỉ trong quý I/2019 có tới 310

vụ bạo lực học đường trên toàn quốc Gần đây nhất, theo thông tin từ TrườngTHCS Phù Ủng (huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên), ngày 22.03.2019 tại nhà trường

đã xảy ra sự việc đáng tiếc khi có một nhóm 5 nữ học sinh lớp 9 đã tham giađánh bạn ngay tại lớp học, làm em này phải nhập viện điều trị Vụ việc chưa kịplắng xuống, ngày 01.04.2019 mạng xã hội tiếp tục lan truyền đoạn video một nữsinh bị hành hung và phải quỳ gối ở huyện Diễn Châu (Nghệ An) Nữ sinh nàyvừa quỳ gối vừa liên tục khóc lóc trước yêu cầu “mày phải xin lỗi” của nhóm nữsinh Chưa hết, trong điểm nóng dư luận, một cô giáo chủ nhiệm trường THCSLong Toàn, TP.Bà Rịa - Vũng Tàu đã đánh 22 em học sinh trong lớp khiếnnhiều em bị bầm tím gây bất bình đối với các phụ huynh học sinh Khoảng 8h45ngày 3/5, một thanh niên cầm dao đột nhập trường Tiểu học Đồng Lương, LangChánh, Thanh Hóa tiến vào lớp 5A đâm em Lê Hữu Phước đang ngồi bàn đầu.Trên đường tẩu thoát, kẻ này đâm tiếp 4 học sinh và một nữ giáo viên Phước đã

tử vong trước khi được đưa tới bệnh viện…

Trước những thực trạng trên, tôi đã tiến hành làm phiếu khảo sát hơn 700học sinh trong nhà trường và nhận thấy, học sinh hiện gặp khá nhiều “rắc rối”khi tham gia đời sống học đường, trong đó có 51,6% số em cho biết các em đãtừng liên quan tới bạo lực (bạo lực tinh thần như mắng, chửi, đe doạ, bắt phạt,đặt điều, sỉ nhục… là hình thức thường gặp nhất với 73%; Bạo lực thể chất nhưtát, đá, xô đẩy, kéo tóc, bạt tai, đánh đập… chiếm tới 41%) Cuộc khảo sát cũngcho thấy, có đến 67% học sinh chưa có đủ hiểu biết về pháp luật bạo lực họcđường, 71% học sinh chưa biết thực hiện những kĩ năng, hành vi khi là nạn nhâncủa vấn nạn này

2.3 Giải pháp nâng cao nhận thức, hành vi cho học sinh thông qua

Hội thi Tìm hiểu pháp luật về phòng, chống bạo lực học đường

Qua thực tế giảng dạy, làm công tác chủ nhiệm, hoạt động công tác đoàn

và phong trào thanh niên ở trường Bản thân tôi đã đúc rút được nhiều kinhnghiệm quý báu để áp dụng vào việc tổ chức hoạt động GDNGLL thông qua

hình thức ngoại khóa Từ đó mang lại rất nhiều thành tích cho học sinh, cho nhàtrường Nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi theo hướng tích cực cho họcsinh về phòng, chống nạn bạo lực học đường Để đạt được những thành quả đó

tôi áp dụng tổ chức Hội thi Tìm hiểu pháp luật về phòng, chống bạo lực học đường Cụ thể như sau:

2.3.1 Công tác chuẩn bị

- Bước 1 Thành lập Ban tổ chức, xây dựng kế hoạch Hội thi và triển khaiđến toàn trường

- Bước 2 Chọn ra 04 đội thi

- Bước 3 Phân công nhiệm vụ cho giáo viên phụ trách biên soạn câu hỏi,hướng dẫn các đội thi tập luyện, dẫn chương trình, chuẩn bị 03 tiết mục vănnghệ, trang trí sân khấu, âm thanh, máy chiếu…

- Bước 4 Thành lập Ban giám khảo, thư kí Chuẩn bị bảng biểu chấmđiểm

- Bước 5 Tổng duyệt chương trình

2.3.2 Cách thức tổ chức

- Thời gian: ½ ngày

- Địa điểm: Tại sân khấu nhà trường.

- Thành phần tham gia: Đại diện cấp ủy, BGH và giáo viên nhà trường;

Các đội tham gia Hội thi; Đại diện chính quyền, công an địa phương ; Toàn thểhọc sinh trong nhà trường

- Hình thức: Thành lập 04 đội thi (mỗi đội gồm 03 thí sinh thi chính,

phần năng khiếu có thể bổ sung thêm thí sinh tham gia phụ họa) Lần lượt trảqua 04 phần thi: Phần nhận biết, phần thông hiểu, phần hùng biện và phần thinăng khiếu Ban giám khảo chấm điểm, tổng hợp và trao thưởng cho các đội thi

Cơ cấu giải thưởng gồm: 01 giải nhất, 01 giải nhì và 02 giải ba

(Lưu ý: Nội dung cuộc thi liên quan về tìm hiểu pháp luật, tuyên truyềncông tác phòng, chống bạo lực học đường Để Hội thi diễn ra thành công, ban tổchức nên chuẩn bị sẵn bộ câu hỏi cho thí sinh tham khảo, đồng thời phân công

các đồng chí giáo viên phụ trách các đội dự thi Sau phần thi 1 và 2 sẽ là phầnthi dành cho khán giả Nên sử dụng phương pháp trực quan để trình chiếu cácnội dung phần thi).

- Nội dung Hội thi như sau :

Để tạo hứng thú cho Hội thi, Ban tổ chức sẽ trình chiếu một số hình ảnhliên quan đến bạo lực học đường :

Phần I Phần thi nhận biết

Thể lệ phần thi : Các đội sẽ lần lượt trải qua 10 câu hỏi, thời gian suy nghĩtrả lời cho mỗi câu là 30 giây Các đội thi ghi đáp án của mình ra bảng đen Mỗicâu trả lời đúng được 05 điểm, tổng điểm cho phần thi này là 50 điểm

Câu 1 Nguyên nhân chủ yếu nào dưới đây gây nên tình trạng bạo lực học đường?

A Do danh dự của học sinh, sinh viên

B Do stress căng thẳng kéo dài

C Do ảnh hưởng tiêu cực của xã hội, thiếu sự quan tâm của gia đình, bản

thân học sinh ở vào độ tuổi chưa phát triển đầy đủ về tâm sinh lý

D Do sự xúi giục của người khác đối với các em học sinh

C Vì bạo lực học đường ảnh hưởng to lớn tới việc học tập của học sinh

nói riêng và sự giáo dục của nhà trường nói chung, gây những hệ quả xấu đối với sự phát triển toàn diện của xã hội

D Vì sự phát triển kinh tế - xã hội

Đáp án : C

Câu 3 Để ngăn chặn tình trạng bạo lực học đường em phải làm gì?

A Tuyên truyền cho bạn bè, gia đình về tác hại, hậu quả của bạo lực học

đường

B Xây dựng mối quan hệ gắn bó với bạn học và nhà trường.

C Lên án, đấu tranh chống bạo lực học đường bằng các biện pháp cần

thiết, phù hợp với khả năng của bản thân

D Tất cả các việc làm nêu trên.

Đáp án : D

Câu 4 Từ bao nhiêu tuổi trở lên thì cá nhân có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội theo quy định của Bộ luật hình sự?

Câu 5 Nếu nhìn thấy tình trạng học sinh đánh nhau em phải làm gì?

A Không làm gì cả, đó không phải việc của mình

B Ngăn chặn bằng các biện pháp cần thiết phù hợp với khả năng của bản

thân

C Lấy điện thoại quay

D Cổ vũ

Đáp án : B

Câu 6 Hành vi đánh nhau, xúi giục người khác đánh nhau gây mất trật tự công cộng bị xử phạt hành chính với mức nào dưới đây?

B Gây cố tật nhẹ cho nạn nhân

C Phạm tội nhiều lần đối với cùng một người hoặc đối với nhiều người

D Tất cả các trường hợp trên đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Đáp án : D

Câu 9 Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại tới sức khỏe của người khác phải chịu hình phạt gì theo quy định của Bộ luật hình sự?

A Phạt tù từ 3 tháng đến 5 năm

B Cải tạo không giam giữ đến 3 năm

C Cải tạo không giam giữ đến 3 năm đến tù chung thân

D Phạt tù từ 7 năm đến 15 năm

Đáp án : C

Câu 10 Khi muốn bảo vệ trẻ em bị xâm hịa, bạo hành hoặc trình báo

về bạo lực học đường thì gọi đến số điện thoại nào?

Phần II Phần thi Thông hiểu

Thể lệ phần thi : Phần thi này có 4 câu hỏi, các đội suy nghĩ chọn phương

án trả lời và giải thích trong vòng 60 giây Các đội phất cờ giành quyền trả lờisau khi nghe tín hiệu là “1 phút bắt đầu” Nếu phất cờ trước tín hiệu của ngườidẫn chương trình thì mất quyền trả lời Nếu đội phất cờ trả lời sai, đội còn lạiđược quyền phất cờ trả lời tiếp Mỗi câu trả lời đúng sẽ được tối đa 10 điểm, trảlời sai bị trừ 5 điểm

Câu 1 Bạo lực học đường là gì?

(Gợi ý: Bạo lực học đường là những hành vi thô bạo, ngang ngược, bấtchấp công lý, đạo lý, xúc phạm trấn áp người khác gây nên những tổn thương vềtinh thần và thể xác diễn ra trong phạm vi trường học)

Câu 2 Bạo lực học đường để lại những hậu quả gì?

(Gợi ý: Gây ra tổn thương về thân thể và tâm lý của nạn nhân Tạo ra sựphát triển nhân cách lệch lạc trong học sinh Làm giảm sút học tập của học sinh

và ảnh tới giáo dục của nhà trường Gây mất trật tự, an ninh xã hội…)

Câu 3 Nêu ra những giải pháp nhằm ngăn ngừa nạn bạo lực học đường?

(Gợi ý: Cần tuyên truyền, nâng cao nhận thức pháp luật Cha mẹ phảiquan tâm giáo dục Nhà trường phát hiện kịp thời, coi trọng việc phòng hơnchống Xử lí nghiêm minh các trường hợp vi phạm Xây dựng các Câu lạc bộTình bạn đẹp Tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp như: trảinghiệm, vui chơi, hội thi…)