Một số kinh nghiệm tổ chức hoạt động khởi động trong bài giảng môn hóa học nhằm nâng cao chất lượng dạy học chương 5 – hóa học 10

Lí do chọn đề tài Việc vận dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực, thiết kế tiếntrình dạy học các bài học hoặc chủ đề dạy học đảm bảo các yêu cầu về phươngpháp dạy học, cách

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRIỆU SƠN 4

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG TRONG BÀI GIẢNG MÔN HÓA HỌC NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY, HỌC CHƯƠNG 5 – HÓA HỌC 10.

.

Người thực hiện: Khương Thị Vân Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Hóa học

THANH HOÁ, NĂM 2018

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 2

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 32.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Việc vận dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực, thiết kế tiếntrình dạy học các bài học hoặc chủ đề dạy học đảm bảo các yêu cầu về phươngpháp dạy học, cách xây dựng, tổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá chuỗi cáchoạt động học theo sự định hướng phát triển năng lực người học là rất cần thiếtđối với giáo viên trong giai đoạn hiện nay.Trong mỗi bài học, theo logic của quátrình nhận thức, thông thường người học phải trải qua các hoạt động: Khởi độngnêu vấn đề; hình thành kiến thức bài học; hệ thống hóa kiến thức và luyện tập;vận dụng kiến thức vào thực tiễn và tìm tòi mở rộng [1]

“Vạn sự khởi đầu nan”, “Đầu xuôi đuôi mới lọt”,… là những câu nói dân gian

của ông cha ta khi nói về thành công của bất kỳ việc gì đều ít nhiều phụ thuộcvào việc mở đầu như thế nào Trong giảng dạy cũng vậy, khi bạn khởi độngthành công một bài giảng có nghĩa là bạn đã thắng lợi một nửa [2]

Ấn tượng đầu tiên là rất quan trọng Mỗi bài học đều cần cóphần khởi động hấp dẫn, lôi cuốn, có hiệu quả vì những phút mởđầu sẽ dẫn dắt cả bài học.Trong hoạt động khởi động giáo viênvừa kiểm tra được những kiến thức cũ, kiến thức thực tế của họcsinh cũng vừa dẫn dắt học sinh đến với những kiến thức mới màchính học sinh cần giải quyết nó Nhưng làm thế nào để tổ chức

hoạt động khởi động hay và hấp dẫn“phát huy được tính tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người học” [3]? Việc

tổ chức thành công hoạt động khởi động nói riêng và hoạt độnghọc nói chung mang lại hiệu quả rất lớn trong dạy, học Tuynhiên phương pháp dạy học này lại chưa được nhiều giáo viênquan tâm và chú trọng; chưa hiểu rõ về cách thiết kế cũng nhưcách tổ chức hoạt động học trong bài giảng

Với bản thân tôi là một giáo viên dạy hóa học, sau khi được học tiếp thu cácchuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học, tổ chức hoạt động học theo nhóm,

… theo định hướng phát triển năng lực học sinh, tôi nhận thấy việc đổi mới cáchgiảng dạy của bản thân là rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay Do đó tôi đã ápdụng những gì học được vào thực tế giảng dạy, bước đầu đã mang lại được hiệuquả tôi mong muốn, nâng cao được chất lượng dạy học ở các lớp thực nghiệm.Hiện nay, chưa có tài liệu nghiên cứu sâu về việc tổ chức hoạt động khởi độngbài dạy nào, bản thân đồng nghiệp của tôi cũng chưa có kinh nghiệm để tổ chức

tốt hoạt động đó Vì vậy trong năm học này tôi đã chọn đề tài “Một số kinh nghiệm tổ chức hoạt động khởi động trong bài giảng môn hóa học nhằm nâng cao chất lượng dạy học chương 5 – Hóa học 10” làm đề tài sáng kiến

kinh nghiệm của mình, hi vọng sẽ là tài liệu tham khảo bổ ích cho đồng nghiệpcủa mình.

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Tìm hiểu, sáng tạo và thiết kế các hoạt động khởi động cho các bài dạy nhómhalogen để tạo sự hứng thú, tích cực, tự giác, kích thích sự ham học, nâng caochất lượng dạy và học môn hóa học của học sinh Trung học phổ thông, cụ thể làhọc sinh lớp 10

- Tổ chức các hoạt động khởi động, từ đó rút ra các kinh nghiệm để tổ chức cáchoạt động khởi động đạt hiệu quả cao trong dạy học

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu:

- Cơ sở lí luận của hoạt động khởi động trong bài giảng

- Việc thiết kế, tổ chức hoạt động khởi động trong bài giảng chương nhómhalogen môn hóa học chương trình chuẩn lớp 10 theo định phát triển năng lựchọc sinh

- Một số kinh nghiệm tổ chức hoạt động khởi động rút ra từ thực tế giảng dạy đểnâng cao chất lượng dạy, học

Để có cơ sở đánh giá hiệu quả của đề tài trong thực tế tôi chọn hai lớp của trường THPT Triệu Sơn 4 đó là lớp 10B3 làm lớp đối chứng và lớp 10B2 (năm học 2017 -2018) làm lớp thực nghiệm Hai lớp này có sự tương đồng về số lượng, tỉ lệ nam/nữ trong lớp, hoàn cảnh gia đình, điều kiện kinh tế, điều kiện học tập và có trình độ đầu vào của học sinh.

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Sáng kiến này được nghiên cứu trên một số phương pháp như sau:

- Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết:

+ Tham khảo tài liệu sách, báo, tạp chí chuyên nghành, truy cập thông tin trêninternet để nghiên cứu về các vấn đề liên quan đến cách thiết kế và tổ chức hoạtđộng khởi động

+ Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các nguồn tài liệu để xâydựng cơ sở lý thuyết và nội dung của đề tài

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

+ Phát phiếu điều tra các giáo viên phổ thông về hiểu biết, áp dụng và tổ chứchoạt động khởi động trong bài giảng

+ Phương pháp quan sát

+ Thực nghiệm sư phạm: Tổ chức hoạt động khởi động trong các bài giảng vàrút ra kinh nghiệm để đạt được hiệu quả cao

- Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

1.5 Những điểm mới của đề tài

- Đề tài đã chỉ ra được cơ sở lí luận về hoạt động khởi động trong bài giảng.

- Việc thiết kế cũng như tổ chức hoạt động học đối với nhiều giáo viên còn mới

mẻ Trong đề tài này, tôi đã nêu ra được một số kinh nghiệm để tổ chức hoạt động khởi động thành công và thiết kế, phân tích được 3 chủ đề (bài học) trong chương halogen hóa học 10.

2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Kích thích tính tò mò và định hướng hoạt động của học sinh trước khi hìnhthành kiến thức là mục đích chính của phần khởi động trong dạy học theo hướngđổi mới phương pháp dạy học và mô hình trường học mới VNEN

Để tổ chức hoạt động khởi động đạt được mục đích trên, người giáo viên cóthể thực hiện bằng nhiều cách khác nhau Tuy nhiên dù có dưới bất kì hình thứcnào thì giáo viên vẫn phải dùng câu hỏi để kết nối học sinh tham gia vào hoạtđộng học

Giáo viên cũng cần dự kiến hoạt động của học sinh, tức là học sinh sẽ làm

gì, trả lời câu hỏi như thế nào, sẽ có những thắc mắc gì?

Bằng các câu hỏi, GV giúp HS tự thể hiện những thắc mắc, nhu cầu cần tìmhiểu về một vấn đề/nhiệm vụ chuẩn bị được học; muốn đào sâu hoặc tìm cách lígiải cho mình một vấn đề chưa thấu đáo nào đó Theo hướng này thì sản phẩmcủa hoạt động khởi động phải là những câu hỏi có liên quan đến bài học, những

dự kiến về kế hoạch học tập tiếp theo hoặc những dự đoán về kết quả của việchọc…[4]

* Chuẩn bị của giáo viên

- Với nội dung này, TS Nguyễn Vinh Hiển cho rằng, giáo viên cần nghiên cứumục tiêu bài học, nội dung bài học trong sách giáo khoa (SGK) và sách giáoviên (SGV); hình dung ra kịch bản bài học trên lớp Cùng với đó, cụ thể hoámục tiêu bài học thành những yêu cầu cụ thể (đầu ra) của hoạt động học, nếuSGK và SGV nêu chưa được cụ thể

- Tìm hiểu để biết HS đã có những kiến thức, kinh nghiệm gì (từ thực tiễn, từcác bài đã học ở cùng môn hay môn khác trong chương trình tiểu học hoặc trunghọc cơ sở) liên quan đến nội dung học tập trong bài học mới để sẵn sàng gợi ýcho HS nhớ lại và liên hệ với bài mới, để HS cảm nhận được nhiệm vụ bài học

là nhẹ nhàng, không xa lạ Từ đó hình dung cụ thể hoạt động khởi động ở trênlớp và thiết kế câu hỏi phù hợp, kích thích tính tò mò và định hướng hoạt độngcủa HS vào bài học mới

* Thực hiện trên lớp

- Giáo viên yêu cầu HS đọc và làm theo SGK hoặc thực hiện theo thiết kế mớicủa GV; nếu cần, GV hướng dẫn thêm nhằm làm cho HS ý thức rõ vấn đề/tìnhhuống/nhiệm vụ học tập cần phải thực hiện Ngoài những nhiệm vụ, câu hỏi

trong SGK, GV cần dự kiến thêm những câu hỏi để gợi lại các kiến thức, biểutượng đã có của HS liên quan đến bài học mới; những câu hỏi cho HS giỏi đểphát triển vấn đề, tìm hiểu vấn đề ở mức cao; những câu hỏi để cụ thể hoá, chianhỏ, làm rõ vấn đề đối với những HS còn chưa rõ.

- GV dùng các câu hỏi “mở” để khuyến khích HS nêu các câu hỏi, giải pháp…khác nhau, thậm chí là trái ngược nhau Không cần trả lời, không cần khẳngđịnh đúng sai ngay trong hoạt động khởi động Từ đó, GV cùng HS lựa chọnnhững câu hỏi, giải pháp muốn được/cần được trả lời, khẳng định GV sắp xếplại, ghi tóm tắt trên bảng chính để định hướng hoạt động học bài mới và để đốichiếu với kết quả học vào cuối nhóm hoạt động luyện tập để biết rằng có phải tất

cả HS đã đạt mục tiêu bài học hay chưa?[4]

* Một số hình thức khởi động (mở bài) bài dạy

Theo PGS.TS.Trịnh Văn Biều [5], có thể kể ra 7 kiểu mở đầu bài học sau:

• Hình thức 1: Vào bài theo phương pháp dẫn dắt logic

• Hình thức 2: Vào bài theo phương pháp kể chuyện

• Hình thức 3: Vào bài bằng việc liên hệ thực tế

• Hình thức 4: Vào bài theo phương pháp trực quan

• Hình thức 5: Vào bài theo phương pháp đặt câu hỏi

• Hình thức 6: Vào bài bằng phương pháp kiểm tra

• Hình thức 7: Vào bài bằng phương pháp tổ chức hoạt động tập thể

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

Trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, tôi đã khảo sát thực trạng việc hiểu biết, áp dụng và tổ chức hoạt động khởi động trong bài giảng của 22 học

viên lớp Đào tạo trình độ thạc sĩ Hóa học K10 năm học 2017-2018 trường ĐHHồng Đức bằng phiếu điều tra với các câu hỏi:

1 Hoạt động khởi động chứa nội dung gì?

2 Việc áp dụng hoạt động khởi động trong giảng dạy? (Thường xuyên, bìnhthường, thi thoảng, không bao giờ)………

3 Tổ chức hoạt động khởi động như thế nào để đạt hiệu quả?

Kết quả khảo sát cho thấy:

- Có 6 giáo viên cho rằng khởi động là kiểm tra bài cũ, có 14 giáo viên cho rằng

khởi động là tìm một hình thức nào đó để vào bài cho hay, sát với nội dung

chính của bài dạy Chỉ có 2 giáo viên cho rằng hoạt động khởi động là tạo ranhững tình huống, những vấn đề ở đó người học cần được huy động tất cả cáckiến thức hiện có, những kinh nghiệm, vốn sống của mình để cố gắng nhìn nhận

và giải quyết theo cách riêng của mình và cảm thấy thiếu hụt kiến thức, thôngtin để giải quyết

- Việc áp hoạt động khởi động trong giảng dạy: (Theo đúng nghĩa của hoạtđộng khởi động)

Thường xuyên: 0 giáo viên; Bình thường: 8 giáo viên; Thi thoảng: 14 giáo viên; Không bao giờ: 0 giáo viên.

- Về việc tổ chức hoạt động khởi động như thế nào để đạt hiệu quả: Nhiều giáoviên đều chưa chú trọng tổ chức hoạt động này, mới chỉ đơn thuần là tìm một thínghiệm, hình vẽ để dẫn dắt vào bài hay vài câu hỏi đưa ra để kiểm tra kiến thức

cũ

Thực tế còn cho thấy: Không ít giáo viên cho rằng chỉ cần học sinh chú ý vàobài giảng và nắm vững kiến thức là được, do đó chỉ tập trung cho nội dung bàihọc mà xem nhẹ hoạt động trải nghiệm kết nối (khởi động), tiết học như vậychưa thể gọi là thành công Ngoài ra cũng có trường hợp giáo viên gặp khó khănkhi không biết khởi động bài dạy như thế nào cho hấp dẫn, vừa huy động đượckiến thức vốn có, kiến thức thực tế vừa tạo ra mâu thuẫn kiến thức cho học sinh

để kích thích các em tìm hiểu kiến thức mới

Kết quả của thực trạng trên:

- Học sinh cảm thấy không hứng thú, nhàm chán với môn học

- Không kích thích được tư duy, sáng tạo, độc lập trong suy nghĩ, mạnh dạntrong hoạt động nhóm

- Học sinh không chờ đón tiết học, chất lượng dạy học không cao

- Giáo viên không nâng cao trình độ chuyên môn, làm giảm sự tin yêu, uy tínvới học sinh

Nguyên nhân của thực trạng trên :

- Nhiều giáo viên chưa quan tâm để ý tới chủ trương đổi mới giáo dục theo địnhhướng phát triển năng lực học sinh

- Việc soạn được bài giảng có tổ chức hoạt động học mất nhều thời gian, cầnhuy động nhiều nguồn kiến thức, tìm tòi nhiều tài liệu nên giáo viên ngại

- Công việc giảng dạy khá bận rộn nên cũng chưa có thời gian đầu tư vàophương pháp giảng dạy

- Nhiều học sinh có xu hướng thi tốt nghiệp và học nghề nên chưa có ý thứctrong việc học môn Hóa làm giảm động lực phát triển năng lực của bản thângiáo viên, cho rằng chỉ cần dạy kiến thức cơ bản trong SGK là đủ Bên cạnh đóhọc sinh cũng chưa tập trung, tự giác, tích cực trong hoạt động học nói chungcũng như hoạt động khởi động nói riêng

2.3 Biện pháp tổ chức thực hiện

Khi tổ chức hoạt động khởi động cần phải phù hợp với nội dung mục tiêu bàihọc và thời gian có hạn của tiết học, tránh lặp đi lặp lại gây nhàm chán cho họcsinh Trong đề tài này tôi xin chia sẻ một số kinh nghiệm giúp giáo viên tổ chứchoạt động khởi động có hiệu quả nâng cao chất lượng dạy và học môn hóa học

a Chia nhóm học tập trong hoạt động khởi động

Nhóm học tập rất cần thiết trong dạy học theo định hướng phát triển năng lựcngười học Khi học theo nhóm các em được chia sẻ ý kiến cho nhau, được hỗ trợgiúp đỡ nhau để cùng tiến bộ nhằm phát triển năng lực và phẩm chất, hoàn thiệnbản thân trong quá trình học tập.

Việc chia nhóm phải đảm bảo cho các em học sinh được học tập thuận lợi,chỗ ngồi của nhóm phải dễ trao đổi thảo luận với nhau để cùng nhau học tập xâydựng bài học dưới sự điều khiển của giáo viên Các em phải được thuận lợitrong việc ghi vở và đọc các tư liệu bài học cũng như thuận lợi khi thực hành thínghiệm Nhóm học tập có thể 2 em, 3 em, tốt nhất là 4 em để đảm bảo các em dễhợp tác với nhau

Khi chia nhóm, giáo viên cần tránh: Chọn số lượng nhóm quá lớn làm cản

trở sự trao đổi và điều khiển của nhóm trưởng cũng như các thành viên trongnhóm, dẫn đến một số em bị bỏ rơi khi thảo luận hoặc không có cơ hội trình bày

ý kiến của mình khi thảo luận; lựa chọn học nhóm không phù hợp với phươngpháp, kỹ thuật mà giáo viên đưa ra, chẳng hạn như thuyết trình, trình chiếu, vấnđáp, không có thảo luận trong nhóm học sinh

Giáo viên nên: Chia nhóm một cách tối ưu sao cho các em có thể trao đổi

thảo luận và quán xuyến công việc của nhau trong quá trình học tập Có thể mỗibàn học 4 em là 1 nhóm, hoặc 2 em cạnh nhau là 1 nhóm Vị trí đặt bàn ghế cácnhóm phải thuận lợi cho việc đi lại của giáo viên và học sinh, nên để không giantrong lớp mà giáo viên có thể đi lại được xung quanh lớp học Điều chỉnhnhững đồ đạc không cần thiết nếu gây cản trở khi tổ chức hoạt động nhóm

b Nhiệm vụ chuyển giao của giáo viên phải rõ ràng, giáo viên phải dự kiến được những khó khăn vướng mắc của học sinh

Hoạt động tạo tình huống xuất phát là một hoạt động học tập, nhiệm vụchuyển giao của giáo viên phải rõ ràng, học sinh phải được bày tỏ ý kiến riêngcủa mình cũng như ý kiến của nhóm về vấn đề đó cũng như việc trình bày báocáo kết quả

Tuy nhiên, một số giáo viên còn lạm dụng hoạt động này Chẳng hạn như tổchức trò chơi, hát múa mà không ăn nhập với bài học hoặc chỉ là để “vào bài”với cái tên bài học mà ai cũng biết

Để tổ chức hiệu quả hoạt động này, giáo viên tránh: Cho học sinh hoạt động

trò chơi, múa hát không ăn nhập với bài học, nhất là lạm dụng hội đồng tự quản(nhóm học sinh) để điều khiển việc này; lựa chọn các tình huống không đắt giádẫn đến các em có thể trả lời được một cách dễ dàng với các câu hỏi đặt vấn đềđơn giản (vấn đề với câu lệnh what?) Thời gian cho hoạt động này quá ít vìchưa coi đó là một hoạt động học tập, chưa cho các em suy nghĩ, bày tỏ ý kiếncủa mình; cố gắng giảng giải, chốt kiến thức ở ngay hoạt động này

Giáo viên cần: Nêu vấn đề tìm hiểu của bài học khi khởi động gắn liền với

hoạt động tiếp nối là hình thành kiến thức mà đã có trong tài liệu, SGK của bài

học; coi hoạt động này là một hoạt động học tập, có mục đích, thời gian hoạt động và sản phẩm hoạt động; bố trí thời gian thích hợp cho các em học tập, bày

tỏ quan điểm cũng như sản phẩm của hoạt động Cần dự kiến những khó khăn,

vướng mắc của học sinh khi hoạt động và các biện pháp hỗ trợ kịp thời Phầnnhiệm vụ chuyển giao ở phần khởi động có thể giao cho học sinh tham khảotrước ở nhà (tùy theo chủ đề dạy, bản thiết kế hoạt động học của giáo viên)

c Khởi động bài dạy có sử dụng thí nghiệm

Đây là một hoạt động học quan trọng chủ đạo đối với môn Hoá học Hoạtđộng này giúp HS trải nghiệm, học thông qua thực hành, tạo tiền đề cho HS làmquen với phương pháp nghiên cứu khoa học Ở đây HS có thể tự làm thí nghiệm,

hoặc làm thí nghiệm theo nhóm Tuy nhiên không nhất thiết hoạt động khởi động phải áp đặt sử dụng thí nghiệm, thông thường hay sử dụng thí nghiệm trong hoạt động hình thành kiến thức mới.

Khi tổ chức hoạt động này, giáo viên cần: Chuyển giao nhiệm vụ, cho HS

xây dựng phương án thí nghiệm (bố trí thí nghiệm, tiến hành thí nghiệm, mẫubáo cáo), dự đoán kết quả; hướng dẫn an toàn thí nghiệm, nơi bố trí thí nghiệm

và thu dọn dụng cụ thí nghiệm; hướng dẫn cách thu thập thông tin, phân tích kếtquả và ghi báo cáo, cách trình bày báo cáo; thảo luận, tính khả thi, an toàn thí

nghiệm trước khi làm thí nghiệm Đối với những thí nghiệm khó thực hiện thành công hoặc chiếm nhiều thời gian ảnh hưởng đến hoạt động học, giáo viên cần

sử dụng thí nghiệm ảo, hay mô phỏng thí nghiệm.

Giáo viên nên tránh: Thực hành thí nghiệm thay cho HS (trừ thí nghiệm

biểu diễn trên lớp) Áp đặt HS làm thí nghiệm theo kịch bản đã sắp đặt trước củaGV

d Kĩ thuật theo dõi học sinh đánh giá quá trình hoạt động của học sinh

Theo dõi đánh giá HS trong quá trình học tập là một trong những khâu quantrọng trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập của người học

Giáo viên cần: Có sổ theo dõi quá trình học tập, ở đó ghi có ghi những lưu

ý, chú ý về khả năng phát triển cũng như các hạn chế của từng em trong quátrình học tập Theo dõi đánh giá khả năng nhận thức, thái độ học tập thông quahoạt động học: tiếp nhận nhiệm vụ, tự học cá nhân, trao đổi thảo luận, tư duysáng tạo học tập và trình bày sản phẩm học tập, các kỹ năng thao tác thực hành.Thường xuyên xem vở ghi của HS, phát hiện những điểm yếu kém của HS, giúp

đỡ các em giải quyết những khó khăn trong nhiệm vụ được giao, động viênkhích lệ sự cố gắng, nỗ lực tiến bộ của HS so với bản thân các em

Giáo viên cần tránh: Ghi chép, đánh giá HS theo cảm tính không có minh

chứng kết quả học tập; Thiên vị, không tạo cơ hội cho các em được đóng vai,

nhất là khi tổ chức học hợp tác như làm nhóm trưởng, thư ký nhóm, ; Bỏ quanhững HS bị bỏ rơi, lười học tập mà không tìm hiểu nghuyên nhân, không có sựtrợ giúp kịp thời; Bỏ quên những sản phẩm học tập tự làm ở nhà của HS

e Sử dụng công nghệ thông tin hỗ trợ tổ chức hoạt động khởi động

Dạy học có ứng dụng CNTT giúp GV thuận lợi trong tổ chức hoạt động học.Những phần mềm, tranh ảnh, sơ đồ, mô hình mẫu vật, thí nghiệm mô phỏng,video có tác dụng thiết thực trong quá trình dạy học

Giáo viên chỉ nên sử dụng CNTT để thay thế các thiết bị, thí nghiệm mà thực

tế khó thực hiện, mang tính nguy hiểm hoặc không có đủ hóa chất để tiến hànhthí nghiệm

Khi sử dụng CNTT tổ chức hoạt động học, giáo viên cần: Chuẩn bị chu đáo

các thiết bị CNTT để hỗ trợ: phần mềm, máy tính, Chỉ nên hỗ trợ trình chiếukhi chuyển giao nhiệm vụ, khi cần thuyết trình giải thích hoặc khi hệ thống hoákiến thức bài học Chọn lọc âm thanh, hình ảnh, trích đoạn clip phù hợp vớicách tổ chức hoạt động

Giáo viên nên tránh: Dạy học theo kiểu trình chiếu, thuyết trình cả bài.

Trình chiếu trong lúc học sinh học cá nhân, thảo luận nhóm

f Hướng dẫn học sinh ghi vở

Vở ghi học sinh là tài liệu quan trọng, hỗ trợ cho học sinh trong quá trình họctập Việc ghi vở phải khoa học, rõ ràng, thiết thực trong quá trình học tập trênlớp cũng như ở nhà Vở ghi giúp học sinh tái hiện lại những kiến thức, kỹ năng

và kết quả học tập của mình, giúp cho giáo viên cũng như cha mẹ học sinh biếtđược trình độ nhận thức cũng như kết quả học tập của các em trong quá trìnhhọc ở trường phổ thông Giáo viên cần lưu ý cho học sinh ghi chép vở theonhững bước sau đây:

- Ghi chép nhiệm vụ của hoạt động mà thầy, cô giáo chuyển giao vào vở Nhómtrưởng cùng các bạn hỗ trợ, nhắc nhở bạn bên cạnh trong việc ghi nhiệm vụ nàyvào vở cá nhân

- Ghi chép ý kiến của cá nhân học sinh vào vở Giáo viên cần cho học sinh đủthời gian để các em suy nghĩ độc lập về nhiệm vụ học tập cũng như suy nghĩ cánhân cách giải quyết vấn đề theo ý kiến chủ quan và trình độ của học sinh Mỗithành viên đều phải có ý kiến ghi vở Học sinh có thể nhiều ý kiến hoặc ít ý

kiến, nhưng bắt buộc mỗi thành viên phải có tối thiểu một ý kiến ghi vở (dù ý

kiến đó là đúng hay sai) thì sau đó nhóm trưởng mới được quyền cho các bạnthảo luận nhóm

- Ghi chép ý kiến thảo luận của nhóm vào vở Mỗi em sẽ ghi vào vở các ý kiến

đã thảo luận của nhóm về nhiệm vụ được giao Từ đó phân tích so sánh các ýkiến để đưa ra ý kiến chung của nhóm trong việc giải quyết nhiệm vụ được giao

- Ghi chép ý kiến trình bày báo cáo kết quả của nhóm vào vở Thảo luận và chọnphương án báo cáo Ví dụ khi báo cáo dùng giấy A0, giấy A4 và đèn chiếu, cácslide hỗ trợ hay chỉ báo cáo miệng

Khi cần báo cáo hoạt động của nhóm, giáo viên nên chỉ định một học sinh(một em nào đó, nhất là các em chưa tự tin) Trong quá trình hoạt động nhóm,

giáo viên nên tránh: Nói to trước lớp, trình chiếu, hoặc giảng giải vấn đề làm

mất tập trung hoạt động của nhóm; Nói chung chung và đi lại quá nhiều tronglớp học không rõ mục đích

Giáo viên cần: Chọn vị trí đứng, quan sát hoạt động của các nhóm và từng

em, phát hiện kịp thời khi học sinh giơ tay cần hỗ trợ hoặc thông báo; Bỏ thóiquen “gà bài” cho học sinh, khẳng định chân lý, chốt kiến thức cho các nhómkhi các em đang hoạt động nhóm, chưa báo cáo nhóm

g Kỹ thuật ghi bảng giáo viên

Bảng là một thiết bị rất hữu hiệu, thiết thực trong quá trình dạy học Để sử

dụng bảng hiệu quả, giáo viên nên tránh: Dùng bảng như là bình phong để treo

bảng phụ và các tài liệu khác mà đáng lẽ ra giáo viên hoặc học sinh có thể kẻ, vẽnhanh được trên bảng ; chép tất cả nội dung bài học lên bảng

Giáo viên cần: Ghi bảng khi thấy cần thiết như nội dung hoạt động chung cả

lớp, tên bài học, các nhiệm vụ chuyển giao cho học sinh, các ý kiến của học sinh(nếu cần thiết), sản phẩm của hoạt động…; tránh ghi trùng lặp kiến thức đã có ởbảng phụ, slide và các tài liệu khác một cách quá thái không cần thiết

* Trong chương 5 – nhóm halogen chương trình chuẩn lớp10, đối với tiết luyện

tập thì tập trung vào hai hoạt động chính là luyện tập, củng cố kiến thức và vận dụng, tìm tòi mở rộng nên trong đề tài này tôi tập trung nghiên cứu một số

bài có hình thành kiến thức mới (lý thuyết) Các tiết dạy dành cho lớp thực nghiệm thuộc ban cơ bản A Các bài dạy có tổ chức hoạt động khởi động, đó là:

Bài : CLO (1 tiết)

1 Giới thiệu chung

Do trước khi học bài clo, HS đã được học bài này (ở THCS-Lớp 9) nhưngvới lượng kiến thức cơ bản, ít hơn Tính chất vật lí, tính phi kim của clo, điềuchế và ứng dụng của clo (bài clo lớp 9) phản ứng oxi-hóa khử (ở HK1-Lớp 10)

GV cần chú ý khai thác triệt để các kiến thức đã học nói trên của HS để phục vụcho việc nghiên cứu bài mới

Hoạt động (HĐ) trải nghiệm, kết nối (tình huống xuất phát): được thiết kếnhằm huy động những kiến thức đã được học của HS về clo (ở THCS - Lớp 9),phản ứng oxi-hóa khử (ở HK1-Lớp 10) Tuy nhiên trong phần tính chất hóa họccủa clo sẽ gặp khó khăn và phải chuyển sang hoạt động hình thành kiến thức

2 Thiết kế chi tiết hoạt động khởi động (10 phút)

a) Mục tiêu hoạt động

+ Huy động các kiến thức đã được học của HS và tạo nhu cầu tiếp tục tìmhiểu kiến thức mới của HS

+ Nội dung HĐ: Tìm hiểu tính chất vật lí; dự đoán tính chất hóa học của clo,

khả năng tẩy trùng của nước clo

b) Phương thức tổ chức HĐ:

Trước khi tổ chức hoạt động, giáo viên chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm

gồm 2 học sinh ngồi cạnh nhau trong 1 bàn (hoạt động theo cặp)

Giáo viên chiếu một đoạn video về sản xuất nước sạch bằng clo khử trùng

(nguồn youtube) [6] Học sinh vận dụng những kiến thức đã học, kiến thức thực

tế và xem nội dung đoạn video để trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập (HShoạt động theo nhóm):

ý kiến của bản thân, ghi chép ra vở, sau đó thảo luận nhóm theo cặp tìm ra câu

trả lời đúng nhất (thời gian cho hoạt động này là 7 phút) Giáo viên gọi đại diện một nhóm trả lời, một hoặc hai nhóm khác nhận xét (thời gian để nhóm chia sẻ câu trả lời và nhận xét là 3 phút) Giáo viên ghi chép câu trả lời và nhận xét của

học sinh lên bảng Lưu ý, giáo viên không chốt kiến thức Trong thời gian họcsinh hoạt động nhóm, giáo viên bao quát lớp, chú ý tới những học sinh yếu kém,không bỏ rơi các em, giáo viên cần hỏi các em xem có khó khăn ở đâu? Cầngiáo viên giúp đỡ ở phần nội dung nào? Gợi ý, động viên các em để các em luôncảm thấy tự tin vào bản thân và gợi được kiến thức, hoàn thành tốt nhiệm vụgiáo viên đề ra Sau tiết dạy, giáo viên đánh giá kết quả hoạt động của từng họcsinh, nhóm học sinh

Dự kiến những khó khăn, vướng mắc của học sinh và giải pháp hỗ trợ: Từ

kiến thức học sinh đã học trong bài clo chương trình lớp 9 – THCS và bài kháiquát nhóm halogen chương trình lớp 10 thì học sinh dễ dàng trả lời được câu hỏi

về tính chất vật lí của khí clo Từ đoạn video học sinh biết được tính sát trùng vàmột số ứng dụng của khí clo trong thực tế Học sinh cũng có thể dự đoán được