SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT ĐÔNG SƠN I SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM DẠY HỌC THEO DỰ ÁN BÀI PEPTIT VÀ PROTEIN - MÔN HÓA 12 ĐỂ NÂNG CAO NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH VỀ BỆNH SUY DINH DƯ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT ĐÔNG SƠN I
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
DẠY HỌC THEO DỰ ÁN BÀI PEPTIT VÀ PROTEIN - MÔN HÓA 12
ĐỂ NÂNG CAO NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH VỀ BỆNH SUY DINH DƯỠNG KWASHIORKOR
Người thực hiện: Trần Thị Hương Lan Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực: Hóa học
THANH HOÁ NĂM 2018
Trang 2MỤC LỤC
1 MỞ ĐẦU 2
1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 2
1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 2
1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2
1.4.1.Các phương pháp nghiên cứu lí thuyết: 2
1.4.2.Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: 2
2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 3
2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM: 3
2.1.1 Dạy học theo dự án là gì 3
2.1.2 Bản chất của dạy học theo dự án 3
2.1.3 Mục tiêu của dạy học theo dự án là : 3
2.1.4 Tác dụng của dạy học theo dự án 3
2.1.5 Công cụ thực hiện học theo dự án 3
2.1.6 Quy trình tổ chức dạy học theo dự án 3
2.2.THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 4
2.3 GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 4
2.4 HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC, BẢN THÂN, ĐỒNG NGHIỆP VÀ NHÀ TRƯỜNG 19
3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 20
3.1 KẾT LUẬN 20
3.2 KIẾN NGHỊ 20
TÀI LIỆU THAM KHẢO 21
DANH MỤC CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 22
Trang 31 MỞ ĐẦU.
1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Sinh thời chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy: “Học với hành phải đi đôi Học
mà không hành thì vô ích”, câu nói đó đã nói lên tầm quan trọng của sự gắn bó mậtthiết giữa lí luận và thực tiễn Dạy học theo dự án với mục đích gắn hoạt động dạyhọc với giải quyết vấn đề thực tiễn thực sự đã làm được điều đó
Trong quá trình dạy học môn Hóa học, dạy học theo dự án là một hình thứcdạy học trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kếthợp giữa lí thuyết và thực hành, có tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu Nhiệm vụnày được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từviệc xác định mục đích, lập kế hoạch đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điềuchỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện
Hình thức dạy học theo dự án với các đặc trưng cơ bản là : Người học làtrung tâm của quá trình dạy học, dự án tập trung vào các mục tiêu học tập quantrọng gắn với các chuẩn, dự án được định hướng theo bộ câu hỏi khung của chươngtrình, dự án đòi hỏi các hình thức đa dạng thường xuyên, dự án có tính liên hệ thực
tế và người học thể hiện sự hiểu biết của mình thông qua sản phẩm và quá trìnhthực hiện
Với những lý do trên nên tôi đã chọn đề tài: « Dạy học theo dự án bài peptit
và protein – môn hóa 12 để nâng cao nhận thức của học sinh về bệnh suy dinh dưỡng Kwashiorkor”.
1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.
Đề tài này được thực hiện với mục đích vận dụng hình thức dạy học theo dự
án vào các bài học trong chương trình hóa phổ thông để giải quyết các vấn đề củathực tiễn Gắn kết nội dung học tập với cuộc sống thực tế
1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.
Đề tài này sẽ vận dụng hình thức dạy học theo dự án để thiết kế giáo án trongcác bài học: Peptit và Protein (Bài 13, trang 69, SGK nâng cao Hóa học 12) và tiếnhành thực nghiệm với học sinh lớp 12 tại trường THPT Đông Sơn I
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
1.4.1.Các phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Tham khảo tài liệu, sách báo, mạng
intenet Phân tích, tổng hợp khái quát hóa các nguồn tài liệu để xây dựng cơ sở líthuyết và nội dung của sáng kiến kinh nghiệm
1.4.2.Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp quan sát, phương
pháp thực nghiệm sư phạm, phương pháp xử lí số liệu bằng thống kê toán học
Trang 42 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
Theo “Dạy học dự án - từ lí luận đến thực tiễn” của các tác giả Trịnh VănBiểu - Phan Đồng Châu Thủy - Trịnh Lê Hồng Phương:
2.1.1 Dạy học theo dự án là gì?
Là một phương pháp dạy học, người học thực hiện nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành và có sản phẩm để giới thiệu
2.1.2 Bản chất của dạy học theo dự án
Học sinh được giải quyết một bài tập tình huống gắn với thực tiễn
Học sinh tự lực giải quyết vấn đề và tạo ra những sản phẩm thực tế
2.1.3 Mục tiêu của dạy học theo dự án là
Hướng tới các vấn đề của thực tiễn; Gắn kết nội dung học tập với cuộc sống thực tế Phát triển kĩ năng phát hiện và giải quyết vấn đề, kĩ năng tư duy, kĩ năng
làm việc nhóm, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng sử dụng CNTT Học sinh được làm
việc độc lập để tạo ra sản phẩm thực tế
2.1.4 Tác dụng của dạy học theo dự án
Làm cho nội dung học tập trở nên có ý nghĩa hơn Tạo ra môi trường thuận lợicho học sinh rèn luyện và phát triển Phát huy tính tích cực, tự lực, chủ động, sángtạo của học sinh Học sinh phát triển kĩ năng giao tiếp, làm việc nhóm
2.1.5 Công cụ thực hiện học theo dự án
Bộ câu hỏi định hướng:
Câu hỏi khái quát: Giới thiệu khái quát những ý tưởng xuyên suốt môn họchoặc bài học (Tên dự án)
Câu hỏi bài học: Là những câu hỏi mở có liên hệ trực tiếp với dự án hoặc bàihọc cụ thể (Những nội dung chính của dự án)
Câu hỏi nội dung: Có liên quan đến các định nghĩa hoặc nhớ lại thông tin như:
ai, cái gì, ở đâu, và khi nào? (nội dung chi tiết)
2.1.6 Quy trình tổ chức dạy học theo dự án (4 công đoạn)
Giáo viên Học sinh
Xác định tên dự án Xác định mục
tiêu của dự án Xây dựng bộ câu hỏi
định hướng Thiết kế nhiệm vụ thực
hiện dự án cho học sinh Chuẩn bị tài
liệu hỗ trợ
Cùng với giáo viên thống nhất tiêuchí đánh giá Hình thành nhóm làmviệc để xây dựng dự án Xây dựng
kế hoạch ( phân công công việc,phân phối thời gian ) Chuẩn bịnguồn thông tin tin cậy
Thực hiện:
Giáo viên Học sinh
Trang 5Theo dõi, đánh giá học sinh trong
suốt quá trình thực hiện dự án Liên
hệ các cơ sở thực tiễn Chuẩn bị các
cơ sở vật chất, điều kiện thực hiện
Các nhóm thực hiện nhiệm vụ đãphân công Xây dựng phiếu phỏngvấn, thu thập thông tin Xây dựngsản phẩm (báo cáo / triển lãm)
Phản hồi thông tin cho giáo viên
và các nhóm khác
Tổng hợp:
Giáo viên Học sinh
Theo dõi, đánh giá học sinh trong
giai đoạn cuối của quá trình thực
hiện dự án Bước đầu thông qua sản
phẩm của các nhóm
Các nhóm hoàn thành sản phẩmChuẩn bị tiến hành giới thiệu sảnphẩm
Giáo viên Học sinh
Chuẩn bị các cơ sở vật chất cho buổi
báo cáo Theo dõi đánh giá sản phẩm
của các nhóm
Giới thiệu sản phẩm Tự đánh giásản phẩm Đánh giá sản phẩm củacác nhóm theo các tiêu chí
2.2.THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Trong những năm gần đây, vấn đề dạy và học môn hoá học đã và đang đổimới và là một trong những môn có chuyển biến mạnh mẽ về đổi mới phương phápdạy học và hình thức dạy học Chương trình sách giáo khoa hoá học mới có nhiềuđổi mới về mục tiêu, cấu trúc, sự đổi mới này rất thích hợp cho giáo viên giảng dạy
bộ môn hoá học cho học sinh Vì vậy việc sử dụng các hình thức dạy học tích cực
đã và đang là xu hướng mà các giáo viên phải thường xuyên vận dụng trong quátrình giảng dạy
Tuy nhiên, hình thức dạy học theo dự án đang còn khá mới, lạ cho cả giáo
viên và học sinh vì các lí do sau: Không phù hợp trong bài dạy kiến thức lý thuyết,
chỉ có thể áp dụng với những nội dung nhất định, trong những điều kiện cho phép,đòi hỏi nhiều thời gian, đòi hỏi có sự chuẩn bị và lên kế hoạch thật chu đáo,phương tiện vật chất và tài chính phù hợp
Vì vậy nên dạy học theo dự án mặc dù có rất nhiều ưu điểm nhưng ít được sửdụng Với đề tài này tôi mong muốn với cách tiếp cận hình thức dạy học này trongbài học peptit - protein sẽ giúp tôi và các đồng nghiệp của mình có thêm kinhnghiệm khi xây dựng và thực hiện hình thức dạy học này, để hình thức dạy họctích cực này được sử dụng một cách phổ biến hơn
2.3 GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
Sau đây tôi xin đề xuất cách vận dụng hình thức dạy học theo dự án để thiết kếgiáo án trong các bài học: Peptit và Protein (Bài 13, trang 69, SGK nâng cao Hóahọc 12) để hướng học sinh tới các vấn đề của thực tiễn
Trang 6GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO DỰ ÁN: PEPTIT VÀ PROTEIN MÔN HÓA 12
A Mục tiêu của dự án
1 Kiến thức:
Nêu khái niệm peptit - protein và vai trò của chúng trong cơ thể sinh vật
2 Kĩ năng:
Học sinh tiến hành được các thí nghiệm liên quan đến bài học
Quan sát và giải thích các hiện tượng xảy ra trong thí nghiệm và trong đờisống Phát triển kĩ năng tư duy, kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng làm việc nhóm
3 Thái độ:
Nâng cao nhận thức của học sinh về việc sử dụng protein trong khẩu phần ănhàng ngày để phòng bệnh suy dinh dưỡng protein Tuyên truyền cho mọi ngườihiểu rõ tầm quan trọng của bệnh suy dinh dưỡng thể phù ( Kwashiorkor ) góp phầnđẩy mạnh công tác giáo dục sức khỏe cho các bà mẹ, chú trọng giáo dục dinhdưỡng
4 Các năng lực cần hướng tới:
a Năng lực tự học:
Học sinh xác định được mục tiêu của chủ đề:
b Năng lực l p và thực hi n được kế hoạch học t p chủ đề: ập và thực hiện được kế hoạch học tập chủ đề: ện được kế hoạch học tập chủ đề: ập và thực hiện được kế hoạch học tập chủ đề:
TT THỜI GIAN NỘI DUNG
NGƯỜI THỰC HIỆN
SẢN PHẨM
internet và thực tiễn để tìm hiểu về các nộidung:
Nêu khái niệm, phân loại peptit, tính chất củapeptit và ứng dụng của peptit
Nêu khái niệm, phân loại, tính chất của protein
và vai trò của protein đối với cơ thể
Nguồn protein trong thực phẩm, nhu cầuprotein của cơ thể
Nâng cao nhận thức của học sinh về cách sửdụng protein trong khẩu phần ăn hàng ngày đểphòng bệnh suy dinh dưỡng thể phù (Kwash-
Học sinhnghiêncứu tàiliệu theonhóm
Bản in
và file
Trang 7iorkor) Biện pháp cụ thể để tuyên truyền cho mọi ngườihiểu rõ tầm quan trọng của bệnh suy dinhdưỡng thể phù (Kwashiorkor) góp phần đẩymạnh công tác giáo dục sức khỏe cho các bà
mẹ, chú trọng giáo dục dinh dưỡng
trìnhchiếu,
c Năng lực giải quyết vấn đề:
Thảo luận và đưa ra biện pháp cụ thể để tuyên truyền cho mọi người hiểu rõtầm quan trọng của bệnh suy dinh dưỡng protein (Kwashiorkor) góp phần đẩymạnh công tác giáo dục sức khỏe cho các bà mẹ, chú trọng giáo dục dinh dưỡng
d Năng lực giao tiếp:
Học sinh rèn luyện được khả năng thuyết trình, bày tỏ ý kiến khi tranh luận,tuyên truyền…
e Năng lực hợp tác:
Có năng lực hợp tác giữa: học sinh - học sinh, học sinh - giáo viên
f Năng lực sử dụng CNTT và truyền thông (ICT):
Học sinh có khả năng khai thác mạng internet để tìm hiểu các thông tintrong các chủ đề
g Năng lực sử dụng ngôn ngữ
Thông qua tranh luận để hoàn thiện về ngôn ngữ nói, viết Cách trình bày
báo cáo, đọc hiểu các văn bản, tài liệu…Sử dụng các thuật ngữ khoa học: peptit,protein, bệnh Kwashiorkor
h Năng lực tính toán:
Tính được số đồng phân peptit Tính toán số liệu trong các phiếu điều tra
B Kế hoạch dạy học
1 Xây dựng bộ câu hỏi định hướng:
1.1 Câu hỏi khái quát.
- Tìm hiểu về peptit và protein, vai trò của chúng trong chế độ dinh dưỡnghàng ngày
1.2.Câu hỏi bài học.
- Khái niệm (KN), phân loại peptit, tính chất của peptit, ứng dụng của peptit
- KN, phân loại, tính chất của protein và vai trò của protein đối với cơ thể
Trang 8- Nguồn protein trong thực phẩm, nhu cầu protein của cơ thể.
- Biện pháp cụ thể để tuyên truyền cho mọi người hiểu rõ tầm quan trọng củabệnh Kwashiorkor góp phần đẩy mạnh công tác giáo dục sức khỏe cho các bà
mẹ, chú trọng giáo dục dinh dưỡng cho bản thân và cộng đồng
1.3 Câu hỏi nội dung
- Nêu: KN, cách phân loại peptit, tính chất của peptit
- Nêu: Ứng dụng của peptit
- Nêu: KN, phân loại, tính chất của protein
- Nêu vai trò của protein đối với cơ thể
- Nguồn protein trong thực phẩm, nhu cầu protein của cơ thể
- Tìm hiểu về bệnh suy dinh dưỡng thể phù ( Kwashiorkor): Nguyên nhân vàcách khắc phục
- Điều tra về cách sử dụng thực phẩm trong bữa ăn hàng ngày của cộng đồngnơi mình sinh sống
- Tìm biện pháp cụ thể để tuyên truyền cho mọi người hiểu rõ tầm quan trọngcủa bệnh suy dinh dưỡng thể phù ( Kwashiorkor ) góp phần đẩy mạnh côngtác giáo dục sức khỏe cho các bà mẹ, chú trọng giáo dục dinh dưỡng
2.Thiết kế hoạt động cho học sinh
cấu tạo, danhpháp tínhchất, ứng dụngcủa peptit
Nghiên cứutài liệuTìm hiểu tưliệu trên In-ternet
SGK hóa 12nâng caoMáy tính kếtnối Internet
chiếu củachủ đề
cấu trúc, tínhchất vai tròcủa protein
Nghiên cứutài liệuTìm hiểu tưliệu trên In-ternet
SGK hóa 12nâng caoMáy tính kếtnối Internet
chiếu củachủ đề
protein trong
Nghiên cứutài liệu
SGK hóa 12nâng cao
chiếu của
Trang 9khẩu phần ăn Tìm hiểu tư
liệu trên ternet
In-Máy tính kếtnối Internet
chủ đề
protein trongkhẩu phần ănhàng ngày củagia đình tạikhu vực mìnhsinh sống
Phỏng vấn,phát phiếuđiều tra,nghiên cứutài liệu
Phiếu phỏngvấn, máy ghi
âm, Máy tínhkết nối Inter-net
chiếu củachủ đề
3 Xây dựng tiêu chí đánh giá dự án
Nội dung của sản phẩm: (5đ)
Nội dung của nhóm có tính thực tiễn cao, cấu trúc lôgic, sâu sắc, khám pháđược những kiến thức mới, kinh nghiệm mới
4.Phiếu điều tra về cách sử dụng thực phẩm trong khẩu phần ăn hàng ngày.
PHIẾU PHỎNG VẤN VỀ SỬ DỤNG THỰC PHẨM
TRONG BỮA ĂN HÀNG NGÀY
Xin chào anh (chị) nhằm phục vụ cho mục tiêu chăm sóc sức khỏe,chúng tôi tiến hành khảo sát về sử dụng chất dinh dưỡng trong thực phẩm hàngngày Để đạt được ý nghĩa của cuộc khảo sát, chúng tôi hy vọng các anh chị thamgia trả lời đầy đủ các câu hỏi một cách trung thực nhất Chúng tôi xin chân thànhcảm ơn anh (chị) Anh (chị) hãy trả lời các câu hỏi dưới đây:
Trang 10STT CÂU HỎI TRẢ LỜI MÃ
C 1
Thông thường mỗi một
ngày anh/chị ăn bao nhiêu
C 3
Trong tuần qua anh/chị
hay sử dụng các loại thực
phẩm nhiều mỡ (lipid) nào
trong bữa ăn?
(Câu hỏi nhiều lựa
chọn)
Mỡ động vật=1Dầu thực vật/các loại hạt códầu=2
Đồ chiên rán=3
Đồ ăn nhanh=4
Khác(Ghi rõ: ………)
12345
C 4
Trong tuần qua anh/chị
hay sử dụng các loại thực
phẩm giàu tinh bột (gluxit)
nào nào trong bữa ăn?
(Câu hỏi nhiều lựa chọn)
Gạo, mì sợi, bún=1Bánh mì các loại=2Khoai tây, ngô, khoai lang=3
………)
1235
C 5
Trong tuần qua anh/chị
hay sử dụng các loại thực
phẩm giàu đạm (protein)
nào trong bữa ăn? (Câu
hỏi nhiều lựa chọn)
Các loại thịt bỏ mỡ=1Thịt gia cầm bỏ da=2
Cá, hải sản=3Đậu và các chế phẩm củađậu=4
Trứng từ 3-4 quả/tuần=5
………)
123456
C 6
Trung bình trong tuần qua
anh/chị ăn bao nhiêu rau
trong mỗi bữa?
½ bát/chén=1
1 bát/chén=2
2 bát/chén=3Trên 2 bát/chén=4
1234
5 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học
Hỗ trợ của giáo viên
Kết quả/ sản phẩm dự kiến Tiết 1 Hoạt động Xem các hình Cho HS xem Báo cáo của các
Trang 11vụ giải quyếtvấn đề.
hình ảnh,hướng dẫn họcsinh làm thínghiệm, làm rõnhiệm vụ họctập
nhóm đề xuất giảithích các hiệntượng
và làm việcnhóm, đọc tàiliệu, tìm hiểu,trả lời các câuhỏi của phiếuhọc tập
Giao nhiệm vụbằng phiếu họctập
Báo cáo kết quảcủa các nhóm khitìm hiểu các nộidung bằng các filetrình chiếu
Thảo luậnnhóm, xâydựng giảipháp
Hướng dẫnđánh giá nhóm
và kết luận vềkiến thức củabài
Hướng dẫnthảo luận
Kết quả của cácnhóm: File trìnhchiếu của các tiểuchủ đề của dự án.Bản tóm tắt vềnguyên nhân vàcách phòng bệnhKwashiorkor
5.2 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học
Tiết 1: Khởi động cho chủ đề, chuyển giao nhiệm vụ học tập của dự án Hoạt động 1: Xem hình ảnh về nguồn protein và làm các thí nghiệm về protein.
(10 phút )