Giáo dục phòng chống các chất ma tuý, các chất gây nghiện thông qua việc dạy bộ môn giáo dục quốc phòng an ninh lớp 10

Tình hình nghiện ma tuý ở Việt nam qua các năm Theo kinh nghiệm của một số nớc trong khu vực có thể dự báo rằng nếu không có biện pháp ngăn chặn, giáo dục thì số lợng ngời nghiện ma tuý

phần I

Mở đầu.

1.1 Lí do chọn đề tài

Xã hội đang bớc vào thời kì hội nhập, thời kì của nền kinh tế tri thức, thời kì công nghệ thông tin, thời kì khoa học kĩ thuật đang phát triển mạnh Đất nớc ta cũng gặt hái đợc nhiều thành quả to lớn trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện

đại hoá đất nớc Chúng ta đang tiếp tục đổi mới và phát triển để phục vụ nhu cầu của con ngời trên cơ sở hoàn thành mục tiêu "Dân giàu nớc mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh" Để đạt đợc điều đó chúng ta là những con ngời đang sống trong xã hội này cần phải nỗ lực học tập và rèn luyện để đáp ứng đ ợc nhu cầu hội nhập Song song với sự phát triển của xã hội là sự bùng phát của các tệ nạn xã hội Nổi cộm nhất là tệ nạn ma tuý trong học đờng

Nghiện ma tuý là một trong những tệ nạn xã hội hết sức tiêu cực, đang đe doạ cuộc sống hàng ngày của cộng đồng xã hội Nó phát triển lây lan từ ít đến nhiều, từ nơi này đến nơi khác trên phạm vi rộng Theo thống kê của cơ quan thờng trực phòng chống ma tuý, tính đến cuối năm 2016 cả nớc có 201.180 ngời nghiện có hồ sơ kiểm soát, nhng đó là phần nổi của tảng băng chìm Hàng năm số ngời nghiện

có xu hớng tăng nhanh đặc biệt ở lứa tuổi vị thành niên

Tình hình nghiện ma tuý ở Việt nam qua các năm

Theo kinh nghiệm của một số nớc trong khu vực có thể dự báo rằng nếu không có biện pháp ngăn chặn, giáo dục thì số lợng ngời nghiện ma tuý sẽ tăng lên rất nhiều và có nguy cơ trẻ hoá Theo báo cáo của UBQG phòng chống tệ nạn ma tuý tình hình nghiện ma tuý trong trờng học diễn biến phức tạp

111689 123489

143169 150567

170234 181396

204337

227154

201180

2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016

1733

1396

1197

979

800

1234

1098

Tình hình nghiện ma tuý trong trờng học qua các năm

Học sinh là lứa tuổi cha thật sự trởng thành, có đặc điểm tâm lý lứa tuổi riêng, suy nghĩ non nớt, dễ bị lôi kéo, thích ăn chơi đua đòi “ cho hợp thời đại”, dễ

bị ảnh hởng bởi lối sống gấp- lối sống hởng thụ một cách cực đoan, thích thể hiện bản thân mình; đặc biệt đối với một số học sinh thiếu sự quan tâm chặt chẽ của gia

đình , nhà trờng Đó là những nguyên nhân xô đẩy các em tới con đờng nghiện ngập và trở thành tội phạm ma tuý

Một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tệ nạn ma tuý là do sự thiếu hiểu biết của con ngời Trong tình hình diễn biến phức tạp của tệ nạn ma tuý hơn

22 triệu học sinh, sinh viên và học viên (ở nhiều độ tuổi, trình độ nhận thức và kinh nghiệm sống khác nhau) là những đối tợng có nguy cơ cao để ma tuý xâm nhập , việc GDPCMT là cần thiết và cấp bách

Thọ Xuân là huyện có tỷ lệ ngời nghiện ma tuý cao nhất trong tỉnh, tập trung

ở các xã Xuân Tín, Xuân Bái, Xuân Thiên Trờng THPT Lê Hoàn nằm trên địa bàn xã Xuân Lai đã có một số đối tợng nghiện, do đó việc giáo dục học sinh là cấp bách

Nhng hiện nay trong chơng trình phổ thông cha có môn học riêng về phòng chống ma tuý, nên việc giáo dục cho các em là rất khó khăn, phải bố trí làm sao cho hợp lý với thời gian trên lớp Trên cơ sở đó phơng pháp tích hợp thông qua dạy học các bộ môn là tối u nhất Bộ môn sinh học ở trờng THPT có nhiều khả năng đi sâu vào cơ chế tác động để GDPCMT và CGN nh trao đổi chất và năng lợng, sinh trởng phát triển, cảm ứng và vận động Xuất phát từ lý do trên tôi chọn đề tài:

Giáo dục phòng chống ma tuý v chất gây nghiện thông qua dạy bộ môn Giáo à chất gây nghiện thông qua dạy bộ môn Giáo dục quốc phòng lớp 10 - THPT ”

- Mục đích của sáng kiến này là giúp học sinh hiểu đợc tác hại của ma tuý đối với con ngời

- Đa ra các giải pháp cụ thể qua các bài học để giúp học sinh hiểu rõ và phòng tránh đợc ma tuý

- Giúp các em học sinh có kĩ năng tuyên truyền cho gia đình và xã hội về tác hại của ma tuý đối với cuộc sống của mỗi con ngời

- Giúp các em có cách ứng xử phù hợp trong các tình huống có liên quan đến ma tuý

- Giúp các em biết tự bảo vệ mình

1.3 Đối tợng nghiên cứu.

- Học sinh trờng THPT đặc biệt là học sinh khối lớp 10

1.4 Phơng pháp nghiên cứu.

- Điều tra

- Thuyết trình

- Thống kê

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm.

Các vấn đề mới mà tôi đề cập đến trong nội dung sáng kiến đó là:

- Điều tra thực trạng nhận thức của học sinh khối 10 về ma tuý và việc sử dụng chất gây nghiện nh rợu bia, thuốc lá (đợc tiến hành vào đầu năm học 2016-2017)

- Trên cơ sở đó tìm ra các biện pháp tích hợp giáo dục cho các em về ma tuý thông qua các phần phù hợp với mỗi bài

- So sánh với kết quả điều tra ban đầu để rút ra kết luận (tiến hành vào cuối năm)

phần II Nội Dung 2.1 Cơ sở lí luận.

1 Một số hiểu biết về ma tuý

Để tích hợp tốt việc giáo dục ma tuý và chất gây nghiện thì đầu tiên ngời giáo viên phải có những kiến thức về ma tuý, thông qua việc nghiên cứu tài liệu để hiểu biết hơn và có phơng pháp tích hợp phù hợp vừa không làm giảm nhẹ nội dung của bài mà còn có khả năng nâng cao những hiểu biết về ma tuý và chất gây nghiện

Ma túy là các chất hóa học có nguồn gốc tự nhiên hoặc nhân tạo khi thâm nhập vào cơ thể ngời sẽ làm thay đổi tâm trạng, ý thức, trí tuệ của con ngời, làm cho con ngời bị lệ thuộc vào chất đó gây nên những tổn thơng cho từng cá nhân và cộng

đồng

" Ma tuý là các chất gây nghiện, chất hớng thần."

- CGN: là chất kích thích hoặc ức chế TK, dễ gây tình trạng nghiện

- Chất hớng thần: là chất kích thích, ức chế TK hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn đến tình trạng nghiện

- Tiền chất: là các hoá chất không thể thiếu đợc trong quá trình điều chế, sản xuất ma tuý

* Phân biệt ma tuý và các chất gây nghiện

Kích thích, ức chế hoặc gây ảo giác Kích thích hoặc ức chế thần kinh

Tự ý sử dụng là phạm pháp Sử dụng là không phạm luật

Thiếu thuốc thì ngời nghiện đau đớn,

khó chịu, làm bất cứ việc gì kể cả cớp

của giết ngời

Thiếu thuốc thì ngời nghiện khó chịu, bực bội

Cây cần xa

Cây thuốc phiện

* Đặc điểm chung của ma tuý

- Có sự ham muốn không kiềm chế đợc và phải sử dụng chúng bằng mọi giá

- Có khuynh hớng tăng dần liều dựng, liều sau phải cao hơn liều trớc Nếu tăng liều dùng, tăng thời gian sử dụng sẽ dẫn đến nghiện

- Ngời nghiện bị lệ thuộc về tinh thần và vật chất, khi thiếu thuốc hoặc ngừng

sử dụng sẽ có biểu hiện của hội chứng cai nghiện, làm cơ thể có những phản ứng bất lợi, thậm chí có thể bị đe doạ đến tính mạng

* Những biểu hiện của ng ời nghiện ma tuý

ST

T Những biểu hiện Tỷ lệ% STT Những biểu hiện Tỷ lệ%

* Tác hại của ma tuý.

- ảnh hởng đến sức khoẻ

+ Rối loạn sinh lý (tiêu hoá, thần kinh, tuần hoàn, hô hấp )

+ Tai biến do tiêm chích, nhiễm HIV/AIDS, viêm gan B,C

+ Các bệnh kèm theo: ghẻ, lở, hắc lao

- ảnh hởng tới nhân cách và đạo đức ngời nghiện

+ Giảm sút nhân cách : luôn thấy đời bế tắc, âu sầu, bi quan về sức khoẻ, sống gấp, không mục đích

+ Suy thoái đạo đức: thờng xuyên xung đột với gia đình, ly hôn, lang thang, bụi đời, cớp giật, mại dâm, giết ngời

- ảnh hởng tới kinh tế và hạnh phúc gia đình

+ Có thể dẫn tới khánh kiệt về kinh tế

+ Hạnh phúc gia đình bị phá vỡ

Kết luận chung

Nh vậy tất cả ma tuý đều gây nghiện Tuy nhiên có một số CGN nhng không

bị coi là ma tuý nh: rợu, bia, thuốc lá, thuốc lào, cà phê, coca cola Học sinh không nên dùng vì khi nghiện, những chất này sẽ dẫn đến nghiện ma tuý

2.2 Thực trạng

a Điều tra học sinh:

Vào đầu năm học thông qua các tài liệu của đoàn trờng và việc thăm dò các

em học sinh khối 11 tôi đa ra một số kết luận sau:

- Đa số các em còn mơ hồ về ma tuý, xem nhẹ cách phòng tránh đây là điều rất nguy hiểm

- Một số học sinh nam còn lén lút hút thuốc lá trong trờng, qua việc theo dõi của đoàn trờng ta thấy cụ thể nh sau:

Lớp sĩ số số học sinh hút thuốc Tỷ lệ

b Thực trạng về dạy học tích hợp;

Hiện nay giáo viên mới chỉ chú trọng dạy kiến thức, nên việc giáo dục ma tuý và chất gây nghiện còn hạn chế

10 Bài 7: Tác hại của ma tuý và

trách nhiệm của học sinh

trong phòng, chống ma tuý

I Hiểu biết có bản về ma

tuý

II Tác hại của tệ nạn ma tuý

III Nguyên nhân dẫn đến

nghiện ma tuý và dấu hiệu

nhận biết học sinh nghiện ma

tuý

VI:Trách nhiệm của học sinh

trong phòng, chống ma tuý

Hút thuốc phiện và heroin

là con đờng gây nghịên

Tiêm chích qua máu có nguy cơ gây HIV/AIDS Dùng ma tuý quá liều thì

bị sốc thuốc

Ma tuý tác động tới hệ thần kinh, gây ảo giác

Giáo viên thuyết trình bằng lời kèm hình ảnh

Liên hệ

Liên hệ

c Sử dụng xác suất thống kê để kiểm tra kết quả thu đ ợc

*Sử dụng một số công thức

- Trung bình cộng X : Đo độ trung bình của một tập hợp

X =

n

1

X i ni

Xi : Là giá trị của từng điểm số nhất định

ni : Là tổng số bài có điểm số đạt giá trị Xi

n : Là tổng số bài làm

- Sai số trung bình cộng:

n

s

m 

S là độ lệch chuẩn đo mức độ phát tán của số liệu quanh giá trị trung bình,

đ-ợc tính theo công thức:

   



i n

S Với (n 30)

- Độ tin cậy sai khác giữa hai giá trị trung bình phản ánh kết quả của hai

ph-ơng án thực nghiệm và đối chứng

tđ =

Sd

ĐC

TN  

 với Sd=

2

2 2 1

2 1

n

S n

S



- Hệ thống biến thiên Cv: biểu thị mức độ biến thiên trong nhièu tập hợp có  khác nhau:

Cv%=



S

.100%

2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề

Giải pháp 1 Tiến hành tích hợp vào từng phần của từng bài cụ thể.

Tôi tiến hành tích hợp vào từng phần của từng bài có thể, để dạy cho học sinh, việc tích hợp này thực hiên lâu dài Những bài tích hợp có thể là phần nhỏ hoặc là mục củng cố của bài

Mặt khác do khuôn khổ của đề tài nên tôi chỉ chọn hai bài để thực hiện giảng dạy có tích hợp lồng ghép giáo dục PCMT và chất gây nghiện

Bài 7: Tác hại của ma tuý và trách nhiệm của học sinh trong phòng, chống ma tuý.(lớp 10 cơ bản)

Ngoài mục tiêu chung về mặt kiến thức thì thông qua bài này học sinh cần nắm một số mục tiêu về phòng chống ma tuý

1 Mục tiêu giáo dục phòng chống ma tuý và chất gây nghiện của bài học

Sau khi học xong bài này học sinh cần đạt đợc

- Hiểu đợc tác hại của ma tuý và những hình thức, con dờng gây nghiện, dấu hiệu nhận biết

- Biết cách phòng, chống ma tuý đối với ản thân và cộng đồng

- Có ý thức cảnh giác để tự phòng tránh ma tuý; không sử dụng, không tham gia vận chuyển, cất dấu hoặc mua bán ma tu; có ý thức phát hiện, tố giác những ngời sử dụng hoặc buôn bán ma tuý Biết thơng yêu, thông cảm và chia sẻ với những ngời nghiện ma tuý

2 Tài liệu và phơng tiện

GV chuẩn bị một số tranh hình về các phản xạ của ngời nghiện

3 Hoạt động dạy học.

Bài này có thể tích hợp một cách tự nhiên vào phần “ Nguyên nhân dẫn đến nghiện ma tuý và dấu hiệu nhận biết học sinh nghiện ma tuý”

* GV thuyết trình để HS thấy đợc:

Các chất ma tuý gây nghiện nhanh (Gây phản xạ có điều kiện) theo cơ chế thần kinh Các chất ma tuý cũng gây nghiên qua cơ chế thể dịch, dễ thấy nhất ở

ng-ời nghiện rợu, nhng thờng có sự phối hợp của hai cơ chế này trong quá trình gây nghiện

* GV dẫn dắt để HS thấy quá trình dẫn đến nghiện ma tuý thờng diễn ra qua 5 giai đoạn:

+ Dùng ma tuý thấy dễ chịu; không có thì thấy nhạt nhẽo thèm muốn + Ma tuý đã trở thành nhu cầu, thiếu nó thì thèm muốn không chịu nỗi + Dùng liều lợng ma tuý ngày càng tăng

+ Đấu tranh cai ma tuý – không cai đợc – cai lai, khốn khổ về tinh thần,

đau đớn về thể xác, kiệt quệ về tài chính

+ Khủng hoảng, có những hành vi thiếu tự tin, nguy hiểm

* GV phân tích để HS hiểu cơ chế và quá trình cai nghiện.

+ Cơ chế cai nghiện: Cai nghiện là dừng cung cấp chất độc ma tuý vào cơ thể, phá huỷ phản xạ có điều kiện với chất ma tuý, phục hồi lại chức năng tự nhiên ( phản xạ vô điều kiện ), tuyến não dới tiếp tục tiết ra chất endoocphin

+ Quá trình cai nghiện: Các trung tâm cai nghiện đã tiến hành quá trình

điều trị cai nghiện khoa học và công phu nh sau:

- Cắt cơn nghiện bằng cách phối hợp các phơng pháp cổ truyền và hiện đại (cắt phản xạ có điều kiện mới đợc thiết lập với ma tuý)

- Tập luyện và giáo dục phục hồi đạo đức hành vi, tình cảm , tái lập những phản xạ vô điều kiện tự nhiên

- Giáo dục rèn luyện trong lao động học nghề, hoà nhập với tập thể xã hội

- Cho về thăm gia đình và trở lại sinh hoạt bình thờng

* Dạy phần cơ chế phản xạ và các dạng phản xạ, giáo viên hớng HS thảo luận tự rút ra cách phòng chống ma tuý.

+ Không có phản xạ có điều kiện nào, một khi đã hình thành không thể huỷ bỏ đợc và xây dựng một phản xạ có điều kiện khác có lợi cho cơ thể ( chống

ma tuý)

+ Tuy nhiên cấc phản xạ có điều kiện đợc thành lập với ma tuý đều khó chống, vì nó liên quan tới hoạt động sinh lý cơ bản của con ngời, do đó ngời cai nghiện phải có nghị lực cao

Vận dụng kiến thức môn sinh học lớp 11- Bài 38 để nêu tác hại của ma tuý đối với con ngời và động vật.

Bài 38: Các nhân tố ảnh hởng tới sinh trởng và phát triển ở động vật

1 Mục tiêu: Sau khi học xong bài này HS cần đạt đợc: một số mặt nhận thức

về ma tuý

- HS phân tích đợc việc sử dụng ma tuý, sẽ làm giảm khả năng tiết hoóc môn endoocphin (có tác dụng làm giảm đau) của tuyến yên ở ngời Khi cai nghiện

ma tuý, ngời nghiện sẽ bị rối loạn sinh lý của hội chứng cai nghiện

- Từ chối sử dụng ma tuý và CGN

- Tuyên truyền tác hại và sự lệ thuộc của con ngời khi mắc nghiện ma tuý

và CGN

2 Tài liệu và phơng tiện:

Sơ đồ các trạng thái sinh lý của ngời trong các trờng hợp bình thờng, nghiện và cai nghiện ma tuý

3 Phơng pháp tích hợp

GDPCMT và CGN tích hợp vào phần: “ Các hoóc môn ảnh hởng lên sinh trởng và phát triển của động vật có xơng sống”

* GV dẫn dắt HS biết đợc cơ chế gây nghiện.

- Tuyến yên tiết ra hoóc môn endoophin, có tác dụng làm giảm đau tơng tự

nh moocphin, thuốc phiện hoặc các opiat khác, đợc coi nh là “ hoóc môn nôi sinh” Hoóc môn này tiết ra thờng xuyên để làm cơ thể không bị đau đớn khi các bộ phận cơ thể hoạt động

- Một số chất ma tuý khác nhau về cấu tạo và tác động nhng đều có tác dụng giảm đau; Khi cơ thể sử dụng nhiều ma tuý, tuyến yên giảm tiết hoóc môn endoocphin Ngời dùng tăng liều ma tuý tuyến yên lại ngừng tiết hơn nữa, đến khi ngời nghiện không dùng ma tuý nữa, tuyến yên cha kịp thích ng với việc tiết endoocphin do đó ngời nghiện chịu những cơn đau ập đến ( từ 5- 15 ngày ), phải chịu những rối loạn sinh lý của hội chứng cai nghiện

* GV tóm tắt bằng sơ đồ

- Trong trạng thái bình thờng

Các bộ phận hoạt động đau

(+) Endoocphin hết đau

( tuyến yên tiết ra )

Trong trạng thái nghiện ma tuý

các bộ phận cơ thể hoạt động đau

(+) ma tuý hết đau

(- ) endoophin

( tuyến yên giảm dần dần tới ngừng tiết)

Cai nghiện ma tuý:

Các bộ phận cơ thể hoạt động đau

Giai đoạn 1:

(-) ma tuý vẫn rất đau

(-) Endoocphin

( tuyến yên vẫn ngừng tiết)

5 -10 hôm

Giai đoạn 2

(-) ma tuý dần dần bớt đau

(+)endoocphin

( tuyến yên bắt đầu tiết trở lại trạng thái bình thờng )

+ thuốc trợ giúp

Chú ý: (+) tăng dần dấu (-) giảm dần

Giải pháp 2: Tiến hành kiểm tra tính khả thi của đề tài

Mục đích : kiểm tra đánh giá tính khả thi và kết quả của đề tài, từ đó xây

dựng phơng hớng tổ chức cho năm học tới

Nội dung:

Giảng dạy hai giáo án có tích hợp GDPCMT & CGN và hai giáo án đối chứng, có kiểm tra sau khi dạy

Cách tiến hành:

Tiến hành trên khối HS lớp 10 ở 4 lớp thuộc trờng THPT Lê Hoàn, đó là 10A1, 10A2, 10A3, 10A4: 4 lớp này tơng đối đồng đều về học tập

* Cụ thể:

Bài 7: Tiết 1,2