Lồng ghép giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh trong giảng dạy phần 1 bài 12

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT NGA SƠN ---***---SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM LỒNG GHÉP GIÁO DỤC GIỚI TÍNH, SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN CHO HỌC SINH TRONG GIẢNG DẠY PHẦN 1 BÀI

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT NGA SƠN

-*** -SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

LỒNG GHÉP GIÁO DỤC GIỚI TÍNH, SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN CHO HỌC SINH TRONG GIẢNG DẠY PHẦN 1 BÀI 12: “CÔNG DÂN VỚI TÌNH YÊU, HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH” GDCD 10 Ở TRƯỜNG THPT NGA SƠN.

Người thực hiện: Lê Thị Hồng

Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường THPT Nga Sơn SKKN thuộc lĩnh vực (môn): GDCD

Mục lục TRAN

G

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 3 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 4 2.4.Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo

1.Mở đầu

1.1 Lí do chon đề tài

Lứa tuổi vị thành niên là một giai đoạn ngắn nhưng lại ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển toàn diện của cuộc đời mỗi người Giai đoạn này được thể hiện bằng sự phát triển nhanh chóng về cả về thể chất lẫn trí tuệ và tâm sinh lý

Các em học sinh trung học phổ thông đang ở độ tuổi vị thành niên có nhiều

bở ngỡ trước sự thay đổi của bản thân khi bước vào tuổi dậy thì và có nhiều tò

mò, thắc mắc về vấn đề giới tính nhưng lại không được giải đáp thỏa đáng Mặt khác sự tác động mạnh mẽ của môi trường xã hội hiện nay, đó là sự phát triển một cách ồ ạt các hệ thống truyền tải thông tin như internet, điện thoại di động, feecbook…đã làm ảnh hưởng đến những quan điểm, nhận thức về quan hệ tình dục, tình yêu, hôn nhân và gia đình ở thanh thiếu niên Nhiều thanh thiếu niên bắt đầu quan hệ tình dục trong khi chưa hiểu biết đúng đắn về sức khỏe sinh sản

Sự thiếu hiểu biết này có thể dẫn đến hậu quả trầm trọng như: mang thai ngoài ý muốn dẫn đến nạo phá thai ở tuổi vị thành niên, sinh con và làm mẹ ở độ tuổi còn quá trẻ, làm dở dang việc học tập, mắc một số căn bệnh lây truyền qua con đường tình dục như HIV, giang mai, viêm gan B… ảnh hưởng lớn đến sức khỏe

và đời sống tinh thần sau này

Cung cấp thông tin về giới tính, giáo dục sức khỏe sinh sản cho vị thành niên

là việc làm cần thiết nhưng đến nay vẫn có một số người cho rằng là vấn đề nhạy cảm, coi giáo dục giới tính là “con dao hai lưỡi”, bên cạnh đó ở nhà trường chưa có giáo viên chuyên trách về vấn đề này Ở gia đình, nhiều phụ huynh không đủ trình độ hoặc e dè trước vấn đề giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản cho con em mình

Đứng trước thực trạng đó, là giáo viên giảng dạy bộ môn GDCD tôi luôn trăn trở cần phải làm gì để nâng cao sự hiểu biết của các em học sinh trung học phổ thông về vấn đề giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên và tôi đã mạnh dạn

chọn đề tài : Lồng ghép giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh trong giảng dạy phần 1 bài 12: “ Công dân với tình yêu, hôn nhân và gia đình” - GDCD 10 ở trường THPT Nga Sơn.

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Trong đề tài này tôi vận dụng kiến thức sinh học, kiến thức đạo đức, những thông tin, số liêu, các tình huống thực tiễn có liên quan đến vấn đề vận dụng trong giảng dạy bài 12 Từ nội dung bài học, học sinh tự rút ra bài học cho bản thân về giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên nhằm nâng cao hiệu quả trong học tập và ứng dụng trong cuộc sống

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Học sinh lớp 10 D,10H Trường THPT Nga Sơn

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

- Phương pháp điều tra xã hội học

- Phương pháp phân tích và tổng hợp

- Phương pháp thu thập và xử lí thông tin.

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.

2.1.1 Giới tính, giáo dục giới tính.

- Giới tính là sự khác biệt về phương diện sinh học con trai và con gái Ví

dụ con gái thì mang thai và sinh đẻ còn con trai thì không

- Giáo dục giới tính là việc cung cấp các thông tin về sự phát triển của cơ thể, giới tính, tình dục và các mối quan hệ, cùng với xây dựng kỹ năng để giúp các bạn trẻ giao tiếp và đưa ra quyết định liên quan đến sức khỏe tình dục Giáo dục giới tính dành cho học sinh ở mọi cấp học với các kiến thức thích hợp với nền văn hóa và sự phát triển của học sinh Giáo dục giới tính sẽ bao gồm thông tin về tuổi dậy thì, biện pháp tránh thai, các mối quan hệ, phòng chống bạo lực tình dục, hình ảnh cơ thể, giới tính và khuynh hướng tình dục

Giáo dục giới tính cần với độ tuổi mới lớn bằng những bài học đầy đủ nhất

về mang thai ngoài ý muốn và các biện pháp lây truyền qua đường tình dục; nhưng giáo dục giới tính cũng cần tôn trọng các quyền cơ bản của giới trẻ và cần truyền đạt một cách trung thực

2.1.2 Khái niệm về tuổi vị thành niên, sức khỏe sinh sản vị thành niên.

- Tuổi vị thành niên là giai đoạn chuyển tiếp từ tuổi ấu thơ sang người lớn Đây là giai đoạn phát triển mạnh mẽ và phức tạp nhất của cuộc đờimỗi con người Biểu hiện của giai đoạn này là xảy ra đồng thời một loạt những thay đổi bao gồm sự chín muồi về thể chất, sự biến đổi về tâm lý và các quan hệ xã hội, bước đầu hình thành nhân cách Nhưng đây cũng là giai đoạn nảy sinh nhiều rối nhiễu về tâm sinh lý nhất so với các lứa tuổi khác

Theo tổ chức y tế thế giới, vị thành niên nằm trong độ tuổi từ 10->19

Trẻ em bước vào tuổi vị thành niên bằng những dấu hiệu của tuổi dậy thì Tuổi dậy thì đối với nữ giới được tính từ khi xuất hiện kinh nguyệt lần đầu tiên ( Khoảng 13->14 tuổi), còn đối với nam giới kể từ khi xuất tinh lần đầu tiên (khoảng 14->15 tuổi)

- Giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên là trạng thái khỏe mạnh, hoàn hảo

về thể chất, tinh thần và xã hội trong tất cả mọi khía cạnh liên quan đến hệ thống sinh sản, chức năng sinh sản và quá trình sinh sản Sức khỏe sinh sản bao gồm nhiều khía cạnh liên quan đến sức khỏe tình dục

Sức khỏe sinh sản có tầm quan trọng đặc biệt đối với cả nam và nữ Ở lứa tuổi học sinh THPT: từ 16 đến 18 tuổi đây là giai đoạn các em phát triển từ tuổi thiếu niên sang tuổi thanh niên Do đó chúng ta cần khuyến khích các em những điểm lợi thế và hạn chế những điểm bất lợi có thể có ở lứa tuổi này nghĩa là giúp

cá em giữ gìn tình bạn khác giới trong sáng tránh những sai lầm do ngộ nhận mến nhau là tình yêu Giúp các em có ý thức sống lành mạnh và có trách nhiệm với tương lai và hạnh phúc của chính mình

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

Kết quả nhận biết của các em học sinh về giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên khi tôi chưa áp dụng dạy theo hướng lồng ghép giáo dục giới tính, giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên ở các lớp 10D, 10 H với tổng số 85 học sinh như sau:

Biết Không biết

1 Em có biết về kiến thức giới tính- sức

khỏe sinh sản vị thành niên không?

20/85

24%

65/85

76%

2 Các bệnh có khả năng lây truyền qua

đường tình dục là: HIV, lậu, giang mai,

viêm gan B

18/85

21%

67/85

79%

3 Nếu quan hệ tình dục sớm dẫn đến có thai

ngoài ý muốn thì có thể ảnh hưởng trầm

trọng đến thể chất và tinh thần của bạn

gái

10/85

12%

75/85

88%

4 Dùng bao cao su không những tránh thai

mà còn tránh các bệnh lây truyền qua

đường tình dục

20/85

24%

65/85

76%

5 Có quan hệ tình dục trước hôn nhân là vi

phạm các chuẩn mực đạo đức

15/85

18%

75/85

82%

Từ kết quả tổng hợp cho thấy: đa số các em đều không biết về giới tính , tuổi trưởng thành, về quan hệ tình dục, mang thai ở tuổi vị thành niên có ảnh hưởng

gì tới sức khỏe, các cách tránh thai an toàn

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

2.3.1 Chuẩn bị.

* Giáo viên

- Yêu cầu học sinh đọc và tìm hiểu những kiên thức liên quan đến giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên

- Hình ảnh và video liên quan đến nội dung bài học

- dự kiến các tình huống có thể xảy ra

- Một số câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống

*Học sinh

- Tìm hiểu những kiên thức liên quan đến giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên

2.3.2 Nội dung tích hợp trong phần 1 Tình yêu.

- Mục a.Tình yêu là gì? Lồng ghép giáo dục giới tính cho học sinh.

Ở phần này sau khi hướng dẫn các em tìm hiểu khái niệm tình yêu Giáo viên phỏng vấn học sinh Em hiểu gì về giới tính? Học sinh lần lượt trả lời , giáo viên nhận xét và chốt lại nội dung kết hợp trình chiếu các hình ảnh về giới tính

Ở tuổi các em hooc môn sinh dục ở nam và nữ bắt đầu hoạt động mạnh hơn, độ chín chắn về sinh dục cũng cao hơn Ở giới nữ kinh nguyệt là dấu hiệu của tuổi dậy thì báo hiệu mở đầu thời kỳ sinh sản Các dấu hiêu trước khi có kinh nguyệt

như tăng nhanh về chiều cao, cân nặng và vú phát triển Còn ở nam giới biểu hiện dậy thì sau nữ giới từ 2 đến 3 năm, tinh hoàn bắt đầu hoạt động nội tiết và ngoại tiết, hiện tương cương dương vật và xuất tinh cho thấy chức năng sinh sản

đã bắt đầu

Cơ quan sinh dục nữ

Cơ quan sinh dục nam

Sau khi các em đã nắm rõ về giới tính của mình giáo viên tiếp tục phân tích cùng với những biến đổi về cơ thể, sinh lý ở độ tuổi vị thành niên đời sống tâm lý của các em cũng dần dần thay đổi sâu sắc, Các em dần dần tự chủ về tâm

lý, tình cảm, tìm hiểu và có cảm xúc về giới tính đồng thời suy nghĩ về vai trò tuơng lai của các em trong xã hội Quá trình này diễn ra dần dần, đem đến xúc cảm cho các em và xúc cảm này đôi khi không ổn định Chính vì vậy các em cần

có sự tư vấn định hướng từ gia đình, thầy cô, bạn bè trong tình yêu

- Mục c Một số điều nên tránh trong tình yêu của nam nữ thanh niên.

Phần này giáo viên lồng ghép giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh

Sau khi hướng dẫn các em tìm hiểu trong tình yêu của nam, nữ thanh niên cần tránh những điều gì Giáo viên phỏng vấn một số học sinh: Em có đồng tình với quan niệm có quan hệ tình dục trước hôn nhân hay không? Vì sao? Giáo viên lắng nghe ý kiến của các em và đi đến nhận xét chốt lại nội dung thông qua

chình chiếu video về thụ thai và hình ảnh một số bệnh lây truyền qua đường tình dục

Tình yêu là một tình cảm đẹp và thiêng liêng Tuy nhiên trong tình yêu nam

nữ có một số một số biểu hiện chưa đúng cần phải tránh: yêu đương quá sớm ; yêu một lúc nhiều người hoặc vụ lợi trong tình yêu ; quan hệ tình dục trước hôn nhân Yêu đương quá sớm thường sao nhãng học tập,dẽ có những quyết định mà bản thân chưa có quyền hoặc chưa đủ khả năng giải quyết

Có quan hệ tình dục trước hôn nhân chưa bao giờ được dư luận xã hội đồng tình, có thể mang lại nhiều hậu quả tai hại như mang thai ngoài ý muốn Tuổi có thai của ngừoi phụ nữ sẽ ảnh hưởng đến thai ngén cũng như sức khỏe của họ Người mẹ tuổi càng trẻ nếu có thai hậu quả về thể chất càng nghiêm trọng vì cơ thể lúc này chưa đến độ hoàn thiện và ổn định, hơn nữa các em chưa có kiến thức về sinh nở hoặc phá thai Những tai biến khi mang thai, nạo phá thai và sinh đẻ là những nguyên nhân đầu tiên dẫn đến tử vong bà mẹ ở tuổi vị thành niên

Nhiều trường hợp mang thai ở tuổi vị thành niên do áp lực của gia đình và dư luận xã hội nên dẫn đến cưới xin bắt buộc hoặc phá thai bất hợp pháp ở nơi không đảm bảo an toàn hoặc phá thai muộn Nếu có tiến hành hôn nhân thì sự kết hợp đó cũng nhanh chóng kết thúc bằng sự tan vỡ

Hầu hết những cô gái mang thai sớm đều phải bỏ học, phải xa cách bạn bè, thầy

cô giáo, cơ may tìm kiếm việc làm của các em đó sẽ ít hơn và phải phụ thuộc vào những người khác để sống và nuôi con Người mẹ trẻ cảm thấy cô lập, tương lai của mình bị bán rẽ, mất giá trị trong con mắt của mọi người, làm tăng thêm cảm giác thất bại lạc lõng

Một số em vì những mặc cảm đó mà dẫn đến những hành động đáng tiếc như

tự vẫn, bỏ nhà làm gái mại dâm

Ở tuổi vị thành niên nếu có quan hệ tình dục sớm mà không có biện pháp để phòng tránh thì ngoài nguy cơ có thể gây ra mang thai sớm còn có thể bị nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục như : lậu, giang mai, sủi mào gà đặc biệt là lây nhiễm HIV

Viêm kết mạc do lậu

Người bị nhiễm HIV

- Giáo viên tiếp tục đặt câu hỏi Vậy các em đã biết có những biện pháp tránh thai nào?

- Học sinh trả lời

Các biện pháp tránh thai nữ Các biện pháp tránh thai nam

1 Tính vòng kinh 1 Bao cao su

2 Thuốc viên tranh thai 2.Thắt ống dẫn tinh

3 Thắt ống dẫn trứng 3.Xuất tinh ngoài âm đạo

4 Vòng tránh thai 4.Triệt sản

5 Tiêm thuốc tránh thai

6 Miếng dán tránh thai

7 Que cấy tránh thai

Sau khi học sinh liệt kê các biện pháp tránh thai dành cho nam và nữ giáo viên hướng dẫn học sinh cụ thể một số biện pháp thông qua trình chiếu slide

*Biện pháp tránh thai ở nữ

Tính vòng kinh

+ Cụ thể cách tính như sau: Nếu chu kỳ kinh của bạn là 28 ngày( Tính từ ngày đầu tiên của kỳ kinh lần này cho đến ngày đầu của kỳ kinh tiếp theo)=> Ngày trứng rụng vào ngày 14 ngày khả năng thụ tinh rất cao, tuy nhiên trứng sau khi rụng có thể sống 12-24 giờ, tinh trùng có tuổi thọ khoảng 72 giờ( 3 ngày) vì vậy thờ điểm không an toàn trước và sau ngày trứng rụng 3 ngày tức ngày thứ 11- ngày thứ 17 của kỳ kinh

Tuy nhiên nếu hưng phấn tình dục mạnh thì trứng có thể rụng không theo chu kỳ nên biện pháp này chỉ đạt hiệu quả 60% và không tránh được các bệnh lây lan qua đường tình dục Vì vậy biện pháp này chỉ nên áp dụng cho những cặp vợ chồng

* Biện pháp tránh thai ở nam giới

- Bao cao su

Bước 1 : Đẩy bao về một phía, xé vỏ bao và lấy ra nhẹ nhàng, tránh làm rách bao Các bạn nhớ xé bao một cách cẩn thận, không nên dùng kéo hoặc dao để cắt vỏ bao mà nên dùng tay Trên mỗi bao cao su đều có đường xé giúp chúng ta

xé bao ra dễ dàng

Bước 2: Kiểm tra mặt bao cuốn phải nằm ngoài dương vật Chú ý bóp núm của bao cao su cho không khí không còn bên trong khi mang vào

Bước 3: Bạn nên vuốt bên ngoài bao để chắc chắn rằng không có không khí bên trong bao để tạo độ dính trên thân dương vật

Bước 4: Bạn cuộn, vuốt tuột vòng cuốn ra để bao che phủ toàn bộ dương vật cho đến tận gốc.Trong lúc quan hệ, nếu bao cao su bị cuốn ngược lên, bạn hãy cuốn xuống lại ngay để tránh tình trạng bao tuột bao ra ngoài Nếu bị tuột ra ngoài, bạn hãy tạm ngừng quan hệ và mang một bao cao su mới vào

Bước 5: Sau khi xuất tinh, một tay giữ nhẹ vành bao và rút dương vật ra ngoài khi còn cương cứng, bạn nên cầm lấy phần dưới của bao và rút từ từ ra khỏi âm đạo

Bước 6: Tháo bao ra, tránh để tràn tinh dịch ra ngoài Thắt nút phần dưới của bao cao su và bỏ bao vào sọt rác (Không để dương vật lại gần bộ phận sinh dục bạn tình nữa.)

Ưu điểm của biện pháp: Vừa có tác dụng tránh thai vừa tránh các bệnh lây

lan qua đường tình dục

* Cách phát hiện mang thai ngoài ý muốn.

- Dấu hiệu mang thai sớm ở tuổi vị thành niên

Mang thai sớm là trường hợp người nữ giới mang thai trước 18 tuổi Như chúng

ta biết, ngay từ lúc dậy thì, các em gái bắt đầu có hành kinh, các em trai bắt đầu xuất tinh, tức là đã có khả năng sinh sản Vì thế, những cô gái ở lứa tuổi này khi

có quan hệ tình dục sớm, nhưng không thực hiện các biện pháp phòng tránh thai Nếu các em thấy xuất hiện những dấu hiệu sau đây thì phải nghĩ ngay đến khả năng ḿnh đã có thai

- Chậm hành kinh (tắt kinh)

- Ngực căng đau và to dần

- Có cảm giác khó chịu và mệt mỏi giống như bị cúm

- Buồn nôn vào buổi sáng và muốn ngủ nhiều hơn

- Ra huyết nhẹ hoặc ra huyết thấm giọt ở vùng kín

Và để khẳng định có thai hay không, các em cần phải tiến hành xét nghiệm nước tiểu

* Biện pháp để không bị sa ngã hoặc mắc sai lầm đáng tiếc.

-Tích cực học tập, tham gia các hoạt động tập thể, hoạt động xã hội Đó là điều kiện tốt nhất để hoàn thiện bản thân mình

- Luôn tỉnh táo đừng để bản năng tự nhiên và ham muốn nhất thời chi phối hành động

- Đừng tỏ ra là người quá sành điệu

- Đừng bao giờ cả nể, nhẹ dạ

- Đừng bao giờ xem sách báo băng hình đồi truỵ

2.3.3 Giáo án minh họa

Bài 12: Công dân với tình yêu hôn nhân và gia đình.

(2 tiết) Tiết 1.

I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC:

Học xong bài này học sinh cần nắm được các yêu cầu sau:

1 Về kiến thức:

- Hiểu thế nào là tình yêu, tình yêu chân chính, những điều nên tránh trong tình yêu của nam nữ thanh niên

2 Về kĩ năng:

- Biết nhận xét, đánh giá một số quan niệm sai lầm về tình yêu

- Làm tròn trách nhiệm của bản thân trong gia đình

3 Về thái độ:

Tán thành các quan niệm đúng đắn về tình yêu, hôn nhân, gia đình, yêu quí gia đình đồng thời biết phê phán các quan niệm không đúng

II CÁC NĂNG LỰC HƯỚNG TỚI HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN Ở HỌC SINH