SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT CẨM THỦY 3 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM GIÁO DỤC Ý THỨC CHẤP HÀNH LUẬT GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT CẨM THỦY 3 QUA DẠY BÀI 2: THỰC
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT CẨM THỦY 3
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC Ý THỨC CHẤP HÀNH LUẬT GIAO THÔNG ĐƯỜNG
BỘ CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT CẨM THỦY 3
QUA DẠY BÀI 2: THỰC HIỆN PHÁP LUẬT (SGK GDCD lớp 12)
Người thực hiện: Đỗ Thị Nhung Chức vụ: Tổ phó chuyên môn Đơn vị công tác: Trường THPT CẨM THỦY 3 SKKN thuộc lĩnh mực (môn): GDCD
THANH HÓA, NĂM 2018
Trang 22.2 Thực trạng giáo dục và ý thức chấp hành Luật giao thông
đường bộ của học sinh trường THPT Quỳnh Thọ hiện nay
5
2.3 Giải pháp để nâng cao ý thức chấp hành Luật giao thông
đường bộ cho học sinh trường THPT Quỳnh Thọ
Trang 31 Mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài.
Trong những năm gần đây, an toàn giao thông (ATGT) là một vấn đềđang được xã hội đặc biệt quan tâm Bên cạnh sự phát triển không ngừng củanền kinh tế - xã hội thì hoạt động giao thông cũng đang ngày càng diễn biếnphức tạp, tình trạng tai nạn giao thông gia tăng, trở thành một hiểm họa và lànỗi bức xúc của toàn xã hội
Hàng ngày, trên các phương tiện truyền thông luôn cập nhật thông tin một cách thường xuyên, liên tục về các vụ tai nạn giao thông Số lượng các vụ tai nạn, số người chết, người bị thương được thể hiện qua biểu đồ thống kê của
Bộ GTVT như sau:
Cùng với sự phát triển của đời sống kinh tế, các phương tiện tham giagiao thông ngày càng gia tăng các vụ tai nạn giao thông cũng thường xuyên
Trang 4xảy ra hơn trở thành mối đe dọa đến tính mạng con người khi tham gia giaothông Đối tượng vi phạm giao thông thuộc mọi lứa tuổi nhưng phổ biến vẫn làthanh niên, trong đó có một bộ phận không nhỏ là học sinh ở các trường THPT.
Học sinh vi phạm giao thông ngày càng phổ biến và để lại hậu quảnghiêm trọng, các em thiếu hiểu biết về Luật giao thông đường bộ, coi thườngpháp luật, chủ quan, ưa mạo hiểm, thích thể hiện mình là những nguyên nhândẫn đến tai nạn giao thông
Trên địa bàn huyện Cẩm Thủy tỉnh Thanh Hóa tình trạng học sinh viphạm Luật giao thông đường bộ ngày càng gia tăng, lạng lách, đánh võng, dànhàng ngang khi đi trên đường đã trở nên phổ biến, học sinh đi xe gắn máy, xeđạp điện không đội mũ bảo hiểm, chở quá số người quy định, uống rượu biakhi tham gia giao thông Nhiều học sinh vi phạm không chỉ do thiếu hiểu biếtpháp luật mà còn tỏ ra coi thường pháp luật, chống đối người thi hành công vụ,
bỏ chạy khi vi phạm, gây nguy hiểm cho những người tham gia giao thôngkhác Đây trở thành mối lo ngại đối với gia đình, nhà trường và toàn xã hội
Giáo dục trật tự ATGT đường bộ đã được các cấp, các ngành quan tâm,coi trọng và triển khai ở các trường THPT Tuy nhiên, công tác giáo dục vẫnchưa mang lại hiệu quả Để khắc phục tình trạng trên, sự cần thiết phải nângcao ý thức, trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về Luật giao thôngđường bộ, giúp học sinh có những kỹ năng khi tham gia giao thông và kỹ năng
xử lý tình huống xảy ra khi tham gia giao thông, hiểu biết sâu sắc về nguyênnhân và hậu quả của tai nạn giao thông Từ đó, giúp học sinh nhận thức đúngđắn về trách nhiệm của bản thân khi tham gia giao thông, ý thức tự giác chấphành ATGT đường bộ nhằm giảm thiểu tai nạn giao thông gây ra cho bản thân,hậu quả cho gia đình và xã hội
Trong chương trình môn Giáo dục công dân (GDCD) lớp 12 có nội dunggiáo dục pháp luật nói chung, giáo dục ý thức chấp hành trật tự ATGT đường
bộ nói riêng Vì vậy, bản thân tôi khi dạy những nội dung này đã lồng ghép đểtrang bị học sinh kiến thức pháp luật về trật tự ATGT Từ những lý do trên vàqua thực tế đúc rút kinh nghiệm giảng dạy tại nhà trường, tôi chọn đề tài:
Giáo dục ý thức chấp hành luật giao thông đường bộ cho học sinh trường THPT Cẩm Thủy 3 Qua dạy Bài 2: Thực hiện pháp luật
(SGK GDCD lớp 12)
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Trang 5Mục đích nghiên cứu đó là phân tích nguyên nhân, thực trạng học sinh viphạm luật an toàn giao thông đường bộ.
Xác định phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao ý thức chấp hành
Luật ATGT đường bộ cho học sinh trường THPT Cẩm Thủy 3
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Đề tài tập trung nghiên cứu về ý thức chấp hành Luật giao thông đường
bộ của học sinh lớp 12 trường THPT Cẩm Thủy 3, huyện Cẩm Thủy, Tỉnh
Thanh Hóa
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Trong phạm vi của một đề tài SKKN, tôi vận dụng một số phương phápsau: Phương pháp khảo sát thực tế, điều tra xã hội học, thống kê, phân tích,tổng hợp và đánh giá
2 Nội dung
2.1 Cơ sở lý luận.
Năm 1896, tại Anh chiếc ô tô chạy thử sau khi xuất xưởng đã cán chết 2người Và 3 năm sau, ở Mỹ mới lại có một người chết do ô tô gây nên, từ đónhững cái chết do phương tiện giao thông gây nên ngày một nhiều Và ngàynay, TNGT đã trở nên phức tạp, đa dạng hơn rất nhiều, có thể là tai nạn ô tô, xe
2 bánh, tàu hỏa hay máy bay Nó đang là một hiểm họa không chỉ cho riêngmột quốc gia nào mà là của cả thế giới, tuy nhiên TNGT vẫn tập trung chủ yếu
ở các nước đang phát triển và các nước kém phát triển, đặc biệt là các quốc gia
ở châu Á như: Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam, Thái Lan
Pháp luật bắt nguồn từ xã hội, do các thành viên của xã hội thực hiện, vì
sự phát triển của xã hội Cùng với sự phát triển của hệ thống pháp luật và cáchoạt động quản lý xã hội của nhà nước, Luật giao thông đường bộ xuất hiệnnhư một tất yếu khách quan, gắn liền với sự phát triển kinh tế - xã hội, an ninh
- quốc phòng
Luật giao thông đường bộ ra đời là một dấu mốc trong lịch sử phát triểncủa xã hội, tạo hành lang pháp lý cho công tác đảm bảo trật tự ATGT đường
bộ Luật giao thông đường bộ được ban hành nhằm tăng cường hiệu lực quản
lý nhà nước, đề cao ý thức, trách nhiệm của cơ quan, cá nhân, tổ chức trongviệc đảm bảo giao thông đường bộ được thông suốt, an toàn, góp phần vào sựnghiệp xây dựng, bảo vệ tổ quốc
Trang 6Ý thức chấp hành Luật giao thông đường bộ là sự tự giác chấp hành luậtgiao thông, hệ thống biển báo giao thông gồm: hiệu lệnh của người điều khiểngiao thông, tín hiệu đèn giao thông, biển báo hiệu, vạch kẻ đường, hàng ràochắn
Giáo dục ý thức chấp hành Luật giao thông đường bộ cho học sinh tronggiai đoạn hiện nay là một tất yếu khách quan Đảng ta coi tai nạn giao thông làmột trong những vấn nạn xã hội cần được ngăn chặn và khắc phục Trong văn
kiện Đại hội Đảng lần thứ XI năm 2011 đã chỉ rõ: “Huy động cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành triển khai tích cực, đồng bộ các giải pháp nhằm giảm thiểu tai nạn giao thông Nâng cao hiểu biết, ý thức chấp hành pháp luật, đồng bộ xử lý nghiêm các vi phạm Luật giao thông đường bộ”.
Thực hiện Nghị quyết số 88/NQ-CP ngày 24 tháng 8 năm 2011 củaChính phủ về tăng cường thực hiện các giải pháp trọng tâm đảm bảo trật tựATGT đường bộ, trong đó có nội dung về đẩy mạnh công tác giáo dục ATGT
trong các trường học Nội dung ghi rõ: “Bộ GD & ĐT, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chỉ đạo các trường, phối hợp với ban đại diện cha
mẹ học sinh thường xuyên nhắc nhở, giáo dục con em mình tự giác chấp hành quy tắc giao thông, đội mũ bảo hiểm khi ngồi trên mô tô, xe gắn máy Không điều khiển xe mô tô, xe gắn máy khi chưa đủ tuổi, không có giấy phép lái xe Kiên quyết xử lý kỷ luật đối với học sinh vi phạm luật giao thông”.
Đối với các trường THPT, giáo dục trật tự ATGT đường bộ trong cáctiết ngoại khóa, các họat động ngoài giờ lên lớp, dạy lồng ghép nội dung trật tựATGT đường bộ trong các bài học về pháp luật ở môn GDCD
Xuất phát từ những yêu cầu đó, việc giáo dục ý thức chấp hành Luậtgiao thông đường bộ cho học sinh nhằm mục tiêu:
*Kiến thức: Trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về những quy định
của Luật giao thông đường bộ, cụ thể:
- Học sinh hiểu được nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông và hậu quả củatai nạn giao thông đối với bản thân, gia đình và xã hội
- Hiểu được quy định của pháp luật đối với người tham gia giao thông từ đóhọc sinh sử dụng đúng đắn các quyền của bản thân
- Nhận biết được các tín hiệu đèn giao thông và một số biển báo thông dụng
Trang 7- Hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng của việc chấp hành luật ATGT và cácbiện pháp đảm bảo khi tham gia giao thông Từ đó nâng cao ý thức chấp hànhLuật giao thông đường bộ.
* Kỹ năng: Trang bị cho học sinh một số kỹ năng và hành vi ứng xử tích cực
khi tham gia giao thông:
- Nhận biết được một số dấu hiệu chỉ dẫn giao thông thông dụng, kỹ năng xử lýtình huống xảy ra khi tham gia giao thông, ứng xử có văn hóa khi tham giagiao thông
- Biết đánh giá hành vi đúng sai khi tham gia giao thông, có ý thức nghiêmchỉnh chấp hành Luật giao thông đường bộ, vận động, tuyên truyền mọi ngườixung quanh thực hiện tốt Luật giao thông đường bộ
*Thái độ:
- Tôn trọng và tự giác chấp hành luật giao thông đường bộ, luôn quan tâm, tựgiác tìm hiểu những quy định của Luật giao thông đường bộ để không bị viphạm Có thái độ vui vẻ, tự giác chấp hành Luật giao thông đường bộ
- Đồng tình ủng hộ những việc làm đúng, phê phán những hành vi vi phạmLuật giao thông đường bộ
Đối với nội dung Bài 2: Thực hiện pháp luật (SGK GDCD lớp 12).
Mục 1 Khái niệm và các hình thức thực hiện pháp luật
Mục 2 Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý
Mục 3 Các loại vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý
Nội dung của bài học phù hợp với việc lồng ghép giáo dục ý thức chấphành Luật giao thông đường bộ cho học sinh lớp 12
2.2 Thực trạng giáo dục và ý thức chấp hành Luật giao thông đường bộ của học sinh trường THPT Cẩm Thủy 3 hiện nay
Trong nhiều năm qua, công tác giáo dục ý thức chấp hành luật giaothông đường bộ cho học sinh THPT đã được nhà trường coi trọng, các hìnhthức giáo dục được thực hiện Tuy nhiên, trong những năm gần đây số học sinh
vi phạm Luật ATGT ngày càng nhiều, đặc biệt đầu năm học 2017 – 2018 nhàtrường có một học sinh nữ tử nạn vì tai nạn giao thông, hành vi phạm pháp củacác em trở nên thường xuyên hơn, thậm chí lặp lại, tạo nên những bức xúctrong nhà trường, trong dư luận nhân dân về hình ảnh học sinh của nhàtrường
Trang 8Vẫn còn một bộ phận không nhỏ học sinh chưa có ý thức chấp hành,thậm chí còn có thái độ coi thường pháp luật Học sinh tham gia giao thôngbằng xe đạp, xe đạp điện vẫn còn đi hàng ngang để tiện cho việc nói chuyện,điều này đã làm cản trở giao thông, học sinh sử dụng ô khi đi xe đạp, xe đạpđiện, học sinh không đội mũ bảo hiểm hoặc sử dụng mũ thời trang kém chấtlượng và chở 3, chở 4 người trên xe khi tham gia giao thông Nhiều trường hợphọc sinh chưa đủ tuổi nhưng vẫn điều khiển xe mô tô, mặc dù các trườngTHPT đều nghiêm cấm các em đi xe mô tô đến trường Để “né” quy định vàtránh sự theo dõi của nhà trường, những học sinh này mang xe gửi ở các hộ dângần trường, gây khó khăn cho nhà trường trong việc kiểm tra, nhắc nhở, xử lý.
Trên các ngả đường rất dễ bắt gặp hình ảnh học sinh đi xe đạp điệnkhông đội mũ bảo hiểm, lao vun vút với tốc độ cao Ở nhiều khu vực cổngtrường, vào giờ đến lớp hay tan trường, vì biết nhà trường sẽ xử lý nghiêmnhững trường hợp đi xe đạp điện không đội mũ bảo hiểm nên nhiều học sinhđến gần cổng trường khoảng 20 - 30m mới lấy mũ ra đội và ra khỏi cổngtrường là cởi mũ cho vào giỏ xe
Nguyên nhân của thực trạng trên:
Thứ nhất: Do tâm lý lứa tuổi học sinh THPT, đây là giai đoạn các emđang thích thể hiện mình trước đám đông, muốn tạo sự khác biệt để gây sự chú
ý của người khác…
Thứ hai: Nhiều gia đình phụ huynh chưa dành thời gian để quan tâm,dạy dỗ con em ý thức chấp hành Luật giao thông đường bộ Nhiều người cònchiều theo ý thích của con như nhà gần trường nhưng vẫn mua xe đạp điện, xegắn máy cho con, cho con đi xe máy phân khối lớn khi chưa đủ 18 tuổi Cácbậc phụ huynh chưa làm gương cho con em mình khi tham gia giao thông nhưkhông đội mũ bảo hiểm, chạy quá tốc độ cho phép, không chú ý quan sát biểnbáo giao thông, uống rượu bia khi tham gia giao thông…
Thứ ba: Đối với học sinh, hiện nay số lượng học sinh đi học bằng xe đạpđiện khá cao Theo thống kê của chúng tôi, tỉ lệ học sinh của trường THPT
Cẩm Thủy 3 sử dụng xe đạp điện khi đến trường là hơn 80%
Thứ tư: Chưa có chế tài nghiêm khắc đối với các trường hợp vi phạmLuật giao thông đường bộ nên tính răn đe chưa cao Vì nếu học sinh vi phạmchỉ cần nộp phạt hành chính xem như là xong
Trang 9Thứ năm: Mặc dù đã có những đổi mới bước đầu, như đa dạng hóa cáchình thức tuyên truyền, giáo dục, lồng ghép trong các tiết học chính khóa,ngoại khóa, cho học sinh ký cam kết không vi phạm luật giao thông Tuynhiên, phương pháp, hình thức giáo dục Luật giao thông đường bộ cho học sinhcòn nhiều bất cập nên chưa tạo được những đột phá trong thay đổi nhận thứchọc sinh
Hơn nữa, đối với giáo viên dạy pháp luật chưa phân biệt được giữa dạyhọc pháp luật và giáo dục pháp luật Đa số giáo viên hiện nay vẫn còn nặng về
“dạy học”, tức là tuyên truyền, trình bày cặn kẽ, giúp học sinh tiếp thu, nắmvững về pháp luật Cách làm này chỉ đạt được mục tiêu nâng cao hiểu biết phápluật nhưng lại chưa giáo dục được ý thức, thái độ, hành vi, kỹ năng, kỹ xảo chohọc sinh dẫn đến thực trạng vi phạm pháp luật ở các em có chiều hướng giatăng
Công tác quản lý, chỉ đạo, phối hợp giáo dục pháp luật còn có những hạnchế Trong tâm lý của học sinh, phụ huynh coi môn GDCD - trong đó có giáodục pháp luật nói chung và giáo dục ý thức chấp hành giao thông đường bộ nóiriêng còn bị xem nhẹ Nhà trường chưa phát huy hết sức mạnh của các tổ chứctrong và ngoài đơn vị tham gia vào hoạt động giáo dục pháp luật Sự phối hợpgiữa nhà trường và cơ quan công an trong giáo dục học sinh chấp hành Luậtgiao thông đường bộ đã được triển khai nhưng còn nhiều hạn chế Thực trạng
đó đặt ra những yêu cầu, nhiệm vụ mới đòi hỏi nhà trường cần có những thayđổi về quan điểm, cách làm, đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ về nội dung và phươngpháp giáo dục cho phù hợp với những thay đổi nhanh chóng của xã hội và tâmsinh lý học sinh
Một số hình ảnh học sinh vi phạm ATGT đường bộ trên các tuyến đường
Trang 10Đi xe đạp điện không đội mũ bảo hiểm
Trang 11Đi xe máy, xe đạp điện không đội mũ bảo hiểm, dàn hàng ngang
2.3 Giải pháp để nâng cao ý thức chấp hành Luật giao thông đường bộ cho học sinh trường THPT Cẩm Thủy 3
Xuất phát từ thực trạng trên, trong năm học 2017 - 2018, bản thân tôi được
nhà trường phân công dạy môn GDCD lớp 12 Khi dạy Bài 2: Thực hiện pháp
luật Tôi đã mạnh dạn lồng ghép nội dung Trật tự ATGT đường bộ ở mục 1 và mục 2, để giáo dục cho học sinh, với mong muốn trang bị cho học sinh những
kiến thức pháp luật nói chung, kiến thức về Luật giao thông đường bộ nóiriêng Từ đó giúp các em hình thành ý thức, kỹ năng, thái độ, xử lý những tìnhhuống khi tham gia giao thông, chấp hành tốt Luật an toàn giao thông đường
bộ, góp phần làm giảm tỉ lệ học sinh vi phạm luật ATGT đường bộ
Cách thức thực hiện
Để giáo dục học sinh ý thức chấp hành Luật giao thông đường bộ thông
qua Bài 2: Thực hiện pháp luật Giáo viên chủ yếu sử dụng tình huống pháp
luật về vi phạm luật giao thông đường bộ để học sinh nghiên cứu và trả lờinhanh những câu hỏi ngắn liên quan đến hành vi tham gia giao thông hàngngày của học sinh Qua việc giải quyết các tình huống cũng như trả lời các câuhỏi để học sinh khắc sâu kiến thức môn học, từ đó hình thức ý thức, thái độ củahọc sinh trong việc chấp hành Luật giao thông đường bộ
Trước tiên yêu cầu về tình huống: Tình huống là một hoàn cảnh thực tế,trong đó chứa đựng những mâu thuẫn xung đột Người ta phải đưa ra một quyết
Trang 12định trên cơ sở cân nhắc các phương án giải quyết khác nhau Tình huống cũng
có thể là một hoàn cảnh gắn với câu chuyện có cốt chuyện, nhân vật, có chứađựng xung đột, có tính phức hợp được viết ra để chứng minh một vấn đề haymột số vấn đề của cuộc sống thực tế Tình huống trong dạy học là những tìnhhuống thực hoặc mô phỏng theo tình huống thực, được cấu trúc hóa nhằm mụcđích dạy học Xuất phát từ thực tiễn trên khi sử dụng dạy bài này giáo viêncần xây dựng các t́nh huống phải sát với thực tiễn cuộc sống và gần gũi vớinhận thức, tâm lư lứa tuổi học sinh Tạo ra sự hứng thú trong học tập Qua việcgiải quyết t́nh huống học sinh đã nắm được nội dung kiến thức một cách nhanhchóng mà không phải phụ thuộc vào sách giáo khoa Từ đó hình thức cho họcsinh ý thức, kỹ năng, thái độ khi tham gia giao thông Đối với giáo viên khi dạyphần pháp luật thì sử dụng những tình huống pháp luật sẽ mang lại tính hiệuquả giảng dạy cao
* Khi giảng mục 1 Khái niệm : Thực hiện pháp luật và các hình thức thực hiện pháp luât Lồng ghép giải quyết tình huống giao thông cụ thể để
học sinh rút ra được nội dung kiến thức cơ bản của bài học: Khái niệm thực hiện pháp luật và các hình thức thực hiện pháp luật, bài học rút ra.
Giáo viên yêu cầu học sinh giải quyết tình huống sau:
“Hà (18 tuổi) đi xe mô tô đến một ngã tư, mặc dù có báo hiệu đèn đỏ nhưng vẫn không dừng lại Do không tuân theo chỉ dẫn của tín hiệu đèn nên đã bị cảnh sát giao thông bắt dừng lại và yêu cầu xuất trình giấy tờ Hà đã xuất trình đầy đủ giấy tờ cần thiết nhưng cảnh sát giao thông vẫn lập biên bản và yêu cầu nộp phạt Hà cho rằng cảnh sát giao thông xử phạt không có tính thuyết phục vì thực tế đường vắng, Hà không gây tai nạn cho ai và xuất tŕnh đầy đủ giấy tờ hợp pháp.