Giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản qua một số bài dạy môn GDCD ở trường THPT

Môn giáo dục công dân có nhiều lợithế trong việc giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản cho học sinh, bởi vì đây làmôn học cung cấp cho các em những giá trị chuẩn mực về đạo đức, văn hó

MỤC LỤC

Trang

I.PHẦN MỞ ĐẦU ……… 2

1.1 Lí do chọn đề tài……….2

1.2 Mục đích nghiên cứu……… 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu……….2

1.4 Phương pháp nghiên cứu………3

II.PHẦN NỘI DUNG………3

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm………3

2.2 Tính tất yếu khách quan và thực trạng vấn đề giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản cho học sinh THPT……….4

2.3 Thực trạng giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản cho học sinh trong trường THPT thông qua một số bài dạy môn giáo dục công dân……….9

2.3.1 Mục tiêu giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản qua môn giáo dục công dân………9

2.3.2 Hệ thống những bài giáo dục công dân có thể lồng ghép……….10

2.3.3 Thiết kế một tiết dạy, có lồng ghép nội dung giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản……… 14

III.KẾT LUẬN………21

3.1 Kết luận………21

3.2 Kiến nghị……… 21

I.PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Cuộc sống xã hội ngày càng phát triển, càng có nhiều điều kiện thuận lợi

để thỏa mãn nhu cầu, cũng như chăm sóc đời sống của mỗi cá nhân trong xã hội.Đặc biệt với lứa tuổi học sinh trung học phổ thông các em đã có thêm nhiềuđiều kiện thuận lợi để phát triển cơ thể, hoàn thiện nhân cách của mình

Ngày nay, cùng với sự bùng nổ thông tin, với phương tiện nghe nhìn hiệnđại, thông tin hàng ngày, hàng giờ tác động đến trẻ em nhất là học sinh trunghọc phổ thông- lứa tuổi nhạy cảm Những phim ảnh về cuộc sống gia đình, vềtình yêu ảnh hưởng rất nhanh đến các em Việc thiếu kiến thức và thiếu các hoạtđộng giải trí lành mạnh Đặc biệt là những ngày tháng gần đây trên các kênhthông tin các trẻ em gái bị xâm hại tình dục ở mọi nơi ảnh hưởng lớn đến hành

vi lệch lạc ở trẻ em về giới tính và tình dục đã xảy ra nhiều điều đáng tiếc cầnphải được uốn nắn kịp thời

Tuy nhiên đây cũng là thời kỳ mà các em có sự hoàn thiện về tâm sinh lí, các

em đã biết chú ý đến làm đẹp bản thân trước người khác giới, có nhiều mối quan hệvới người khác giới, nhất là lúc này các em đã xuất hiện những rung cảm đầu đời

Để chuẩn bị cho lứa tuổi này bước vào đời sống gia đình, tình dục một cách lànhmạnh, an toàn, ngăn ngừa hậu quả xấu có thể xảy ra, gây nhiều khó khăn, phức tạp

cho xã hội, gia đình và bản thân thì giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản lành mạnh, an toàn trở thành một nhu cầu thiết yếu hơn bao giờ hết.

Giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản có hiệu quả sẽ tác động đến sự hiểubiết, thái độ, hành động của các em học sinh Nâng cao ý thức, trách nhiệm củacác em trong việc bảo toàn và nâng cao chất lượng nòi giống, nâng cao chất lượngcuộc sống, góp phần ổn định và phát triển gia đình, xã hội

Nội dung giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản đã được đưa vào lồngghép ở một số môn học ở trường trung học phổ thông như môn: sinh học, địalý, trong đó có môn giáo dục công dân Môn giáo dục công dân có nhiều lợithế trong việc giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản cho học sinh, bởi vì đây làmôn học cung cấp cho các em những giá trị chuẩn mực về đạo đức, văn hóa,pháp luật để từ đó giúp học sinh có những hiểu biết, có những hành vi ứng xửđúng đắn trong mối quan hệ với bạn bè khác giới, với sức khỏe sinh sản bảnthân, với gia đình và xã hội

Để hiểu về tầm quan trọng của giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản đốivới học sinh trung học phổ thông qua môn giáo dục công dân, tôi chọn đề tài

“giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản cho học sinh qua một số bài dạy môn giáo dục công dân ở trường trung học phổ thông”.làm đề tài nghiên cứu.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Nhằm xác định một cách cụ thể các nội dung và phương pháp giáo dục

giới tính và sức khỏe sinh sản cho học sinh qua môn giáo dục công dân.

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Chủ yếu là học sinh trung học phổ thông

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phân tích, tổng hợp tài liệu

- Phương pháp phỏng vấn giáo viên và học sinh

- Phương pháp quan sát (thông qua các tiết giảng dạy và các hoạt động).:

II.PHẦN NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Quan niệm về giáo dục giới tính

Vào đầu thế kỷ XX nhu cầu về giáo dục giới tính cho trẻ em đã xuất hiện

ở một số nước phương Tây như Mỹ, Đông Âu Xuất phát từ quan điểm tínhdục là quyền tự do của con người, là quyền bình đẳng giữa nam và nữ, là tráchnhiệm đạo đức của công dân với xã hội Giáo dục giới tính đã trở thành môn học

ở nhiều nước trên thế giới, được đưa vào giảng dạy ở nhà trường phổ thông vớicác tên gọi khác nhau: ví dụ như Thái Lan gọi là Giáo dục đời sống gia đình.Thụy điển gọi là Vệ sinh tình dục Tại Malaysia, Bộ giáo dục cũng đã đưa vấn

đề này vào trường học từ năm 1967-1968 và hiện nay nó có cả bề dày về việcđào tạo cán bộ giáo viên chuyên sâu để giảng dạy về vấn đề này…

Ở Việt Nam từ những năm 1988 thì giáo dục giới tính cũng đã được đưavào giáo dục thí điểm ở một số trường phổ thông Được sự đồng ý của Bộ Giáodục và Đào tạo, sự ủng hộ của dư luận xã hội, sự mong chờ của thế hệ trẻ, với sựtài trợ của Quỹ Dân số Liên Hiệp Quốc (UNEPA) và sự giúp đỡ kỹ thuật củaUNESCO khu vực, đề án “giáo dục đời sống gia đình và giới tính” ký hiệu làVIE/88/P09, đã biên soạn nội dung chương trình và tài liệu giảng dạy về “giáodục đời sống gia đình” cho giai đoạn thực nghiệm (1988 - 1991) Về sau đã cóthêm nhiều tài liệu liên quan đến nội dung giáo dục giới tính, cũng như giáo dụcsức khỏe sinh sản trong nhà trường phổ thông như dựa án VIE/94/P01,VIE/97P13

Trong sự phát triển mạnh mẽ của xã hội hiện nay thì sự hiểu biết cơ bản

về giới tính của mỗi người có ý nghĩa rất quan trọng Đây là kiến thức không thểthiếu để mỗi người tự bảo vệ sức khỏe của mình và của cộng đồng; biết quan hệ,ứng xử với người khác phù hợp với chuẩn mực giới tính và đạo đức xã hội, đồngthời biết bảo vệ hạnh phúc gia đình, duy trì nòi giống, phòng chống các bệnh xãhội…

Theo tổ chức y tế thế giới (WHO), tuổi vị thành niên là giai đoạn từ 10 –

19 tuổi, nằm trong khoảng thời gian từ lúc dậy thì đến lúc trưởng thành Ở nước

ta có 50% dân số dưới 20 tuổi, trong đó 20% có độ tuổi từ 10-19, tức là khoảng

15 triệu người thuộc lứa tuổi vị thành niên (Giáo dục dân số – sức khỏe sinh sản

vị thành niên – Bộ giáo dục và đào tạo – ủy ban dân số, gia đình và trẻ em – HàNội – 2005, tr.37)

Theo bộ y tế, tình hình nạo phá thai ở lứa tuổi vị thành niên trong nhữngnăm gần đây có chiều hướng gia tăng Mỗi năm có khoảng 1,2-,1,4 triệu trườnghợp nạo phá thai, chiếm 20-25% (Giáo dục dân số – sức khỏe sinh sản vị thành

niên – Bộ giáo dục và đào tạo – ủy ban dân số, gia đình và trẻ em – Hà Nội –

2005, tr.34)

Tại Trung tâm Kế hoạch hóa gia đình TPHCM, mỗi ngày có hàng chục cađến làm thủ tục khám và xin bỏ thai Theo thống kê, số lượng thai phụ dưới 18tuổi đến phá thai trung bình một năm khoảng 911 ca So với những năm 1990, từnăm 2001 trở đi số trẻ vị thành niên đến phá thai ở đây đã tăng gấp 3 lần (BáoNgười lao động 2003)

Bên cạnh đó, việc mắc các bệnh lây truyền qua quan hệ tình dục tăng lênnhanh chóng ở thanh thiếu niên Theo ủy ban quốc gia phòng chống AIDS, tỉ lệngười nhiễm HIV ở lứa tuổi 20-29 đã tăng từ 15% năm 1993 lên 62% vào cuốinăm 2002 và số nhiễm HIV ở lứa tuổi vi thành niên chiếm 8,3% các trường hợpnhiễm (Giáo dục dân số – sức khỏe sinh sản vị thành niên – Bộ giáo dục và đàotạo – ủy ban dân số, gia đình và trẻ em – Hà Nội – 2005, tr.34)

Như vậy, việc giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản cho vị thành niên, trong đó có một bộ phận lớn là học sinh đang học tập ở trường THPT là vấn đề cần thiết và cấp bách Giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản nhằm cung cấp cho các em những kiến thức, kỹ năng sống đầy đủ về giới tính, sức khỏe sinh sản, về tình bạn, tình yêu… Đây là việc làm cần thiết bên cạnh việc giảng dạy văn hóa để góp phần tạo ra một tương lai thật tươi sáng cho học sinh nhất là học sinh THPT

Quan niện về giáo dục sức khỏe sinh sản.

Giáo dục sức khỏe sinh sản có nội dung, yêu cầu gần như tương đồng vớigiáo dục giới tính Giáo dục sức khỏe sinh sản đã được tiến thành cùng với quátrình giáo dục giới tính, giáo dục dân số ở nước ta

Giáo dục sức khỏe sinh sản là quá trình trang bị cho các em những kiếnthức về sức khỏe sinh sản Những kiến thức về sự thay đổi về thể chất cũng nhưtinh thần, cảm xúc của tuổi dậy thì cho cả nam và nữ Những kiến thức về biệnpháp tránh thai; những nguyên nhân và hậu quả khi mắc bệnh lây truyền quađường tình dục Bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản, cách phòng ngừa xử trí nếukhông may bị mắc Thông qua nhận thức đúng đắn về các vấn đề trên giúp họcsinh nhận thức đúng đắn và có thái độ đúng mực đối với những vấn đề liên quanđến sức khỏe sinh sản, từ đó hình thành cho học sinh có được những hành viđúng đắn về đạo đức lối sống, giúp các em xử lý các vấn đề tình bạn, tình yêu,hôn nhân chủ động, có trách nhiệm quan hệ lành mạnh an toàn với bạn khácgiới

Giáo dục là quá trình tác động có định hướng, cho nên giáo dục sức khỏesinh sản sẽ có ý nghĩa quan trọng quyết định sự phát triển đúng hướng, tránhđược các sai lệch và hạn chế được những bất lợi; tạo ra các tác động cùng chiềuđối với sự phát triển cơ thể và hình thành nhân cách tích cực cho học sinh

2.2 Tính tất yếu khách quan và thưc trạng vấn đề giáo dục giới tính, sức

khỏe sinh sản cho học sinh THPT.

Đặc điểm của học sinh THPT hiện nay

* Sự phát triển nhanh về mặt cơ thể:

Chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao, càng tạo nhiều điều kiệnthuận lợi cho con người phát triển cơ thể bản thân tốt hơn Với lứa tuổi học sinhTHPT đây chính là giai đoạn mà các em đạt đến sự phát triển hoàn thiện về mặtthể chất Phần lớn học sinh THPT đã phát triển nhanh về chiều cao và cân nặngđạt đến mức cao nhất, có những em trai cao tới trên 1m75, em gái cao trên 1m65,

có cân nặng phù hợp với vóc dáng của mình Các em đã trở thành những chàngtrai to cao, khỏe mạnh, những cô gái xinh xắn, duyên dáng hơn trong mắt mọingười Nhiều em có sự thay đổi về giọng nói, thường thì em gái có giọng nóitrong, nhẹ thanh hơn, các em trai có giọng nói ấm hơn, trầm hơn; xuất hiện mụntrứng cá, hệ thống lông, tuyến bã, tuyến mồ hôi cũng phát triển nhanh…

Đặc biệt đây là lúc mà các em có sự phát triển hoàn thiện về cơ quan sinhdục và phát dục Các em gái đã phát triển mạnh tuyến vú, xuất hiện “kinhnguyệt”, rụng trứng; các em trai đã có hiện tượng “mộng tinh” hay xuất tinh Đây là những điều kiện đảm bảo khả năng làm cha, làm mẹ của lứa tuổi này Do

sự phát triển hoàn thiện về mặt cơ thể này nên nhiều học sinh nữ khi có quan hệtình dục sớm, không an toàn đã dẫn đến hậu quả mang thai ngoài ý muốn gâynguy hại cho sức khỏe bản thân

* Những thay đổi về mặt tâm lý:

Cùng với những biến đổi cơ thể ở tuổi học sinh THPT, đời sống tâm lýcũng có những thay đổi sâu sắc

- Ý thức “muốn làm người lớn”

Ở tuổi này các em có xu hướng tách ra, ít phụ thuộc vào cha mẹ, có tâm

lý muốn làm người lớn, coi mình là người lớn Lứa tuổi này không còn muốn đichơi cùng ba mẹ, muốn tự chọn bạn, được thức khuya, được ăn mặc theo ýthích, không muốn tâm sự cùng cha mẹ dù bất cứ chuyện gì xảy ra như hồi bé.Các em muốn độc lập trong suy nghĩ và hành động nên nhiều khi chống đối lạigia đình, chuyển từ sinh hoạt gia đình sang sinh hoạt bạn bè, ngưỡng mộ thầntượng Nhiều em do có tâm lý muốn khẳng định mình là người lớn nên đã bắtđầu yêu đương, tán tỉnh đã hẹn hò với bạn khác giới, đã tò mò tìm hiểu nhữngcâu chuyện, đoạn phim về quan hệ tình dục, đã bắt chước những hành vi tìnhdục của người lớn khi có điều kiện thuận lợi, tự quyết định hướng đi cho riêngmình Có em khi gặp rắc rối trong chuyện tình cảm với bạn bè thường chủ động

để tự mình giải quyết mà không tham khảo ý kiến của người lớn trong gia đình

Do lối suy nghĩ này nên nhiều em đã có những hành động mù quáng gây ảnhhưởng nghiêm trọng đến sức khỏe sinh sản bản thân

- Những cảm xúc giới tính

Ở tuổi học sinh THPT sự phát dục đã kích thích các em bắt đầu quan tâmđến người khác giới, làm xuất hiện những cảm giác, cảm xúc giới tính mới lạ.Những rung cảm mới lạ này đôi khi lướt qua một cách nhanh chóng, nhưng cũng

có khi kéo dài Các em thường che dấu cảm xúc của mình bằng các biểu hiện khácnhau như: Bông đùa, ngượng ngùng, suồng sã, ồn ào Những rung cảm được giữkín này chứa đựng biết bao tâm trạng: thiện cảm, buồn rầu, nhớ nhung, muốn đượcnghe một lời dịu dàng âu yếm, một cử chỉ quan tâm, một nụ cười trìu mến Trong

mọi trường hợp đó là những cảm xúc trong sáng Mọi sự can thiệp thô bạo, thiếu tếnhị sẽ làm cho các em cảm thấy bị chế giễu và hổ thẹn.

Nhưng không phải ở lứa tuổi này các em đều có những rung cảm như vậy,cũng có một số em sớm bị cuốn hút vào con đường yêu đương tính ái Tâm trạngcủa những em này thay đổi rất nhanh và biến động mạnh Lý trí chưa đủ giúpcác em làm chủ được những rung cảm mãnh liệt của sự yêu đương quá sớm.Đầu óc bị phân tán, thời gian và tâm trí bị cuốn hút vào đó nên kết quả học tập,lao động và sức khỏe bị giảm sút rõ rệt

- Tự ý thức và đánh giá về bản thân

Do muốn được làm người lớn, muốn được đối xử như người lớn, nên các

em có những hành vi bắt chước người lớn, dễ tự ái, dễ bị kích động Các emmuốn đi sâu vào bản thân mình, đồng thời lại cũng muốn tỏa ra xã hội Các emthường đặt cho mình câu hỏi: ta là ai? Ta có thể làm được gì? Lứa tuổi này đãchú ý nhiều tới hình thức bên ngoài, có những lúc ngắm ngía mình hồi lâu quagương… Chú ý đến nội tâm của mình như ghi nhật kí, tự phê phán mình, hoặc

có lúc ngồi thừ ra để lục soát tâm hồn, lòng tự ái được biểu hiện không chỉ giớihạn ở sự tôn sùng bản thân mà còn biểu hiện ở tính ganh đua, hiếu thắng tronggiao tiếp với người khác Các em thường bận tâm đến chuyện làm thế nào đểmọi người chú ý đến mình nhất là bạn khác giới, vì vậy nếu là thiếu nữ sẽ cóbiểu hiện thích làm dáng, trang điểm; là con trai thích tỏ ra dáng mày râu, haykhoe khoang, ăn nói kiểu cách khác đời

Lứa tuổihọc sinh THPT đang đứng trước ngưỡng cửa của cuộc đời, nhữngdấu hiệu về tâm lý và cơ thể trên đã báo hiệu một thời kì phát triển mới của các

em Vì vậy cần có sự tác động kịp thời và phù hợp để hướng các em đến sự pháttriển hoàn thiện về nhân cách

Những yếu tố tác động tới sự phát triển tâm sinh lý của học sinh

* Sự thay đổi về lối sống và các chuẩn mực xã hội

Với những biến đổi mạnh mẽ từ nền kinh tế - xã hộiViệt Nam trong nhữngnăm vừa qua một mặt đã mang đến những điều kiện thuận lợi hơn về cơ sở vậtchất trong sự chăm sóc và nâng cao sức khỏe vị thành niên, trong đó có không ítcác em ở độ tuổi THPT Mặt khác do một số thay đổi về lối sống và các chuẩnmực xã hội lại đang tác động theo hướng tiêu cực đến hành vi sức khỏe sinh sản

vị thành niên, tạo nên những nguy cơ về sức khỏe cho lứa tuổi này

Lối sống đề cao hưởng thụ và dục vọng của cá nhân được xem như lànhững mặt trái của hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, đang có xu hướng xuất hiệnngày càng gia tăng ở Việt Nam Một bộ phận lứa tuổi học sinh THPT đặc biệtcác em sống ở các thành phố, khu đô thị, các trung tâm, do chưa có sự giáo dụctốt từ phía nhà trường và gia đình hoặc do nhận thức quá kém đã bị ảnh hưởngrất nhiều từ lối sống thực dụng này Lối sống này đã tác động đến các hiệntượng như gia tăng sử dụng các chất kích thích, chất gây nghiện, sự buông thảtrong sinh hoạt tình dục, hiện tượng nạo phá thai… diễn ra với con số đáng kinhngạc

Một số chuẩn mực xã hội dường như không được chấp nhận trong quákhứ như sinh hoạt tình dục trước hôn nhân, sống thử… đang có xu hướng đượcgiới trẻ chấp nhận Điều này đã tạo ra sự tự do hơn trong lĩnh vực giao lưu tìnhcảm và thỏa mãn nhu cầu sinh lý tình dục, nhưng mặt khác nó là yếu tố làm tăngnguy cơ bị lây các bệnh truyền nhiễm qua đường tình dục và có thai ngoài ýmuốn ở tuổi học sinh trong khi các em chưa có kinh nghiệm và hạn chế về kiếnthức trong việc áp dụng các biện pháp phòng tránh các nguy cơ đối với sức khỏesinh sản bản thân.

Ngoài ra do một số mặt trái của quá trình phát triển ở nước ta như tệ thamnhũng, tệ nạn xã hội, tội phạm gia tăng, trật tự xã hội còn kém cùng với nhịpsống nhanh trong xã hội hiện đại cũng là những yếu tố tác động tới lối sốngbuông thả, coi thường đạo đức xã hội của bộ phận nhỏ lứa tuổi học sinh THPTgây ảnh hưởng tới sức khỏe của các em

* Sự phát triển mạnh mẽ của các phương tiện thông tin đại chúng

Trong những năm trở lại đây, do sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kĩthuật, các phương tiện truyền thông đại chúng ngày càng phát triển đa dạng vềloại hình hướng đến mục tiêu phục vụ tất cả các tầng lớp nhân dân Tuy nhiênđiều này cũng gây ra những tác động ngược chiều nhau Một mặt do sự khai tháctốt, tiếp cận thuận lợi từ các phương tiện thông tin đại chúng này đã đem đến cholứa tuổi học sinh một lượng thông tin, kiến thức khổng lồ về tự nhiên cũng như xãhội, là dịp để các em tìm tòi thêm những nguồn tri thức mới phục vụ đắc lực chocông việc học tập tốt hơn, các em được hưởng thụ những giá trị tinh thần từ cáctác phẩm tiểu thuyết, phim ảnh, ca nhạc Nhưng ngược lại, cũng do sự phát triểnmạnh mẽ của các phương tiện truyền thông này đã mang đến những tác động tiêucực với học sinh như: các em dễ dàng tìm thấy những loại hình phim ảnh, sáchbáo bạo lực, khiêu dâm, dễ gây cho các em tính tò mò, ham muốn làm thử, sốngthử Chính điều này đã góp phần hình thành lối sống không lành mạnh, lối sốngtình dục buông thả của một bộ phận vị thành niên

Một trong những phương tiện truyền thông đặc biệt có tác động tới họcsinh đó là mạng Internet Có thể nói mạng internet đã đem đến sức mạnh kì diệucho con người trong việc khai thác và trao đổi thông tin Và hơn ai hết nhóm họcsinh THPT với đặc điểm nhanh nhạy, dễ tiếp thu những cái mới trong xã hội,nhu cầu thu nạp thông tin kiến thức cao trong quá trình học tập và phát triển nêncác em rất có khả năng học và sử dụng các tiện ích từ mạng Internet Mạnginternet còn thỏa mãn được nhu cầu giao tiếp, tâm sự với bạn bè khắp nơi ở tuổihọc sinh Tuy nhiên bên cạnh mặt tích cực này, gần đây xã hội đã đặt ra nhiềuvấn đề về mặt trái của công nghệ này, chẳng hạn nhiều học sinh đã lạm dụnginternet để chát, chơi điện tử ảnh hưởng đến sức khỏe và sự hình thành nhâncách của các em Nguy hiểm hơn là không ít học sinh THPT đã truy cập vào cáctrang web hoặc xem các phim ảnh đồi trụy liên quan đến lối sống buông thả,tình dục không an toàn, sự dễ dãi, cả tin trong quan hệ với người quen biết quamạng dẫn đến bị lừa gạt bị xâm hại tình dục Bên cạnh việc truy cập vào cáctrang web khiêu dâm, không ít các học còn tham gia vào các diễn đàn thảo luận

về vấn đề tình dục trên mạng Tất cả những điều này trở thành mối nguy hại vớisức khỏe của

Theo nhận định của một giáo viên tin học của một trường THPT, mạngInternet phát triển như hiện nay, nhà nào cũng có máy tính thì học sinh nào cũng

có thể tiếp cận được với phim ảnh, truyện có nội dung không lành mạnh Ở lứatuổi mới lớn bắt đầu tò mò chuyện người lớn, chúng rất dễ bị thu hút bởi những

bộ phim đen và sẽ dễ bị kích thích Không ít trẻ đã tập yêu đương, thử làmchuyện của người lớn, mà gia đình không hề hay biết

* Những tác động từ phía gia đình học sinh

Gia đình là môi trường giáo dục nhân cách đầu tiên cho mỗi con người,

đó là nơi gần gũi nhất với mỗi hoc sinh, có vai trò quan trọng trong quá trìnhhình thành và phát triển toàn diện của các em Gia đình không chỉ đảm bảo chocác em có đời sống no đủ, được học hành tử tế mà đó còn là nơi giáo dục nhữngphẩm chất nhân cách cần thiết để các em bước vào đời

Trong những năm gần đây với việc thực hiện tốt công tác dân số - kếhoạch hóa gia đình, tỷ lệ giảm sinh đã có kết quả đáng mừng Nhiều gia đìnhViệt Nam chỉ sinh từ một đến hai con, số lượng gia đình sinh con thứ 3 đã giảm

rõ rệt qua các năm Việc có con ít đã góp phần tích cực vào việc chăm sóc vàđầu tư tốt hơn cho con cái trong nhiều lĩnh vực, con cái trong những gia đình ítcon mà có điều kiện kinh tế khá giả càng được chăm sóc tốt hơn, chúng được ănngon, mặc đẹp, được vui chơi giải trí, được học hành ở những trường lớp chấtlượng cao, được chăm sóc sức khỏe tốt Đây chính là động lực để các em pháttriển toàn diện hơn Tuy nhiên, ở một bộ phận gia đình, do có ít con nên tìnhcảm của gia đình dồn hết cho người con, đến mức quá nuông chiều, đáp ứng mọiđòi hỏi của con và sự nuông chiều này có thể là nguyên nhân dẫn đến lối sốngkhông lành mạnh, buông thả, ăn chơi, trốn học, ảnh hưởng tới sức khỏe tình dụccủa các em

Trong giai đoạn hiện nay mỗi gia đình đã trở thành một đơn vị kinh tế nhỏcủa xã hội, nhờ thực hiện tốt chức năng kinh tế này mà nhiều hộ gia đình đã trởnên giàu có, đáp ứng được nhu cầu của mỗi cá nhân Nhưng điều đáng lo ngại làkhông ít gia đình chỉ lo làm ăn kinh tế, lo kiếm tiền mà quên đi chức năng giáodục con cái của mình Điều này để lại hậu quả đó là nhiều em do không có bố

mẹ nhắc nhở, thiếu sự giáo dục nên bỏ học, trốn học, bị bạn bè xấu rủ rê thamgia các tệ nạn xã hội như cờ bạc, mại dâm Bên cạnh đó một số gia đình cóhoàn cảnh kinh tế gặp nhiều khó khăn nên những ông bố bà mẹ trong gia đìnhnày cũng không có nhiều thời gian, kinh nghiệm để giáo dục giới tính và sứckhỏe sinh sản cho con em trong gia đình

Lứa tuổi học sinh THPT đang ở vào thời kì có những sự thay đổi về tâmsinh lý, các em đã có nhiều mối quan hệ với bạn bè, với người khác giới, nhưng

do hiểu biết còn hạn chế nên các em chưa thể có những hành động đúng đắntrong mối quan hệ với bạn bè khác giới này Đây là lúc các em cần được sự tưvấn, sự khuyên bảo của gia đình nhưng không ít gia đình lại không chú tâm đếnviệc giáo dục cho các em những kiến thức bổ ích này

Nhiều gia đình cho rằng việc giáo dục về các vấn đề về giới tính, sức khỏesinh sản cho con cái mình là vẽ đường cho hươu chạy, là nối giáo cho giặc, họcho rằng con cái họ đang còn nhỏ, chúng đang còn rất trong trắng, ngây thơ,chưa đủ tuổi để biết vấn đề này, việc dạy những kiến thức này sẽ là mối nguyhại với chúng vì vậy nhất quyết không chấp nhận việc phải giáo dục kiến thứcliên quan đến sức khỏe sinh sản cho con em mình Nhiều gia đình tỏ ra tức giậnkhi nói đến vấn đề giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản cho con cái mình.Bên cạnh đó có một số gia đình đã chú ý tới việc giáo dục cho con, nhưng đaphần đều hời hợt dạy một cách qua loa, đại khái, mà không xác định đúng đượcmục đích giáo dục, nội dung, phương pháp Nguy hại hơn nhiều gia đình lại chorằng việc giáo dục là việc của nhà trường, cha mẹ chỉ có trách nhiệm lo cho con

em được đủ ăn đủ học, ngoài ra không nói đến vấn đề này Chẳng hạn tại nhữngbuổi tâm sự với một số học sinh , nhiều em tâm sự thật thà đến tội nghiệp: Emthấy sợ mỗi khi có đèn đỏ (kinh nguyệt), em không dám hỏi mẹ mà chỉ lẳng lặnghọc theo mẹ thôi Hay Khi em hỏi bố mẹ về vấn đề bạn trai, bố mẹ không nghehết câu mà mắng em xối xả Em cảm thấy buồn, từ đó trở đi em không hỏi gì vềvấn đề đó nữa

Vì vậy đòi hỏi mỗi gia đình cần có sự nhận thức lại vai trò của mình trongcông tác giáo dục con cái

* Tác động từ các mối quan hệ bên ngoài khác như nhóm bạn, hội…Mối quan hệ với bạn bè đồng trang lứa và nhóm bạn là mối quan hệ phổbiến của lứa tuổi học sinh THPT Sự giao tiếp với bạn bè sẽ đáp ứng nhu cầutình cảm của các em, là nơi các em có thể giải bầy tâm sự, chia sẻ buồn vui,cùng nhau học hành, cùng nhau tiến bộ… Tuy nhiên không phải người bạn nàocũng tốt, cũng giúp đỡ nhau trong học tập, cuộc sống Hiện nay không ít các bạnhọc sinh có hành vi tệ nạn xã hội như rượu chè, cờ bạc, mại dâm không ít họcsinh do quá tin bạn đã bị những bạn bè này lôi kéo, rủ rê hoặc kích động thựchiện những hành vi có hại cho sức khỏe như hút thuốc, uống rượu, xem phimkhiêu dâm, sinh hoạt tình dục… Điều này đã hình thành ở không ít học sinh thóiquen xấu như quan hệ tình dục sớm, không an toàn gây ảnh hưởng nghiêm trọngtới vấn đề học tập, sưc khỏe sinh sản của học sinh

Một số học sinh do quan hệ tình dục sớm không an toàn, không sử dụngbiện pháp phòng tránh thai nào nên hậu quả để lại lớn nhất đó là các em gái đãmang thai ngoài ý muốn Có em may mắn được gia đình hai bên chấp nhận nênđược lấy nhau, rồi sống trong cảnh vừa đi học vừa nuôi con, cả cha và mẹ củađứa trẻ mới sinh ra do nhận thức còn thấp, không có nguồn kinh tế nào, phụthuộc vào gia đình nên cuộc sống đã khó khăn, càng vất vả hơn trong việc bảođảm nuôi dưỡng, chăm sóc những đứa con này thành người

Còn phần đông những em mang thai do sợ bị mọi người phát hiện, bị thầy

cô bạn bè biết, sợ bị đuổi học, dư luận xã hội lên án nên đã tìm cách nạo pháthai ở những cơ sở không an toàn, hậu quả để lại là không ít em bị nguy hiểmđến tính mạng mình, gây ảnh hưởng nặng nề cho tương lai về sau Đặc biệt nạophá thai không chỉ gây nguy hiểm cho sức khỏe sinh sản, học tập giảm sút mà

tâm lý của các em cũng bị kích động rất nặng Có em trở nên hoảng loạn, sợ hãi,sống trong tâm lý tội lỗi, mặc cảm với đứa con đã bỏ đi của mình, trở nên lãnhcảm với mọi người, thờ ơ với tất cả…

Để thế hệ tài năng của đất nước không bị những ham muốn tình dục tầmthường làm nguy hại đến sức khỏe và tinh thần thì mỗi chúng ta phải giúp đỡ các

em có những kiến thức cần thiết về tình bạn, tình yêu, tình dục… Những kiếnthức này sẽ là người bạn đồng hành với các em trong những mối quan hệ xã hộiđó

Giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản tốt sẽ hình thành ở học sinh THPTthái độ có trách nhiệm với cuộc sống của mình, không còn tình trạng sốngbuông thả, vô trách nhiệm, coi thường đạo đức, thuần phong mĩ tục của gia đình,

xã hội và hạn chế những hậu quả đáng tiếc đang xảy ra hiện nay

2.3 Thực trạng giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản cho học sinh trong trường THPT thông qua một số bài dạy môn giáo dục công dân

2.3.1 Mục tiêu giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản qua môn giáo dục công dân

Sau khi học xong các bài giáo dục công dân có lồng ghép (tích hợp) nộidung giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản học sinh có khả năng:

* Về kiến thức

- Học sinh có những hiểu biết nhất định về giới tính, bình đẳng giới, phẩmchất cần thiết đối với mỗi giới, các kiến thức về vấn đề sức khỏe sinh sản vị thànhniên

- Hiểu được ý nghĩa của vấn đề giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vịthành niên đối với cuộc sống của mỗi cá nhân, gia đình, cộng đồng, quốc gia và toànnhân loại

- Biết được chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước tađối với vấn đề giới tính và sức khỏe sinh sản

- Hiểu được quyền và nghĩa vụ, trách nhiệm của công dân, đặc biệt côngdân học sinh, có liên quan đến giới tính và sức khỏe sinh sản

* Về thái độ

- Quý trọng sức khỏe sinh sản bản thân đồng thời tôn trọng sức khỏe sinhsản của người khác

- Tôn trọng, bình đẳng giới giữa nam và nữ

- Tin tưởng, đồng tình, ủng hộ các chủ trương, chính sách của Đảng, phápluật của Nhà nước ta đối với vấn đề giới tính và sức khỏe sinh sản

- Phê phán những thái độ, hành vi tiêu cực, coi thường, xâm phạm giớitính và sức khỏe sinh sản

- Biết vận động gia đình, bạn bè, mọi người chấp hành các chủ trương,chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước ta đối với vấn đề giới tính và sứckhỏe sinh sản.

2.3.2 Hệ thống những bài GDCD có thể lồng ghép

Lớp Tên bài

Những nội dung của bài GDCD

Nội dung lồng ghép giáo dục giới tính và sức khỏe sinh

sản

Gợi ý về phương thức lồng ghép và PPDH Lớp

- Tình yêu chân chính

- Yêu và không nên yêu khi nào

- Phân biệt tình bạn khác giớivới tình yêu

- Những hậu quả quan hệ tìnhdục sớm, không an toàn Tìnhdục an toàn

- Không nên kết hôn sớm

- Bình đẳng giữa nam và nữtrong tình yêu, hôn nhân, giữa

vợ và chồng, con trai và congái trong gia đình

- Lồng ghépmục 1, 2, 3

- Phươngpháp: thảoluận nhóm;nghiên cứutình huống,động não,thuyết trình

2 Tráchnhiệm xâydựng tổquốc

3 Tráchnhiệm bảo

vệ tổ quốc

- Trách nhiệm của học sinhtrong việc rèn luyện sức khoẻ,tham gia xây dựng và bảo vệ

tổ quốc(bằng việc tích cựcchống nạn mại dâm, xâm hạitình dục trẻ em, phòng tránhHIV/AIDS và chống kỳ thịphân biệt đối xử với ngườinhiễm HIV/AIDS)

- Phòng tránh tảo hôn, sốnglành mạnh an toàn, khôngquan hệ tình dục sớm, không

an toàn

- Lồng ghépmục 2,3

- Phươngpháp: tìnhhuống, đóngvai

và tráchnhiệm củacông dân…

2 Sự bùng

nổ dân số vàtrách nhiệmcủa công

- Hạn chế mang thai ngoài ýmuốn và kết hôn sớm ở tuổi vịthành niên vì đây là một trongnhững tác nhân gây gia tăngdân số

- Trách nhiệm công dân phảithực hiện tốt Luật hôn nhân vàgia đình năm 2014 và chínhsách dân số, kế hoạch hoá gia

- Lồng ghépmục 2,3

- Phươngpháp: thuyếttrình, thảoluận nhóm

3 Các dịchbệnh hiểmnghèo vàtrách nhiệmcủa côngdân

đình cuả Nhà nước: không kếthôn sớm, không sinh con ởtuổi vị thành niên

- Nguyên nhân, tác hại vàcách phòng tránh dịch bệnhhiểm nghèo: HIV/AIDS

3 Tự hoànthiện bảnthân như thếnào?

- Định hướng những phẩmchất giới tính cần thiết cho giớinam và giới nữ để các em “tựhoàn thiện bản thân”

- Sống an toàn, lành mạnh đểbảo vệ sức khỏe sinh sản bảnthân và tự hoàn thiện bản thân

- Lồng ghépmục 3

- Phươngpháp: thuyếttrình, độngnão, đóng vai

2 Xây dựngnền dân chủXHCN ởViệt Nam

3 Nhữnghình thức cơbản của dânchủ

- Tôn trọng quyền dân chủ củaphụ nữ trong mọi lĩnh vực củađời sống xã hội: dân chủ trongtrong lĩnh vực chính trị, kinh

tế, xã hội

- Quyền tham gia bàn bạc,quyết định các vấn đề của giađình và xã hội

- Lồng ghépvào mục 2,

3 a

-Phươngpháp: thảoluận nhóm,đàm thoại

2 Chínhsách giảiquyết việclàm

3 Tráchnhiệm củacông dân đốivới chínhsách dân số

và giải quyếtviệc làm

- Quan hệ tình dục sớm, không

an toàn

- Kết hôn sớm và mang thaingoài ý muốn ở tuổi vị thànhniên nguyên nhân dẫn đến tìnhtrạng gia tăng dân số và khókhăn đối với vấn đề việc làm

- Trách nhiệm công dân vớiviệc hạn chế gia tăng dân số,giảm bớt gánh nặng vấn đềviệc làm (tình dục an toàn,không kết hôn sớm)

- Lồng ghépvào mục 1.a;mục 2.a; mục3

- Phươngpháp: Thảoluận nhóm,nêu vấn đề

Lớp Bài 3: 1.Công dân - Mọi công dân nam, nữ có - Lồng ghép

2 Công dânbình đẳng vềtrách nhiệmpháp lí

3 Tráchnhiệm củaNhà nước

quyền và nghĩa vụ ngang nhautrước pháp luật Nhà nước đảmbảo quyền bình đẳng của côngdân

mục 1, 3

- Phươngpháp: thuyếttrình, đàmthoại

2 Bình đẳngtrong laođộng

3 Bình đẳngtrong kinhdoanh

- Tôn trọng và đối xử bìnhđẳng với mọi thành viên tronggia đình

- Tôn trọng và biết giúp đỡphụ nữ, bạn gái những việcphù hợp với bạn

- Bình đẳng giới trong gia đình

là cơ sơ để xây dựng gia đìnhhạnh phúc

Lồng ghépvào mục 1,mục 2: Bìnhđẳng giữa laođộng nam vànữ

- Phươngpháp: thảoluận nhóm,thuyết trình,đàm thoại -gợi mở

2 Tráchnhiệm củaNhà nước vàcông dântrong việcbảo đảmthực hiệnquyền tự do

cơ bản

- Công dân có quyền tự do vềthân thể, tinh thần, không bịxâm hại, lạm dụng tình dục

Những quyền đó được Nhànước đảm bảo

- Những hành vi bạo lực vàxâm hại, lạm dụng tình dục là

vi phạm pháp luật và sẽ bị xử

lí nghiêm minh

- Tố cáo hành vi xâm hại, lạmdụng tình dục với cơ quan Nhànước có thẩm quyền

- Lồng ghépmục 1 a, b.mục: quyềnbất khả xâmphạm về thânthể, sức khỏe.Mục 2 b:trách nhiệmcủa công dân

- Phươngpháp: Độngnão, thuyếttrình, xử lítình huống

cơ quan đạibiểu củanhân dân

2 Quyền

- Quyền bình đẳng trong bầu

cử, ứng cử, tham gia quản línhà nước của nữ giới so vớinam giới

- Khiếu nại, tố cáo về xâm hại,

- Lồng ghépvào mục 1, 2,3

- Phươngpháp: nghiêncứu tìnhhuống, thuyết